KİK Kararı: 2011/UH.I-1277

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/030
Gündem No : 69
Karar Tarihi : 11.04.2011
Karar No : 2011/UH.I-1277
BAŞVURU SAHİBİ:
Vinter Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti., 896 Sokak No: 2/4 Konak / İzmir

İHALEYİ YAPAN İDARE:
(Teiaş) 21. İletim Tes. ve İşl. Gr. Müdürlüğü, Adalet Mah. 29 Ekim Bulvari No: 17 20020 Merkez / Denizli

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/8629 İhale Kayıt Numaralı "Özel Güvenlik Personeli" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

05.04.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[08.10].(0085)/2011-20E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

TEİAŞ 21. İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü tarafından 16.02.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Özel Güvenlik Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Vinter Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.’nin 01.03.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.03.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.03.2011 tarih ve 13650 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.03.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

TEİAŞ 21. İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü tarafından “28 kişiyle 316 gün süreli özel güvenlik hizmet alımı işi”nin 16.02.2011 tarihinde ihale edildiği,

1. Söz konusu ihalede firmalarının birim fiyat teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakamla “600.818,80 TL” olarak, yazıyla ise “Altıyüzbinsekizyüzonsekiz Türk Lirası, onsekiz kuruş” olarak yazıldığı, idarece teklif mektuplarında teklif edilen bedelin yazı ile ve rakam ile birbirinden farklı olarak yazılmış olması nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, yapılan hatanın sehven yapıldığı, söz konusu hatanın teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmadığı, tekliflerinin bu nedenle değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı,

2. Söz konusu ihalede idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin belirlenmediği ve bu isteklilerine tekliflerinin sorgulamaya tabi tutulmadığı, firmalarının teklifinden daha düşük teklif veren üç isteklinin de teklif ettikleri bedellerle idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil giderler” kalemlerinde belirtilen gider kalemlerini karşılamalarının mümkün olmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Şikayet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında; idari şartnamenin 23 üncü maddesinde teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması gerektiğinin belirtildiği, yine aynı şartnamenin 31 inci maddesinde uygun olmadığı belirlenen teklifler ile birim fiyat cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağının ifade edildiği, mevzuat uyarınca teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olmayan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği belirtilerek başvuru reddedilmiştir.

Başvuru sahibinin teklif mektubu incelendiğinde, teklif mektubunun 6 ncı maddesinde; “ ihale konusu işi, bu teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif ettiğimiz birim fiyatlar üzerinden Katma Değer Vergisi hariç rakamla: 600.818,80 TL, yazı ile: Altıyüzbinsekizyüzonsekiz Türk Lirası Onsekiz Kuruş” ifadesi bulunmaktadır. Dolayısıyla teklif mektubunda belirtilen teklif bedelinin yazı ve rakamla birbirinden farklı olduğu, kuruş bedelinin seksen olarak belirtilmesi gerekirken onsekiz olarak yazıldığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” __ başlıklı 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur…” hükmü,

Aynı Kanunun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir…” hükmü,

Anılan Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında ise; “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir…” hükmü,__

__

Yer almaktadır.

Öte yandan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 53 üncü maddesinde; “(1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.

__

(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

a) Yazılı olması.

b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi.

c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması.

ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması.

d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi.

e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.

__

…

__

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan mevzuat hükümlerinden, teklif mektubunda bulunan teklif bedelinin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılmasının teklif mektuplarının kanunen taşıması zorunlu unsurlarından olduğu, bu nedenle aktarılan koşula aykırılık durumunda teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmaktadır.

İddia konusu husus, mevzuat hükümleri ve yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin teklif mektubunda belirtilen teklif bedelinin yazı ve rakamla birbirine uygun olmadığı anlaşıldığından, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata bir aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinde, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

__

….

__

_ Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;_

__

_ a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,_

__

_ b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine,_

__

_ c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,_

__

_ karar verilir.” _hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5 inci maddesinde ise, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

__

_ a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,_

__

_ b) Adaylar; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde ön yeterlik başvurularının sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem ve eylemler; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ise kısa listeye alınmış olmaları kaydıyla ayrıca ihale daveti ve/veya ihale dokümanının gönderilmesi, ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,_

__

_ c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler,_

__

_ hakkında başvuruda bulunabilir.” hükmü bulunmaktadır._

Anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğranması veya zarara uğranmasının muhtemel olmasıdır. Şikayete konu ihalede başvuru sahibinin teklif mektubunda belirtilen teklifin rakamla ve yazıyla birbiri ile uyumlu olmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı belirlenmiştir. Dolayısıyla başvuru sahibinin söz konusu ihalede herhangi bir hak kaybının söz konusu olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak şikayet ehliyetinin bulunmadığı ve başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşılmıştır. Belirtilen nedenle, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, bu iddiaya ilişkin olarak başvurunun ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

Başvuru sahibi Vinter Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.’nin itirazen şikayet dilekçesinin ikinci iddiasında özetle; Söz konusu ihalede idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin belirlenmediği ve bu isteklilerine tekliflerinin sorgulamaya tabi tutulmadığı, firmalarının teklifinden daha düşük teklif veren üç isteklinin de teklif ettikleri bedellerle idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil giderler” kalemlerinde belirtilen gider kalemlerini karşılamalarının mümkün olmadığı iddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.

İncelemeye konu ihalede; TEİAŞ 21. İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü tarafından 16.02.2011 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Özel Güvenlik Hizmeti Alımı Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin asgari işçilik maliyeti ve piyasa fiyat araştırması esasp pppp alınarak 687.963,37 TL olarak hesaplandığı, bahse konu ihalede 7 adet ihale dokümanı satın alındığı ihaleye 6 isteklinin katıldığı ve 5 isteklinin teklifinin geçerli kabul edilerek değerlendirmeye alındığı, ihale üzerinde bırakılan STK Özel Güv. Sis. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin 566.978,16 TL olduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen __ Metro Özel Güv. Hiz Ltd. Şti.’nin teklif bedelinin de 568.713,68 TL olduğu, diğer 3 adet geçerli teklif bedellerinin ise,

1

Delta-Up Özel Güv. ve Eğt. Ltd. Şti.

623.754,80

2

Denizhan Özel Güv. Hizm. Tic. Ltd. Şti.

623.754,80

3

Pagü Özel Pamukkale Güv. Okulu ve San. Ltd. Şti.

694.148,80

şeklinde verildiği anlaşılmıştır.

Şikayet konusu ihalede nakdi ödenecek yol ve yemek bedeli ile resmi ve dini bayram çalışmaları dahil, ayni verilecek giyim, özel mali sorumluluk sigortası ve diğer giderler hariç asgari işçilik maliyeti 556.716,16 TL dir.

4734 sayılı Kamu ihale Kanununun "Aşırı düşük teklifler " başlıklı 38 inci maddesinde ;__

"İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşın düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.__

İhale komisyonu;__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşın düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.__

__

_İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir,” _____

Hükmü ile,

__

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 nolu maddesinde; “ İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir. ” hükmü,

Yer almaktadır.

Yukarıda verilen hükümler birlikte değerlendirildiğinde, idarece kar hariç yaklaşık maliyetin altındaki teklifler için aşırı düşük sorgulaması yapılması gerekmektedir.

__

Anılan ihalede, idarece belirlenen 687.963,37 TL tutarındaki yaklaşık maliyetin içinde Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. Maddesine göre azami % 20 oranında kar olduğu hesabıyla bulunan Karsız Yaklaşık Maliyetin 573.302,81 TL olduğu anlaşılmış olup, bu karsız yaklaşık maliyet bedelinin altında kalan tekliflere aşırı düşük sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının hem yürürlükteki kamu İhale Mevzuatına hem de yerleşik Kurul Kararlarına aykırılık teşkil edeceği şeklindeki düşüncemle, anılan ihalenin “ aşırı düşük teklif sorgulaması ” yapılmadan sonuçlandırılmasında hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.

Bu nedenle incelemeye konu ihalede belirlenen karsız yaklaşık maliyet bedelinin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde “ düzeltici işlem belirlemesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşümle Kurul çoğunluğunca alınan karara katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul üyesi **

KARŞI OY

**** İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin 2. iddiasına ilişkin olarak; söz konusu ihalede idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin belirlenmediği ve bu isteklilerin tekliflerinin sorgulamaya tabi tutulmadığı, firmalarının teklifinden daha düşük teklif veren üç isteklinin de, teklif ettikleri bedellerle idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil giderler” kalemlerinde belirtilen, gider kalemlerini karşılamalarının mümkün olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 55. maddesinin birinci fıkrasında ise; şikâyet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce yapılacağı, 56. maddesinin birinci fıkrasında ise; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14. maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15. maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16. madde çerçevesinde inceleneceği, 16. maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceği __ hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinde; başvuruların sırasıyla, başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı, başvuru sahibinin ehliyeti; başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı, unvanı, adresi, imzası ile başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgelerin ve imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin bulunup bulunmadığı, ihaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarasının belirtilip belirtilmediği, başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarihin belirtilip belirtilmediği, idareye başvuru tarihi ile varsa idarenin cevabının başvuru sahibine bildirildiği tarihin belirtilip belirtilmediği, idare tarafından şikâyet üzerine alınan karar başvuru sahibine bildirilmiş ise bu kararın bir örneğinin eklenilip eklenilmediği, başvuru bedelinin, teminat alınacak hallerde ise başvuru teminatının yatırılıp yatırılmadığı, aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulup bulunulmadığı yönünden inceleneceği düzenlenmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ihale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden inceleneceği, 2. fıkrasında ise; eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılacağı belirtilmiştir.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde geçen aday, istekli ve istekli olabilecek tanımları ve 54. maddesinde yer alan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet yoluna başvurmaları yolundaki düzenleme, ihale dokümanı almayan kişilerin başvuruda bulunamayacaklarını, bu satın alma işleminin ehliyet şartının ön koşulu olduğunu ortaya koymaktadır.

Hukuki düzenleme bu yönde olmakla birlikte, kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir. Dolayısıyla idareler açısından bir denetim biçimi olan bu yöntem, hukuk özneleri için de bir hak ve özgürlük arama aracıdır. Bu nedenle de hukukun genel ilkeleri çerçevesinden, söz konusu hak arama yolunun genişletici biçimde yorumlanması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin 2. iddiasına ilişkin olarak, anılan Kurul kararında; “… Anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğranması veya zarara uğranmasının muhtemel olmasıdır. Şikayete konu ihalede başvuru sahibinin teklif mektubunda belirtilen teklifin rakamla ve yazıyla birbiri ile uyumlu olmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı belirlenmiştir. Dolayısıyla başvuru sahibinin söz konusu ihalede herhangi bir hak kaybının söz konusu olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak şikayet ehliyetinin bulunmadığı ve başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşılmıştır. Belirtilen nedenle, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, bu iddiaya ilişkin olarak başvurunun ehliyet yönünden reddi gerekmektedir. …” ifadelerine yer verilmiştir.

Söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanı satın alınarak, ihaleye teklif verildiği, anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü uyarınca istekli statüsünü kazandığı ve (bu nedenle ihalenin her aşamasına şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceğinden) “teklifi değerlendirme dışı bırakılmış” olsa dahi, itirazen şikâyet başvurusunun, geçerli tekliflerin sıralanmasındaki yerinden ve başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmış olmasından bağımsız olarak incelenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, başvuru sahibinin ehliyetinin kabulünün yanı sıra, anılan Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan diğer unsurların da başvuru sahibi tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin şekil hukuku olan Kamu İhale Hukukunda önemli bir hususa ilişkin 2. iddiasının esasının incelemesine geçilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İşin esası açısından ise;

Yapılan incelemeden; idari şartnamede yer alan bilgilerden şikâyet konusu ihalenin 28 personel ile özel güvenlik hizmeti işi olduğu, işin süresinin 316 gün olarak belirtildiği (işe başlama tarihi 05.04.2011, işin bitiş tarihi 14.02.2012), söz konusu işin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edildiği belirlenmiştir.

Şikayet konusu husus ile ilgili olarak, idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında; idari şartnamenin 35.1 maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin en düşük teklif olacağının belirtildiği, başvuru sahibinin teklifinin altında teklif veren üç isteklinin de Kamu İhale Kurumu hesaplamalarına göre asgari işçilik maliyet tutarını ve % 3 sözleşme ve genel giderleri karşıladığı dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı, karar verilirken Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlığının altında yer alan hükümlerin de göz önüne alındığı ve değerlendirmenin hassasiyetle yapıldığı ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.

İdari Şartnamenin 25. maddesinde; _“25.1.Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif edilen fiyata dahildir. _

****

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

__

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin %50 (elli) fazlası ödenecektir.

__

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

****

Sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele her ay brüt asgari ücretin %20'si hesaplanarak 26 gün üzerinden günlük brüt 6.13TL Yemek bedeli ödenecektir.

_
Sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele her ay brüt asgari ücretin %20'si hesaplanarak 26 gün üzerinden günlük brüt 6.13TL Yol bedeli ödenecektir. _

****

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

__

25.3.4. Diğer giderler:

****

25.3.4.1. İşin 316 günlük süresi içinde ulusal bayram ve genel tatil günleri olarak tespit edilen toplam 14,5 günde her bir gün için 21 personel çalıştırılacaktır. (14,5gün x 3 vardiya = 43,5gün x 7 Trafo Merkezi = 304,5 toplam gün) bedeli ödenecektir.__

_****_25.3.4.2. Sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele giyim eşyası ayni olarak verilecektir. (Teknik Şartname Madde 7.19)

25.3.4.3.Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Gideri (Teknik Şartname 7.15)

25.3.4.4. Denetlemeler esnasında Harcanacak Akaryakıt Bedeli (Teknik Şartname Madde8.2)

25.3.4.5. Atış eğitimi ve mermi bedeli (Teknik Şartname Madde 7.4 ve 7.5)
25.3.4.6. Telefon ve Bas konuş kullanım bedeli (Teknik Şartname Madde 7.22 ve 7.23)

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

__

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

****

İhale konusu hizmetin maliyet hesabında dikkate alınan kısa vadeli sigorta kolları prim oranı %1 (bir)'dir.” düzenlemesi,

Teknik şartnamenin 7.19 maddesinde; “ Yüklenici, özel güvenlik görevlilerine aşağıda belirtilen giyim eşyalarını, mevsimlik olarak ayrı ayrı, tek tip, standarda uygun ve yeni olarak vermekle yükümlüdür.

__

_ _Yazlık kıyafete ait giyecekler:****

_ a) Kep_

_ b) Gömlek (Kısa kollu) (2 adet)_

_ c) Pantolon _

_ d) Ayakkabı _

_ _Kışlık kıyafete ait giyecekler:

_ a) Gömlek ( Uzun kollu ) ( 2 Adet ) _

_ b) Pantolon _

_ c) Ayakkabı _

d) Kazak

_ e) Kışlık mont_

_ f) Yağmurluk_

_ g)Kravat” _düzenlemesi,

Aynı şartnamenin 7.15 maddesinde; “ Yüklenici özel güvenlik mali sorumluluk sigortası poliçesinin bir suretini göreve başlama tarihinden itibaren, 15 gün içerisinde idareye ve ilgili valiliğe teslim edecektir.” düzenlemesi,

8.2 maddesinde; “ _Her ay yüklenici ile**** İdarenin görevlendireceği kişi veya kişiler nezaretinde söz konusu trafo merkezlerinin denetlemesi yapılacaktır. Bu denetlemelerde 4+1 kişilik dizel araçla ortalama 1000km yol yapılacaktır.” _düzenlemesi,

7.4 ve 7.5 maddesinde; _“7.4. Özel Güvenlik Görevlileri, silahlı olarak görev yapacaklardır. İdaremiz silah demirbaş defterine kayıtlı 7,65mm çapında 7 adet Kırıkkale marka silahlar idarece karşılanacaktır. Silahların markası, cinsi, sayısı ve bu silahlara ait mermiler, İdare ile Yüklenici arasında yapılacak sözleşmede belirtilecektir. Atış eğitiminde kullanılacak 700 adet mermi ve diğer masraflar (poligon, ambulans gibi) yüklenici tarafından karşılanacaktır. _

****

_7.5.**** Özel güvenlik görevlilerine verilecek, yenileme ve yılda (1) kez yapılacak olan 25 fişekli atış eğitimi yükleniciye aittir.” _düzenlemesi,

7.22 ve 7.23 maddesinde; “ 7.22. Yüklenici, birim bazında kullanım için aşağıda belirtilen gereçleri sağlayarak, İdarece belirlenen yerde, zamanında amacına uygun olarak kullandırtmakla yükümlüdür.

_ a) Her görev yeri için bir adet el detektörü_

_ b) Her görev yeri için bir adet gece ve gündüz kullanılmasına uygun olarak aynalı ve Aydınlatmalı araç altı kontrol aleti _

_ c) Her görev yeri için bir adet Akıllı kalem- Güvelikçi tur kontrol sistemi_

_ d) Her görev yeri için 1 (bir) ve merkezden yönetim için 3 (üç) adet GSM operatörüne bağlı cep telefonu Baş konuş özellikli (ihtiyaç halinde) _

_ e)**** Her görev yeri için PTT hatlı, faks özellikli sabit telefon olacaktır.( Yeniden abone alınacak şekilde)_

7.23. Yüklenici görev yapılacak yerlerde kullanılmak üzere Telekomünikasyon Kurumundan alınmış Telsiz kullanım izin belgesine sahip olacaktır. Bu belgenin ilgili Kurum tarafından verilmediğinin belgelenmesi halinde, haberleşmeyi sağlamak amacıyla bas konuş sistemini temin edecektir.” düzenlemesi,

Yer almaktadır.

İdari şartnamenin yukarıda belirtilen düzenlemeleri doğrultusunda, yapılan hesaplama neticesinde, nakdi ödenecek yol ve yemek bedeli ile resmi ve dini bayram çalışmaları dahil, ayni verilecek giyim, özel mali sorumluluk sigortası ve diğer giderler hariç, % 3 sözleşme gideri dahil asgari işçilik maliyeti 556.716,16 TL’ dir.

Şikâyet konusu ihalede, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde de bu hükme paralel düzenlemelere yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “ Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ” __ başlıklı 79 uncu maddesinde ; “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, idarece kâr hariç yaklaşık maliyetin altındaki teklifler için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir.

İdarenin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, kâr oranının % 20 olarak belirlendiği ve söz konusu ihalenin, kâr hariç yaklaşık maliyetinin 573.302,81 TL olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, bu tutarın altında teklif veren STK Özel Güv. Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile Metro Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti.’nin teklifleri aşırı düşük teklif olarak belirlenerek, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79. maddesinde belirtilen hususlara uygun şekilde, anılan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin, düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren STK Özel Güv. Sistemleri Tic. Ltd. Şti. ile Metro Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenerek, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79. maddesinde belirtilen hususlara uygun şekilde, söz konusu isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin 1. iddiasına ilişkin olarak, anılan Kurul kararında yer alan tespit ve değerlendirmeler sonucu verilen karara katılmakla beraber, başvuru sahibinin 2. iddiasına ilişkin olarak ise, işin esası hakkında yapılan tespit ve değerlendirmeler sonucu, yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” ilişkin karara katılmıyorum.

** Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi**