KİK Kararı: 2010/UY.III-3356

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/068
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 01.11.2010
Karar No : 2010/UY.III-3356
BAŞVURU SAHİBİ:
Silahtaroğlu İnş. Nak. Harf. ve Tic. Ltd. Şti., Emniyet Caddesi No:34

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü, Büyükalp Cad.

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/55604 İhale Kayıt Numaralı "(Kulp-Hamzalı) Ayr.-(Sason-Yücebağ) Ayr. İl Yolu Km: 0+000-12+634,96 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü, Üstyapı ve Çeşitli İşler Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.10.2010 tarih ve III.Y.29.24.0139/2010-57E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 11.06.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Kulp-Hamzalı) Ayr.-(Sason-Yücebağ) Ayr. İl Yolu Km: 0+000-12+634,96 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü, Üstyapı ve Çeşitli İşler Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Silahtaroğlu İnş. Nak. Harf. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 08.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.09.2010 tarih ve 29328 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; söz konusu ihalede firmalarının teklifi aşırı düşük olduğu gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldıkları, oysa firmalarınca yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalede idarenin idari şartnamenin 7.1 inci maddesi (ğ) bendinde isteklilerin teklifi ile birlikte analiz sunmaları gerektiği yönündeki düzenleme yapıldığı, ihale komisyonunca yaklaşık maliyete ve geçerli tekliflere göre tespit edilen sınır değerden daha düşük fiyat teklif eden istekliler, Ekşioğlu Kardeşler İnş. Tur. Tahh. Paz. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. + Menteş İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti., Yaşar Harfiyat İnş. Taah. Nak. San. ve San. ve. Tic. Ltd. Şti., Malamaria İnş. ve Sond. Taah. Tic. Ltd. Şti. + Demir İnş. ve Koll. Şti. (Ortak girişim), Silahtaroğlu İnş. Haf. Nak. ve Tic. Ltd. Şti., Tahiroğlu İnş. Mad. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti., BSK Yol İnş. Nak. Mad. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Nam İnş. Turz. Oto Tem. ve Gıda Mad. Tic. San. Ltd. Şti firmalarından teklife esas teşkil eden belgeler ve keşifleri en geç 5 iş günü içerisinde idareye sunulması hususunda aşırı düşük teklif fiyatı açıklaması istenildiği, 5 firmanın söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunduğu, Nam İnş. Turz. Oto Tem. Ve Gıda Mad. Tic. san. Ltd. Şti. firmasının aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması sunan firmalar arasında yapılan değerlendirme sonucunda yalnızca BSK Yol İnş. Nak. Mad. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının açıklaması yeterli kabul edilerek, söz konusu ihalenin bu firma üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Kanunun 38 inci maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük teklifler” başlıklı bölümünde, _“… ihale komisyonu; … sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.” açıklaması, bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı; “45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamasına,

Söz konusu tebliğin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; _“38.3**.** İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. _

…

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir. …..

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10.****(38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinde Yapım İşleri İsteklilerinden iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yapım İşleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45.1.6 ncı maddesi kapsamında**** yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında, teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayınlanmış Birim Fiyatlarının karsız fiyatının altında teklif edilen imalat kalemlerine ilişkin, olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulmasının zorunlu olduğunun düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi Silahtaroğlu İnşaat Nakliyat veTic. Ltd. Şti**.** firmasının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunmuş olduğu açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi neticesinde;

16.002/K-l/PAÇ, 16.002/K-l/PAÇ(2), 16.023/K-l/PAÇ poz no'lu Demirli ve Demirsiz Beton yapılması (Beton Santralinde ve kırma taştan üretilerek) imalatlarına ait analizlerde Kırılmış Elenmiş Granülometrik Kum ve Kırılmış Elenmiş Granülometrik Çakıl bedelini ifade eden ve Özel olarak tanımlanmış pozların kullanıldığı ve bu poza ait alt analizler incelendiğinde, malzemenin ocaktan patlatılarak temin edildiği ve bunun analizi olarak ta ocak yüzünde ve ocakta temizleme işlerinin analize dahil edilmediği, deliklerin doldurulması ve patlatılması ile ateşlemede güvenlik işlerinin analize eksik olarak dahil edildiği ve bunları açıklayıcı bir maliyet tespit bileşenini sunulmadığı,

16.002/K-l/PAÇ poz no'lu Demirsiz Beton (Beton Santralinde ve kırma taştan üretilerek) imalatı yapılması pozuna ait analizde Kırılmış Elenmiş Granülometrik Kum ve Kırılmış Elenmiş Granülometrik Çakıl bedelini ifade eden ve Özel olarak tanımlanmış pozların kullanıldığı ve bu poza ait alt analizler incelendiğinde, malzemenin ocaktan patlatılarak temin edildiği ve granülometrisinin ayarlanması için kırılarak elenip ayrılması karşılığında 1 metreküp malzeme için 2 TL bedel öngörüldüğü, ancak bu 2 TL’nin analizine ya da maliyetinin tespitine ilişkin hiçbir açıklayıcı bir maliyet tespit bileşenini sunulmadığı,

03.508 poz no'lu Motor Greyderin 1 saatlik ücretini ifade eden analiz incelendiğinde, greyderin firmanın kendi malı olduğu ve analizin bu şekilde yapıldığı ve açıklama kısmında da greyderin firmaya ait olduğu, oysa sunulan araç ruhsatları incelendiğinde motorgreyderin Garanti Finansal Kiralama A.Ş. ye ait olduğu anlaşıldığı, bu nedenle de analizlerde kiralama bedelinin göz önünde bulundurulmadığı için yanlış düzenlendiği veya bu durumun nasıl tespit edildiğine dair açıklayıcı hiçbir maliyet tespit bileşenine yer verilmediği,

08.021/K poz no'lu El ile veya Kompresörle ocaktan taş hazırlanması imalatına ait analizde Ateşlemede güvenlik karşılığı giderinin analizde göz önüne alınmadığı el ile veya kompresör ile şeklinde ifade edildiği halde Rock kullanıldığı ve Rock kullanılması halinde Rock'un maliyet analizine ilişkin bir açıklama yapılmadığı, Kırma, Çürükleri ayırma imalatları karşılığında analizde göz önüne alınan Lağımcı ve Erbap işçinin miktarlarının değiştirildiği ve bu durumun nasıl tespit edildiğine dair açıklayıcı hiçbir maliyet tespit bileşenine yer verilmediği,

Toprak İşleri pozlarında kullanılan 15.001/A,15.001/B,15.006/A,15.006/B gibi pozların analizlerinde kullanılan 03.501 poz no'lu ekskavatörün saatlik ücretine ait analiz incelendiğinde amortisman değerinin 0,000137A alınması gerekirken kendi malı olduğu gerekçesiyle 0,000005A alındığı ve bu durumun nasıl tespit edildiğine dair açıklayıcı hiçbir maliyet tespit bileşenine yer verilmediği,

Bu ve buna benzer hataların toprak işleri, sanat yapıları ve üst yapı imalatlarının önemli bir kısmında tekrarlandığı göz önüne alındığında önemli ölçüde bir bedelin açıklayıcı bir maliyet tespit bileşeninden yoksun kaldığı anlaşıldığı, bu nedenle Silahtaroğlu İnşaat Nakliyat veTic. Ltd. Şti**.** 'nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığına karar verildiği görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde, söz konusu firma tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu,

Ayrıca, başvuru sahibi firma adına Cacimler İnş. ve Tic. Ltd. Şti. firması tarafından düzenlenen bazı iş kalemlerine ilişkin teklife dayanak teşkil eden “Birim Ortalama Maliyetler ve İşçilik Maliyetleri” başlıklı belge içeriğinde yer alan maliyet bileşenlerinde, Malzeme, Makine ve Nakliye maliyetlerinin toplam bedel olarak öngörüldüğü, malzeme, makine ve nakliye maliyetlerinin ayrıntılı olarak gösterilmediği, sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yapım İşleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45.1.6 ncı maddesine uygun şekilde belgelendirilmediği göz önüne alındığında, idarece Silahtaroğlu İnşaat Nakliyat veTic. Ltd. Şti**.** 'nin aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde olmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılma işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlerken; iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, ancak bu birim fiyatlardan Köprü- Üst Yapı ve Çeşitleri Yapım İşleri için %20, Toprak İşleri ve Sanat Yapılarında**** oranlarında tenzilat yapılarak yaklaşık maliyet belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, 2010 yılı Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatlarından %20- %35 oranlarında tenzilatın**** niçin yapıldığının gerekçesi yaklaşık maliyetin dayanağı olan hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğü**** ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ve/veya Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, bu kuruluşlarca yayımlanmış olan fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre Bayındırlık Bakanlığı veya başka bir kamu kuruluşunca yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **