KİK Kararı: 2010/UY.III-3636

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/076
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 07.12.2010
Karar No : 2010/UY.III-3636
BAŞVURU SAHİBİ:
Üstyapı İnşaat ve Madencilik Ltd. Şti. - Aydın İnşaat Taah. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı, İlkbahar Mah. 571. Cadde 607. Sok. No:13 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü, Gazi Bulvarı Fabrikalar Mah. 07108 ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/57529 İhale Kayıt Numaralı "Kalkan - Fethiye - 2. Bl. Hd. Yolu 1. Kısım ( Km: 0+000 - 32+280 ; Uğurlu Kav. - Katrancı Koyu Arası ) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Vb. İşleri İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

29.11.2010 tarih ve III.Y.32.24.0232/2010-47E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.07.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kalkan - Fethiye - 2. Bl. Hd. Yolu 1. Kısım ( Km: 0+000 - 32+280 ; Uğurlu Kav. - Katrancı Koyu Arası ) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Vb. İşleri İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Üstyapı İnşaat ve Madencilik Ltd. Şti. - Aydın İnşaat Taah. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın 20.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.10.2010 tarih ve 38054 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.10.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük tekliflerine ilişkin yaptıkları açıklamaların yeterli görülmeme nedenlerinin; sadece genel atıfta bulunulmakla yetinilmeyerek, hangi düzenlemeye aykırı bulunduğu da belirtilmek suretiyle taraflarına bildirilmesi amacı ile idareye şikayet başvurusunda bulundukları, idarenin 30.09.2010 tarihli yazısında belirttiği hususların yapılan açıklamalar ışığında, tekrar gözden geçirilmesi için Kuruma başvuruda bulundukları iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinde; 4734 sayılı Kanunun anılan maddesi çerçevesinde yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanması ile isteklilerce yapılacak açıklamalarda uyulması gereken esaslar belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ 38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir.

38.2. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.

…

38.6. 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz sunup sunmadıkları kontrol edilir. Analizleri sunmayan ya da eksik sunan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bu aşamada sunulan analizlerin içeriğine ilişkin ayrıntılı inceleme yapılmaz.

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. … ” açıklaması,

Aynı Tebliğin 45 inci maddesinde; “ … 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır. … ” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, istekli olabileceklere ihale dokümanı kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde belirlenen iş kalemlerine ait birim fiyat tariflerinin ve bir adet genel fiyat analizinin verildiği, söz konusu analizde 5 ana başlığın oluşturulduğu, bu ana başlıklardan birinin “ C) İmalat bünyesine girecek malzemeler Kum, çakıl, kırmataş, çimento, demir, kereste su vb. ” olduğu, analizin altında yer verilen birinci maddede “ Beş ana başlık altında oluşturulan analiz isteklilerce detaylandırılacaktır. (Örneğin (C) maddesi için çimentoya, demire ve keresteye ayrı ayrı miktar ve fiyat verilebilecektir.) ” ifadelerine yer verildiği,

İhale komisyonu tarafından, teklif fiyatı sınır değerin altında kaldığı tespit edilen isteklilerden, aşırı düşük tekliflerine ilişkin açıklama istenildiği, açıklaması yeterli görülmeyen veya süresinde açıklama sunmayan aralarında başvuru sahibinin de bulunduğu isteklilerin tekliflerinin reddedildiği ve 02.09.2010 tarihli ihale komisyonu kararı ile açıklamaları yeterli görülen As-Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş. ve Mak-Yol İnş. San. Turz. ve Tic. A.Ş.’nin sırası ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmesine karar verildiği,

İdarece aşırı düşük teklif sahiplerine gönderilen yazılarda; “ … Kamu İhale Kanunu'nun 38. maddesi gereğince; yapım İşinin ekonomikliğinin, seçilen teknik çözümler veya bu işte kullanılacak avantajlı şartların, teklif edilen işin özgünlüğü hususlarına ait belgelerin ve teklif edilen birim fiyatlara ait detaylı analizlerin ve … Bu mektubun elden tebliğ edilmesi halinde aynı gün, postayla gönderilmesi halinde postaya verildiği tarihi izleyen Yedinci (7.) gün tarafınıza tebliğ edildiği tarih sayılacağından dolayı tebliğ tarihinden itibaren Beş (5) gün içinde söz konusu belgelerin ihale komisyonumuza teslim edilmesi, belgelerin belirtilen süre içerisinde verilmemesi durumunda teklifinizin değerlendirme dışı bırakılacağı … ” ifadelerine ve bu yazının ekinde de 5 girdi grubunun belirlendiği örnek analiz formatına yer verildiği,

Başvuru sahibinin açıklamalarının yeterli görülmeme gerekçelerinin bildirilmesi için idareye şikayet başvurusunda bulunması üzerine, idarece istekliye gönderilen 30.09.2010 tarihli yazıda isteklinin aşırı düşük teklifine ilişkin açıklamasının yeterli görülmeme gerekçelerinin;

1. “ firmanızın vermiş olduğu analizlerde aritmetik hata bulunmadığına ve işçilik saatlik ücretlerinin asgari ücrete göre uygun olduğuna, kırsal motorin için Mavi beyaz firmasından proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde son geçici vergi beyanname dönemine ait SMMM onaylı maliyet tespit raporu, alış ve satış faturalarının bulunduğu, ancak satış faturasının tekliften yüksek olduğu, ”

2. “ Ø 150 mm. drenaj borusunun firma bünyesinde bulunduğuna ilişkin SMMM onaylı emtia envanterini ve drenaj borusu alış faturalarının bulunduğu, nervürlü demir için Kırmızıtaş firmasından proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde son geçici vergi beyanname dönemine ait SMMM onaylı maliyet tespit raporu, alış ve satış faturalarının bulunduğu, ancak satış faturasının tekliften yüksek olduğu, ”

3. “ muhtelif ebatlarda kalas ve kerestenin firma bünyesinde bulunduğuna ilişkin SMMM onaylı emtia envanterini bulunduğu, ancak söz konusu kalas ve kerestenin alış faturası olmadığı için maliyetin tevsik edilemediği, ”

4. “ torba çimento için Kırmızıtaş firmasından proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde son geçici vergi beyanname dönemine ait SMMM onaylı maliyet tespit raporu, alış ve satış faturalarının bulunduğu, ancak maliyet fiyatı ile alış fiyatının aynı olduğu, ”

5. “ parke ve bordur için Erhan firmasından proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde son geçici vergi beyanname dönemine ait SMMM onaylı maliyet tespit raporunun bulunduğu, ancak firmanın alış, satış faturalarının veya üretici belgesinin olmadığı, ”

6. “ firmanın öz malı makine parkına ait SMMM onaylı ruhsat fotokopilerinin, SMMM onaylı inceleme raporunun, demirbaş ve amortisman cetvelinin eklendiği, firmanın toprak işlerinde öz malı makine parkını kullandığı ve analizlerde firma maliyetlerini kullandıkları, üstyapı işlerinde de firmaya ait makine parkının kullanıldığı ve kırmataş, kum-çakıl, plentmiks, alttemel, plentmiks temel ve asfalt mıcır için maliyet cetveli hazırlandığı tespit edilmiştir. Bu belgeler haricinde 2202/T poz nolu "Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve dolgulara nakli" imalat için ariyet malzemesinin nereden ve hangi şartlarda alınacağına dair bir belge ve bilginin olmadığı, ”

7. “ Ø 60 ve Ø 80'lik büz imalatları için Karayolları Genel Müdürlüğü fiyatlarının kullanıldığı, ancak kurum fiyatlarının kullanıldığı analiz miktarlarının da kurum analizleri ile aynı olması gerektiği, firmanın analizlerinde, çimento miktarı 0,05 ve 0,09 ton olarak alındığı oysa kurumumuz analizlerinde bu miktarların 0,09 ve 0,148 ton olduğu, yine kum çakıl miktarının firma analizlerinde 0,048 ve 0,064 m3 olarak alındığı oysa kurumumuz analizlerinde bu miktarların 0,265 ve 0,419 m3 olduğu, yine kurumumuz analizlerinde bu pozlar için en az 2,2 saat işçilik öngörüldüğü halde firma analizlerinde işçilik olmadığı, ”

8. “ analizlerdeki nakliyelerde herhangi bir formül, taşıma katsayısı veya fiyat teklifi olmadığı nakliye fiyatlarının nereden ve hangi fiyat ile alındığının tespit edilemediği,”

__

9) “15.122/T poz nolu mıcır temini birim fiyat tarifinde mıcırın yıkama makinesi ile yıkanacağı belirtilmiş olup firma analizlerinde yıkama ile ilgili herhangi bir pozun bulunmadığı tespit edilerek bu eksik bilgi ve belgeler ile analizlerin birim fiyat tarifleriyle uyumsuzluğu nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarınızın Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmadığı tespit edildiğinden ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılık tespit edilmemesi nedeniyle başvurunun reddine karar verilmiştir. ” olarak gösterildiği,

Tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen gerekçeler istekli tarafından itirazen şikayet dilekçesinde yapılan değerlendirmeler de dikkate alınarak aşağıda incelenmiştir:

1. Birinci gerekçeye ilişkin olarak:

İstekli tarafından kırsal motorine ait birim fiyatının ve ortalama maliyetin 2,14043 TL olarak belirlendiği Mavi Beyaz Akaryakıt İnş. Pet. Paz. San. Tic. A.Ş.’nden alınan proforma faturanın sunulduğu, proforma faturada “birim fiyata Aliağa depo ile Aliağa Fethiye nakliyesi” nin dahil olduğunun belirtildiği,

Proforma fatura ekinde;

Opet Petrolcülük A.Ş. tarafından düzenlenen birim fiyatın 207,919 TL / 100 L olarak belirlendiği alış faturasının sunulduğu,

Sigma İnş. Turz. İşl. Tic. A.Ş. adına düzenlenen kırsal motorin birim fiyatının 2,2580 TL ve nakliye bedelinin 0,0470 TL olarak belirlendiği satış faturasının sunulduğu, (Toplam: 2,305 TL)

İTS İleri Tekn. Sis. İth. İhr. ve Ltd. Şti. adına düzenlenen kırsal motorin birim fiyatın 2,5 TL olarak belirlendiği satış faturasının sunulduğu,

03.07.2010 tarihli ve Fethiye ilçesi için geçerli “Petrol Ofisi A.Ş. tavsiye edilen akaryakıt satış fiyatları” listesinin sunulduğu, bu çıktıda kırsal motorinin litre fiyatının 2,51 TL olarak belirtildiği,

Görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.a maddesinde proforma fatura ile açıklama yapılması durumunda uyulacak esaslar belirlenmiş, anılan maddede birim ortalama maliyet, proforma fatura, alış ve satış faturalarında yer alan fiyatlar arasında sağlanması gereken bir sayısal ilişki aranmamıştır. Bu nedenle, söz konusu fiyatlar arasındaki ilişkinin maddenin amacına uygun olup olmadığına somut duruma göre karar verilmesi gerekmektedir.

İncelenen durumda, satış faturasındaki fiyatın teklifteki (proforma faturadaki) fiyattan yüksek olması idarece uygun görülmemiştir.

Ancak, tacirin istekliye proforma faturada vereceği fiyatın piyasa koşulları, alıcı / satıcı ilişkileri, ödeme şekli gibi parametrelere göre değişkenlik gösterebileceği, öte yandan incelenen durumda, satış faturasındaki birim fiyatın tacirin belirlediği birim ortalama maliyetten yüksek olduğu dikkate alındığında, idarece yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2. İkinci gerekçeye ilişkin olarak:

İstekli tarafından “Muhtelif nervürlü inşaat demiri” ne ait birim fiyatın 1,05 TL ve ortalama birim maliyetin 0,9926 TL olarak belirlendiği Kırmızıtaş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ nden alınan 28.06.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, proforma faturada fiyatların şantiye teslimi birim fiyatlar olduğunun belirtildiği,

Proforma fatura ekinde;

SMMM tarafından hazırlanan ve ortalama birim maliyetin 0,9926 TL olduğunun belirtildiği 31.03.2010 tarihli maliyet tespit raporunun sunulduğu,

Özgüven Müh. Tur. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen ilgili çapa göre birim fiyatların 0,9576 / 0,9788 / 0,9661 TL olarak belirlendiği alış faturasının sunulduğu,

Sezerler Pet. İnş. Hafr. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen birim fiyatın 1,05085 TL olarak belirlendiği satış faturasının sunulduğu tespit edilmiştir.

İncelenen durumda satış faturasındaki fiyatın teklifteki (proforma faturadaki) fiyattan yüksek olması idarece uygun görülmemiştir.

Ancak tacirin istekliye proforma faturada vereceği fiyatın piyasa koşulları, alıcı / satıcı ilişkileri, ödeme şekli gibi parametrelere göre değişkenlik gösterebileceği, öte yandan incelenen durumda satış faturasındaki birim fiyatın tacirin belirlediği birim ortalama maliyetten yüksek olduğu dikkate alındığında, idarece yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

3. Üçüncü gerekçeye ilişkin olarak:

İstekli tarafından Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş.’ye ait envanter defterinin SMMM onaylı 2 sayfasının sunulduğu, bu sayfalardan birinde “31.12.2009 tarihi itibariyle emtia envanteri” başlığı altında “muhtelif ebatlarda kalas, kereste, plywood” a ilişkin miktar ve birim alış fiyatının belirtildiği belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.d maddesine göre yapılan açıklamada, ilgili mala ait alış faturasının sunulması öngörülmediğinden, idarece yapılan değerlendirmede mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

4. 4 üncü gerekçeye ilişkin olarak:

İstekli tarafından “torba çimento” ya ait birim fiyatın 105 TL/ton ve ortalama birim maliyetin 100TL/ton olarak belirlendiği Kırmızıtaş İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ nden alınan 28.06.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, proforma faturada fiyatların şantiye teslimi birim fiyatlar olduğunun belirtildiği,

Proforma fatura ekinde;

SMMM tarafından hazırlanan ve ortalama birim maliyetin 5 TL/torba (100 TL/ton) olduğunun belirtildiği, 31.03.2010 tarihli maliyet tespit raporunun sunulduğu,

Güzelyalı İnş. Malz. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen birim fiyatın 5 TL belirlendiği, alış faturasının sunulduğu,

Oktay İnş. Malz. Tic. – Oktay Karaarslan adına düzenlenen birim fiyatın 5,25424 TL olarak belirlendiği satış faturasının sunulduğu görülmüştür.

Proforma fatura konusu mala ilişkin ortalama birim fiyatın; alış fiyatına eşit olması mümkün bulunduğundan, idarece yapılan değerlendirme yerinde görülmemiştir.

5. 5 inci gerekçeye ilişkin olarak:

İstekli tarafından “prefabrik beton parke (6 cm kalınlıkta) (nakliye dahil)” ve “prefabrik beton bordür (nakliye dahil)” girdilerine ilişkin olarak Erhan Taahhüt İnş. Tur. Tic. ve San. A.Ş.’nden alınan 29.06.2010 tarihli proforma faturanın ve bunun ekinde 2 adet maliyet tespit raporunun sunulduğu tespit edilmiştir.

İsteklinin sunduğu belgeler incelendiğinde, istekli tarafından Tebliğin 45.1.6.a maddesinin ikinci cümlesine göre açıklama yapılmaya çalışıldığı anlaşılmaktadır.

Proforma faturanın kapsamının mal olması nedeni ile isteklinin maliyet tespit raporu başlığı altında sunduğu belgelerin, Tebliğin 45.1.6.a maddesinin ikinci cümlesine göre birim maliyet cetveli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

İsteklinin, Tebliğin 45.1.6.a maddesinin ikinci cümlesine göre açıklama yaptığı durumda, proforma fatura veren kişinin imalatçı olduğunu gösteren bir belge sunulması şart koşulmadığından, idarece yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Proforma fatura veren kişinin Tebliğin 45.1.6.a maddesinin ikinci cümlesine göre bir imalatçı olduğunda tereddüt bulunması durumunda ise, bu hususun ilgili Kurumlardan teyit edilmesine bir engel bulunmamaktadır.

6. 6 ncı gerekçeye ilişkin olarak:

İdarece, 2202/T poz nolu iş kaleminde ariyet malzemesinin nereden ve hangi şartlarla alınacağına dair bir belge veya bilginin sunulmaması eksiklik olarak değerlendirilmiştir.

İdari şartnamenin 59 ve sözleşme tasarısının 34 üncü maddelerinde; “ Bu işte kullanılacak ariyet ocağı yüklenici firma tarafından temin edilecektir. Bu işte İdare adına ruhsatı bulunan Çatalpelit taşocağı GSM ruhsatı alınarak kullanılabilecektir. ” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale dokümanı kapsamında verilen anılan iş kalemine ait birim fiyat tarifinde birim fiyata dahil olan masraflar arasında “ ariyet ocağının temini, … yarma ve yan ariyet sahalarında … kazılarının yapılması … ” sayılmaktadır.

İsteklinin 2202/T poz nolu “Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması ve kullanılması ve dolgulara nakli (her şey dahil)” iş kaleminin analizinde; ekskavatör, motorin, düz işçi, erbab işçi, formen ve kamyon girdilerine yer verdiği,

Anılan iş kalemine ilişkin yapılan açıklamada, bu iş kalemi kapsamında yapılacak ariyet ocağı kazısı, kazının yüklenmesi, nakli, kullanılması ve dolgulara nakli işlerinin ortak girişimi oluşturan firmaların demirbaş defterine kayıtlı iş makineleri ve nakliye araçları tarafından yapılacağının belirtildiği,

Açıklama kapsamında, Çatalpelit taşocağının yerinin gösterildiği itinererin sunulduğu,

İtirazen şikayet dilekçesinde ise; isteklinin ariyet malzemesini idarece yükleniciye tahsis edilecek Çatalpelit Taşocağı’ndaki pasa malzemeden tedarik etmeyi planladığını belirttiği,

Tespit edilmiştir.

İstekli açıklamasında ocak ariyeti kazısı yapılmasından bahsetmiş ancak, itirazen şikayet dilekçesinde, ariyet malzemesinin pasadan temin edileceğini belirtmiştir.

İsteklinin diğer iş kalemlerine ilişkin açıklamaları, örneğin 6100-3/T poz nolu iş kalemine ilişkin açıklaması incelendiğinde, gerekli malzemenin Çatalpelit taşocağından temin edilmesinin öngörüldüğü durumda, bunun açıkça belirtildiği görülmektedir.

İsteklinin açıklamasında, gerekli malzemenin temin edileceği yerin ve bu malzemenin üretim şeklinin belirtilmemiş olması nedeni ile gerekli malzemenin temini hususunda belirsizliğin bulunduğu ve isteklinin açıklamasının bu yönü ile yetersiz olduğu anlaşılmıştır.

Diğer yandan, isteklinin idari şartname ve sözleşme tasarısında bahsedilen ocağı kullanmayı öngördüğü durumlar için her hangi bir belge sunmasına gerek bulunmamaktadır.

7. 7 nci gerekçeye ilişkin olarak:

İstekli tarafından 18.458/T poz nolu “Ø 60 cm. iç çapında 400 dozlu prefabrik beton büz imali ve döşenmesi (her şey dahil)” iş kaleminin analizinde; diğer girdilerin yanı sıra, TCK-18.458/K poz nolu “Ø 60 cm. iç çapında 400 dozlu beton büz döşenmesi (müt. karsız)”, “çimento” ve “kırmataş kum-çakıl” girdilerine yer verildiği, bunlara ait miktar ve birimlerin sırası ile 1 m, 0,05 ton ve 0,048 m3 olarak belirlendiği,

18.459/T poz nolu “Ø 80 cm. iç çapında 400 dozlu prefabrik beton büz imali ve döşenmesi (her şey dahil)” iş kaleminin analizinde; diğer girdilerin yanı sıra, TCK-18.459/K poz nolu “Ø 80 cm. iç çapında 400 dozlu beton büz döşenmesi (müt. karsız)”, “çimento” ve “kırmataş kum-çakıl” girdilerine yer verildiği, bunlara ait miktar ve birimlerin sırası ile 1 m, 0,09 ton ve 0,064 m3 olarak belirlendiği görülmüştür.

Karayolları Genel Müdürlüğünün; 18.458/K poz nolu “Ø 60 cm. iç çapında 400 dozlu beton büz döşenmesi (drenaj için)” ve 18.459/K poz nolu “Ø 80 cm. iç çapında 400 dozlu beton büz döşenmesi (drenaj için)” birim fiyatlarının tariflerinde; birim fiyata dahil olan masrafların poz 18.450/K, birim fiyata dahil olmayan masrafların ise poz 18.401/K daki gibi olduğunun belirtildiği,

Poz 18.450/K’da birim fiyata dahil olan masrafların; “ Gerekli madeni büz kalıplarının işbaşında temini, kum ve çakılın; ocaklardan çıkarılması, gereken granülometride elenmesi, vasıtalara yüklenmesi, işyerinde boşaltılması, suyun işbaşında temini, büz kalıplarının monte edilmesi, 400 dozlu büz betonunun betoniyerle imali, betonun; madeni kalıplara konulması, vibratörle sıkıştırılması. büz kalıplarının alınması, büzlerin, priz müddetince sulanarak zararlı tesirlerden korunması suretiyle büzlerin delikli veya kesif imali, inşaat yerindeki her türlü yükleme, yatay ve düşey taşıma. boşaltma, her türlü malzeme zayiatı. hazırlanmış temel veya taban üzerine, büzlerin; projelerinde gösterilen şekilde döşenmesi, birinci kalite bitümlü kartonların işbaşında temini, ek yerlerinin: büz çevresinin takriben 2/3'ü nispetinde, 12 cm. genişlikte 2 kat bitümlü kartonla kapatılması suretiyle beton büz ile drenaj yapılması, aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün İşlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine alât ve edevat masrafları ile müteahhit kârı ve genel masraflar. ” olarak belirlendiği,

Poz 18.401/K’da birim fiyata dahil olmayan masrafların; “ Çimento bedeli ile çimentonun yüklenmesi, işyerinde boşaltılması, depolanması ve muhafazası, çimento, kum ve çakılın işyerine taşınması, kum ve çakılın yıkanması, büz döşenecek hendeğin kazılması, büz üstlerinin ve yanlarının doldurulması, sıkıştırılması, büz temel tabanına konacak seçme malzeme veya beton tabakası. ” olarak belirlendiği,

Karayolları Genel Müdürlüğünün 18.458/K poz nolu “Ø 60 cm. iç çapında 400 dozlu beton büz döşenmesi (drenaj için) (cidar kalınlığı 7,5 cm.)” birim fiyatının analizindeki girdilerin ve miktarların;

Büz (Zayiatıyla) 1,05 m (08.072/K dan)

Bitümlü Karton (Kalite I) 0,44 m2 (04.606 dan)

Betoncu ustası 0,55 sa (01.015 den)

Düz işçi 0,55 sa (01.501 den)

Düz işçi 1,1 sa (01.501 den)

Şeklinde olduğu,

Karayolları Genel Müdürlüğünün Birim Fiyat Tarifi Kitabı’nda yer alan; Taşımaya, İnşaat ve İmalatın Bünyesine Giren Malzeme Miktarlarına Esas Tablo’da

“1 m Ø 60 beton büz ile drenaj” işi için 1 m3 beton veya harçtaki çimento miktarının 66,82 kg, kum-çakıl miktarının ise 0,201 m3 olarak belirlendiği,

“1 m Ø 80 beton büz ile drenaj” işi için 1 m3 beton veya harçtaki çimento miktarının 112,23 kg, kum-çakıl miktarının ise 0,323 m3 olarak belirlendiği,

Tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen bilgiler incelendiğinde;

a) “1 m Ø 60 beton büz ile drenaj” ve “1 m Ø 80 beton büz ile drenaj” işleri için idarenin gerekli miktarları hatalı tespit ettiği açıktır.

b) 18.458/K ve 18.459/K poz nolu birim fiyatlara; kum ve çakıl bedelinin dahil olduğu, bunların iş yerine taşınmasının dahil olmadığı dikkate alındığında, büz imalatları için isteklinin ayrıca bir kum ve çakıl miktarı belirlemesine gerek bulunmadığı, ancak bunların nakliyesini dikkate alması gerektiği anlaşılmaktadır.

İtirazen şikayet dilekçesinde, analizlerdeki kum ve çakıl miktarının büzlerin imalatı ile ilgili olmadığı, sadece yastıklanmasını içerdiği belirtilmiştir.

Dolayısı ile kum-çakıl miktarının eksik olduğuna ilişkin idarece yapılan değerlendirme yerinde değildir.

Diğer yandan analizlerde nakliyeler tek kalem halinde hazırlandığından nakliye hesabının ne şekilde yapıldığı anlaşılamamıştır.

c) 18.458/K ve 18.459/K poz nolu birim fiyatlara çimento bedeli ile nakliyesi dahil olmadığından, gerekli çimento miktarının tespiti önem taşımaktadır.

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından “1 m Ø 60 beton büz ile drenaj” işi için 1 m3 beton veya harçtaki çimento miktarının 66,82 kg ve “1 m Ø 80 beton büz ile drenaj” işi için 1 m3 beton veya harçtaki çimento miktarının 112,23 kg olarak belirlendiği, isteklinin ise bu miktarları sırası ile 0,05 ton ve 0,09 ton olarak belirlediği göz önüne alındığında, isteklinin gerekli çimento miktarlarını eksik belirlediği anlaşılmaktadır.

İtirazen şikayet dilekçesinde, KGM analizlerinin hazırlandığı zamanlarda çimento olarak PÇ 32.5 kullanıldığı, günümüzde bunun üretilmediği, bunun yerine daha az kullanımla daha yüksek mukavemet sağlayan PÇ 42.5 kullanıldığı, bunun idarelerce kabul edildiği, analizlerinde kullanılacak çimentoyu PÇ 42.5 olarak belirledikleri ve deneyimlerine göre söz konusu pozlarda kullanılan çimento miktarının 0,05 ve 0,09 ton olduğunu hesap ettikleri belirtilmiştir.

Ancak, 18.458/K ve 18.459/K poz nolu imalatlarda “400 dozlu prefabrik beton büz” imalatının yapılması gerektiği, dolayısı ile imalatın niteliğini tanımlayan parametrenin “doz” olduğu, “mukavemet” e bağlı bir tanımlama yapılmadığı, dozun 1 m3 betonda bulunan çimentonun kilogram cinsinden miktarı olduğu dikkate alındığında, gerekli dozun sağlanması bakımından isteklinin KGM tarafından belirlenen çimento miktarını değiştirmesinin uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, kamu kurum ve kuruluşlarına yayımlanan birim fiyatlar ile açıklama yapılırken, miktar değişikliğinin gerekçelerine ilişkin açıklama kapsamında bir açıklama yapılmamış olması da bir eksikliktir.

d) İsteklinin gerekçeye konu 18.458/T ve 18.459/T poz nolu analizlerinde girdi olarak kullandığı 18.458/K ve 18.459/K poz nolu birim fiyatlar işçiliği kapsadığından, işçilik ile ilgili idarece yapılan değerlendirme yerinde görülmemiştir.

8. 8 inci gerekçeye ilişkin olarak:

İsteklinin analizlerin “Nakliyeler” ana başlığı altında, tek kalem halinde “kamyon” adlı girdiye yer verdiği, ölçü birimini “saat” ve birim fiyatı 60,00 TL olarak belirlediği, ancak nakliyenin hangi analiz girdisine ait olduğu, birim fiyat ile miktarın nasıl belirlendiği gibi nakliye hesabının sağlıklı yapılıp yapılmadığını ortaya koyacak bilgilere yer vermediği görülmüştür.

Dolayısı ile, isteklinin nakliye maliyetlerine ilişkin açıklamalarının eksik olduğu açıktır.

9. 9 uncu gerekçeye ilişkin olarak:

15.122/T poz nolu “Ocak taşından istenilen tiplerde konkasörle kırılmış, elenmiş ve yıkama makinesi ile yıkanmış asfalt mıcırı temini (suyun ve mıcırın nakli dahil)” birim fiyatının tarifinde birim fiyata dahil olan masraflar; “ Taşın ocaklardan çıkarılması, … kırılması ve elenmesi … suyun temini … mevcut agrega ve asfalt mıcırının … depo yanındaki yıkama makinesine kadar taşınması, boşaltılması ve yıkama makinesine verilmesi, yıkama makinesi ile yıkanması … elenmiş ve yıkanmış malzemenin; … iş başına taşınması … ” olarak belirlenmiştir.

İsteklinin 15.122/T poz nolu analizinde, diğer girdilerin yanı sıra TCK-4382 poz nolu “Bitümlü kaplama ve karışımlar için mevcut agreganın yıkama makinesi yıkanması (müt. karsız)”, arazöz, s.k. mıcırı gibi girdilere yer verdiği tespit edilmiştir.

Karayolları Genel Müdürlüğünün 4382 poz nolu “Bitümlü kaplama ve karışımlar için mevcut agreganın yıkama makinesi ile yıkanması” birim fiyatının tarifinde, birim fiyata dahil olan masraflar, “ Suyun temini, vasıtalara yüklenmesi, nihai ortalama 150 metre mesafeye kadar taşınması, eleme makinesine verilmesi, mevcut agrega ve asfalt mıcırının, depo yerinden vasıtalara yüklenmesi, depo yanındaki yıkama makinesine kadar taşınması, boşaltılması ve yıkama makinesine verilmesi, yıkama makinesi ile yıkanması, yıkanmış malzemenin yıkama makinesinin çalışmasına mani olmaması için yıkama makinesi altından alınarak uygun yerlere depo edilmesi, kirli suyun yıkama sahası dışına akıtılması, aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme, makine, alât ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar. ” olarak tarif edilmiştir.

İstekli tarafından, 15.122/T poz nolu analizde kullanılan 4382 poz nolu birim fiyat, mevcut agrega ve asfalt mıcırının yıkama makinesi ile yıkanmasını kapsadığından, idarece yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

10. Diğer

İstekli açıklamasında, gerekli makine parkının firmalarının kendi malı olduğunu belirterek 2010 yılı demirbaş ve amortisman cetvelini sunduğu görülmüştür.

İsteklinin analizlerinde, MK-2 poz nolu ekskavatör, MK-12 poz nolu greyder, MK-10 poz nolu silindir gibi girdilere yer verdiği, ancak bunların birim fiyatının tespiti ile ilgili her hangi bir açıklama yapmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, başvuru sahibinin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yaptığı açıklamanın yeterli olmadığı, dolayısı ile isteklinin teklifinin reddedilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1. As-Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklifine ilişkin açıklamasının incelenmesi sonucunda;

İsteklinin; teklif kapsamında sunduğu analizlerde her hangi bir girdi cinsi, ölçü birimi, miktar ve birim fiyata yer verilmeksizin yalnız 5 ana başlığa ait tutarlara yer verildiği, söz konusu analizlerin imalata konu girdilerin cins, miktar ve birim fiyatlarını göstermemesi nedeni ile analiz niteliği taşımadığı gibi ihale dokümanı kapsamında yer alan analiz formatına da uygun olmadığı,

Açıklamasında nakliye analizleri ile ilgili; “ Nakliye formülü olarak Karayolları Genel Müdürlüğünün yayınlamış olduğu formül kullanılmıştır. Arazi şartları ve taşıma yolu güzergahlarında yaptığımız gözlemler sonucu K katsayısı 80 olarak tespit edilmiş olup, bu katsayı kullanılarak bulunan fiyatlar şirketimizin devam eden işlerinde YMM tasdikli raporlar bölümünde sunulan YMM tasdikli maliyet tespitlerine göre daha yüksektir. Bu durumda işdeki karlılığımızda artacaktır. ” ifadelerine yer verdiği, ancak isteklinin, ihale konusu işte kullanacağı makinelere ait verileri de esas alarak, ihale konusu işte K katsayısının firmaları açısından 80 alınabileceğini belgelere dayalı olarak ispatlamadığı,

Açıklama kapsamında; “kamyonla 1 km/ton taşıma (10.000 mt’ye kadar)” ve “kamyonla 1 km/ton taşıma (10.000 mt’den fazla)” işleri ile ilgili 01.04.2010-30.06.2010 dönemi için As-Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş. için düzenlenen YMM onaylı maliyet tespit raporlarının sunulduğu, isteklinin maliyetini kendi belirlediği (mal üretimi niteliğinde olmayan) bir iş için analiz yapması gerekirken, maliyet tespit raporu sunmasının uygun olmadığı, kaldı ki sunulan maliyet tespit raporunda girdilerin cins ve miktarlarının ayrıntısı ile gösterilmediği, dolayısı ile bu raporların K katsayısı ile ilgili yapılan açıklamanın geçerli görülmesini sağlayamadığı,

Açıklama kapsamında sunduğu analizlerde kullandığı makine, tesis vb. girdilere ilişkin alt analiz sunduğu, söz konusu analizlerde A1, A2, A3, N, N1, n, makine 1 saat motorin sarfiyatı, zemin klası yüzdeleri, bu klaslardaki çalışma saatleri, birim imalat için toplam süre; m3/makine olarak amortisman, yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi sigorta, nakil montaj demontaj ve toplam m3/makine değerlerine yer verildiği, ancak farklı zeminlerdeki klas yüzdeleri ile bu zeminlerdeki çalışma saatlerinin tespit edilmesi ile ilgili her hangi bir açıklama yapılmadığı, ayrıca yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi sigorta, nakil montaj demontaj için belirlenen değerlerin hesaplanma şekli ile ilgili de açıklama yapılmadığı,

2200/T ve 2202/T poz nolu analizler için ayrı ayrı düzenlenen AS-03.011 poz nolu “ekskavatör 100 HP” alt analizlerinde bulunan “m3/makine” değerlerinin farklı olduğu, söz konusu alt analizlerde aynı A1, A2, A3, N, N1, n, “makine 1 saat motorin sarfiyatı”, “zemin klası yüzdeleri” değerlerinin kullanıldığı, ancak yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı analizler sonucunda bulunan değerler arasındaki farkın uygunluğunun incelenmesine imkan tanınmadığı,

İstekli tarafından C 16/20, C 20/25, C 25/30 hazır betonları için Yiğit Beton Hafr. Oto. İnş. Nak. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden alınan proforma faturanın sunulduğu, bu faturada iş yerine nakliyenin teklife dahil olup olmadığının belirtilmediği, bununla birlikte grobeton, C 20 ve C 25 beton kullanılması öngörülen analizlerde nakliye hesabının yapılmadığı,

Strafor köpük için Nufa Yalıtım İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınan proforma faturanın sunulduğu, faturada malzemelere ihtiyaç duyan şantiyenin “Kalkan Fethiye …” olduğunun belirtildiği ve “malzemeler İstanbul depoda teslim edilir.” ifadelerine yer verildiği, ancak isteklinin 16.134/T poz nolu analizde bu girdi ile ilgili nakliye maliyeti belirlemediği,

16.120/T poz nolu imalatta “plywood hendek kalıbı” nın stoktan karşılanmasının öngörüldüğü, ancak analizde bunun şantiyeye nakliyesi ile ilgili bir maliyet belirlenmediği ve bu hususla ilgili bir açıklama yapılmadığı,

Analizlerde kullanılan “katran boya” gibi bazı girdiler için alınan proforma faturalarda, malzemenin şantiye teslimi olup olmadığının belirtilmediği, buna rağmen ilgili analizlerde nakliye için bir maliyetin belirlenmediği,

Özen Malzeme ve Makinaları Taah. San. ve Tic Ltd. Şti.’den alınan proforma faturanın ekinde yer alan alış/satış faturalarında, SMMM’lere ait özel kaşenin yer almadığı,

Tespit edilmiştir.

2. İdarece gönderilen 12.11.2010 tarih ve 28898 sayılı yazıdan; Mak-Yol İnş. San. Turz. ve Tic. A.Ş.’ne 12.08.2010 tarihinde gönderilen açıklama isteme yazısının 18.08.2010 tarihinde istekliye tebliğ edildiği ve istekli tarafından yapılan açıklamanın 24.08.2010 tarihinde idare kayıtlarına alındığı anlaşılmıştır.

Dolayısı ile, idarenin talebine uygun olarak isteklinin söz konusu yazının tebliğ tarihinden itibaren 5 gün içinde açıklama sunmadığı anlaşıldığından, isteklinin teklifinin reddedilmesi gerekmektedir.

Her ne kadar isteklinin aşırı düşük teklifine ilişkin açıklamasının incelenmesine gerek bulunmasa da, isteklinin açıklamasının incelenmesi sonucunda;

İsteklinin 16.120/T, Özel/T, 7502/T gibi birim fiyatlara ilişkin yaptığı açıklamada, “ Kalıp, envanter listesinde bulunmaktadır. … Bununla ilgili tespit edilen birim fiyat (5,00 TL/m2) kalıp işçiliği için gerekli sarf malzemeleri ve giderleri için koyulmuştur. Bu imalat için kalıbın envanter listesinde bulunmasından dolayı kalıp bedeli birim fiyata dahil edilmemiştir. ” ifadelerine yer verildiği, ilgili analizlerde ise Mak-D.Kalıp poz nolu “Düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı” girdisinin birim fiyatının 5,00 TL olarak belirlendiği, anılan girdiye ait analizde “Şantiye tecrübelerinden sarf malzemeleri ve kalıp tadilatı karşılığı” adlı tek girdinin bulunduğu, analizde yer verilen notta “ … demirbaş defterinde mevcut olup, amortisman bedeli yoktur. ” ifadelerinin yer aldığı,

Ancak, bahsedilen envanter defterinde demirbaş miktarının “adet” olarak belirlendiği, dolayısı ile, anılan iş kalemleri için gerekli olan kalıp miktarının firmaları bünyesinde bulunduğunun ortaya konulamadığı,

Aynı durumun çeşitli iş kalemlerinde benzer şekilde açıklama yapılan “rendeli ve lamba zıvanalı düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı”, “çelik baca kalıbı”, “iskele” gibi girdilerde de söz konusu olduğu,

“Demir zati bedeli” ile ilgili Oraysan İnş. Loj. San ve Tic. A.Ş.’nden alınan proforma fatura ile ekinde alış ve satış faturalarının sunulduğu, Tebliğin 45.1.6.a maddesine aykırı olarak proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmediği,

Analizlerde kullanılan “katran”, “bitümlü karton” gibi bazı girdiler için alınan proforma faturalarda, malzemenin şantiye teslimi olup olmadığının belirtilmediği, buna rağmen ilgili analizlerde nakliye için bir maliyetin belirlenmediği,

Poliüretan sert köpük için Nufa Yalıtım İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınan proforma faturanın sunulduğu, faturada malzemelere ihtiyaç duyan şantiyenin “Kalkan Fethiye …” olduğunun belirtildiği ve “malzemeler İstanbul depoda teslim edilir.” ifadelerine yer verildiği, ancak isteklinin 16.134/T poz nolu analizde bu girdi ile ilgili nakliye maliyeti belirlemediği,

7502/T poz nolu analizde kullanılan “Ø 200 mm pvc boru” girdisinin stoktan karşılanmasının öngörüldüğü, ancak analizde bunun şantiyeye nakliyesi ile ilgili bir maliyet belirlenmediği ve bu hususla ilgili bir açıklama yapılmadığı,

Görülmüştür.

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler sonucunda, As-Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş. tarafından 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılan açıklamaların yeterli olmadığı, Mak-Yol İnş. San. Turz. ve Tic. A.Ş. tarafından 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılan açıklamaların ise süresinde yapılmadığı ve yeterli olmadığı anlaşıldığından, anılan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, As-Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş. ve Mak-Yol İnş. San. Turz. ve Tic. A.Ş.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Antalya 13.Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlerken; iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, ancak bu birim fiyatlardan %40 oranında tenzilat yapılarak yaklaşık maliyet belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, 2010 yılı Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatlarından**** %40**** oranında tenzilatın niçin yapıldığının gerekçesi yaklaşık maliyetin dayanağı olan hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Antalya 13. Bölge Müdürlüğü**** ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ve/veya Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, bu kuruluşlarca yayımlanmış olan fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre Bayındırlık Bakanlığı veya başka bir kamu kuruluşunca yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **