KİK Kararı: 2010/UY.III-2069

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/050
Gündem No : 66
Karar Tarihi : 12.07.2010
Karar No : 2010/UY.III-2069
BAŞVURU SAHİBİ:
Ercan ŞENTÜRK - İnşaat Taahhüt, Selamet Mah. Demiryolu Cd. No:32 Osmangazi/BURSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Sırameşeler Mh. Avrupa Konseyi Bulvarı No: 4/10 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/7999 İhale Kayıt Numaralı "2010/4 Gürsu Kestel Muhtelif Mahallelerde İçmesuyu Şebeke Rehabilitasyonu ve Yeni Şebeke İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

07.07.2010 tarih ve III.Y.14.94.0075/2010-24E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 25.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2010/4 Gürsu Kestel Muhtelif Mahallelerde İçmesuyu Şebeke Rehabilitasyonu ve Yeni Şebeke İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Ercan Şentürk - İnşaat Taahhüt’nin 13.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 18.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.05.2010 tarih ve 12336 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihalede, teklif fiyatı tespit edilen sınır değerin altında kalan 12 isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, bu tekliflerden 11 isteklinin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin Güven İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş.’nin üzerine bırakıldığı, ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının da mevzuata uygun olmadığı, gerçekçi olmadığı, analizlerin ekinde verilen proforma fatura ve eki belgelerin Tebliğ hükümlerine uygun olmadığı, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatların teklif edildiği iş kalemleri için rayiç ve birim fiyatlarla ilgili listelerin sunulmamış olduğu, analizlerde asgari işçilik ücretlerinin sağlanmamış olduğu, açıklama kapsamına maliyet, yüklenici karı ve genel giderleri gösteren hesap tabloları ve sözleşme masraflarının dahil edilmediği, bu durumda teklif edilen kar tutarının genel giderleri karşılamasının mümkün olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihaleye 18 isteklinin katıldığı, 4 isteklinin teklifinin çeşitli nedenlerle değerlendirme dışı bırakıldığı, teklif fiyatları geçerli olduğuna karar verilen teklifler ve yaklaşık maliyet dikkate alınarak tespit edilen sınır değerin altında kalan 10 istekliye ait teklife ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına karar verildiği, söz konusu isteklilere gönderilen 02.04.2010 tarihli yazılarda; “…..söz konusu işe ait idari şartnamenin 33. Maddesi gereğince teklifinizi oluşturan maliyet bileşenlerinden A.01, A.03, A.05, A.09, B.11, D01, D.11 ve E.01 poz numaralı imalatlarla ilgili olmak üzere,

__

_a) _Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) __ Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c) _Teklif edilen işin özgünlüğü

__

Hususlarında 22.08.2009 tarih ve 37327 sayılı Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. Maddesinde belirtilen esaslar doğrultusunda yapacağınız açıklamalarınızı en geç 13.04.2010 tarihi mesai bitimine kadar idaremize bildirmeniz gerekmektedir. ” denilerek, belirlenen iş kalemlerine ilişkin, aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan isteklilerden birinin açıklama sunmadığı ve bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer istekliler tarafından sunulan açıklamaların incelenmesi sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekli dışındaki 8 isteklinin sunduğu açıklamaların uygun görülmediği, ihalenin açıklamaları uygun görülen Güven İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş.üzerine bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak ise, teklif fiyatı belirlenen sınır değerin üzerinde olan, başvuru sahibi**** Ercan Şentürk’e ait teklifin belirlendiği görülmüştür.

İhale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan iş kalemlerinin;

A.01 - Her Şartta ve Her Cins Zeminde (İksasız) Hendek veya Temel Kazısı

A.03 - Kum İle Yataklama Gömlekleme Dolgusu Yapılması Ve Sıkıştırılması

A.05 - Ocak Taşından Kon. Kırılmış ve Elenmiş 0-70’lik Alt Temel Malzemesinin Temini

A.09 - Asfalt Sökülmesi

B.11 - Mevcut Taşla Kaldırım Döşenmesi

D.01 - Ø 100 mm Anma Çaplı, Muflu, Fontdüktil Boru Döşenmesi

D.11 - Ø 75 mm ve Altı P.E. Boruların Döşenmesi

E.01 – Asfalt Parke ve Beton Yollarda Evsel Bağlantı Kazısı Yapılması

Olduğu, idarece yaklaşık maliyetin 2009 Yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Birim Fiyatları ile hazırlandığı, Fontdüktil Boru ve bağlama parçalarının idare tarafından verileceğinin belirtildiği, idarece hazırlanan ve isteklilere de ihale dokümanı kapsamında verilen analizler incelendiğinde, söz konusu imalatlardan özellikle A.01 ve E.01 poz no’lu imalatların iş grubu şeklinde düşünüldüğü ve içerisinde birden fazla iş kaleminin bulunduğu, örneğin A.01 nolu iksasız kazı işlerine ilişkin imalat kaleminin içerisinde, 19 adet iş kaleminin yer aldığı görülmüştür. Bu durumda, idarece aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında alt analizlerin sunulması gerektiği hususuna yer verilmemiş olmakla birlikte, aşırı düşük teklif sorgulamasına konu edilen imalatlara ilişkin açıklamalar kapsamında, o imalat grubundaki her bir iş kalemine ilişkin bileşenlerin ayrı ayrı açıklanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalar incelendiğinde;

Teklif fiyatları ve yapım yöntemlerine ilişkin olduğu belirtilen yazılarda; Bayındırlık Bakanlığı ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının analizlerinden faydalanıldığı, analizlerin şekil ve miktarlarına müdahale edilmeden aynen kullanıldığı, yalnızca bazı analiz miktarlarında kullanılacak teknikler dikkate alınarak reel çalışma sürelerinin kullanıldığı, malzeme rayiçlerinin ise bir kısmının piyasa fiyatlarından diğer kısmının Bayındırlık Bakanlığı ve İller Bankası rayiç ve birim fiyatlarından oluştuğu, her türlü kazı işinin daha çok makine ile yapılmasının öngörüldüğü, beton sökülmesi, parke taşı sökülmesi ve asfalt sökülmesi işlerinin tamamen makineli kazı olarak düşünülmesi gerektiği,her poz için ayrı ayrı makine ve işçilik maliyetinin hesaplandığı malzeme nakli işlerinin kendi araçları ile yapılacak olmasından dolayı maliyet avantajı sağlandığı, boru döşeme işlerinde iller bankasının analizlerindeki reel miktarların esas alındığı, makine ve işçilerin kendilerine artı bir maliyet getirmediği,

Yapım yöntemlerine ilişkin olarak, firmalarını tanıtan bilgiler, daha önce yapılan işler ve firmanın sahip olduğu makine, ekipman, araç gibi varlıkların yer aldığı ve amortisman bedellerinin gösterildiği amortisman tabloları ve söz konusu makine ekipman ve araçlara ait fatura ve ruhsat örnekleri, ile iş yapılacak bölgenin çalışma yönünden son derece elverişli olduğu ve bölgede, daha önce biten ve şu anda devam eden alt yapı işlerinin olmasından dolayı şantiye teşrifatı ve genel giderlerin düşmesine sebep olduğu, işin süresinin 540 olduğu; ancak idarenin takdirine bağlı olmak üzere istenirse 250 günde tamamlayabilecekleri, konusunda uzman yeterli teknik elemana sahip oldukları ve bu iş için ayrı bir personel istihdam etmeleri gerekmediğinden işçilik maliyetlerinin büyük ölçüde azalacağı, malzeme alımlarında piyasadan çok uygun fiyatlarla ve ödeme koşulları ile malzeme tedarik edebilecekleri, mali açıdan güçlü oldukları ve olağan dışı giderleri rahatlıkla karşılayabilecekleri hususlarına yer verildiği,

Görülmüştür.

Teklif fiyatlarının hesabına ilişkin olarak sunulan tablolarda; inşaat işleri için karsız olarak 2.757.648,59 TL, genel giderler için (sözleşme giderleri, personel giderleri vb.) 218.001,87 TL, kar olarak 332.304,07 TL öngörüldüğü, ayrıca mali ve teknik avantajlar olarak 440.000,00TL hesaplanarak (İş makinesi sahibi olmak: 256.000,00TL, şantiye içi tefriş: 20.000,00 TL, Nakliye için gerekli taşıt sahibi olmak 100.000,00 TL, Bünyesinde teknik elaman bulunmak: 64.000,00 TL) öngörülen toplam rakamdan düşüldüğü ve 2.867.954,53 TL tutarındaki teklif fiyatına ulaşıldığı belirtilmiştir. Bu durumda, karsız olarak hesaplanan inşaat işlerine ilişkin tutara % 4 kar ve genel gider (110.305,94 TL) eklenerek teklif fiyatının oluşturulduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, 13 adet imalat kalemine ilişkin analiz ve bunlara ilişkin alt analizler ile malzeme, işçilik ve bazı iş kalemlerine ilişkin olarak, öngörülen fiyatların Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 Yılı Birim Fiyatlarından mı, proforma faturadan mı ya da kendileri tarafından oluşturulan analizlerden mi oluşturulduğunu gösteren listelerin ve Ocak taşından Kon. Kırılmış ve Elenmiş 0-70 Alt Temel Malzemesi, Ocak Taşından Kon. Kırılmış ve Elenmiş Taş Tozu ve Her Cins Malz. Ocaktan Gürsu ve Kestel Muht. Mahalle ve Köylerine Nakli için 22.03.2010 tarihinde Karataş Hazır Beton tarafından düzenlenmiş proforma fatura, 12/2009 tarihindeki birim maliyet cetveli ile üretim maliyet analizi, aynı malzemeye ilişkin başka bir firmadan alınmış 09.03.2010 tarihli proforma fatura, birim maliyet cetveli, birim maliyet tespit raporunun sunulduğu tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde;

“ 45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

Söz konusu tespitler ve konuya ilişkin olarak Tebliğde yer alan açıklamalar çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamaları değerlendirildiğinde, öngörülen fiyatların Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 Yılı Birim Fiyatlarından mı, proforma faturadan mı ya da kendileri tarafından oluşturulan alt analizde mi oluşturulduğunu gösteren listelerde, analizden yada alt analizden oluşturulduğu belirtilen işlerin, hemen hemen hepsinin analiz girdilerinde, işçilik süreleri ve malzemelere ilişkin miktarların, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan analizlerdeki işçilik süreleri ve malzeme miktarlarının dörtte biri oranında alınarak, malzeme fiyatlarının ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçler esas alınarak hesaplandığı tespit edilmiştir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hazırlanan analizlerdeki girdilerin, o işin fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmasını temin etmek amacıyla belirlendiği göz önüne alındığında, istekli tarafından sunulan analizlerdeki girdilerle söz konusu imalatların fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılabileceği konusunun çelişkili olduğu ve bu şekilde düzenlenen analizlerin uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından bazı iş kalemlerinde idarece elle yapılması öngörülen işleri kendileri tarafından makine ile yapılacağı gibi bir açıklaması bulunmaktadır. İstekliler tarafından teklif hazırlanırken, idarece ön görülen iş kalemlerinin ve imalat tariflerinin dikkate alınması gerektiği kabul edilmektedir. Ancak, istekliler tarafından, aynı imalatın farklı bir teknoloji ile yapılacağının öngörülmesi durumunda ise bu hususun kabul edilebilir şekilde ve resmi olarak ispatının gerektiği, aksi durumun keyfiyete ve haksız rekabete yol açacağı sonucuna varılmıştır. Örneğin; 09.014/1 Poz No’lu 1 Ton Çelik Borunun Taşıtlara Yükleme, Boşaltma ve İstifi işine ilişkin olarak, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından düzenlenmiş olan analizde toplam 7 saat işçilik öngörüldüğü, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu işe ait analizde, bu sürenin 1,75 saat olarak belirtildiği, 09.016/1 Poz No’lu 1 Ton sert PVC Borunun Taşıtlara Yükleme, boşaltma ve İstifi işine ilişkin olarak, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından düzenlenmiş olan analizde toplam 10 saat işçilik öngörüldüğü, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu işe ait analizde, bu sürenin 2,5 saat olarak belirtildiği, ancak 1 ton borunun ön görülen sürede nasıl yüklenip, boşaltılıp istifleneceğinin belli olmadığı görülmüştür.

Öte yandan, idarece ihale dokümanı kapsamında verilen ve açıklanması istenen imalatlara ilişkin analizlerden, istekli tarafından sunulan A.01, A.03, A.05, B.11 no’lu imalatlara ilişkin analizlerde de yine idarece belirlenen miktarların da dörtte birinin alındığı, ayrıca, 36.021104 poz nolu 75 mm HDPE Boru ve Özel Parça Başlarının Elektrifüzyon Kaynağı ile eklenmesi işinin analizinin analiz tekniğine uygun olmadığı, 1 adedinin birim fiyatı olarak belirtilen 15,00 TL’nin nasıl oluşturulduğunun belli olmadığı, İller Bankası Genel Müdürlüğünün 2010 yılı Birim Fiyatlarında söz konusu imalatın birim fiyatının 17,99 TL olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamaları kapsamında düzenlediği analizlerden, analiz girdilerindeki malzeme fiyatlarını Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerini esas alarak, işçilik ve malzeme miktarlarını ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından düzenlenmiş analizlerdeki işçilik sürelerini ve bazı malzeme miktarlarını düşürerek teklif ettiği birim fiyatlarını oluşturduğu anlaşılmış olup, bu haliyle aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sunulan açıklamalarının kabul edilemeyeceği, teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ve başvuru sahibinin iddialarının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Güven İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****