KİK Kararı: 2010/UY.III-1757

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/042
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 21.06.2010
Karar No : 2010/UY.III-1757
BAŞVURU SAHİBİ:
Zal Yapı İnş. Elek. Mak. Tic. Ltd.Şti. & Rosi İnş. Day. Tük. Nak. Tem. Teks. San. ve Tic. Ltd.Şti. (Ortak Girişimi), Ekinciler Cad. Yuba Apt. A Blok No.3 Yenişehir/DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü Büyükalp Cad. 21100 Yenişehir/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/28685 İhale Kayıt Numaralı "Diyarbakır-Silvan Devlet Yolundaki Pamukçay Grubu Köprülerinden Kasimi-I (Sağ), Başnik (Sağ) Köprüleri Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

17.06.2010 tarih ve III.Y.14.79.0097/2010-25E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 9.Bölge Müdürlüğü tarafından 15.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Diyarbakır-Silvan Devlet Yolundaki Pamukçay Grubu Köprülerinden Kasimi-ı (sağ), Başnik (sağ) Köprüleri Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Zal Yapı İnş. Elek. Mak. Tic. Ltd.Şti. & Rosi İnş. Day. Tük. Nak. Tem. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ortak Girişimi)’nin 14.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 17.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 25.05.2010 tarih ve 12276 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; teklif açıklamasında bulunan firmaların teklif etmiş olduğu birim fiyatların kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenen birim fiyat ve rayiçlerinin çok altında olduğu ve aşırı düşük teklif açıklamalarının belgelere dayandırılmadığı, idarece Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 maddesine gereğince işlem tesis edilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işin Diyarbakır-Silvan Devlet Yolundaki Pamukçay Grubu Köprülerinden Kasimi-ı (sağ), Başnik (sağ) Köprüleri yapım İşi olduğu,

İdari şartnamenin 2.c maddesinde ihale konusu işin fiziki miktarı ve türünün; “Öngerilmeli Kirişli Betonarme Köprü, Birim Fiyat Teklif Cetvelinde nev’i ve miktarları belirtilen “Kasimi-I (Sağ) E=13,25 MT L=23,00 MT, Başnik (Sağ) E=13,25 MT L=29,00 MT” olarak belirtildiği,

İdarenin yaklaşık maliyetinden sözkonusu iş için 24 imalat kalemi belirlendiği, yaklaşık maliyet oluşturulurken 2009 yılına ilişkin yayımlanmış birim fiyat rayiçlerinin % 20 tenzilatlı tutarlarının esas alındığı, yaklaşık maliyet eşik değerin onda birinin altında kaldığından isteklilerden teklifleri ile birlikte analiz sunmalarının istenilmediği anlaşılmıştır.

İhale komisyonunca tekliflerin alınmasından sonra teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden;

Çiçek Elektronik İnş. Mad. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. & Mesaş İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nden teklif ettiği birim fiyatlardan PMKÇ-2 pozu ile ilgili,

Recep Karahan’dan teklif ettiği birim fiyatlardan PMKÇ-2 ve PMKÇ-3 pozu ile ilgili,

Ümit Antmen’den teklif ettiği birim fiyatlardan PMKÇ-2 ve PMKÇ-3 pozu ile ilgili,

Bekiroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’den teklif ettiği birim fiyatlardaki PMKÇ-4 ve PMKÇ-5 pozu ile ilgili,

Kızılok İnş. Turz. Tem. Hiz. Sağ. San. Tic. Ltd. Şti. & Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklif ettiği birim fiyatlardaki PMKÇ-16 pozu ile ilgili,

Teklif açıklamalarını idareye sunmalarının istenildiği anlaşılmıştır.

Süresi içinde teklif açıklaması sunmayan Bekiroğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdarenin yaklaşık maliyet bileşenlerini gösteren idarece hazırlanan birim fiyat analizlerinden, PMKÇ-2 poz no’lu “Her derinlikte her cins ve klastaki zeminde kuruda veya suda her türlü sanat yapısı temelinin kazılması (köprü temeli kazıları hariç)” işinin 14.110 poz no’lu “her derinlikte her cins ve klastaki zeminde kuruda drenaj, kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması” ve 14.121 poz no’lu “ her derinlikte her cins ve klastaki zeminde, su altında drenaj kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması” işlerinden oluştuğu,

İdarenin PMKÇ-3 poz no’lu “ Her derinlikte her cins ve klastaki zeminde kuruda veya suda köprü temelinin kazılması” işine ilişkin hazırlanan birim fiyat analizinden ise; sözkonusu iş kaleminin 14.113 poz no’lu “ Her derinlikte her cins ve klastaki zeminde, kuruda köprü temelinin kazılması” ile 14.124 poz no’lu “Her derinlikte her cins ve klastaki zeminde, su altında köprü temelinin kazılması” işlerinden oluştuğu anlaşılmıştır.

Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyat tariflerinden 14.110 poz no’lu analizin iksa yapılması ve işçilikten oluştuğu, 14.121 poz no’lu analizin ise iksa yapılması, motopomp ve işçilikten oluştuğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan Çiçek Elektronik İnş. Mad. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. & Mesaş İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin PMKÇ-2 (14.110 ve 14.121 pozları) pozuna ilişkin sunduğu analiz incelendiğinde; analizde iksa yapılması ve işçiliğe yer verildiği, bununla birlikte suyun boşaltılması işi için motopomp girdisine yer verilmediği, dolayısıyla eksik analiz düzenlediği görülmüştür.

Recep Karahan’ın PMKÇ-2 pozuna ilişkin sunduğu analiz incelendiğinde; Karayolları Genel Müdürlüğünce yayımlanan 14.110 no’lu poza ilişkin analiz düzenlendiği, bu analizi açıklamaya yönelik yardımcı analizler sunulduğu,

Ekskavatörün bir saatlik fiyatını açıklamaya yönelik Karayolları Genel Müdürlüğünce yayımlanan 03.501/1 poz no’lu analizden yararlanarak oluşturduğu yardımcı analizi sunduğu, bununla birlikte analizdeki mazota ilişkin miktarların Karayolları Genel Müdürlüğünün yayımladığı fiyat analizindeki miktarların altında olduğu,

20 Ps gücünde motopompun bir saatlik ücretini açıklamaya yönelik Karayolları Genel Müdürlüğünce yayımlanan 03.534 poz no’lu analizden yararlanarak oluşturduğu yardımcı analizi sunduğu, ancak isteklinin kendi hazırladığı analizindeki miktarların yayımlanmış fiyat analizindeki miktarların altında olduğu,

İstekli tarafından hazırlanan 14.110 poz no’lu analizinde ise iksa yapımına ve işçiliğe yer verildiği, motopomp girdisinin analize yansıtılmadığı, dolayısıyla eksik analiz düzenlendiği,

Anılan isteklinin PMKÇ-3 pozuna ilişkin sunduğu analiz incelendiğinde ise Karayolları Genel Müdürlüğünün yayımlanmış 14.113 pozundan yararlanarak oluşturduğu fiyat analizini sunduğu, analizde iksa yapılması ve işçiliğe yer verildiği, bununla birlikte analizde suyun boşaltılması için gerekli motopomp girdisine yer verilmediği,

Ümit Antmen’in PMKÇ-2 ve PMKÇ-3 no’lu pozlara ilişkin sunduğu açıklama incelendiğinde; sunulan analizlerde iksa ve işçiliğe yer verildiği, motopomp girdisinin yer almadığı, bu nedenle eksik analiz düzenlendiği,

Görülmüştür.

Öte yandan; idarenin Karayolları Genel Müdürlüğünün 2009 yılı birim fiyat rayiçlerinin % 20 tenzilatlı birim fiyatlarını esas alarak yaklaşık maliyetini oluşturduğu görülmekle birlikte; isteklilerin analizlerinde teklif ettikleri birim fiyatların Karayolları Genel Müdürlüğünce 2009 yılında yayımlanmış birim fiyatlardan % 20 tenzilat yapıldıktan sonra bulunan tutardan kâr ve genel gider hariç birim fiyatlarının da altında kaldığı görülmüştür.

Kızılok İnş. Turz. Tem. Hiz. Sağ. San. Tic. Ltd. Şti. & Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklif ettiği birim fiyatlardaki PMKÇ-16 pozuna ilişkin teklif açıklaması incelendiğinde;

“ İnşaat bünyesine giren ince ve kalın nervürlü demir zati bedeli, yüklenilmesi, taşınması, boşaltılması ve istifi” işlerine ilişkin PMKÇ-16 pozuna ilişkin olarak Bayındırlık Bakanlığının sözkonusu iş için yayımlanmış 04.253 ve 04.254 poz no’lu birim fiyat analizlerine ilişkin rayiçlerden kâr ve genel gider hariç birim fiyatlarına kendi belirlediği kâr ve genel giderini ilave ederek oluşturduğu listeyi sunduğu, nakliyeye ilişkin analizini sunduğu,

Bununla birlikte demire ilişkin Doğusan Demir Çelik İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan proforma fatura ekinde sunulan alış ve satış faturalarının Ağustos 2009 tarihli oldukları, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.a maddesinde açıklandığı şekilde ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine veya bundan da bir önceki döneme (Ekim, Kasım, Aralık 2009) ait olma şartını taşımadığı, bu nedenle teklif açıklamasının uygun olmadığı görülmüştür.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde; teklif açıklamaları ve analizleri uygun olmayan Çiçek Elektronik İnş. Mad. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. & Mesaş İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Recep Karahan, Ümit Antmen ve Kızılok İnş. Turz. Tem. Hiz. Sağ. San. Tic. Ltd. Şti. & Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak ihale sürecine devam edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılarak, bundan sonraki ihale işlemlerine devam edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde; “…idarece, her türlü piyasa araştırması yapılarak KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü,

Yapım işleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından , ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespitine ilişkin düzenlemeler, 10 uncu maddesinde ise yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespitine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Aynı şekilde güncel olmayan yaklaşık maliyetin nasıl güncelleneceği de 11 inci maddesinde düzenlenmiştir.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak belirli oranlarda tenzilatlar yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir.

İncelenen ihalede ihale ilanını 18.03.2010, ihale tarihinin 15.04.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerin de açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiği, son derece aşikardır.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Ayrıca; idare fiyatlarında esas olan analizlerde yer alan rayiç bedelleri idarenin birim fiyat analizlerini alıp bunlardan belli oranlarda indirim yapılmak suretiyle yaklaşık maliyet belirlenmesi, veya bir önceki yıl analizlerinin esas alınması analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, o fiyatlara esas analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Bu açıklamaların ışığında ; ihalede yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **