KİK Kararı: 2010/UY.III-2106

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/051
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 19.07.2010
Karar No : 2010/UY.III-2106
BAŞVURU SAHİBİ:
Özdoğanlar Taah. İnşaat San. ve Tic. A.Ş., Çetin Emeç Bulvarı 1332. Sok. No:18 A.Öveçler / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü Yol Yapım Başmühendisliği, Ankara Yolu Üzeri Duaçınarı Mevkii Yıldırım/BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/20459 İhale Kayıt Numaralı "Manisa-Akhisar-Balıkesir Dy Km. 0+000-40+850,53 Arası Eksik Kalan Aşınma Tabakası Yapılması, İkizcetepeler Baraj Gölü Geç. Km.14+000-17+000 Arası Top., San., Üst Yapı İşl.Taşköy ve Selimiye Köprü İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

15.07.2010 tarih ve III.Y.18.24.0222/2010-31E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü Yol Yapım Başmühendisliği tarafından 07.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Manisa-Akhisar-Balıkesir Dy Km. 0+000-40+850,53 Arası Eksik Kalan Aşınma Tabakası Yapılması, İkizcetepeler Baraj Gölü Geç. Km.14+000-17+000 Arası Top., San., Üst Yapı İşl. Taşköy ve Selimiye Köprü İşleri” ihalesine ilişkin olarak Özdoğanlar Taah. İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’nin 02.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.06.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 22.06.2010 tarih ve 14570 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihalenin Doğusan İnş. San. Tic. Ltd. Şti. - Hasyol İnş./ Hasan İçten Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, taahhütleri altında bulunan Manisa-Akhisar-Balıkesir Devlet Yolunun (Balıkesir - 2. Bölge Hududu arası) Km. 0+000- 40+850,53 kesimi yapım işinin sözleşme bedeli içerisinde keşif artışı ile bitirilemeyeceği için ihale edilen bu iş için şirketleri tarafından çok hassas maliyet analizleri yapıldığı, hali hazırda ihale konusu yol güzergahı üzerinde kurulu bulunan şantiye tesisleri, konkasör, plent tesisleri, her türlü iş makinesi ile ekiplerinin hazır olması dolayısıyla maliyet analizleri neticesinde uygulanabilir minimum fiyatlar tespit edilerek teklif verildiği, firmalarının 13.425.317,32 TL teklifle üçüncü sırada yer almasına rağmen ihalenin 12.628.649,00 TL teklifle ilk sırada yer alan ve aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulan firmaya verildiği, vermiş oldukları teklifin % 28,51 toprak işleri, %9,95 sanat yapıları, % 41,32 üstyapı işleri ve % 20,22 köprü işlerinden oluştuğu, sanat yapıları ve köprü işleri birlikte değerlendirildiğinde toplam bedelin % 30’unu teşkil ettiği, minimum fiyatlarla hazırlanan beton ve demir işleri tutarının yaklaşık 2.754.000,00 TL, teklif bedelinin % 41,32 'ini oluşturan üstyapı yaklaşık maliyetinin ise 5.548.000,00 TL olduğu ve şantiye tesisleri konkasör, plent, makine ve ekipmanın başka bir yüklenici tarafından işyerine sevk edilmesi ve kurulmasının maliyetinin en az 500.000,00 TL olacağı, güzergahta hazır vaziyette bulunan şantiye tesisleri ve diğer hususlar dikkate alındığında, firmalarının teklifinden daha düşük bir maliyetle söz konusu işin kaliteli ve sağlıklı yapılmasının mümkün olmayacağı, aşırı düşük değerlendirilmesinin yeniden yapılmasının uygun olacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü Yol Yapım Başmühendisliği tarafından gerçekleştirilen “Manisa-Akhisar-Balıkesir Dy Km. 0+000 - 40+850,53 Arası Eksik Kalan Aşınma Tabakası Yapılması, İkizcetepeler Baraj Gölü Geç. Km:14+000 - 17+000 Arası Top., San., Üst Yapı İşl. Taşköy ve Selimiye Köprü İşleri” yapım işi olduğu, birim fiyat teklif ve sözleşme türünün uygulandığı ihalede işin süresinin yer tesliminden itibaren 380 (üçyüzseksen) takvim günü olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede; ihalede aşırı düşük teklif sınır değerinin, idarece geçerli olduğu tespit edilen teklifler esas alınarak 12.953.414,06 TL olarak tespit edildiği, aşırı düşük teklif sınır değeri altında bulunan tek istekli olan Doğusan İnş. San. Tic. Ltd. Şti. - Hasyol İnş./ Hasan İçten Ortak Girişimi’nden 04.05.2010 tarih ve 15828 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, anılan isteklinin 10.05.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

__

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

__

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

__

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

__

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

__

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

__

_45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” _açıklamaları yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi neticesinde;

Beton için Altıntaş Kardeşler Ltd. Şti. tarafından verilen proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura ekinde şirketin birim maliyet cetvelinin SMMM onaylı olarak sunulduğu, ancak cetvel üzerinde üretim maliyetlerinin 2010 yılı Nisan ayına ait olduğunun açıkça belirtildiği, Tebliğin 45.1.6.(a) maddesi uyarınca, proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetvelinin sunulması zorunlu olduğu, incelenen ihalede ihale tarihinin 07.04.2010 olması sebebiyle bu ihale için son geçici vergi beyanname döneminin 2010 yılının ilk üç ayı olduğu (01.01.201-31.03.2010) dikkate alındığında, istekli tarafından sunulan birim maliyet cetvelinin Nisan ayına (ihale tarihinin içinde bulunduğu geçici vergi beyanname dönemine) ait olması nedeniyle yapılan açıklamanın Tebliğin 45.1.6.(a) maddesine uygun olmadığı,

Kırsal motorin için Abdülmecit Modoğlu İnş. San. ve Pet. Ürün. Ltd. Şti. tarafından verilen 2,53 TL birim fiyatlı proforma faturanın sunulduğu, fatura ekinde proforma faturayı düzenleyen şirketin 01.04.2010 tarih ve 16145 sayılı satış faturası ile 03.04.2010 tarih ve 900560 sayılı alış faturasının bulunduğu ve SMMM onayı taşıdıkları, ihale tarihinin 07.04.2010 olması sebebiyle bu ihale için son geçici vergi beyanname döneminin 2010 yılının ilk üç ayı olduğu (01.01.201-31.03.2010), dolayısıyla proforma fatura ekinde sunulan alış ve satış faturalarının Tebliğin 45.1.6.(a) maddesi uyarınca son geçici vergi beyanname dönemine ait olması koşulunu taşımadığı anlaşıldığından, açıklamaların bu haliyle Tebliğin 45.1.6.(a) maddesine uygun olmadığı,

Hususları tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda; ihale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamalarının, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45 inci maddelerine uygun olarak gerçekleştirilmediği anlaşıldığından, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Doğusan İnş. San. Tic. Ltd. Şti. - Hasyol İnş. / Hasan İçten Ortak Girişimi’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde idari eylem ve işlemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatları esas aldığı anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi, ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır.

İncelenen ihalede ihale ilanını 09.03.2010, ihale tarihinin 07.04.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerin de açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiği, son derece aşikardır.

**Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan **Karayolları Bursa 14. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini

etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Bursa 14.Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak diğerlerine göre avantajlı duruma geleceklerdir.****

Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu **ihalede sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi ve ihalenin sağlıklı bir biçimde sonuçlandırılabilmesi için, 2009 yılı fiyatları baz alınarak belirlenen yaklaşık maliyetin önce 2010 yılı rayiçlerine göre güncellenmesi gerekmektedir. İdarece yapılacak bu güncelleme sonucu bulunacak bu yeni yaklaşık maliyete göre sınır değerin yeniden belirlenmesi ve bu aşmadan sonra ihaleye devam edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un “Düzeltici işlem belirlenmesi” şeklindeki kararına katılıyorum. **

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **