KİK Kararı: 2010/UY.III-2303

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/053
Gündem No : 53
Karar Tarihi : 02.08.2010
Karar No : 2010/UY.III-2303
BAŞVURU SAHİBİ:
Çepaş Galvaniz Demir Çelik Madencilik İnş. Nak. Tic. ve San. A.Ş., Saray Mah. 175. Sok. İstanbul Yolu 25. Km No:2/A Kazan/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü, İsmet İnönü Bulvarı No:14 Yücetepe Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/15948 İhale Kayıt Numaralı "8. ve 9. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

23.07.2010 tarih ve III.Y.19.31.0219/2010-30E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 22.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “8. ve 9. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)” ihalesine ilişkin olarak Çepaş Galvaniz Demir Çelik Madencilik İnş. Nak. Tic. ve San. A.Ş.’nin 14.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusuna idarece verilen 22.06.2010 tarihli cevabın on günlük süre içerisinde başvuru sahibine ulaşmaması üzerine, başvuru sahibinin 30.06.2010 tarih ve 15297 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. Aşırı düşük teklif açıklaması uygun olduğu halde, idare tarafından teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2. İhale üzerinde bırakılan firmanın üretim alt yapısı ve kapasitesinin idare tarafından sorgulanması gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi isteklinin iddiasına yönelik idare tarafından verilen cevap yazısında; “ …3- Teklifiniz sınır değerin altında kaldığından firmanızdan, Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan; 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 42, 43, 46, 47, 48, 50, 51 ve 52 Sıra No.lu iş kalemlerine ait fiyat analizleri ile ve 33.2.bendinde belirtilen hususlarla ilgili bilgi ve belgelere dayalı yazılı açıklama istenilmiştir.

__

_ Firmanız yazılı açıklamasını tebliğin 45.1.6. (ç) maddesine dayandırarak imalata giren sacın dışında, başka bir mal ve malzemeden bahsetmeden, galvanizleme ve otokorkuluk montajı ile ilgili işçilik ve kompresör çalıştırılması gibi hususlarda genel bir maliyet tespit raporu sunduğundan yazılı açıklamanız yeterli görülmemiştir._

__

_ Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliğinin İkinci Kısım, Birinci Bölümündeki “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38.maddesinin 38.7.bendinde yer alan “Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarında aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü gereğince, yapılan işlem sonucunda 15, 49 ve 57 sıra no.lu analizlerin dışındaki analizlerde aritmetik hata olduğu ihale komisyonunca yapılan resen düzeltmede, düzeltilmiş analiz fiyatları ile teklif birim fiyatları arasında uyum olmadığı,_

__

_ Tespit edildiğinden teklifinizin, idari şartnamenin 33.maddesinin 33.2. bendinin son cümlesi hükmü gereğince, değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiş ve kesinleşen karar firmanıza iadeli taahhütlü posta yolu ile bildirilmiştir._” denilmektedir.

İdari şartnamenin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:

__

_ a) İdari Şartname._

_ b) Teknik Şartnameler._

_ c) Sözleşme Tasarısı._

_ ç) Yapım İşleri Genel Şartnamesi. (İhale dokümanı kapsamında verilmemiştir.)_

_ d) Standart formlar._

_ e) Analiz formatı_” düzenlemesi,__

Aynı şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “ İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

__

_ …_

_ ğ) Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizler…_” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi Çepaş Galvaniz Demir Çelik Madencilik İnş. Nak. Tic. ve San. A.Ş.’nin teklif dosyasında sunduğu birim fiyat teklif cetveli ile analizlerin uygun olduğu tespit edilmiştir.

İdare tarafından 06.05.2010 tarih ve 1392 sayılı yazı ile başvuru sahibi Çepaş Galvaniz Demir Çelik Madencilik İnş. Nak. Tic. ve San. A.Ş.’den birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 42, 43, 46, 47, 48, 50, 51 ve 52 Poz No.lu iş kalemlerine ait fiyat analizleri ile ilgili aşırı düşük teklif açıklamasında bulunması talep edilmiş ve başvuru sahibi tarafından 14.05.2010 tarihli dilekçe ve ekleri ile aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmuştur**.**

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi amacıyla, başvuru sahibinin teklif dosyasındaki analizler incelendiğinde; birçok analizde iş kalemlerine ilişkin miktar ve birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarlarda yuvarlamanın yanlış yapılması neticesinde aritmetik hataların ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Örneğin; 3780/44-3N poz numaralı iş kalemine ilişkin analizde kompresörün çalışma miktarı 0,05 saat ve birim fiyatı 31,97 TL’dir. Bu durumda buna ilişkin tutar (0,05 x 31,97=)1,5985 TL çıkmaktadır. Analizde bu tutar 1,60 TL’ye yuvarlanması gerekirken, 1,59 TL’ye yuvarlanmıştır. Aynı iş kaleminde yer alan erbab işçi miktar ve birim fiyatı çarpıldığında (0,25 x 3,70 =) 0,925 TL çıkmaktadır. Analizde bu tutarda 0,93 TL’ye yuvarlanması gerekirken, 0,92 TL’ye yuvarlanmıştır. Dolayısıyla 4,42 TL olarak hesaplanan iş kalemi birim fiyatı gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra 4,45 TL olarak çıkmaktadır. Firmanın sunmuş olduğu analizlerdeki iş kalemi birim fiyatları ile aritmetik hataların düzeltildiği analizlerdeki iş kalemi birim fiyatları ve birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatlardan örnek olarak seçilenler aşağıda yer almaktadır:

İş Kalemi Numarası

Birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatlar

Firmanın sunduğu analizlerdeki iş kalemi birim fiyatları

Aritmetik hataların düzeltildiği analizlerdeki iş kalemi birim fiyatları (İdarece re’sen düzeltilen)

3780/31-3N

96,11

96,11

96,16

3780/33-3N

5,94

5,94

5,99

3780/39-3N

179,08

179,08

179,13

3780/44-3N

4,42

4,42

4,45

3780/30-A

23,81

23,81

23,89

3780/31-A

26,05

26,05

26,07

3780/35-A

11,76

11,76

11,80

Yukarıdaki tabloda örnek olarak sunulan iş kalemlerine ilişkin analizlerde yuvarlamanın yanlış yapılması neticesinde hatalı tutarlara ulaşıldığı, bu hataların düzeltilmesi sonucunda ulaşılan düzeltilmiş analizlerin ise, birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerine ilişkin teklif tutarları ile uyuşmadığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki otokorkuluk mamulüne ait 17.04.2010 tarih ve YMM.34102188/2372-013 sayılı Özel Amaçlı Birim Maliyet Tespit Raporunda otokorkulukun galvanizlenmesinde kullanılan çinko maliyetine ilişkin herhangi bir açıklamada bulunulmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “…Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Aynı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

_ İhale komisyonu; _

_ a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, _

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

_ Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. _

__

_ İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir._” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin (ç) bendinde; “ Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

__

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

__

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

__

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. ” hükmü yer almaktadır._

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39 uncu maddesinde;

“ 39.1. Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, iki ondalık basamak olacak şekilde yuvarlanarak yazılacaktır.

__

_ 39.2. Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, en yakın iki ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanmak suretiyle yazılacak ve yazılan bu tutarlar toplanacaktır. _

__

_ 39.3. Birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklife açık ihalelerde ise isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır._” açıklaması,

Aynı tebliğin 45.1.6 ncı maddesinin (ç) bendinde; “İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan analizler ile birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatlar arasındaki uyumsuzluklar ve yukarıda anılan maliyet tespit raporunda galvanizlemeye ilişkin çinko maliyetinin belirtilmemesi nedeniyle, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yetersiz olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının bu yönden uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi isteklinin iddiasına yönelik idare tarafından verilen cevap yazısında; “… 2- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olan Gürmak Metal San. ve Tic. A.Ş.’nin üretim kapasitesi ile ilgili olarak ihale ilanının 4.1.1.3 maddesi ile idari şartnamenin “Kapasite Raporu” başlıklı 59.maddesinde istenilen “(Ray için 16088 adet/yıl, dikme için 26242 adet/yıl, 480 takoz için 21875 adet/yıl, 780 takoz için 5363 adet/yıl ve gergi kuşağı için 9750 adet/yıl)” yapmış olmak şartıyla ilgili olarak; Ankara Sanayi Odasınca 15.03.2010 tarih ve 115 sayı ile düzenlenen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğince 16.03.2010 tarih ve 003200 sayı ile onaylanan Kapasite Raporundaki bilgiler incelendiğinde “Ray için 356400 adet/yıl, dikme için 367200 adet/yıl, 480 takoz için 115200 adet/yıl, 780 takoz için 76800 adet/yıl ve gergi kuşağı için 122400 adet/yıl” üretim kapasitesine sahip olduğu tespit edilmiştir.

__

_ Yukarıda bahsedildiği üzere, gerek ilan, gerekse idare şartname hükmü olarak firmalardan yıllık çelik otokorkuluk imalat kapasite raporunda istenilen üretim kapasitelerinin “Birden fazla iş alan firmaların kapasitelerinin, aldıkları işlerin toplam kapasitelerini sağlamak zorunluluğu” hükmü de söz konusu firma tarafından fazlası ile sağlanmış bulunmaktadır._

__

_ Kapasite konusundaki şartların ilgili Resmi Kuruluşlarca tespit ve rapor haline getirilmiş olması nedeniyle konu hakkında hiçbir tereddüt hasıl olmadığından başkaca bir araştırmaya gerek kalmamıştır._” denilmektedir.

İdari şartnamenin “Kapasite raporu” başlıklı 59 uncu maddesinde ise; “ İstekliler, Yıllık Çelik Otokorkuluk İmalat Kapasite Raporu vereceklerdir. (Ray için 16088 adet/yıl, dikme için 26242 adet/yıl, 480 takoz için 21875 adet/yıl, 780 takoz için 5363 adet/yıl ve gergi kuşağı için 9750 adet/yıl)

_ İş ortaklığında kapasite raporuna ilişkin yeterlik kriteri ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir._

_ Birden fazla iş alan firmaların kapasiteleri, aldıkları işlerin toplam kapasitelerini sağlamak zorundadır._” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Gürmak Metal San. ve Tic. A.Ş.’nin teklif dosyasında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından Gürmak Metal San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenmiş kapasite raporunun yer aldığı, bu kapasite raporuyla idari şartnamenin yukarıda anılan maddesinde belirtilen ürünlerin yıllık üretim miktarlarının sağlandığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının bu yönden uygun olmadığı anlaşılmıştır**.**

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan Gürmak Metal San. ve Tic. A.Ş.’nin teklif dosyasındaki kapasite raporunun ihaleye katılımda yeterliliğini sağladığı, ancak başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda anılan nedenlerden ötürü uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan, Kamu İhale Genel Tebliğine göre yaklaşık maliyetin % 40’ı ile % 120’si arasında tek geçerli teklif olması durumunda bu tek geçerli teklif tutarı, aşırı düşük teklif sınır değeri olarak kabul edilmektedir. Söz konusu ihaleye yedi adet teklif sunulmuş olup, bunlardan üçü ilk aşamada değerlendirme dışı bırakılmıştır. Diğer dört tekliften üçü yaklaşık maliyetin % 40’ından daha düşük olduğu için aşırı düşük teklif sınırının hesabında dikkate alınmamıştır. Dolayısıyla sınır değer tek geçerli teklif sunan isteklinin teklifine eşit olacak şekilde hesaplanmıştır. Bu durum genel olarak teklif tutarları ile yaklaşık maliyet tutarı arasında ciddi farklılıkların olmasından kaynaklanmaktadır. Zira ihalede idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet, ihaleye en yüksek teklifi sunan isteklinin teklifinin iki katından daha fazladır. Dolayısıyla yaklaşık maliyet serbest piyasa koşullarında oluşan gerçek fiyatları yansıtmamaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde, idarelerin yaklaşık maliyetin tespitinde esas alacakları fiyat ve rayiçler sayılmış olup, bu fiyat ve rayiçlerin öncelik sırası olmaksızın idarelerce kullanılabileceği hükme bağlanmıştır. Ancak idarelere tanınan bu serbesti yaklaşık maliyetin sağlıklı bir şekilde hesaplanmasını sağlamaya yönelik olup, yaklaşık maliyetin doğru bir şekilde hesaplanmasına engel olabilecek fiyat ve rayiçlerin idarelerce kullanılması idarelere tanınan bu serbestinin sınırları dışında kalmaktadır.

Söz konusu ihalede ise yaklaşık maliyet hesaplanırken idarenin, Karayolları Genel Müdürlüğünün analizlerini temel alarak pozlara ilişkin birim fiyatları oluşturduğu tespit edilmiştir. Ancak bu birim fiyatlar piyasada oluşan gerçek fiyatların oldukça üzerindedir. İhaleye teklif sunan isteklilerin teklif tutarları ile yaklaşık maliyet tutarı kıyaslandığında ise yaklaşık maliyet hesaplanırken esas alınan birim fiyatların güncel olmadığı açıkça ortaya çıkmaktadır. Zira, ihaleye katılan firmaların imalat süreçlerinin ve yapım yöntemlerinin gelişmesi, avantajlı koşulların ve teknik çözümlerin söz konusu olması ve kamu kuruluşlarınca yayımlanan analizlerin teknik ilerlemeyi yakından izleyememesi gibi nedenlerle güncel maliyet azalışlarının takip edilememesi, yaklaşık maliyet tutarının olması gerekenin çok üstünde belirlenmesine neden olmaktadır. Bu nedenle idarelerin yaklaşık maliyetin sağlıksız hesaplanmasına neden olabilecek fiyat ve rayiçleri kullanmamaları gerekmektedir.

Öte yandan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesi uyarınca, yaklaşık maliyetin olması gerekenden yüksek belirlenmesi ihaleye katılmak için gerekli olan yeterlik belgelerinde de farklılığa yol açmaktadır. Örneğin, yaklaşık maliyeti eğer eşik değerin onda birinden eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ile anahtar teknik personele ilişkin belgelerin istenmesi idarenin takdirine bırakılmışken, yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde bu belgelerin istenilmesi zorunlu tutulmuştur. Benzer bir durum Kalite Yönetim Sistem Belgesi ve Çevre Yönetim Sistem Belgesi için de geçerlidir. Dolayısıyla güncelliği bulunmayan birim fiyatlar kullanılarak yaklaşık maliyetin sağlıksız bir şekilde yüksek belirlenmesi ihaleye katılımda yeterliğin değerlendirilmesine etki etmektedir.

Yine yaklaşık maliyetin yüksek belirlenmesi aşırı düşük teklif sınır değerinin de yüksek belirlenmesine neden olmaktadır. Bu halde ise, yaklaşık maliyet doğru belirlenseydi sınır değerin altında kalmayacak tutarda teklif sunan isteklilerin sınır değerin altında kalarak, kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi durumu söz konusu olmaktadır. Böylece eğer yaklaşık maliyet doğru hesaplansaydı aşırı düşük teklif açıklaması sunmak zorunda olmayan istekliler, açıklama sunmak gibi bir yükümlülükle karşı karşıya gelmektedirler.

Sonuç olarak işin ağırlıklı kısmını montaj ve malzeme giderlerinin oluşturduğu söz konusu ihalede güncel olmayan ve piyasada oluşan gerçek fiyatları yansıtmayan birim fiyatların kullanılması sonucunda yaklaşık maliyetin olması gerekenden çok yüksek belirlenmiş olması, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak sunulacak belgelere, aşırı düşük teklif sınır değerine ve dolayısıyla isteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına büyük ölçüde etki ettiğinden ve bu durum düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğundan, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede; ihale konusu işin adının “8. ve 9. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)” olduğu, yaklaşık maliyetinin [m1] Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları esas alınarak toplam 14.867.609,74 TL olarak belirlendiği, 10 adet ihale dokümanı satın alındığı, 7 isteklinin teklif verdiği, üç isteklinin teklifinin ihaleye katılımda istenilen yeterlik belgelerdeki noksanlık nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece hesaplanan sınır değer olan 5.986.262,69 TL’nın altında teklif sunan 3 isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılması sonucu ihalede sadece bir isteklinin teklifinin geçerli olduğu , idarece tek geçerli teklif sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği ve bu isteklinin teklif fiyatının da idarece hesaplanan sınır değere eşit olduğu anlaşılmıştır.

Söz konusu ihaleye ilişkin olarak Çepaş Galvaniz Demir Çelik Madencilik İnş. Nak. Tic. ve San. A.Ş. firması;

“1) Aşırı düşük teklif açıklaması uygun olduğu halde, idare tarafından teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2) İhale üzerinde bırakılan firmanın üretim alt yapısı ve kapasitesinin idare tarafından sorgulanması gerektiği” iddialarını içeren itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu ve başvuru sahibinin iddialarına ilişkin yapılan inceleme sonucunda her iki iddiasının da yerinde olmadığına karar verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ıncı maddesinde,

“…Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.

__

…” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun hükmü dikkate alındığında; Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyerek karar vermesi gerekirken;

“….

Sonuç olarak işin ağırlıklı kısmını montaj ve malzeme giderlerinin oluşturduğu söz konusu ihalede güncel olmayan ve piyasada oluşan gerçek fiyatları yansıtmayan birim fiyatların kullanılması sonucunda yaklaşık maliyetin olması gerekenden çok yüksek belirlenmiş olması, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak sunulacak belgelere, aşırı düşük teklif sınır değerine ve dolayısıyla isteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına büyük ölçüde etki ettiğinden ve bu durum düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğundan, ihalenin iptali gerekmektedir.” Denilerek başvuru sahibinin iki iddiası da yerinde görülmediği halde; başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açıları dışında ihalenin iptaline karar verilmiştir.

Kurul kararındaki; “idarece yaklaşık maliyetin sağlıklı belirlenmediğine” ilişkin tespitlere katılmakla birlikte ihalenin iptali konusunda “4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesindeki; “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …” hükmünün dikkate alınarak aynı idarenin farklı birimlerinin ihtiyacı için genel müdürlük merkezinden aynı ihale konusu iş ile ilgili olarak yaptığı ve itirazen şikayet başvurusuna konu olup aynı tarihli kurul gündemi ile karara bağlanan :

1- 8. ve 9. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

2-11.ve 12. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

3-10. ve 15. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

4-2. ve 13. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

ihaleleri bir bütün olarak göz önüne alınarak; idarece tespit edilen yaklaşık maliyetler, ihaleye verilen teklifler, ihalede idarece hesaplanan sınır değer ve ihalede geçerli olan teklifler bir tablo halinde incelendiğinde;

İhalenin Adı

İdarece tespit edilen yaklaşık maliyet TL

İhalede verilen teklifler TL

İdarece bulunan

sınır değer

İdarece teklifi geçerli bulunan tek teklif sahibi ve teklif fiyatı

8. ve 9. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

14.867.609,74

4.135.719, 76

5.986.262,69

GÜRMAK Metal San. Ve Tic. A.Ş

5.986.262,69

4.594.107,76

4.602.857.85

5.236.520,49

5.730.992,50

5.986.262,69

6.774.240,22

11.ve 12. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

13.964.622,09

4.053.442,24

6.088.258,63

GÜRMAK Metal San. Ve Tic. A.Ş

6.088.258,63

4.367.185,97

4.394.808,28

4.959.659,00

6.088.258,63

6.405.67,01

2. ve 13. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

16.334.145,39

5.088.359,81

6.533.658,15

GÜRMAK Metal San. Ve Tic. A.Ş

6.473.195,50

5.796.891,95

6.128.734,17

6.473.195,50

7.452.781,14

10.ve 15. Bölge Müdürlüğü Sınırlarındaki Muhtelif Yollarda Çelik Otokorkuluk Yapılması (Ağır Hizmet Tipi Dahil)

12.689.954,25

3.756.988,41

5.075.981,70

GÜRMAK Metal San. Ve Tic. A.Ş

4.939.016,31

3.847.249,48

4.233.261,53

4.550.894,35

4.939.016,31

5.843.379,19

1-İnceleme konusu ihalede tek geçerli teklif kaldığı, bu isteklinin ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiyatının anılan Kanunun 5 inci maddesindeki temel ilkelere aykırı olacak şekilde gerçekçi bir fiyat yarışmasına dayanmadığı ve ihalenin idare tarafından saydamlık, rekabet, eşit muamele, gizlilik ve güvenirliğin zedelenerek sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır.

2- Karayolları Genel Müdürlüğü Keşif ve Şartname Şubesi Müdürlüğü tarafından farklı birimlerinin ihtiyacı için aynı konuda ihalesi gerçekleştirilen ve itirazen şikayet başvurularına konu edilen ve 02.08.2010 tarih 2010/053 toplantı nolu Kurul gündeminde incelenen dört ayrı ihalenin ikisinde sınır değere eşit tek geçerli teklif sahibinin ve diğer iki ihalede de sınır değerin altında olmakla birlikte yine tek geçerli teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin aynı istekli olduğu ve dört ayrı ihalede de bu isteklinin en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmektedir.

Sonuç olarak;

1-Yukarıda açıklandığı üzere söz konusu ihalede idarece güncel olmayan ve piyasada oluşan gerçek fiyatları yansıtmayan birim fiyatların kullanılması sonucunda yaklaşık maliyetin olması gerekenden çok yüksek belirlenmiş olduğu yönündeki tespite katılmakla birlikte inceleme konusu ihalenin bu nedenle değil, anılan Kanunun 5 inci maddesindeki temel ilkelere aykırı olarak sonuçlandırılmasından dolayı iptal edilmesi gerektiği,

2- Yaklaşık maliyete ilişkin olarak tespit edilen aykırılık ile anılan kanunun 5 inci maddesindeki temel ilkelere aykırı olarak sonuçlandırılan yukarıda belirtilen dört ihale ile ilgili olarak incelemenin ve gerekiyorsa soruşturmanın yapılabilmesi amacıyla Ulaştırma Bakanlığı'na bildirimde bulunulması gerektiği yönündeki düşüncemle karara katılmıyorum.

** Ali Kemal AKKOÇ**

** II. Başkan **