KİK Kararı: 2011/UH.I-1108

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/026
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 24.03.2011
Karar No : 2011/UH.I-1108
BAŞVURU SAHİBİ:
Öz - Erciyes Tem. İnş. Gıda Med. Turz. Bilg. San. Tic. Ltd. Şti., Uğur Mumcu Caddesi No: 94/5 Gop / Ankara

İHALEYİ YAPAN İDARE:
11 İnci İkmal Merkezi Komutanlığı, 11’inci İkmal Merkezi Komutanlığı 06930 Yenikent-Sincan / Ankara

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/6115 İhale Kayıt Numaralı "Malzeme Yükleme,boşaltma ve İstifleme Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.03.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[06.98].(0262)./2011-1E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

11 İnci İkmal Merkezi Komutanlığı tarafından 10.02.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malzeme Yükleme, Boşaltma ve İstifleme Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Öz - Erciyes Tem. İnş. Gıda Med. Turz. Bilg. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 21.02.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.02.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 01.03.2011 tarih ve 11454 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.03.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhale üzerinde bırakılan firmanın ticari hayatın olağan koşullarına aykırı olan teklif bedeli ile ihale dokümanında evsaf ve miktarı belirtilmiş olan giyim eşyası giderinin karşılanmasının mümkün olmadığı, ihale konusu işte kullanılacak giyim eşyalarının özellikli eşyalar olduğu, ihale üzerinde bırakılan firmanın sunmuş olduğu maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan fiyat ve kalite bilgilerinin, ihale dokümanında öngörülen özellikler karşılaştırılmak suretiyle değerlendirilmesi, ayrıca söz konusu tutanağın, kendisine esas olan giyim eşyalarına ait, son geçici vergi beyanname döneminde düzenlenmiş alış faturaları ile uygunluğunun incelenmesi gerektiği,

2. Firmalarının teklifinin geçerli olduğu, teklif bedelinin de yaklaşık maliyetin altında olduğu ancak ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin belirlenmediği, bahsi geçen durumun mevzuata aykırı olduğu,

İddia edilmektedir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede ihale konusu işin 24 işçi ile 10 ay boyunca gerçekleştirilecek olan malzeme yükleme, boşaltma ve istifleme hizmeti olduğu, istihdam edilecek personele; asgari ücret ile ayda 22 gün üzerinden günlük brüt 4,00 TL yol, 4,50 TL yemek ücreti üzerinden ödeme yapılacağı, kısa vadeli sigorta kolları prim oranının % 2,5 olarak belirlendiği, 9 kalemden oluşan ve özellikleri ayrıntılı olarak idari şartnamenin 25 inci maddesinde açıklanan giyim eşyası giderinin teklif fiyata dahil olacağı anlaşılmıştır.

Bahsi geçen giyim eşyaları için; renk, yapıldığı kumaş /malzeme, dayanıklılık ve miad gibi birtakım ayrıntılı fiziksel özellikler öngörülmüştür.****

Yukarıda alıntısı yapılan tespitler çerçevesinde asgari işçilik maliyeti – giyim eşyası gideri hariç, % 3 genel giderler dahil – 297.050,40TL olarak hesaplanmıştır.

İdare, ihale üzerinde bırakılan firma olan Genç Aslan Tem. Ltd. Şti. ile Çankaya Grup Yapı İnş. Ltd. Şti.’nin tekliflerini aşırı düşük olarak belirlemiş ve teklif bileşenlerine ilişkin ayrıntılı açıklama istemiş, Çankaya Grup Yapı İnş. Ltd. Şti. süresi içinde herhangi bir açıklama sunmamıştır.

Genç Aslan Tem. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgelerin incelenmesinden, teklifini oluşturan maliyet bileşenlerinin;

İşçilik maliyeti (% 3 dahil)

297.050,40 TL

Kıyafet gideri (% 3 dahil)

386,13 TL

Firma karı

33,87 TL

Toplam

297.470,40 TL

Şeklinde olduğu, giyim eşyası giderini tevsik için sunulan proforma faturadaki birim fiyatların ticari hayatın olağan durumu ile bağdaşmadığı, örneğin bir adet ceket için 1 TL, bir çift ayakkabı için 2,5 TL, bir adet pantolon için 1 TL, bir adet yağmurluk için 2,50 TL teklif edildiği,****

- Giyim eşyası için teklif edilen fiyatı tevsik amacıyla tedarikçi firma Medsis İnş. Elk. Tic. Ltd. Şti.’den alınan ve SMMM Soner Kılıç tarafından “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarını altında olmadığını beyan ederim” ibaresi yazılarak imzalanmış proforma fatura sunulduğu,****

- Bahsi geçen proforma faturanın ekinde, tedarikçi firma Medsis İnş. Elk. Tic. Ltd. Şti.’nin yevmiye defterindeki “Ticari mallar” hesabında yer alan kayıtlar esas alınarak hesaplanan ağırlıklı ortalama birim maliyeti tevsik etmek üzeren SMMM Soner Kılıç tarafından düzenlenmiş maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulduğu,

Tespit edilmiştir.****

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.4 üncü maddesinde;****

“Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine;“Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.” ,

Aynı Tebliğin 79.4.2.16 ncı maddesinde;“…Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur. “

Aynı Tebliğin 79.4.2.18 inci maddesinde;“ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.”

Açıklamaları bulunmaktadır.

Buraya kadar yapılan tespitler ve alıntısı yapılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde; Genç Aslan Tem. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması ilk bakışta şekil şartları itibariyle mevzuata uygun görünmektedir. Bununla birlikte, proforma fatura veya maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında, giyim eşyaları için öngörülen özelliklerin belirtilmiş olması da beklenmemelidir. Zira, giyim eşyalarının öngörülen teknik özellikleri sağlayıp sağlamadığı hususunun tespiti esasen numune değerlendirmesi müessesi ile mümkün olabilmektedir. İdari şartnamede numune değerlendirmesi öngörülmediğinden ve de istekli firmaların bu yönde dokümana itirazları bulunmadığından, giyim eşyalarının şartnameye uygunluğu muayene kabul aşamasında yapılacaktır. Kaldı ki, ticari hayatın olağan akışında, bir mala ilişkin satış faturasında o malın bütün özelliklerine ayrıntılı olarak yer verilmemektedir.

Diğer taraftan, proforma faturada yer alan birim fiyatların aşırı düşük olması nedeniyle 09.03.2011 tarih, 6139 sayılı yazı ile SMMM Soner Kılıç’tan, tedarikçi firma ile aralarında akdedilen hizmet sözleşmesi ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağına esas olan alış faturaları istenmiştir. Gelen cevabi yazının ekinde yer alan alış faturası incelendiğinde, söz konusu faturanın 03.01.2011 tarihinde düzenlenmiş olduğu, yani ihale tarihinden önceki son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan firma tarafından yapılan teklif bileşenlerine ilişkin açıklama, bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı gibi, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında; “…fatura muhteviyatı mala ilişkin son geçici vergi beyanname dönemine ait olarak yasal defter ve belgelerine göre hesaplanan ağırlıklı ortalama birim maliyet aşağıda olduğu gibidir.” şeklinde gerçeğe aykırı beyan serdedilerek ihale kararına etki edildiğinden, SMMM Soner Kılıç hakkında TÜRMOB’a bildirimde bulunulması gerekmektedir.

Bu itibarla, başvuru sahibinin birinci iddiası yerinde bulunmuştur.

2. Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak:

İhale komisyonu kararı tutanağı incelendiğinde, başvuru sahibi firma olan Öz-Erciyes Tem. Ltd. Şti.’ nin teklifinin geçerli sayıldığı görülmektedir. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan istekliler hariç olmak üzere bahse konu ihalede en düşük geçerli teklifin 323.280,00 TL ile Öz-Erciyes Tem. Ltd. Şti. tarafından sunulduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu teklif bedeli aynı zamanda yaklaşık maliyetinde altındadır.

Öncelikle, idarelerin yaklaşık maliyetin altındaki geçerli teklifler arasından ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifi belirleme hususunda takdir yetkilerinin olmadığı düşünülmektedir. İdarenin takdir yetkisi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 44 üncü maddesinde belirtildiği üzere ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile sözleşme yapıp yapmama hususunda tezahür edebilir. Ancak böyle bir durumda dahi, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanılması gerektiği açıktır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesi ilkelerinin koruduğu hukuki yararların korunması ve gözettiği amaçlara ulaşılması, sadece ve sadece idarelerin bağlı yetkilerini mevzuata uygun bir şekilde, takdir yetkilerini ise bahsedildiği üzere kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanmaları ile mümkün olacaktır.

Bununla beraber, yaklaşık maliyetin altında ancak diğer tekliflere göre yüksek olan bir teklif sahibi ile sözleşme akdedilmesi kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmadığı anlamına gelmemektedir. Zira, bir şekilde geçersiz sayılan diğer teklifler ile geçerli ama nispeten yüksek olan bir teklif kıyaslanarak “kaynakların verimli kullanılıp kullanılmadığı” hususu hakkında bir sonuca ulaşılması mümkün görünmemektedir.

Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilmemesi ise idarenin takdirindedir. Bu husus, Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.3.1 inci maddesinde; “ Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.” şeklinde __ yer alan düzenleme ile açıklanmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin ikinci iddiası yerinde bulunmuştur. __

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Genç Aslan Tem. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilip, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Soner Kılıç hakkında Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği’ne bildirimde bulunulmasına,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****