KİK Kararı: 2010/UY.III-1531

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/039
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 31.05.2010
Karar No : 2010/UY.III-1531
BAŞVURU SAHİBİ:
Özyurt Yapı İnş. Taah.Tic. Ltd. Şti., Kemerkaya Mahallesi Kahramanmaraş Caddesi Onbaşı İşhanı K.3/76 / TRABZON

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, Kanuni Kampüsü 61080 TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/169648 İhale Kayıt Numaralı "Ktü Gençlik ve Spor Alanları Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.05.2010 tarih ve III.Y.02.18.0222/2010-21E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 17.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “KTÜ Gençlik ve Spor Alanları Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Özyurt Yapı İnş. Taah.Tic. Ltd. Şti.’nin 08.01.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 12.01.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 18.01.2010 tarih ve 1047 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.01.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif değerlendirmesi sonucunda ihalenin sınır değerin altında kalan istekliye bırakıldığı, firmalarının sınır değerin üzerinde bulunduğu, kendi tekliflerinden 71.000,00 TL düşük ve sınır değerin altında olan bir teklifin Kamu İhale Genel Tebliğ hükümlerine göre hazırlanmış olmasının mümkün olmadığı, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuat hükümlerine göre incelemediği, sunulan bilgi ve belgelerin eksik olduğu, imalatlara ait analizlerde hata olduğu veya asgari işçilik fiyatının teklifi düşürebilmek için mevzuata aykırı bir rakama düşürüldüğü kanaatinde oldukları, ihale üzerinde bırakılan teklifin mevzuat hükümleri gereğince değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelemeye konu ihalenin 2011 Avrupa Gençlik Oyunları kapsamında Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “KTÜ Gençlik ve Spor Alanları Yapım İşi (İnşaat, Makine, Tesisat İşleri)” olduğu, işin 31 kalem inşaat imalatı ve 21 kalem müşterek tesisat imalatı olmak üzere toplam 52 kalem imalatı kapsadığı, anahtar teslimi götürü bedel çıkılan ihalede işin süresinin yer tesliminden itibaren 70 takvim günü olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin incelenen ihaleye ilişkin olarak 18.01.2010 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, Kamu İhale Kurulu’nun 09.02.2010 tarih ve 2010/UY.III-514 sayılı kararı ile “Başvurunun reddine” karar verilmesi üzerine, başvuru sahibi tarafından anılan Kurul kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle dava açıldığı, açılan davada Ankara 5. İdare Mahkemesinin 07.04.2010 tarih ve E:2010/373 sayılı kararı ile “Yürütmenin durdurulmasına” karar verildiği, mahkeme kararın uygulanmasını teminen Kurul’un 11.05.2010 tarih ve 2010/MK-59 sayılı kararı ile ihalede esasın incelenmesine geçilmesi yönünde karar verildiği anlaşılmıştır.

17.12.2009 tarihinde gerçekleştirilen ihalede, ihale komisyonu tarafından belirlenen sınır değerin altında bulunan beş istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, isteklilerden Şaban Ofluoğlu, Mert Mim. İnş. Taah. - Hüseyin Aliyazıcıoğlu, Tansan İnş. Tic. Tur. İşlt. İhr. ve İth. Ltd. Şti. ve Muammer Bülbüloğlu’nun aşırı düşük açıklamalarını idareye sunmadığı, bu hususun ihale komisyonu tarafından 23.12.2009 tarihinde tutanak altına alındığı, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin sunduğu açıklamaların uygun kabul edilerek ihalenin, 05.01.2010 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan ihale komisyonu kararı ile bu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İdarece 18.12.2009 tarih ve 2073 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi üzerine, isteklinin 23.12.2009 tarihli yazısı ekinde; inşaat imalatlarına ait tablonun sunulduğu, tablodaki imalat kalemlerinin dayanaklarının (proforma fatura, analiz veya Bayındırlık birim fiyatları) şeklinde gösterildiği, inşaat imalatlarında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı kalemlere ait kâr dahil ve hariç birim fiyatlar ile teklif edilen birim fiyatların gösterildiği bir tablonun oluşturularak verildiği, analize dayandırılan imalatlara ait analizler ve piyasadan alınan proforma faturaların sunulduğu anlaşılmıştır.

İsteklinin teklifi ekinde ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1- İnşaat imalatlarında resmi kurum birim fiyatları dayanak gösterilen kalemlerde, bu imalat pozlarına ait liste olarak verilen Bayındırlık ve İskan Bakanlığı kârsız birim fiyatlarının üzerine kendi belirlediği kârın eklenmesi suretiyle teklif oluşturulduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde yer alan “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.” açıklamaları sebebiyle analiz sunulmasının zorunlu olmadığı, bu kalemlerdeki açıklamaların uygun olarak yapıldığı,

2- 21 kalem müşterek tesisat imalatlarına ilişkin Alfa Ltd. Şti. tarafından montaj, nakliye, devreye alma dahil verilen 184.628,00 TL’lik fiyat teklifinin (proforma faturanın) sunulduğu, ekindeki tabloda birim maliyetlerin gösterilmediği, Tebliğin 45.1.6.(b) maddesinde yer alan “İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.” açıklamaları uyarınca söz konusu teklif ekinde malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetlerini içeren maliyet tespit raporunun veya diğer belgelerin yer almadığı, açıklamaların bu haliyle mevzuata uygun olmadığı,

3- Başvuru sahibi tarafından sunulan (bazı proforma faturaların eklerinde bulunanlar da dahil olmak üzere) tüm analizlerde işçilik ücretlerinin 2,57 TL/saat olarak teklif edildiği, 30.12.2008 tarihli ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan 25.12.2009 tarihli ve 2008/1 numaralı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararında; 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretleri, 01.07.2009 – 31.12.2009 tarihleri arası için 23,10 TL olarak belirlendiği, 4857 sayılı İş Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde, aksi kararlaştırılmamışsa, çalışma süresinin günde 7,5 saat (45 saat/hafta:6 gün/hafta) olması sebebiyle, ihale tarihi itibariyle (17.12.2009) geçerli asgari ücret tutarı gereğince bir işçinin saatlik asgari ücretinin 23,10 TL:7,5 saat = 3,08 TL olması yasal zorunluluk olup, işçilerin saat ücretlerinin bu tutarın altında belirlenmesi mümkün olmadığından, analizlerin mevzuata uygun olmadığı,

4- İnşaat imalatları 6 ncı kaleme (C 12/15 demirsiz beton) ve 7 nci kaleme ait Mincanlar Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, iki farklı firmaya satış yapıldığını gösteren iki adet satış faturası örneğinin sunulduğu, faturalardaki birim fiyatların teklif edildiği, ancak Mincanlar Ltd. Şti. tarafından istekliye verilmiş bir proforma faturanın bulunmadığı, adı geçen şirketin alış faturasının veya imalatçı ise birim maliyet cetvelinin sunulmadığı; 8 inci kalemde (Doğal küçük parke taşı ile döşeme yapılması) Kar-taş Ltd. Şti. tarafından verilen işçilik dahil 10,02 TL/m2 birim fiyatı gösterir proforma faturanın sunulduğu, ancak ekinde Kar-taş Ltd. Şti. tarafından satış işlemini tevsik eder farklı birim fiyatlı bir satış faturasının sunulduğu, başkaca bir belgenin sunulmadığı; 12 numaralı iş kaleminde (3 mm kalınlıkta polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtülerle iki kat su yalıtımı) Aydınlar Demir Ltd. Şti tarafından işçilik dahil 10,02 TL birim fiyatlı proforma fatura verildiği ancak, ekteki analiz ve bir satış faturası örneğinin 4,24 TL birim fiyatı içerdiği ve bu imalat kaleminde 4,24 TL birim fiyat teklif edildiği, proforma fatura ile analiz ve satış faturasının uyumsuz olduğu, adı geçen şirketin alış faturasının veya imalatçı ise birim maliyet cetvelinin sunulmadığı; yine 18 numaralı kalemde proforma fatura bulunmadığı yalnızca Vahit Ltd. Şti tarafından düzenlenen satış faturasın sunulduğu, adı geçen şirketin alış faturasının veya imalatçı ise birim maliyet cetvelinin sunulmadığı; bu itibarla anılan kalemlere ait tevsik edilen kalemdeki imalatın niteliğine göre (mal teklifi/iş teklifi) Tebliğin yukarıda belirtilen 45.1.6.(b) maddesinde yer alan açıklamalar ile Tebliğin 45.1.6.(a) maddesinde yer alan “İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.” açıklamalarına uygun olarak gerçekleştirilmediği,

5- Stoklarda bulunduğu stok raporu ile belgelendirilen keresteler için, kerestelerin kullanıldığı 2 ve 3 numaralı analizlerde fiyat verilmediği (0 TL teklif edildiği) görülmüş olup, söz konusu malların stoklarda bulunması istekli bakımından avantajlı bir koşul kabul edilebilmekle birlikte, bu malzemelerin isteklilere bir maliyetinin olduğu ve bu maliyetlerin teklif fiyatlarına yansıtılması gerektiği, stoklarda bulunan malzemelerin de analizlerde fiyatlandırılması gerekirken fiyat verilmediği anlaşıldığından, açıklamaların bu haliyle mevzuata uygun olmadığı,

Hususları tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

____

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

__

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 7 nci maddesinde ise,“ İhale yapılmadan önce idare tarafından, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu yapım işinin yaklaşık maliyeti tespit edilir.

__

İdareler, ihale konusu yapım işinin yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığını belirler.

****

Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

İdarelerce, ihale öncesi tespit edilen yaklaşık maliyet ilan edilmez ve isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.”,

hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] toplam 1.434.922,38 TL olarak belirlendiği, ihalenin 747.000,00 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 997.700,00 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] , en yüksek teklif tutarından % 44 oranında fazla olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanıp hesaplanmadığı hususunun incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması durumunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, söz konusu yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanıp hesaplanmadığı hususuna ilişkin olarak incelenmek ve gerekiyorsa soruşturulma yapılmak üzere konunun Yüksek Öğretim Kurulu’na bildirilmesinin uygun olacağı ek görüşüyle karara katılıyorum.

** Kazım ÖZKAN **

****** Kurul Üyesi **