KİK Kararı: 2010/UY.III-2678

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/058
Gündem No : 1
Karar Tarihi : 03.09.2010
Karar No : 2010/UY.III-2678
BAŞVURU SAHİBİ:
Hüsnü Çetinel , -||merkez Mahallesi|s.Çakmakoğlu Cad. M.Erdem Apt.|kat.1/1|||erdemli|içel

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tarsus Orman İşletme Müdürlüğü, Yeni Ömerli Mah.Hilmi Seçkin Cad.No:31 TARSUS

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/84321 İhale Kayıt Numaralı "Su Toplama Çukuru Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

01.09.2010 tarih ve III.Y.25.46.0266/2010-54E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Tarsus Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 14.07.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Su Toplama Çukurları Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Çetinel İnşaat-Taahhüt/Hüsnü Çetinel’in 03.08.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 05.08.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 18.08.2010 tarih ve 20685 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.08.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale ilan tarihi (06.07.2010) itibariyle yürürlükte olan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) (Değişik:26/06/2010-27623 R.G./2 md.) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

__

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

__

yazılı olarak ister.

__

(2) İhale komisyonu;

__

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

__

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

__

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmüne yer verilmiştir. __

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinin Özel Hükümlerine ilişkin İkinci Kısmının “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususları” düzenleyen Birinci Bölümünün 38 inci maddesinin alt maddelerinde; “…38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

…

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.

…

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

__

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

__

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır… ” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin 1.1 inci alt maddesinde aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değer hesabına yönelik formülasyona yer verilmiş, madde devamında da; “…45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

_ …_

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

__

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

…

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

__

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır...” açıklamasına yer verilmiştir.

Kesinleşen ihale kararı incelendiğinde, 4 isteklinin birim fiyat üzerinden teklif verdiği ihalede, geçerli 4 teklif esas alınarak idare tarafından Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan matematiksel formüle göre sınır değerin tespit edildiği ve bu değerin altında teklif veren Dönmez İnş. Otom. İş Mak. Petrol Ürünl. Day. Tük. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’denaşırı düşük teklif açıklamalarının (dayanağını teşkil eden belgelerle birlikte birim fiyat analizlerinin) istendiği, yapılan açıklamaların uygun görülmesi üzerine, ihaleye ilişkin23.07.2010 tarihli onay ile, isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

__

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerinden bazıları için analiz sunulmadığı görülmüştür. Örneğin 18.468/2 poz numaralı “ _PVC esaslı jeomembran kaplama (2 mm)”_ imalatı için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının yayımladığı fiyatın (24,86 TL) karsız tutarının (19,89 TL) altında teklif verilmiş (15,00 TL) ve bu imalatın bünyesine dahil olan malzeme, elektrik enerjisi ve işçilik girdilerini içerir şekilde analiz sunulmamıştır. Özel poz numaralı iş kalemlerinden “ _galvanizli kafes tel ve 2’’lik borularla koruma çiti yapılması_ ” imalatına ilişkin olarak da analiz sunulmadığı tespit edilmiştir. 31 Aralık 2009 tarih ve 27449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan asgari ücret tespit komisyonu kararına göre 2010 yılı ikinci altı aylık asgari ücretin bir günlüğü (16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretleri), 25,35 TL olarak belirlenmiştir. Bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin (25,35 TL/7,5 saat) 3,38 TL olduğu dikkate alındığında, analizlerdeki işçilik birim fiyatlarının bu tutarın altında olmaması gerekirken, isteklinin sunduğu analizlerde işçilik tutarını 3,03 TL olarak öngördüğü anlaşılmıştır.

Açıklama kapsamında sunulan proforma faturalar ve ekleri incelendiğinde, belgelerin bir kısmının, faturaları mevzuata uygun olarak tamamlayacak şekilde sunulmadığı tespit edilmiştir. Örneğin, çimento malzemesine ilişkin olarak Aydoğanlar İnş. Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura ekinde serbest muhasebeci mali müşavir onaylı alış ve satış faturaları sunulmakla birlikte, proforma fatura üzerinde ya da ekli başka bir belgede, fatura içeriği malzemenin fiyatının “birim ortalama maliyeti” yansıttığı, serbest muhasebeci mali müşavir ya da yeminli mali müşavir tarafından onaylanarak tevsik edilmemiştir. Özel poz numaralı iş kalemlerinden “ _galvanizli kafes tel ve 2’’lik borularla koruma çiti yapılması_ ” imalatına ilişkin olarak, Akdeniz Tel Örgü-Selman Akgül’den alınan belgede proforma fatura ibaresine yer verilmiş olmakla birlikte, iş kaleminin işçilik unsurunu da içermesi nedeniyle, belgenin nitelik itibariyle fiyat teklifi mahiyetinde olduğu, bu durumda, serbest muhasebeci mali müşavir ya da yeminli mali müşavir tarafından onaylı şekilde birim ortalama maliyetlerin ve işçilik tutarlarının yer aldığı maliyet tespit raporunun sunulması gerekirken, ilgili belgeye açıklamada yer verilmediği görülmüştür.

Belirtilen nedenlerle, Dönmez İnş. Otom. İş Mak. Petrol Ürünl. Day. Tük. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmesine ilişkin idare işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 55 inci maddesinin son fıkrasında, idareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan sözleşme imzalanamayacağı, anılan Kanunun, Kuruma itirazen şikayet başvurusunu düzenleyen 56 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında da, Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan sözleşme imzalanmış olmasının itirazen şikayet başvurusunun incelenmesine ve 54 üncü maddede sayılan kararlardan birinin alınmasına engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir. İncelenen ihalede ise, şikayet üzerine idarece alınan kararın 09.08.2010 tarihinde başvuru sahibi tarafından tebellüğ edildiği, bu tarihi izleyen 10 günlük itirazen şikayet başvuru süresi tamamlanmadan önce, 18.08.2010 tarihinde, usulüne aykırı şekilde, bekleme süresine uyulmaksızın sözleşme imzalandığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalede aşırı düşük teklif açıklamaları uygun olmadığı anlaşılan Dönmez İnş. Otom. İş Mak. Petrol Ürünl. Day. Tük. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.