KİK Kararı: 2010/UY.III-3190

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/066
Gündem No : 50
Karar Tarihi : 18.10.2010
Karar No : 2010/UY.III-3190
BAŞVURU SAHİBİ:
Çelikler Mad. İnş. ve Malz. Teks. Ürn. Paz. San. Tic. Ltd. Şti., Akpınar Mah. Gen. Abdullah Alp Doğan Cad. Aydınlar İş Merkezi Kat.3/301

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü, Zübeyde Hanım Cad. Kültür Mah. No:73

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/89565 İhale Kayıt Numaralı "(Gölbaşı-Adıyaman) Ayr.-Besni Yolu Km:0+000-6+000 Arası Toprak İşleri ve Sanat Yapıları İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

15.10.2010 tarih ve III.Y.29.50.0132/2010-45E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 05.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Gölbaşı-Adıyaman) Ayr.-Besni Yolu Km:0+000-6+000 Arası Toprak İşleri ve Sanat Yapıları İşi” ihalesine ilişkin olarak Çelikler Mad. İnş. ve Malz. Teks. Ürn. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 13.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.09.2010 tarih ve 30326 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel tebliğinde belirtilmemesine rağmen analizlerdeki birim miktarların TCK analizlerindeki birim miktarlarla aynı olmaması elenme sebebi olarak gösterildiği, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayınlanan rayiç fiyatların üzerinde verilen fiyatlardan açıklama istendiği, istenilen açıklama yapılmasına rağmen yeterli görülmediği, açıklamaların yeterli görülmemesinin yerinde olmadığı, iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işin “(Gölbaşı-Adıyaman) Ayr.-Besni Yolu Km:0+000-6+000 Arası Toprak İşleri ve Sanat Yapıları” yapım işi olduğu ve birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edildiği, ihale konusu işin toprak işleri ve sanat yapıları kısımlarından oluştuğu, isteklilerce satın alınan ihale dokümanının ekinde iş kısımlarına ait birim fiyat teklif cetvelleri, ocak itinerreri tablosu, analiz formatlarına yer verildiği, başvuru konusu ihaleye 18 isteklinin teklif verdiği anlaşılmaktadır.

İhale komisyonunun 15.04.2010 tarihli kararı ile ihaleye katılan isteklilerin tamamının geçerli teklif olarak kabul edildiği, geçerli teklifler ve yaklaşık maliyet üzerinden yapılan hesaplama neticesinde tespit edilen sınır değerin altında kalan 4 istekliden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi gereğince aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Atalar İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin süresi içerisinde açıklama sunmadığı, başvuru sahibi dahil diğer üç isteklinin ise aşırı düşük açıklamalarının yeterli ve uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin sınır değerin üstünde yer alan Dicle İnş. Tic. ve San Ltd. Şti.ü zerinde bırakıldığı, anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun __ 38 inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Başvuru sahibi Çelikler Mad. İnş. ve Malz. Teks. Ürn. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının 26.08.2010 tarihli ihale komisyon kararında belirtildiği üzere yapılan fiyat analizlerinde işçilik saatleri düşük alındığı, örneğin dolgu altına ocak taşından makine ile istifsiz taş dolgu yapılması pozunda toplam işçi çalıştırma saati 3,60 olması gerekirken, 1,70 saat alınmış olması ve çimento ve demir fiyatları için açıklayıcı belge sunulmadığı gerekçeleriyle yeterli görülmeyerek değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde “38.3**.** İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

…

…

…

…

__

__

__

__

…

16.002

Basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

101,34

__

__

101,34

…

16.003

Basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

107,50

86,00

15,48

101,48

…

…

…

…

__

__

__

__

…

…

…

…

__

__

__

__

__

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

……..

__38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

__

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

38.10**.**(38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” açıklaması,

Yine Tebliğin 45.1.7 ve 45.1.8 inci maddesinde; “45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir..” açıklaması,

Yer almaktadır.

Başvuru sahibi Çelikler Mad. İnş. ve Malz. Teks. Ürn. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Başvuru sahibinin açıklama yazısı ekinde teklifini oluşturan maliyet bileşenlerine dayanak teşkil etmek üzere ihale konusu işin birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerine ait analizler, 200 lük tünel tipi drenaj borusu, için proforma fatura ve eki alış-satış faturası, motorin için alış satış faturaları çimento harcı (çimento hariç), demirli beton (çimento hariç), demirsiz beton (çimento hariç), ocak taşı, elenmiş kum çakıl,için istekli tarafından düzenlenmiş SMMM onaylı maliyet tespit raporları ve makine ekipmana ilişkin demirbaş ve amortisman defteri, araçlara ilişkin ruhsat ve fatura suretlerinin sunulduğu görülmüştür.

Açıklama yazısında sunulan analizlerin TCK Karayolları analizleri olmayıp TCK Karayolları analizlerinde faydalanılarak iş tecrübeleriyle oluşturulduğunun belirtildiği, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan poz numaraları ile verilen her bir iş kalemi için düzenlenen analizlerde maliyet bileşenlerinin belirtildiği ancak poz numaralarının belirtilmediği, kamu kurum ve kuruluşlarının rayiçlerinin kullanıldığına ilişkin bir listenin de sunulmadığı görülmüştür.

İhale konusu işin sanat yapıları kısmına ilişkin birim fiyat teklif cetvelinin 13 nolu “İnşaat bünyesine giren 6-12 mm çapındaki nervürlü demir zati bedeli” ve 14 nolu “İnşaat bünyesine giren 14 mm ve daha büyük çapındaki nervürlü demir zati bedeli” iş kalemlerine ait analizlerde birim fiyatının 1 ton için 880,00 TL, 16 nolu “İnşaat bünyesine giren çimento zati bedeli” ve 17 nolu “İnşaat bünyesine giren dökme çimento zati bedeli” iş kalemlerine ait analizlerde birim fiyatının 1 ton için 120,00 TL olarak belirlendiği, açıklama ekinde bu fiyatları tevsik edici herhangi bir belge sunulmadığı, ancak söz konusu nervürlü demir malzemesine ait 04.253 ve 04.254 poz numaralı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 yılı rayiçlerinin 1 ton için 750,00 TL ve çimento malzemesine ait 04.008 poz numaralı rayicinin 109,25 TL ve dökme çimento malzemesine ait 04.008/1B poz numaralı rayicin ise 108,25 TL olduğu, bu durumda istekli tarafından söz konusu malzemelere verilen fiyatların Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 yılı rayiçlerinin üzerinde olduğu görüldüğünden başvuru sahibince ilgili analizde aşırı düşük bedel öngörülmediği, dolayısıyla anılan malzemelerin fiyatlarına dayanak teşkil edecek Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer alan bilgi belgelerin sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Aşırı düşük Teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçelerinden iş kalemlerine ilişkin analizlerde işçilik miktarlarının düşük tutulduğu gerekçesi incelendiğinde, aşırı düşük teklif kapsamında “Figüre” iş kalemine ilişkin sunulan analizde işçiliğin miktarının toplam 0,05 saat, 15.150/K poz numaralı aynı iş kalemi için yapılan Karayolları birim fiyat analizlerinde 0,25 saat, “Her türlü inşaat temellerinde (köprü temelleri hariç) kuruda ve suda her dozda demirsiz beton (beton santrali ile)” ve “Kutu menfezlerde kuruda veya suda her dozda demirli beton (beton santrali ile)” iş kalemlerine ilişkin analizlerde işçilik miktarının 0,60 saat, bu iş kalemi içerisinde yer alan sadece 21.011 poz numaralı beton kalıbına ilişkin Karayolları birim fiyat analizlerinde 1,50 saat, “Ocak taşı ile moloz taş inşaatı” iş kalemine ilişkin analizde işçiliğin miktarının toplam 3,90 saat, 17.002/K poz numaralı aynı iş kalemi için yapılan Karayolları birim fiyat analizinde 8,50 saat, “Ocak taşı ile istifsiz taş dolgu” iş kalemine ilişkin analizde işçiliğin miktarının toplam 1,70 saat, 17.081/K poz numaralı aynı iş kalemi için yapılan Karayolları birim fiyat analizinde 3,50 saat, “Betonarme için 5-12 mm çapında nervürlü demir işçiliği” iş kalemine ilişkin analizde işçiliğin miktarının toplam 55,00 saat, 23.014/K poz numaralı aynı iş kalemi için yapılan Karayolları birim fiyat analizinde 115,00 saat, “Betonarme için 14-28 mm çapında nervürlü demir işçiliği” iş kalemine ilişkin analizde işçiliğin miktarının toplam 45,00 saat, 23.015/K poz numaralı aynı iş kalemi için yapılan Karayolları birim fiyat analizinde 95,00 saat olarak öngörüldüğü ve yukarıda belirtilen iş kalemlerine ilişkin istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların tamamı 2010 yılı Karayolları karsız birim fiyatlarının altında olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca birim fiyat teklif cetvelinde yer alan nakliye iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde doğrudan birim fiyatın yazıldığı, nakliye birim fiyatının nasıl belirlendiğine ilişkin aşırı düşük teklif açıklama içeriğinde teklif ettiği birim fiyatları tevsik edici herhangi bir bilgi belgeye de yer verilmediği,

Açıklama kapsamında sunulan analizlerden “Arazöz ile sulama” iş kalemine ilişkin analizde su maliyetine yer verilmediği, “Elenmemiş kum ve kum çakıl (seçme malzeme) temini” iş kalemine ilişkin analizde yer alan Kum Çakıl (seçme malzeme) malzemesine ilişkin birim m3 fiyatının 0,50 TL olarak öngörüldüğü, bu fiyatın açıklama kapsamında sunduğu Elenmiş kum ve çakıl malzemesine ilişkin maliyet tespit raporunda yer alan kum çakıl fiyatı ile (4,20 TL) uyumlu olmadığı gibi m3 fiyatının 0,50 TL olduğunu tevsik edici herhangi bir bilgi belgenin sunulmadığı, “Menfezlerde 6 metreden küçük göz açıklıkları için döşem kiriş ve kemer taşıyıcı” iş kalemine ilişkin analizde yer alan iskele malzemesi için öngörülen fiyatı tevsik edici herhangi bir bilgi belge sunulmadığı, aynı zamanda anılan iş kalemleri için öngörülen fiyatların tamamının 2010 yılı Karayolları karsız birim fiyatlarının altında olduğu,

Tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan tespitler ve açıklamalar değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif ekinde sunduğu analizlerde yer alan maliyet bileşenlerinden işçilik miktarlarının Karayolları Genel Müdürlüğünün yayımlanan 2010 yılı birim fiyat analizlerinde yer alan işçilik miktarlarına göre oldukça düşük olduğu, bazı maliyet bileşenlerine yer verilmediği, isteklinin kendisine avantajlı koşul sağladığı, bu avantajlı koşulun yukarıda aktarılan 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.7 nci maddesi uyarınca belgelere dayalı olarak açıklaması gerektiği, ancak elde edilecek avantajlı koşulun belgelere dayalı olarak açıklanmadığı, ayrıca yukarıda belirtilen bazı iş kalemlerine ilişkin teklif edilen fiyatlar 2010 yılı Karayolları karsız birim fiyatlarının altında olmasına rağmen bu iş kalemleri içinde yer alan maliyet bileşenlerine ilişkin tevsik edici herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı, nakliye iş kalemlerine ilişkin analizlerde ve eki belgelerde nakliye fiyatlarını açıklayıcı bilgi ve belge bulunmadığı bu hususlarında Tebliğin yukarıda aktarılan açıklamalarına uygun olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

İdarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek açıklaması yeterli görülmeyerek değerlendirme dışı bırakılan Özkardeşler İnş.Hafr. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Melita Mad. Taah. İnş. Bil. San. Tic. Ltd. Şti.‘nin aşırı düşük açıklamalarının yeterli görülmemesinin Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olduğu görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Elazığ 8. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlerken; iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, ancak bu birim fiyatlardan toprak işlerinde %40 ve sanat yapılarında %25 oranında tenzilat yapılarak yaklaşık maliyet belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, 2010 yılı Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatlarından**** %25 ila %40**** oranlarında tenzilatın niçin yapıldığının gerekçesi yaklaşık maliyetin dayanağı olan hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Elazığ 8. Bölge Müdürlüğü**** ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ve/veya Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, bu kuruluşlarca yayımlanmış olan fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre Bayındırlık Bakanlığı veya başka bir kamu kuruluşunca yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **