KİK Kararı: 2010/UY.III-1716

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/041
Gündem No : 93
Karar Tarihi : 14.06.2010
Karar No : 2010/UY.III-1716
BAŞVURU SAHİBİ:
Özdemir İnşaat Oto San. ve Tic. Ltd. Şti, Kışla Caddesi Zafer 2 Apt. No.13 Kat.3 Yenişehir/DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü, Büyükalp Cad. 21100 Yenişehir/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/20863 İhale Kayıt Numaralı "Aydınlar İl Yolu (56-01 K.K. No´lu) Şehir Geçişi Sanat Yapıları ve Tretuvar Yapımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

10.06.2010 tarih ve III.Y.12.54.0075/2010-20E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 17.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Aydınlar İl Yolu (56-01 K.K. No´lu) Şehir Geçişi Sanat Yapıları ve Tretuvar Yapımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Özdemir İnşaat Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 19.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.05.2010 tarih ve 10572 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olduğu, aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili maddelerindeki kriterlere göre değerlendirilmeden ihalenin sonuçlandırıldığı, söz konusu isteklinin açıklamaları incelendiğinde bu durumun görüleceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihalede, 13 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 13 isteklinin katıldığı, bir isteklinin teklif birim fiyat cetveli uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli teklifler üzerinden yapılan hesaplamada belirlenen sınır değerin altında kalan 4 istekliden 24.03.2010 tarihli yazılarla tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, 2 isteklinin açıklamalarını sunmadığı, açıklamalarını sunan 2 istekliden birinin açıklamalarının uygun görülmediği, Bil–Sat İnş. San. Tic. Ltd. Şti’nin sunduğu açıklamalar uygun görülerek, ihalenin söz konusu isteklinin üzerine bırakılmasına karar verildiği tespit edilmiştir.

Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin (ç) ve (d) bentlerinde yer alan;

“ç)**** Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

__

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler, istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. _

_ d) **** Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir._” hükmü gereğince, idarece, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulacak analizlerde yer almasının istenildiği “malzeme, işçilik, makine ve diğerlerinin (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği ve Kamu İhale Genel Tebliğinin ekinde yer alan (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Ancak söz konusu ihalede, idarece ihale dokümanı kapsamında analiz formatının düzenlenerek isteklilere verilmediği, bu durumun mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, ihale konusu işin birim fiyat teklif almak suretiyle yapıldığı ve ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen birim fiyat teklif cetvelinde her bir iş kaleminin Karayolları Genel Müdürlüğü Birim Fiyatlarındaki Poz numaralarına atıfta bulunulduğu göz önüne alındığında, ihaleye teklif verecek isteklilerin, iş kalemlerine ilişkin açıklamalarını, söz konusu poz numaralarına ait tarif ve analizleri dikkate alarak yapabilecek oldukları esasa etkili bir aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.

İdarece ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen birim fiyat teklif cetvelinin;

Sıra No

İş Kalemi No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Ölçü Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

(Para birimi belirtilerek)

Tutarı

(Para birimi belirtilerek)

1

14.110

Her derinlikte cins ve klastaki zeminde kuruda drenaj, kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması (Heyelan etmiş sahada yapılacak drenaj hendeği ve duvar temelinin kazılması hariç)

M3

1400

2

15.120/K

Elenmemiş çakıllı malzemeden istenilen tiplerde konkasörle kırılmış ve elenmiş asfalt mıcırı temini

M3

120

3

16.100/K

Her türlü inşaat temellerinde (Köprü temelleri hariç") kuruda veya suda her dozda demirsiz beton

M3

450

4

16.120/K

Her türlü inşaatta (Köprüler hariç) temel dışında kuruda veya suda her dozda demirsiz beton

M3

250

5

17.002/K

Ocak taşı ile moloz taş inşaat

M3

1000

6

17.082/K

Kazı taşı ile istifsiz taş dolgu

M3

350

7

17.137/K

Kazı taşı ile blokaj

M3

950

8

27.101/K

Moloz ve çapalanmış moloz taş inşaat yüzlerine gömme oluklu derz yapılması

M2

650

9

3605/A

0 150 mm. lik tünel tipi drenaj borusu temini ve döşenmesi

MT

350

10

ÖZEL-1

Kesme taş ile Bazalt Bordur döşenmesi

MT

3500

11

OZEL-2

Kesme taş ile Bazalt kaplama döşenmesi

M2

4600

12

2640

Elenmemiş malzeme ile sanat yapıları ve köprü temel tabanına, beton yol ve tretuvar altlarına kum, çakıl tabakası serilmesi ve drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında kum, çakıl dolgu yapılması

M3

965

13

3000/A

Çimento zati bedeli

TN

310

14

07.006/K

Kum çakıl nakli (M=20 km,Y=l,6)

M3

2300

15

09.001/K

Çimento nakli (M=50 km)

TN

310

16

07.006/ K

Taş Nakli (M=25 km ,Y=1,8 )

M3

2500

17

07.006/ K

Bazalt Döşeme Nakli (M=200 km)

TON

350

18

07.006/ K

Bazalt Bordur Nakli (M=200 km)

TON

1300

TOPLAM TUTAR(K.D.V Hariç)

Şeklinde olduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6. maddesinde ;

“İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.” şeklinde açıklamalar yer almaktadır.

Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sunmuş olduğu belge ve bilgiler incelendiğinde, daha önce yapmış oldukları işler ile makine parkının tamamının kendi malları ve gerekli teknik personelin bünyelerinde mevcut olduğunu belirttikleri, “Sanat Yapıları Analizleri” başlığı altında 11 maddeden oluşan bazı açıklamalar ile nakliye, işçi ücretleri, amortisman giderleri, Karar pulu ve damga resmi, şantiye giderlerinin gösterildiği bir liste ile ekinde bazalt döşeme taşı, bazalt bordür, C-16 ve C-20 hazır beton, mıcır, tuvenan malzeme, 1 numara kum, beton kumu, 150mm tünel tipi drenaj boru, Aydınlar Belediye Başkanlığının taş ocaklarından malzeme çekilmesine izin verildiğini belirten 31.03.2010 tarihli yazısı, ocaktaşı ile moloz taş duvar, kazı taşı ile istifsiz taş dolgu ve kazı taşı ile blokaj işlerine ilişkin bir taşeron sözleşmesi, kaba sıva kumu, mıcır, bazalt döşeme taşı ve bordür ve tuvenan malzemeye ilişkin proforma faturalar ile 2009 yılına ilişkin noter onaylı demirbaş ve amortisman defterinin yer aldığı görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan isteklinin, analiz olarak ifade ettiği açıklamaların ve hesaplamaların analiz tekniğine uygun olmadığı, teklif edilen fiyatların, ekte yer alan proforma faturalardaki malzeme fiyatlarıyla ve herhangi bir belgeye dayanmayan, istekli tarafından sadece beyan edilip, tevsik edilmeyen işçilik, motorin, ekskavatör kirası gibi girdilerden oluşturulduğu, proforma faturalardaki malzeme fiyatlarının şantiye teslimi olup olmadığının belirtilmediği, bu şekilde oluşturulan fiyatların birim fiyat teklif cetveline de doğru olarak aktarılmadığı, (örneğin, 1 m3 ocak taşı ile moloz taş inşaata ilişkin fiyat 27,50 TL olarak hesaplanmış olmasına rağmen, birim fiyat teklif cetvelinde 25.00 TL olarak gösterildiği) tespit edilmiştir. Bu haliyle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından analiz olarak sunulan açıklamaların mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, sunulan proforma faturalarda proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin belirtilmediği ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin eklenmediği, tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmadığı, proforma faturayı veren imalatçı firmaların ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetvellerinin verilmemiş olduğu görüldüğünden ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Bil–Sat İnş. San. Tic. Ltd. Şti’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

** KARŞI OY******

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde;

“Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

__

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

__

“38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

__

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

__

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

__

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir.

__

38.2. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

__

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir…

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

_ 38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” _açıklamaları yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemeleri uyarınca, inceleme konusu ihalede isteklilerce, teklif bedellerini oluşturan tüm iş kalemleri açısından analiz düzenlenmesi ve bu analizlerin teklifleri ekinde sunulması zorunluluğu bulunmaktadır. Ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde düzenlenen şartların gerçekleşmesi durumunda, tüm iş kalemleri açısından analiz sunulması gerekliliği ortadan kalkmaktadır.

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklifler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır 9.Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyetin, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak değişik oranlarında tenzilat yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2009 yılı birim fiyatları 01.01.2009 - 31.12.2009 dönemini kapsamaktadır. Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan ve hangi hallerde analiz düzenlemesi zorunluluğunun ortadan kalktığını belirten 38.3 üncü maddede; “…kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri durumunda…” ifadesine yer verilmiştir. İnceleme konusu ihale 17.03.2010 tarihinde gerçekleştirildiğinden, isteklilerin ancak ihale tarihinin içinde bulunduğu yıla ilişkin, 2010 yılı birim fiyatlarını kullanmaları durumunda analiz düzenleme zorunluluğu ortadan kalkabilmektedir. Bu nedenle, ihale tarihi itibariyle içinde bulunulan yılın birim fiyatlarının ilgili kurum tarafından yayımlanmış olması durumunda, bu güncel birim fiyatların kullanılması zorunluluk arz etmektedir. Aksi halde, hem 2009 yılı hem de 2010 yılı birim fiyatlarını kullanan isteklilerin analiz düzenleme yükümlülüğünün bulunmaması sonucu ortaya çıkmakta, hangi yılın birim fiyatları daha düşük ise, o yılın birim fiyatlarını kullanan istekliler, teklif fiyatlarının düşük çıkması suretiyle kendilerine avantaj sağlayabilmektedirler.

İhalenin yapıldığı yıl birim fiyatları ile isteklilerin tekliflerini sunarken kullandıkları yıl birim fiyatlarının farklı olmasının diğer bir sakıncası ise kendini fiyat farkı verilmesi ve yeni fiyat oluşturulması hususlarının ortaya çıkması durumunda göstermekte ve bu husus da sözleşmenin uygulanması aşamasında sorunlara sebep olma riskini beraberinde getirmektedir.

İhale tarihi itibariyle yayımlanmış güncel birim fiyatların bulunmaması halinde ise, bir önceki yıl birim fiyatlarının kullanılması isteklileri analiz düzenleme yükümlülüğünden kurtaramayacaktır. Kamu İhale genel Tebliğinin 38 inci maddesinde belirtilen düzenlemeden yararlanabilmesi için, isteklilerin teklif ettiği fiyatların, teklifinde birim fiyatlarını kullandığı Kurum’un “güncel” karsız birim fiyat tutarının üzerinde olması gerektiğinden başvuruya konu ihalenin 17.03.2010 tarihinde yapıldığı dikkate alındığında söz konusu isteklilerin Kamu İhale genel Tebliğinin 38 inci maddesi uyarınca teklif vererek , analiz ve analizlerine dayanak teşkil eden proforma fatura ve benzeri belgeleri sunmasına gerek bulunması için, 2010 yılı birim fiyatları ile yayımlanmış herhangi bir idarenin birim fiyatlarını kullanarak bu idarenin karsız birim fiyatları üzerinde teklif vermesi gerektiği, isteklinin teklifinde birim fiyatları kullanmak istediği kurumun güncel birim fiyatlarının yayımlanmamsı durumunda, anılan Tebliğin 38 inci maddesine teklifin analizinin yapılması ve analizinde öngördüğü fiyatların da anılan Tebliğin 45 inci maddesinde belirildiği şekilde belgelendirilmesi gerekmektedir.

Zira Kamu İhale Genel Tebliğinde açıklanan husus istisnai bir durumdur ve bu istisnai durumun şartları oluşmamış ise, asıl kural olan, teklif bedelini oluşturan her bir iş kalemi açısından analiz düzenlenmesi zorunluluğu geçerliliğini devam ettirmektedir. Söz konusu durumda, istekliler tekliflerini bir önceki yılın birim fiyatlarını esas alarak hazırlayabilme imkanına sahip bulunmaktadırlar, ancak bu fiyatların kullanılmış olması halinde ayrıca teklif bedelini oluşturan her bir iş kalemine ait analizleri de teklifleriyle beraber idareye sunmaları gerekmektedir.Çünkü:

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Diyarbakır 9.Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır.Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **