KİK Kararı: 2011/UH.I-1285

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/030
Gündem No : 87
Karar Tarihi : 11.04.2011
Karar No : 2011/UH.I-1285
BAŞVURU SAHİBİ:
Kaçmazlar Lojistik Petrol İnşaat Alternatif Yakıt San. ve Tic. A.Ş., Av. S.Murat Çelikten Kızılırmak Mahallesi 53. Cadde 145. Sokak Ulusoy Plaza No:26-27 K.7 Çukurambar-Çankaya/Ankara

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 11. Bölge Müdürlüğü, Selimbey Mah. İskele Cad. Van

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/560395 İhale Kayıt Numaralı "Batman Rafinerisinden Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Sabit Asfalt Silolarına Bitüm Nakli Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.04.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.12.00.00-101.04-.H.[06.05].(0169)./2011-08E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 11. Bölge Müdürlüğü tarafından 10.01.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Batman Rafinerisinden Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Sabit Asfalt Silolarına Bitüm Nakli Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Kaçmazlar Lojistik Petrol İnşaat Alternatif Yakıt San. ve Tic. A.Ş.’nin 11.02.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.02.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.02.2011 tarih ve 9922 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan aynı tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Aşırı düşük bulunan teklif fiyatları hakkında istenen açıklamanın uygun görülmeme gerekçelerinin mevzuata aykırı olduğu, nitekim idarenin kararında yer alan hususlardan, kırsal motorine ilişkin olarak piyasadan alınan 2,27 TL fiyat teklifinin maliyet analizlerine 2,26 TL olarak geçirildiği şeklindeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı, zira söz konusu fiyatın ilgili firma tarafından fiyat teklifine sehven yazıldığı, alınan proforma faturada fiyatın 2,26 TL olarak belirtildiği, 01.04.2011 tarihine kadar kırsal motorinin piyasadan temin edilebileceği, hizmet alımı ihalesine ilişkin olarak idarece, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Tebliği hükümleri ile mamul mala ilişkin Ek-O.7 ve Ek-O.8’e atıf yapılmasının uygun olmadığı,

2. Yaklaşık maliyette kar oranının, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde en fazla %20 olarak düzenlenmesine rağmen, %25 olarak belirlenmesinin uygun olmadığı, ihale kararının yeniden incelenmesini gerektirdiği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak idarenin cevabında; “1- Kartallar Petrol’den alınan teklifin tarihi 23/12/2011 olup ayrıca SMMM onaylı değildir.

…

Bu kapsamda Kartallar Petrol … Ltd.Şti.’den alınan proforma faturanın SMMM onaylı olmadığı aynı zamanda genel tebliğde belirtilen şekliyle ‘… ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir’ düzenlenmediği görülmüştür.

11.02.2011 tarihli, 03838 sayılı dilekçenizde belirttiğiniz şekliyle ‘… savunma dilekçemiz ekinde sunulan belgelerin tamamı SMMM onaylıdır ve üst yazıları şirket kaşe ve imzasını taşımaktadır. SMMM, ilgili şirketler tarafından düzenlenen üst yazı, teklif vb yazıları onaylayamayacağından üst yazılarda SMMM onayı bulunması mümkün değildir…’ denmektedir. Verdiğiniz savunma incelendiğinde, UPSET tarafından kırsal motorinle ile ilgili olarak Kartallar Petrol adına düzenlenmiş iki adet alış faturası bulunmaktadır. Oysa Kamu ihale Genel Tebliğine göre … ‘proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.’

Bu kapsamda iddia ettiğiniz gibi Kartallar Petrol’ün düzenlediği tutanak sadece üst yazı ya da teklif ise 79.4..2.16 maddesine göre kırsal motorinle ilgili olarak idareye sunmuş olduğunuz savunmada proforma fatura bulunmamaktadır.

Ayrıca,

…

10.01.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi Ekim-Kasım-Aralık 2010 olmasına rağmen Kartallar Petrol’den alınan proforma fatura 23.12.2011 tarihli olup son vergi beyanname dönemine ait olmadığı görülmüştür.

2- Kartallar Petrol’den alınan kırsal motorin fiyatı 2,27 TL/lt olmasına rağmen maliyet analizinde motorin litre fiyatı 2,26 olarak alınmış ve buna göre hesap yapılmıştır.

…

Bu kapsamda Kartallar Petrol’den alınan proforma faturaya göre kırsal motorin fiyatı Batman ili perakende satış fiyatı olan KDV hariç 2,74 TL üzerinden %17 iskonto ile 2,2742 TL + KDV olarak Batman istasyonundan araçlara teslim edilebileceği taahhüt edilmiştir. Buna rağmen maliyet analizinde motorin fiyatı 2,26 TL olarak alınmış ve buna göre hesap yapılmıştır.

3- Resmi Gazetenin 9 Kasım 2010 tarih 27754 sayılı tebliğine göre 01.01.2011 tarihinden itibaren kırsal motorin satışı yapılmayacağından bu tarihten sonraki savunmalarda kırsal motorin fiyatı kullanılamaz. Ayrıca firmanın elinde stok kırsal motorin varsa bunu aşırı düşük savunmasında (Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.6 maddesine göre Ek:O-8) stokta bulunan mallar için stok tespit tutanağını sunması gerekmektedir.

… Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 22.12.2010 tarihli 2957 karar nolu kurul kararının Geçici madde 1’e göre;

‘Geçici Madde 1- 01/01/2011 tarihinden önce,

2710.19.41.00.13 ve 2710.19.45.00.12 GTİP numaralarıyla piyasaya arz edilmiş olan kırsal motorin,

a) 15/02/2011 tarihine kadar yeniden satış amacıyla,

b) 01/04/2011 tarihine kadar son kullanıcılara

‘Kırsal Motorin’ resmi adıyla satılabilir.’ Denilmektedir.

Buna göre 01.04.2011 tarihine kadar satışı serbesttir.

Ancak Karayolları 11. Bölge Müdürlüğünün mevcut bitüm tanklarının kapasitesi 15.000 ton olup bölge şartlarından dolayı BSK ve sathi kaplama işlemlerinin Mayıs ayından önce başlanamayacağından, yüklenici firma ilk etapta en fazla 15.000 ton bitüm çekebilecektir.

Dolayısıyla firmanın işe başlama tarihi en az nisan ayını bulacak veya nisan ayından sonra olacaktır.

1 Nisan 2011 tarihinde 2011 tarihinden itibaren ise kırsal motorin satışı yapılmayacaktır.

Ayrıca işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 300 gün olduğu düşünülürse 1 Nisan 2011 tarihinden sonra bitüm nakli için kullanılacak kırsal motorinin nasıl temin edileceği konusunda herhangi bir açıklama bulunmamakla birlikte, firmanın idareye sunmuş olduğu savunmada kırsal motorinle ile ilgili olarak stoklarının bulunduğuna dair veya konu hakkında herhangi bir belge sunulmamıştır.

…

4- Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizi SMMM onaylı değildir.

… firmanın idareye sunuş olduğu savunmada yer alan maliyet analizlerinin SMMM veya YMM tarafından onaylı olması gerekmekte iken, maliyet analizlerinin hiçbiri SMMM veya YMM tarafından onaylı olmadığı görülmüştür.

5- Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizinde işçilik maliyeti hesaplanırken işin süresi 3,5 ay olarak hesaplanmasına rağmen bahse konu işin süresi 300 gündür. Bu durumda analizin işçilik maliyetinde işin süresi 300 gün olarak hesaplanması gerekmektedir. Çünkü Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü’nün bitüm tanklarının kapasitesi 15.000 ton olup bölge şartlarından dolayı BSK ve sathi kaplama işlerinin Mayıs ayından önce başlanamayacağından, yüklenici firma ilk etapta en fazla 15.000 ton bitüm çekebilecektir. Sezon içerisinde Batman Rafinerisinin bitüm stoklarının bitmesi ve diğer bölgelerinde işlerinin yoğunluğundan dolayı bitüm temini azalmakta olduğundan bitüm temini ve nakli sezona yayılacaktır. Dolayısıyla 3,5 aya göre yapmış olduğunuz işçilik hesabı yanlıştır.

… açık ihale usulü ile ihale edilen hizmet alımında uygulanacak tip idari şartnamenin 48.3 maddesinde belirtilen şekliyle ‘İşin süresi 300 (üçyüz) gündür’ denilmekte, ayrıca ihale ilanında ‘işin süresi: işe başlama tarihinden itibaren 300 (üçyüz) gündür’ denilmektedir.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 35. Maddesinde ‘İhale edilen işin, sözleşmesinde belirtilen zamanda tamamlanıp kabule elverişli bir durumda teslim edilmesi esastır. Yüklenici bu esasa herhangi bir şekilde uymazsa sözleşmede gösterilen cezalar uygulanır’ hükmü bulunmaktadır.

6- Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizinde işçilik maliyeti hesaplanırken işçi ücreti 1.009,09 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak yine Kaçmazlar Lojistik tarafından sunulan işçilik hesabında asgari işçi maliyeti 1.168,03 TL olarak gösterilmiştir. Ancak minimum işçilik maliyeti Sözleşme Giderleri düşüldüğünde 1.168,03 x 0,97 = 1.132,99 TL olması gerekmektedir. Dolayısıyla maliyet analizinde işçilik kaleminde yapmış olduğunuz işçilik maliyeti artmaktadır.

Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizinde işçilik maliyeti hesaplanırken, işin süresi 3,5 ay (105 gün) olarak hesaplanmasına rağmen bahse konu işin süresi 300 gündür. Bu durumda analizin işçilik maliyetinde işin süresi 300 gün hesaplanması gerekmektedir.

Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizinde işçilik maliyeti hesaplanırken işçi ücreti 1.009,09 TL olarak hesaplanmıştır.

Ancak yine Kaçmazlar Lojistik tarafından sunulan işçilik hesabında asgari işçi maliyeti 1.168,03 TL olarak gösterilmiştir.

Ancak minimum işçilik maliyeti sözleşme gideri düşüldüğünde 1.168,03 x 0,97 = 1.132,99 TL olması gerekmektedir.

Dolayısıyla maliyet analizinde işçilik kaleminde yapmış olduğunuz işçilik maliyeti artmaktadır.

… işçilik hesaplamasında %3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanmamış, ayrıca sözleşme giderleri düşüldüğünde minimum işçilik maliyeti olan 1.132,99 TL’nin altında işçilik maliyeti bulunmuş, … ilgili hükümlere aykırı işçilik hesaplanmıştır.

Aradaki farkın firmanın elde edeceği kardan düşürülmesi akıl ve mantık kaidelerine uygun olmadığı gibi açıkça Kamu İhale Genel Tebliğine, dolayısıyla hukuka da aykırıdır.

…

7- Araçların kullanılacağı lastikler için Turanlar Lastik Petrol İnş.’dan alınan proforma fatura SMMM onaylı değildir.

…

Bu kapsamda Turanlar Lastik’ten alınan proforma faturanın SMMM onaylı olmadığı aynı zamanda Genel Tebliğde belirtildiği şekliyle ‘… ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir’ düzenlenmediği görülmüştür.

11.02.2011 tarihli, 03838 sayılı dilekçenizde belirttiğiniz şekliyle ‘… belirtildiği üzere SMMM onayı taşıması mümkün olmadığından şirket kaşesi ve temsilcisinin imzasını taşımaktadır…’ denmektedir. Verdiğiniz savunma incelendiğinde, Turanlar Lastik tarafından araçların kullanacağı lastikler ile ilgili olarak yalnızca alış faturası bulunmaktadır. Oysa Kamu İhale Genel Tebliğine göre … ‘proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.’

Bu kapsamda iddia ettiğiniz gibi Turanlar Lastik’in düzenlediği tutanak sadece üst yazı ya da teklif ise 79.4.2.16 maddesine göre araçların kullanacağı lastikler ile ilgili olarak idareye sunmuş olduğunuz savunmada proforma fatura bulunmamaktadır.”

Denilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde,

“…

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

_a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının, _

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.6. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir.

79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

…

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

…

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

…

_79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.” _

Açıklamaları,

7/8/2009 tarihli ve 27312 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Motorin Türlerine İlişkin Teknik Düzenleme Tebliği"nin 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 2 nci maddesinin birinci fıkrasında,

“…

b) Kırsal motorin (Yol dışı hareketli makineler ile tarım ve orman traktörlerinde kullanıma yönelik motorin): “Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinelere Takılan İçten Yanmalı Motorlardan Çıkan Gaz ve Parçacık Halindeki Kirletici Emisyonlara Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/68/AT)” ve “Tarım veya Orman Traktörlerini Tahrik Etmek Üzere Tasarlanan Motorlardan Çıkan Gaz Emisyonları ve Parçacık Kirleticilere Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2000/25/AT)” ve değişikliklerinde sayılan motorlarda kullanıma yönelik, 2710 19 41 ile 2710 19 45 kombine nomenklatür kodu içerisinde yer alan petrol esaslı akaryakıtı,

ifade eder

Madde 2 − (1) Piyasaya akaryakıt olarak arz edilen veya dolaşımda bulunan motorin türlerinin, Türk Standartları Enstitüsü tarafından hazırlanan, ekli Eylül 2005 tarihli “TS 3082 EN 590 Otomotiv Yakıtları-Dizel (Motorin)-Gerekler ve Deney Yöntemleri” standardına uygun olması zorunludur. Beher kilogramında bulunabilecek en çok kükürt değeri; motorin için 10, kırsal motorin için 1000 miligramı aşamaz.

…”

Motorin Türlerine İlişkin Teknik Düzenleme Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğde,

“Madde 1 − 7/8/2009 tarihli ve 27312 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Motorin Türlerine İlişkin Teknik Düzenleme Tebliği"nin 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"(b) Kırsal motorin (Yol dışı hareketli makineler (iç su araçları dahil), tarım ve orman traktörleri ve gezi teknelerinde kullanıma yönelik motorin): "Gezi Tekneleri Yönetmeliği (94/25/AT)", "Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinelere Takılan İçten Yanmalı Motorlardan Çıkan Gaz ve Parçacık Halindeki Kirletici Emisyonlara Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/68/AT)" ile "Tarım veya Orman Traktörlerini Tahrik Etmek Üzere Tasarlanan Motorlardan Çıkan Gaz Emisyonları ve Parçacık Kirleticilere Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2000/25/AT)" ve değişikliklerinde sayılan motorlarda kullanıma yönelik, 2710 19 41 ile 2710 19 45 kombine nomenklatür kodu içerisinde yer alan petrol esaslı akaryakıtı,"

Madde 2 − Aynı Tebliğin, 2 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

"(1) Piyasaya akaryakıt olarak arz edilen veya dolaşımda bulunan motorin türlerinin, Türk Standartları Enstitüsü tarafından hazırlanan, ekli Haziran 2010 tarihli "TS EN 590+Al Otomotiv Yakıtları-Dizel (Motorin)-Gerekler ve Deney Yöntemleri" standardına uygun ve azami kükürt miktarının 10 mg/kg olması zorunludur."

Madde 3 − Bu Tebliğ, 1/1/2011 tarihinde yürürlüğe girer.

…”

28 Aralık 2010 tarih ve 27799 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Enerji Piyasaları Düzenleme Kurulunun 22/12/2010 Tarih ve 2957 sayılı kararında,

“Geçici Madde 1 – 01/01/2011 tarihinden önce 2710.19.41.00.13 ve 2710.19.45.00.12 GTİP numaralarıyla piyasaya arz edilmiş olan kırsal motorin,

a) 15/02/2011 tarihine kadar yeniden satış amacıyla,

b) 01/04/2011 tarihine kadar son kullanıcılara

“Kırsal Motorin” resmi adıyla satılabilir.”

Hükümleri bulunmaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan belgelere göre;

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu hizmetin adının “sabit asfalt silolarına bitüm nakli”, miktarı ve türünün “30.000 ton bitüm nakli” olduğu,

7.5.2. nci maddesinde, ihale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli olan ekipmanın,

“1) 1 adet asfalt transfer pompası

2) En az 30 adet izolasyonlu tanker (bitümlü malzeme nakline uygun, en az 18 ton taşıma kapasiteli)”

__

şeklinde belirtildiği, 25 inci maddesinde teklif fiyata dahil giderlere yönelik tip idari şartnameden farklı bir düzenleme yapılmadığı, 48 inci maddesinde işin süresinin 300 gün olarak düzenlendiği,

birim fiyat teklif alınan ihalede iş kalemlerinin,

“1. Batman-Van (11000,00 ton)

2. Batman-Tatvan (10000,00 ton)

_3. Batman-Muş (4000,00 ton) _

_4. Batman-Erciş (1000,00 ton) _

5. Batman-Bulanık (1000,00 ton)

6. Batman-Yüksekova (2800,00 ton)

7. Batman-Hakkari (200,00 ton)”

Şeklinde düzenlendiği tespit edilmiştir.

20.01.2011 tarihli yazılarla teklif fiyatı aşırı düşük bulunan isteklilerden açıklama istenmiştir.

Başvuru sahibinin 27.01.2011 tarihli açıklama yazısında,

İhale konusu iş kapsamında isteklinin kendi malı olan 30 adet çekici ve römork kullanılacağı,

Araçların yakıt tüketimine ilişkin üretici firmalardan belge alındığı (bir araç için 100 km’de 25-28 Lt),

Makine Mühendisleri Odası Batman İl Temsilciliğinden alınan belgede, araçların toplam taşıma kapasitelerine göre toplam yakıt tüketimlerinin hesaplandığı (831,75 ton ve 100 km’de 817,50 Lt),

Yine Makine Mühendisleri Odası Batman İl Temsilciliğinden alınan yazıda, araçlarda kullanılacak lastiklerin ortalama ömrünün belirtildiği,

Araçların 2011 model olması nedeniyle amortisman bedellerinin düşük tutulduğu,

İşçilik bedelinin KİK işçilik modülü ile hesaplandığı belirtilmiş ve yazı ekinde yukarıda belirtilenlerin dışında,

Belirlenen yakıt tüketimi, taşıma kapasitesi, lastik ömrü ve işçilik miktarlarının esas alındığı, kar hariç toplam maliyet giderinin (489.299,00 TL) bileşenlerini (motorin bedeli, lastik bedeli, işçilik bedeli, amortisman bedeli, sözleşme ve karar pulu gideri ile KİK payı) gösteren hesap icmali,

Araçlarda kullanılacak akaryakıt ve lastik fiyatlarına ilişkin olarak alınan belgeler, araçlara ilişkin demirbaş amortisman listesi ile faturalar sunulmuştur.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif fiyatı açıklamaları idarenin şikayete verdiği cevapta ve 02.02.2011 tarihli ihale komisyonu kararında belirtildiği şekilde,

“a) Kartallar Petrol’den alınan teklifin tarihi 23/12/2011 tarihli olup ayrıca SMMM onaylı değildir.

b) Kartallar Petrol’den alınan kırsal motorin fiyatı 2,27 TL/lt olmasına rağmen maliyet analizinde motorin litre fiyatı 2,26 olarak alınmış ve buna göre hesap yapılmıştır.

c) Resmi Gazetenin 9 Kasım 2010 tarih 27754 sayılı tebliğine göre 01.01.2011 tarihinden itibaren kırsal motorin satışı yapılmayacağından bu tarihten sonraki savunmalarda kırsal motorin fiyatı kullanılamaz. Ayrıca firmanın elinde stok kırsal motorin varsa bunu aşırı düşük savunmasında (Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.6 maddesine göre Ek:O-8) stokta bulunan mallar için stok tespit tutanağını sunması gerekmektedir.

d) Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizi SMMM onaylı değildir.

e) Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizinde işçilik maliyeti hesaplanırken işin süresi 3,5 ay olarak hesaplanmasına rağmen bahse konu işin süresi 300 gündür. Bu durumda analizin işçilik maliyetinde işin süresi 300 gün olarak hesaplanması gerekmektedir. Çünkü Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü’nün bitüm tanklarının kapasitesi 15.000 ton olup bölge şartlarından dolayı BSK ve sathi kaplama işlerinin Mayıs ayından önce başlanamayacağından, yüklenici firma ilk etapta en fazla 15.000 ton bitüm çekebilecektir. Sezon içerisinde Batman Rafinerisinin bitüm stoklarının bitmesi ve diğer bölgelerinde işlerinin yoğunluğundan dolayı bitüm temini azalmakta olduğundan bitüm temini ve nakli sezona yayılacaktır. Dolayısıyla 3,5 aya göre yapmış olduğunuz işçilik hesabı yanlıştır.

f) Kaçmazlar Lojistik tarafından hazırlanan toplam maliyet analizinde işçilik maliyeti hesaplanırken işçi ücreti 1.009,09 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak yine Kaçmazlar Lojistik tarafından sunulan işçilik hesabında asgari işçi maliyeti 1.168,03 TL olarak gösterilmiştir. Ancak minimum işçilik maliyeti Sözleşme Giderleri düşüldüğünde 1.168,03 x 0,97 = 1.132,99 TL olması gerekmektedir. Dolayısıyla maliyet analizinde işçilik kaleminde yapmış olduğunuz işçilik maliyeti artmaktadır.

g) Araçların kullanılacağı lastikler için Turanlar Lastik Petrol İnş.’dan alınan proforma fatura SMMM onaylı değildir.” gerekçeleri ile reddedilmiştir.

İdarenin gerekçeleri, aşırı düşük teklif fiyatı açıklaması kapsamında sunulan belgeler ve ihale dokümanında yer alan bilgiler ile birlikte değerlendirildiğinde;

İhale konusu hizmet işinde kullanılacak araçların yakıt tüketimi, taşıma kapasitesi ve lastik ömrü ile işçilik bedeline ilişkin tutarları esas alan, kar hariç toplam maliyet giderinin (489.299,00 TL) bileşenlerini (motorin bedeli, lastik bedeli, işçilik bedeli, amortisman bedeli, sözleşme ve karar pulu gideri ile KİK payı) gösteren toplam maliyet analizinin**** hesap icmali niteliğinde olduğu, Tebliğde sayılan açıklamalara dayanak teşkil eden belgelerden olmadığı, dolayısıyla YMM veya SMMM tarafından onaylanması gerektiğine ilişkin Kamu İhale Mevzuatında herhangi bir düzenleme bulunmadığı,

Birim işçilik bedelinin 1.009,09 TL olarak öngörüldüğü, ancak açıklama ekinde yer alan İşçilik Hesaplama Modülü çıktısında, kısa vadeli sigorta kolları prim oranı %2,5 olmak üzere 22 gün üzerinden 1 günlük 6 TL yemek bedeli dahil edilerek hesaplama yapıldığı, buna göre %3 sözleşme gideri hariç asgari işçilik maliyetinin (yemek prim istisna, prime tabi ücretler ve işveren payı tutarlarının toplamının) 1.134,01 TL olduğu,

Diğer taraftan, ihale dokümanında teklif fiyata dahil masraflar arasında çalışacak personelin yemek bedeline ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığı dikkate alındığında, kısa vadeli sigorta kolları prim oranı (karayolu ile yük taşımacılığı) %2,5 esas alınarak, bir işçinin (araç sürücüsünün) işverene maliyetinin sözleşme gideri hariç 979,69 TL, sözleşme gideri dahil 1.009,09 TL olduğu,

Tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, idarenin yukarıda belirtilen gerekçeleri yerinde bulunmamıştır.

Bununla birlikte,

Birim fiyatı 2,26 TL olarak esas alınan araçlarda kullanılacak akaryakıt bedelinin belgelendirilmesi amacıyla Kartallar Petrol’den alınan fiyat teklifinde, “… kırsal motorini Batman İli perakende satış fiyatı olan KDV hariç 2,74 TL üzerinden %17 iskonto ile 2,2742 TL+KDV olarak Batman İstasyonumuzdan araçlarınıza teslim edebileceğimizi taahhüt ederiz” denildiği, tarihin sehven 23.12.2011 olarak yazıldığı anlaşılmakla birlikte, tutarın teklif fiyatında esas alınan birim fiyattan daha yüksek olduğu (2,74 x 0,83 = 2,2742), fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.5 nci maddesine aykırı olarak yetkili meslek mensubu tarafından maddede belirtildiği şekilde onaylanmadığı,

Ayrıca, yukarıda yer verilen ve 01.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren Tebliğ değişikliği ile piyasaya akaryakıt olarak arz edilen veya dolaşımda bulunan motorin türlerinde azami kükürt miktarının 10 mg/kg olmasının zorunlu kılındığı, dolayısıyla 1000 mg/kg kükürt oranına sahip kırsal motorinin piyasaya arzının bu tarih itibari ile yasaklandığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 22/12/2010 tarih ve 2957 sayılı kararıyla, bu tarihe kadar piyasaya arz edilmiş olan kırsal motorinin 15/02/2011 tarihine kadar yeniden satış amacıyla, 01/04/2011 tarihine kadar da son kullanıcılara “Kırsal Motorin” resmi adıyla satılabileceği,

Bu durumda, araçlarda kullanılacak akaryakıt bedelinin hesabında kırsal motorin fiyatını esas alan başvuru sahibinin 17.01.2011 tarihli aşırı düşük teklif fiyatı açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğine göre değerlendirilebilmesi için, ihale konusu işin süresinin ihale dokümanında 300 gün olarak belirlendiği dikkate alındığında, belirtilen akaryakıtın stoklarında bulunduğuna dair tevsik edici belgelerin sunulması gerektiği, açıklama kapsamında böyle bir belge bulunmadığı,

Birim fiyatı 200,00 TL olarak esas alınan araçlarda kullanılacak lastik bedelinin belgelendirilmesi amacıyla Turanlar Lastik’ten alınan fiyat teklifinde, ebadına göre lastiklerin ortalama kullanım ömürlerinin ve bir kaplamasız orijinal lastik fiyatının KDV hariç 565,00 ila 585,00 TL olduğunun belirtildiği, dolayısıyla tutarın teklif fiyatında esas alınan birim fiyattan daha yüksek olduğu, fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.5 nci maddesine aykırı olarak yetkili meslek mensubu tarafından maddede belirtildiği şekilde onaylanmadığı,

İşçilik bedelinin hesabında işin süresinin, idari şartnamenin 48 inci maddesine aykırı olarak 300 gün yerine 3,5 ay olarak esas alındığı,

Anlaşıldığından,

Sonuç olarak,

Teklif fiyatın belirlenmesinde esas alınan ihale konusu işte kullanılacak araçların tüketeceği kırsal motorin ile ilgili olarak,

Birim maliyeti olarak piyasadan alınan fiyat teklifinden daha düşük tutarı esas alındığı, fiyat teklifinde Tebliğde belirtildiği şekilde onay bulunmadığı, piyasaya arzı 01.01.2011 tarihi ile yasaklandığı, bu tarihe kadar arz edilmiş olanın ise son kullanıcıya satışına 01.04.2011 tarihine kadar izin verildiği, bu kapsamda satışı mümkün olan kırsal motorinin stoklarında bulunduğuna ilişkin tevsik edici herhangi bir belge sunulmadığı,

Araçlarda kullanılacak lastik ile ilgili olarak,

Birim maliyeti olarak piyasadan alınan fiyat teklifinden daha düşük tutarın esas alındığı, fiyat teklifinde Tebliğde belirtildiği şekilde onay bulunmadığı,

İşin süresinin ihale dokümanında belirtilenden daha az öngörüldüğü,

Gerekçeleriyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif fiyatı açıklamalarının uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5 inci maddesinde,

__

“(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

b) Adaylar; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde ön yeterlik başvurularının sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem ve eylemler; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ise kısa listeye alınmış olmaları kaydıyla ayrıca ihale daveti ve/veya ihale dokümanının gönderilmesi, ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler,

hakkında başvuruda bulunabilir.”

Aynı Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinde,

“…

(10) İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.”

Düzenlemeleri bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin idareye şikayeti, dilekçede de belirtildiği üzere aşırı düşük teklif fiyatı açıklamalarının reddedilme gerekçelerinin mevzuata uygun olmadığı yönünde olup, yaklaşık maliyetin tespitine yönelik bir husus içermemektedir. İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda da yaklaşık maliyette öngörülen kar oranına ilişkin herhangi bir ifade bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, yukarıda yer verilen Yönetmelik düzenlemelerine göre, belirtilen iddia ile ilgili olarak başvurunun şekil bakımından reddinin gerekmekte ise de, başvuru sahibinin ikinci iddiası Kurul Kararının B bölümünde şikayet konusu edilen husus ile ilgili eşit muamele yönünden incelenmiştir.

B- İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1. Aşağıda sayılan isteklilerin aşırı düşük teklif fiyatlarının reddedilmesi gerekçelerinden şikayet konusu ile ilgili olarak yapılan değerlendirmede belirtildiği üzere uygun olmayanlar bulunmakla beraber,

Emin Gün Pet. İnş. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., açıklama kapsamında tevsik edici herhangi bir belge sunmadığından,

Diyarbakır Dolunay Pet. Ürn. İnş. Gıda İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., açıklama kapsamında tevsik edici herhangi bir belge sunmadığından,

Merpet Pet. Ürn. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., açıklama kapsamında tevsik edici belge olarak Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.12 nci maddesine aykırı olarak sadece kırsal motorin fiyatına ilişkin 03.01.2011 tarihli alış faturası**** sunduğundan,

Ser-Can Tic. (Mehmet Muhdi POLAT) + Pol-Ka As. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, açıklama kapsamında tevsik edici belge olarak araçlarda kullanılacak kırsal motorin ve lastik bedelinin belgelendirilmesi amacıyla HSD Petrol’den ve Çağlayan Kardeşler’den, POL-KA Asf. Ürn. San. ve Tic. Ltd.Şti. adına alınan 25.01.2011 tarihli proforma faturaların, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.4 üncü maddesine aykırı olarak yetkili meslek mensubu tarafından maddede belirtildiği şekilde onaylanmadığından,

Özceylan Day. Tük. Mad. Pet. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. + Ceylan Asf. Ürn. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, açıklama kapsamında tevsik edici tek belge olarak sunulan araçlarda kullanılacak motorin bedeline ilişkin fiyat teklifi, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.5 inci maddesine aykırı olarak yetkili meslek mensubu tarafından maddede belirtildiği şekilde onaylanmadığından,

Doğaçlar Pet. Ürn. Paz. Tic. ve San. Ltd. Şti., açıklama kapsamında akaryakıt fiyatına (kırsal motorin, 2,546 TL/Lt) ilişkin tevsik edici belge olarak Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.12 nci maddesine aykırı olarak dağıtıcı firmadan alınan 25.01.2011 tarihli alış faturası **** sunulduğundan, işçilik bedelinin hesabında işin süresi ihale dokümanında belirtilenden daha az öngörüldüğünden,

Sönmez Kardeşler Pet. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. açıklama kapsamında, motorin fiyatına ilişkin tevsik edici belge olmadığından, lastik fiyatına ilişkin sunulan bila tarih alış faturasında**** teklif kapsamından öngörülenden daha yüksek bedel belirtildiğinden, işçilik bedelinin hesabında işin süresi ihale dokümanında belirtilenden daha az öngörüldüğünden,

Batman Solmaz Pet. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. + Özhancan Pet. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, akaryakıt bedeline ilişkin olarak maliyet üzerinden açıklama yapılan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında**** belirtilen ortalama birim maliyetten (2,715 TL/Lt) daha düşük fiyat (2,545 TL/Lt) esas alındığından, işçilik bedelinin hesabında işin süresi ihale dokümanında belirtilenden daha az öngörüldüğünden,

Sonuç olarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bunların dışında;

Sipan Pet. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif fiyatı açıklaması,“a) … motorin proforma faturasının ve … lastik proforma faturaların alış veya satış faturaları yok.

b) … toplam maliyet analizi SMMM onaylı değildir.

c) Araçlar için alınan GPRS sisteminin faturaları SMMM onaylı değildir.”,

Gerekçeleri ile reddedilmiştir.

Adı geçen istekli tarafından, motorin bedeline ilişkin maliyete dayalı açıklama niteliğindeki fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliğin 79.4.2.5 inci maddesine uygun olarak meslek mensubu tarafından onaylandığı ve araçlar için GPRS kullanımına ilişkin 23.12.2010 tarihli ödenmiş fatura sunulduğu tespit edilmekle birlikte,

İşçilik bedelinin hesabında %3 sözleşme gideri hariç asgari işçilik maliyetinden (prime tabi ücretler ve işveren payı tutarlarının toplamından) indirim yapıldığından, lastiğe ilişkin maliyete dayalı açıklama niteliğindeki fiyat teklifleri Kamu İhale Genel Tebliğin 79.4.2.5 inci maddesine aykırı olarak Serbest Muhasebeci tarafından onaylandığından, sonuç olarak açıklamanın uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Gündem Pet. İnş. Nak. Harf. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif fiyatı açıklaması, “a) … motorin proforma faturasının ve … lastik proforma faturaların alış veya satış faturaları yok.

b) … toplam maliyet analizi SMMM onaylı değildir.”

Gerekçeleri ile reddedilmiştir.

Hesap icmali niteliğinde olan isteklinin maliyet bileşenlerini gösteren toplam maliyet analizinin, Tebliğde sayılan açıklamalara dayanak teşkil eden belgelerden olmadığı, dolayısıyla YMM veya SMMM tarafından onaylanması gerektiğine ilişkin Kamu İhale Mevzuatında herhangi bir düzenleme bulunmadığı,

Adı geçen istekli tarafından 2,53 TL olarak esas alınan araçlarda kullanılacak akaryakıt bedelinin belgelendirilmesi amacıyla Sipan Petrol’den alınan 10.01.2011 tarihli fiyat teklifinde, “… motorin (Eurodiesel) ürününü … adresinde akaryakıt istasyonumuzdan litresini KDV’siz 2,53 TL’den vermeyi beyan ve taahhüt ederiz” denildiği, maliyete dayalı açıklama niteliğindeki fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.5 maddesine uygun olarak yetkili meslek mensubu tarafından maddede belirtildiği şekilde onaylandığı,

590 ve 220 TL olarak esas alınan araçlarda kullanılacak orijinal (kaplamasız) ve kaplamalı lastiklerinin bedelinin belgelendirilmesi amacıyla aynı tutarlardan fiyat teklifleri alındığı, orijinal lastiğe ait satış tutarına dayalı açıklama niteliğindeki fiyat teklifinin**** Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.5 maddesine uygun olarak yetkili meslek mensubu tarafından maddede belirtildiği şekilde onaylandığı,

Tespit edilmiş olmakla birlikte,

Kaplamalı lastiğe ilişkin maliyete dayalı açıklama niteliğindeki fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.5 maddesine aykırı olarak Serbest Muhasebeci tarafından onaylandığı tespit edildiğinden sonuç olarak açıklamanın uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

2. 4734 sayılı Kanunun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…”,

Aynı Kanunun “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde;“…(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

…”

Aynı Yönetmeliğin Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi başlıklı 9 uncu maddesinde; “… (3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur…”

…”

Hükümleri bulunmaktadır.

İdarece %25 kar, %10 amortisman düşülerek ve %3 sözleşme gideri eklenerek, yaklaşık maliyetin %68’i aşırı düşük teklif fiyatlar için sınır değer olarak belirlenmiş ve bu tutarın üzerinde fiyat teklif eden Dinç Pet. İnş. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ile Yurdemler Pet. Ürn. Nak. Taah. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.’nden teklif fiyatları hakkında açıklama istenmemiştir.

İnceleme konusu ihalede yaklaşık maliyet [1,25 x K x ((0,0007xM) + 0,01) x A; K = 150, A = 1; M, taşıma mesafesi] nakliye formülü esas alınarak belirlenmiştir.

Söz konusu formülün, yapım işlerinde kullanılan 10 km’den fazla taşıma mesafesinde ortalama eğimi %10 olan her cins kaplamalı yolda motorlu taşıtlarla yapılan taşıma bedelini hesaplama formülüne,

[F = K ×((0,0007×M) + 0.01) × A

F: Taşıma bedeli (TL)

M: Taşıma mesafesi (km)

K: Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı (02.017 poz sayılı inşaat –taşıtlar– rayici, 2010 yılı 150 TL)

A: Yol, iklim ve ticari şartlara bağlı katsayı (1 ≤ A ≤
2 )]

%25 genel giderler ve yüklenici karı eklenerek elde edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine göre yaklaşık maliyetin tespitinde yüklenici karı oranının %20’yi geçmeyeceği belirtilmekle birlikte, idarenin bu oranı % 25 olarak belirlenmesinin tek başına ihale sonucuna etki eden bir husus olmadığı, kar oranın % 20 yerine % 25 olarak öngörülmesinin yeterlik kriterlerini değiştirmediği, karsız yaklaşık maliyet esas alınarak aşırı düşük teklifleri belirlenmesi kriterine göre aşırı düşük sınır değer tespiti aşamasında kârdan arındırma işleminin % 25 kar oranı düşülerek gerçekleştirilmesi mümkün olduğundan, yaklaşık maliyetten % 25 kar düşüldüğünden karsız yaklaşık maliyetin 858.163,20.TL olduğu,

Karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren tüm isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekirken, teklif fiyatı karsız yaklaşık maliyetin altında kalan (734.000 TL) Dinç Pet. İnş. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmadan ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Dinç Pet. İnş. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesinin 1. fıkrasında; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

9. maddesinde; “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır .

__

Hizmet Alamı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinde; ****

“ (1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

_ a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,_

_ b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, _

_ c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,_

_ ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,_

_ d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,_

_ Esas alınır._

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

“Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9. maddesinin 3. Fıkrasında ise; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak**% 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ekleneceği”****** hükmü yer almaktadır.

İdarenin incelemeye konu ihaleye ilişkin olarak yaklaşık maliyeti oluşturmak üzere fiyat analizi verilerinden faydalandığı ve fiyat analizleri verileri başlıklı tabloda müteahhit kârı olarak %25 oranının belirtildiği anlaşılmıştır.

**** Kamu İhale Mevzuatında, idarelerce hesaplanan yaklaşık maliyetin; ihale konusu iş için öngörülecek ödenek tutarının belirlenmesi, ihale sürecinde istekliler tarafından sunulan tekliflerin fiyat yönünden uygunluğunun değerlendirilmesi ve aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesi aşamalarında oldukça önemli bir parametre olduğu ortadadır. Bu nedenle, idareler tarafından yaklaşık maliyetin doğru, tutarlı bir şekilde ve titizlikle hesaplanması gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede; idarece hazırlanan yaklaşık maliyete % 25 oranında yüklenici kârı ilave edildiği**,** bununda yukarıda belirtilen mevzuat hükmüne aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ ihalenin iptaline ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Adem KAMALI **

** Kurul Üyesi ******