KİK Kararı: 2010/UY.III-1536

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/039
Gündem No : 56
Karar Tarihi : 31.05.2010
Karar No : 2010/UY.III-1536
BAŞVURU SAHİBİ:
Şaşo İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Tepe İnş. Med. Eğt. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi VEKİLİ, Av.Burhan HİŞAN Saray Mahallesi Katre Petrol No.10 BİNGÖL,

İHALEYİ YAPAN İDARE:
T.C.K 8. Bölge Müdürlüğü, Üniversite Mah. Zübeyde Hanım Cad. 23100 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/6689 İhale Kayıt Numaralı "Elazığ-Bingöl Devlet Yolu (Karakoçan Ayr.-Yolçatı Varyantı) Km=0+000-22+400 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri Sari İhale" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.05.2010 tarih ve III.Y.11.65.0132/2010-18E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

T.C.K. 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 15.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Elazığ-Bingöl Devlet Yolu (Karakoçan Ayr.-Yolçatı Varyantı) Km=0+000-22+400 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri Sari İhale Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Şaşo İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Tepe İnş. Med. Eğt. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 12.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 19.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 27.04.2010 tarih ve 9807 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihalede en düşük tekliflerinin kendilerine ait olduğu, aşırı düşük sorgulamasına vermiş oldukları açıklamaların yeterli olduğu, idarenin açıklamaları yetersiz bulmasının temel dayanaktan yoksun olduğu, yanlış değerlendirmelerden kaynaklandığı, değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı, kamunun zarara uğratıldığı iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işin “Elazığ-Bingöl Devlet Yolu (Karakoçan Ayr.-Yolçatı Varyantı) Km=0+000-22+400 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri Sari İhale Yapım” yapım işi olduğu ve birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edildiği, ihale konusu işin toprak işleri, sanat yapıları ve üst yapı işleri kısımlarından oluştuğu, isteklilerce satın alınan ihale dokümanının ekinde iş kısımlarına ait birim fiyat teklif cetvelleri, ocak itinerreri tablosu, analiz formatları, birim fiyat tariflerine yer verildiği, başvuru konusu ihaleye 20 isteklinin teklif verdiği anlaşılmaktadır.

İhale komisyonunun 15.04.2010 tarihli kararı ile ihaleye katılan isteklilerden 4 adet isteklinin tekliflerinin geçerli olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli teklifler ve yaklaşık maliyet üzerinden yapılan hesaplama neticesinde tespit edilen sınır değerin altında kalan 8 istekliden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi gereğince aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, ihale üzerinde kalan Şahinler İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. +Özsal İnş.Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ortak girişimi dışında başvuru sahibi dahil diğer 7 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmeyerek değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Şahinler İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. +Özsal İnş.Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ortak girişimi üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale komisyonu kararında başvuru sahibi Şaşo İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Tepe İnş. Med. Eğt. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklamalarının; Poz No: 2500 'e ait analize dayanak teşkil eden alt analizde, makine ile her cins toprak zeminde reglaj km. fiyatı 857,00 TL olarak hesaplanmış olmasına rağmen asıl analizde 1.414,05 TL olarak hesaba katıldığı, Poz No: 14.110 'a ait analize dayanak teşkil eden alt analizde, ahşap kaplamalı iksa yapılmasına 5,43 TL olarak hesaplanmış olmasına rağmen asıl analizde 2,72 TL olarak hesaba katıldığı, Proforma faturada C25 betona 65 TL teklif verildiği, analizde 60 TL alındığı ve çimento proforma faturasına ait maliyet raporunda çimento bedeli 41 TL olarak hesaplanmış olmasına rağmen, demirli beton analizinde 35 TL olarak hesaba katıldığı, analizlerde keresteye 0 TL teklif edildiği, stoklarında mevcut olduğunun ifade edildiği, Aday Medical' e ait proforma faturada 1 adet bordur 5 TL olarak görünmekte iken, prefabrik beton bordur analizinde 1 mt.’ye 5 TL teklif edildiği, birimlerde tezatlık olduğu, bordur nakli 40 km’ye teklifin 1,80 TL iken analizinde 11 km yazıldığı ve ona göre hesap yapıldığı, PMT ve PMAT in analizinde malzeme, işçilik, makine, diğerleri diye ayırıp, başlık atılmadığı gerekçeleriyle yeterli görülmediği belirtilmiştir.

Ayrıca şikayet dilekçesine verilen cevapta teklif ekinde verilen analizlerde platform genişliğinin 26 m. olduğuna ve buna göre hesap yapıldığını destekleyen herhangi bir belgeye rastlanılmadığı, beton analizlerinde geçerli olan fiyat firmanın verdiği fiyatla uyumsuz olduğu, teklif ekinde yapılan analizlerdeki verilere göre, beton için teklif edilen fiyatın proforma faturadaki fiyattan düşük olduğu, bordur nakli için teklif cetvelindeki mesafeyle analizdeki mesafenin uyumsuzluk gösterdiği, ayrıca ihale ilanında ve idari şartnamenin 10. maddesinde belirtildiği üzere ihale konusu için tamamı veya bir kısmı alt yüklenicilere yaptırılamayacağı düzenlemesine rağmen, açıklama ekinde Çiçek Yapı İnş. firması ile yapılmış olan taşeron sözleşmesinin ihale şartlarına aykırılık teşkil ettiği belirtilerek şikayet reddedilmiştir

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun __ 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlığı altında yer alan 45.1. maddesinde “ 45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları,

Yer almaktadır.

Başvuru sahibi Şaşo İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Tepe İnş. Med. Eğt. Mad. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Başvuru sahibinin açıklama yazısı ekinde teklifini oluşturan maliyet bileşenlerine dayanak teşkil etmek üzere ihale konusu işin kısımlarına dair iş kalemlerinin maliyetini açıklayan analizlere ve alt analizlere yer verildiği, makine ekipmanın kendilerine ait olduğuna ilişkin bir yazı ve amortisman defteri, faturalar tescil belgesi ve satış sözleşmesi suretleri, daha önce firma tarafından yapılmış Elazığ-Gülüşkür Köpr.-Bingöl-Solhan 11.Bl. Hd. Yolu Toprak İşl. Sanat Yapıları İşl. KM 170+800 175+800 yapım işine ilişkin bilgi ve belgelerin, 3 adet teklif yazısı ve eki belgeler (maliyet tespit raporu, fatura, maliyet icmal belgesi, yetki belgesi), 4 adet proforma fatura ve eki belgeler (ortalama maliyet tespit tutanağı, faturalar, imalat cetvelleri) sunduğu görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamasında ihale konusu işte kullanılacak kerestenin stoklarında olduğunun belirtildiği, analizlerde kereste için sıfır fiyat öngörüldüğü, açıklama yazısı ekinde kereste malzemesinin stoklarında bulunduğuna ilişkin stok tespit raporunun yer almadığı,

Makine ile her cins ve klastaki zeminde reglaj iş kalemine ilişkin asıl analizde makine ile her cins toprak zeminde reglaj fiyatının 1.414,05 TL olarak belirlendiği, aynı imalat kaleminin alt analizinde ise fiyatın 857,00 TL olduğu,

Hazır betona ilişkin Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. nden proforma fatura alındığı, proforma faturada C25 hazır Beton için 65 TL fiyat verildiği, ancak Kutu menfezlerde kuruda veya suda her dozda demirli beton iş kalemine ilişkin analizde C25 hazır beton için 60,00 TL fiyat öngörüldüğü, şikayet dilekçesinde belirtilen ve bedelden düşülen çimento bedelinin proforma faturada 41,00 TL olduğu, analizde 35,00TL olarak belirlendiği,

Prefabrik Beton Bordür Yapılaması ve Yerine Döşenmesi iş kalemine ilişkin analizde “Yarım kesik beton bordür” ölçü biriminin metre olarak alındığı, fiyatının da 1 metre üzerinden 5,00 TL olarak belirtildiği, ancak “Yarım kesik beton bordür” için Aday Medikal firmasından alınan fiyat teklifinde 1 adet fiyatının 5,00 TL verildiği, söz konusu malzemenin bir adedinin bir metre olduğuna ilişkin bir bilginin de yer almadığı,

Birim fiyat teklif cetvelinin sanat yapıları kısmında yer alan 30 no.lu “Kazıdan Başka İnşaat Malzemelerinin Nakli (Bordür) (40 km)” iş kalemine ilişkin analizde mesafenin 11 km üzerinde hesaplanarak birim fiyatın 1,80 TL olarak belirlendiği,

İdari şartnamenin “Alt Yükleniciler” başlıklı 18 inci maddesinde; “İhale konusu işin tamamı veya bir kısmı alt yükleniciye yaptırılamaz” düzenlemesi yer almasına rağmen, aşırı düşük açıklama yazısı ekinde tarafların başvuru sahibi ve Çiçek Yapı İnş. San. Tic. Ltd. Şti., konusunun ihale konusu işin serme ve sıkıştırma yapılması işi olduğu taşeron sözleşmesinin sunulduğu,

Tespit edilmiştir.

Ayrıca aşırı düşük teklif açıklama yazısında başvuru sahibi Şaşo İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ortaklarından Veysel Demir’in aynı zamanda akaryakıt bayisi olan Katre Pet. İnş. San. Tic. Ltd. Şti’nin ortaklarından biri olduğu, Katre Pet. İnş. San. Tic. Ltd. Şti ortaklarından M.Selim Demir’in de Demsa İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ortaklarından olduğu dolayısıyla aynı şirket grubu oldukları, bu sayede makine ekipman ve akaryakıt maliyeti açısından avantajlı koşul sağladıkları belirtilmiştir. Bu bağlamda açıklama yazısı ekinde Demsa İnş. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş makine ekipman alış faturalarına ve ruhsatların tevsik edici belge olarak kullanıldığı, akaryakıt (motorin) için Katre Pet. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş ihale konusu işte kullanılmak üzere başvuru sahibi ortak girişime mahalli satış fiyatının üzerinden %18 iskonto yapılacağına ilişkin taahhüt içeren belgeye yer verildiği görülmüştür.

Ancak açıklama ekinde sunulan ticaret sicil gazetelerinden başvuru sahibi Şaşo İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tüzel kişiliğinin Katre Pet. İnş. San. Tic. Ltd. Şti ve Demsa İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tüzel kişiliğinde herhangi bir ortaklığının bulunmadığı, aynı ortakların tüzel kişilikte yer almasının her bir şirketin tüzel kişiliğinin ayrı birer tüzel kişilik olması durumunu ortadan kaldırmayacağı, her birine ait mal varlığının kullanılmak suretiyle taahhüt altına girecek olan firmaya avantajlı koşul sağlanmasının mümkün olmadığı, taahhüt altına girecek olan firmanın kendi mal varlığı ile sorumlu olduğu, bu durumda ihaleye teklif veren başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında Demsa İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ne ait makine ekipmanlarına ilişkin tevsik edici belge sunmasının uygun olmadığı, akaryakıt (motorin) için Katre Pet. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafında düzenlenen belgenin de yukarıda aktarılan Kamu ihale Genel Tebliğinde yer alan tevsik edici belge niteliğinde olmadığı belirlenmiştir.

Öte yandan başvuru sahibi tarafından açıklama yazısı ekinde nervürlü demir ve torbalı çimento için Demir İnş. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş proforma fatura sunulduğu, Proforma fatura ekinde çimento için sunulan 02.03.2010 tarihli satış faturasının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı, PÇ 42,5 Dökme Çimento için Yapı Beton Elemanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde son geçici vergi beyanname dönemine ait SMMM veya YMM satış faturasının yer almadığı, Ø 200 drenaj borusuna ilişkin 26.03.2010 tarihli SMMM onaylı birim ortalama maliyet tespit tutanağının yer aldığı, ancak buna ilişkin proforma fatura, fiyat teklifi ve faturaların açıklama yazısı ekinde yer almadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan tespitler ve açıklamalar neticesinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklama ekinde yer alan iş kalemlerini oluşturan maliyet bileşenlerinin açıklanmasına ilişkin asıl analizler ile yardımcı analizler, tevsik edici belgeler ile analizler, analizler ile birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemleri arasında tutarsızlık olduğu ve tevsik edici belge olarak sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli görülmeyerek değerlendirme dışı bırakılmasının ihale mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhale üzerinde bırakılan Şahinler İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti +Özsal İnş.Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ortak girişiminin idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

İhale üzerinde kalan isteklinin açıklama yazısı ekinde teklifini oluşturan maliyet bileşenlerine dayanak teşkil etmek üzere ihale konusu işin kısımlarına dair iş kalemlerinin maliyetini açıklayan 59 adet analiz, makine ekipmanın kendilerine ait olduğuna ilişkin bir yazı ve amortisman defteri sureti, 6 adet proforma fatura ve 1 adet teklif yazısı ve bunların ekinde birim maliyet cetvelleri ve faturalar sunduğu görülmüştür.

İdarece ihale dokümanında sunulan analiz formatına uygun şekilde her bir iş kalemine ilişkin özel analizlerin kullanıldığı, analizlerde iş kalemlerini oluşturan maliyet bileşenlerinin belirlenmesinde Karayolları Genel Müdürlüğünün poz numaralarının kullanıldığı, kullanılan maliyet bileşenlerinin miktarlarının iş kalemi bazında Karayolları Genel Müdürlüğünün yayımlanan 2010 yılı birim fiyat analizleri karşılaştırıldığında düşük tutulduğu ve bazı maliyet bileşenlerine yer verilmediği anlaşılmıştır.

İhale konusu işi oluşturan üst yapı iş kalemlerinden “Plentimeks temel yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” iş kalemini örnek olarak incelediğimizde, aşırı düşük teklif kapsamında söz konusu iş kalemine ilişkin sunulan analizde işçiliğin miktarının erbab işçi ve formen işçi olarak ton ölçü birimli toplam 0,07 saat olarak gösterildiği, Karayolları birim fiyat analizlerinde 6100/3 poz numaralı aynı iş kalemi için atıf yapılan diğer analizlerde (4246, 4256, 4265/1, 4465/3 ve 4466/4 poz nolu) birlikte değerlendirildiğinde; düz işçi, erbab işçi ve formen işçi olmak üzere üç adet işçiliği toplam miktarının ton ölçü birimli 0,44 saat olarak, öngörüldüğü, 03.521 “Lastik Tekerlikli Yükleyici” için ton ölçü birimli toplam 0,005 saat belirtildiği, Karayolları birim fiyat analizlerinde(4246,4256,4265/1, 4465/3 poz nolu analizler içinde) ton ölçü birimli toplam 0,023 olarak öngörüldüğü, 1922 poz nolu “Plentimeks Karışımlar İçin Büyük Finişer” için ton ölçü birimli toplam 0,004 saat belirtildiği, Karayolları birim fiyat analizlerinde (4466/4 poz nolu analiz içinde) ton ölçü birimli toplam 0,01 olarak öngörüldüğü, 03.542/3 poz nolu “Titreşimli Silindir” için ton ölçü birimli toplam 0,001 saat belirtildiği, Karayolları birim fiyat analizlerinde (4466/4 poz nolu analiz içinde) ton ölçü birimli toplam 0,02 olarak öngörüldüğü, 03.545/3 poz nolu “Lastik Tekerlekli Silindir” için ton ölçü birimli toplam 0,002 saat belirtildiği, Karayolları birim fiyat analizlerinde (4466/4 poz nolu analiz içinde) ton ölçü birimli toplam 0,02 olarak öngörüldüğü, 1936 poz nolu “Stabilizasyon Karıştırıcısı” için ton ölçü birimli toplam 0,003 saat belirtildiği, Karayolları birim fiyat analizlerinde (4465/4 poz nolu analiz içinde) ton ölçü birimli toplam 0,01 olarak öngörüldüğü, ayrıca sözkonusu iş kalemini oluşturan maliyet bileşenlerinden arazöz ile sulama, konkasör, taş, düz işçi, buldozer maliyet bileşenlerine Karayolları birim fiyat analizlerinde yer verilmesine rağmen, ihale üzerinde kalan firmanın teklif ekinde ve aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu analizlerde yer verilmediği belirlenmiştir.

İhale üzerinde kalan firmanın “Plentimeks temel yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” iş kalemine ilişkin olarak aşırı düşük açıklama yazısında; “ Bu işi yapmak için gerekli olan malzeme ihale dosyasında gösterilen itinerdeki taşocağına kurulacak olan kendi konkasörümüzle imalat için gerekli olan malzemeler temin edilecektir. Bu sayede maliyet düşük oluşmuş olacaktır. Bu işi yapmakta kullanacağımız makine ve ekipmanların ekonomik ömrünü doldurmamış makineler olması ve gerekli tüm makinelerin firmamıza ait olması,bu makineleri kullanacak operatörlerin alanlarında deneyimli ve uzun süreler firmamız personeli olması dolayısıyla düşük işletme maliyetleri ile makine ve ekipmanları çalıştırılmaktadır.Teklif ekinde sunulan referans mektuplarından da görüleceği gibi yüksek limitli kredilerimiz sayesinde malzeme alımlarında peşin alışveriş yapıp büyük oranlarda indirim yaptınp daha ucuza mal. alabileceğimiz, yazımız ekinde sunulan amortisman defterinde de görüleceği üzere hizmetlerin temininde kullanacağımız yapı araçlarının bize ait olması teklifimizdeki avantajlı koşullardır.” şeklinde açıklama yaptığı görülmüştür.

Yukarıda yer alan tespitler ve açıklamalar değerlendirildiğinde; ihale üzerinde kalan firmanın aşırı düşük teklif ekinde sunduğu analizlerde yer alan maliyet bileşenlerinin miktarlarının Karayolları Genel Müdürlüğünün yayımlanan 2010 yılı birim fiyat analizlerinde yer alan maliyet bileşenlerinin miktarlarının azaltıldığı ve bazı maliyet bileşenlerine yer verilmediği görülmüş olup, bu durumda isteklinin kendisine avantajlı koşul sağladığı, bu avantajlı koşulun yukarıda aktarılan 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.7 maddesi uyarınca belgelere dayalı olarak açıklaması gerektiği, ancak ihale üzerinde kalan istekli tarafından bu hususlara ilişkin açıklamalarının belge olarak sadece amortisman defterinin sunulmasının yeterli olmadığı, dolayısıyla elde edilecek avantajlı koşulun belgelere dayalı olarak açıklanamadığı anlaşılmıştır. __

Ayrıca ihale üzerinde kalan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında tevsik edici belge olarak “Tünel tipi boru Ø 200 mm” için Kolsan inşaat firmasından aldığı proforma faturanın ve istekli adına düzenlenmiş teklif sipariş formu başlıklı belgenin sunulduğu, proforma fatura ekinde bir adet satış faturası sunulduğu son geçici vergi beyanname dönemine ait SMMM veya YMM onaylı alış faturası veya imalatçı ise birim maliyet cetvelinin sunulmadığı, yine çimento için Üntaş firmasından alınmış proforma fatura ve proforma fatura ekinde bir alış bir satış faturasının, hazır beton için ise proforma fatura ve ekinde dört adet imalat cetveli ve iki adet satış faturası sunulduğu ancak faturaların ve imalat cetvellerinin SMMM veya YMM onaylı olması gerekirken serbest muhasebeci onaylı olduğu, bu hususların yukarıda aktarılan Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 maddesinde yer alan açıklamalara aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Bu durumda; ihale üzerinde kalan Şahinler İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti +Özsal İnş.Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ortak girişiminin**** aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğ açıklamalarına uygun yapılmadığı anlaşıldığından, aşırı düşük açıklamalarının yeterli görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Şahinler İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti +Özsal İnş.Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ortak girişiminin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Elazığ 8.Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak belirli oranlarda (% 30 - %40)tenzilat yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Elazığ 8. Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **