KİK Kararı: 2010/UY.III-1059

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/026
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 08.04.2010
Karar No : 2010/UY.III-1059
BAŞVURU SAHİBİ:
Hatipoğlu İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti - Hilali İdikut Şenel İş Ortaklığı, Kenedy Caddesi No:82/5 Küçükesat/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
D.S.İ. V. Bölge Müdürlüğü, Mustafa Kemal Mah. 06520 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/167487 İhale Kayıt Numaralı "Tımarlı Sulaması 1. Kısım İkmali (Açıcay-Büyük Çoraklı Arası)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.04.2010 tarih ve III.Y.07.18.0232/2010-9E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

D.S.İ. V. Bölge Müdürlüğü tarafından 16.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Tımarlı Sulaması 1. Kısım İkmali (Acıçay - Büyük Çoraklı Arası)” ihalesine ilişkin olarak Hatipoğlu İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Hilali İdikut Şenel İş Ortaklığı’nın 23.02.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 05.03.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.03.2010 tarih ve 5766 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.03.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük tekliflerine ilişkin açıklamalarının yeterli görülmemesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinde; 4734 sayılı Kanunun anılan maddesi çerçevesinde yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanması ile isteklilerce yapılacak açıklamalarda uyulması gereken esaslar belirlenmiştir.

Anılan Tebliğin 45.1.6.b maddesinde; “ İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur. ” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, idarece teklif fiyatı sınır değerin altında kaldığı tespit edilen başvuru sahibi ve diğer isteklilerden, isteklilere gönderilen 11.01.2010 tarihli yazılarda; “ … yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve avantajlı koşullar ile yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirmek suretiyle yazılı açıklamanızı … ” ifadelerine yer verilerek açıklama istenildiği ve isteklilerce yapılan açıklamaların idarece yeterli görülmeyerek isteklilerin tekliflerinin reddedildiği tespit edilmiştir.

17.02.2010 tarihli ihale komisyonu kararında, başvuru sahibinin aşırı düşük teklifine ilişkin açıklamasının yeterli görülmeme gerekçeleri; “ 1- Analizlerin eki olan kazı nakli, su nakli, demir nakli, büz nakli, taş nakli ve makine ile kazı yapılması işlerine ait Çavak Nak. İnş. San. Paz. Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen fiyat teklifinin üzerinde tarih bulunmamakladır. Bu sebeple 30 gün geçerli olduğu belirtilen teklifin geçerlik tarihi de belli değildir. Ayrıca fiyat teklifinin ekindeki maliyet tespit raporlarında da tarih bulunmamaktadır.

__

2- Çavak Nak. İnş. San. Paz. Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen fiyat teklifinin ekinde sunulan maliyet tespit raporlarının, Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer alan; “Kaşeler kare şeklinde olup, en üste “TC” rumuzu, altına “TÜRMOB” yazısı ve “Mm” amblemi, Serbest Muhasebeci veya “Serbest Muhasebeci Mali Müşavir” ibaresi ile kaşe numarasını taşır.” hükmünde belirlenen şekle uygun olarak onaylanmadığı tespit edilmiştir.

__

3- Çavak Nak. İnş. San. Paz. Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen fiyat teklifinin ekinde sunulan maliyet tespit raporlarından taş nakline ait maliyet tespit raporunda motorin 2700,00 TL/Litre olarak alınırken diğer tekliflere ait maliyet tespit raporlarında motorin 2300,00 TL/Litre olarak alınmıştır. Ayrıca kazıdan çıkan malzemenin nakline ait maliyet tespit raporunda, 1 seferde harcanan motorin miktarı 6 litre olarak gösterilmesine karşın motorin maliyetinde 3 litre olarak hesap edilmiştir.

__

4- Yine analizlerin eki olan HDPE geomembran ve geotekstil keçe işlerine ait Geoplas plastik zemin Teknikleri ve Kimya San. Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen proforma faturanın ekinde sunulan birim maliyet cetvellerinin Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer alan; “Kaşeler kare şeklinde olup, en üste “TC” rumuzu, altına “TURMOB” yazısı ve “Mm” amblemi Serbest Muhasebeci veya “Serbest Muhasebeci Mali Müşavir” ibaresi ile kaşe numarasını taşır.” hükmünde belirlenen şekle uygun olarak onaylanmadığı tespit edilmiştir.

__

Tüm bu nedenlerden dolayı isteklinin teklifi Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.10. maddesi gereğince değerlendirme dışı bırakılmıştır. ” olarak gösterilmiştir.

Başvuru sahibinin şikayet başvurusu üzerine idarece alınan kararda; “ Şikayet sahibi istekli, “kazıdan çıkan her türlü malzeme nakli”, “su nakli”, “demir nakli”, “büz nakli”, “taş nakli” ve “makine ile kazı yapılması” pozları için Çavak Nak. İnş. San. Paz. Tic. Ltd. Şti.’nden alınan teklif ile açıklama yoluna gidilmiştir. Mali müşavir teklif ekindeki maliyet tespit raporlarında, SMMM imalatların birim maliyetlerini muhasebe yönünden hesaplamaktan çok teknik analizler yaparak açıklamıştır, fakat bu teknik analizlerdeki yapım yöntemi ile ilgili açıklamalar belgelere dayanmamaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.7 maddesine göre: “Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.”. Örneğin maliyet tespit raporlarında “Makinenin 1 saatte yapacağı kazı”, “Makinenin 1 saatte yakacağı motorin” denilmekte fakat bu girdilerle ilgili bir kamu kuruluşunun birim fiyat analizlerine atıfta bulunulmadığı gibi, sahip olunan kazı makinesinin onaylı bir verim tablosu, yakıt tüketimi gibi bir destekleyici bilgiyi de içermediği görülmektedir. Bunun yanında nakliye pozlarına ait maliyet tespit raporlarında girdi olarak yer alan “nakliye yapılacak yol mesafesi” ifadesi ve ihale konusu işteki nakliye mesafelerine göre yapılan maliyet tespit hesabı da, bu maliyet tespit raporlarının son geçici vergi beyanname dönemindeki gider kalemlerine göre belirlenen birim ortalama maliyeti temsil etmediğinin ve bu iş için özel olarak çıkarılmış bir analiz olduğunun kanıtıdır.

__

Bununla birlikte aynı firmaya ait teklifin ekindeki maliyet tespit raporlarında motorin rayicinin farklı kullanılması ve raporda birbiriyle çelişen girdiler olması sebebiyle Komisyonumuzca tespit edilen hatalar, şikayet başvurusunda SMMM’nin sehven yaptığı hatalar olarak nitelendirilmiştir.

__

Teklif ekindeki maliyet tespit raporlarının onayı ile ilgili olarak; Serbest Muhasebeci ve
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesine uygun olmayan kaşe kullanımı ile ilgili istekli örnek olarak bir hizmet alım işine ait Kamu ihale Kararı sunmuştur. Komisyonumuz da Kamu İhale Genel Tebliği’nin belgelerin sunulması ile ilgili 8.4. maddesine göre hareket etmiş ve kararı vermeden önce de Kamu İhale Kurumu’nun benzer kararlarından da faydalanmıştır. Örnek olarak 31.12.2009 tarihli ve 2009/UY.II-3168 karar numaralı bir yapım işine ait kararda ve 23.02.2010 tarihli ve 2010/UY.II-639 numaralı bir hizmet alım işine ait kararlarda aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan belgelerdeki, söz konusu kaşe yönetmeliğine uygun olmayan kaşe kullanımı ile ilgili bir aşırı düşük teklifin reddi yönünde karar verilmiştir.” ifadeleri yer almaktadır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklifine ilişkin açıklaması incelendiğinde, birim fiyat analizlerinde kullanılan,

- Kazıdan çıkan her türlü malzeme taşıma nakli (6 km)

- Su nakli (Nehir şantiye arası)

- Her çeşit demir nakli (Karabük şantiye arası)

- Büz nakli (Ankara - şantiye arası)

- Taş nakli (Korgun - şantiye arası)

- Makine ile kazı yapılması (Drenaj kanalı açılması dahil)

Girdilerine ilişkin düzenlenme tarihi belirtilmeyen, ancak “Tımarlı Sulaması 1. Kısım İkmali (Acıçay – Büyük Çoraklı Arası) İhalesi” için düzenlendiği ve 30 gün geçerli olduğu belirtilen Çavak Nak. İnş. San. Paz. Tic. Ltd. Şti.’nden alınan teklif ile birlikte 6 adet birim maliyet hesabının sunulduğu,

Birim maliyet hesaplarının “ Tımarlı sulaması 1. Kısım ikmali (Açıcay-Büyük Çoraklı Arası) ihalesi … birim maliyet hesabı ” başlığı altında SMMM tarafından hazırlandığı, üzerlerinde SMMM’lere ait özel kaşenin yer almadığı, düzenlendikleri tarihin belirtilmediği ve “ 30.09.2009 tarih itibariyle İslahiye V.D’ne verilen son dönem geçici vergi beyannamesine göre ” ibaresini taşıdıkları,

Firma teklifi ekinde yer alan birim maliyet hesaplarının beşinde 1 lt motorin fiyatının 2,3 TL olarak gösterildiği, “kazıdan çıkan her türlü malzeme taşıma nakliyesi birim maliyet hesabında” 1 litre motorin fiyatının 2,7 TL alındığı,

Aynı birim maliyet hesabında 6 km için harcanan motorin miktarı 6 lt olarak belirlendikten sonra, 1 ton için gerekli motorin maliyetinin hesabında motorin miktarının 3 lt alındığı, (3 lt x 2,70 = 8,10 TL / 17 ton = 0,48 TL / ton)

Yine isteklinin açıklaması kapsamında sunduğu Geoplas Plastik Zemin Teknikleri ve Kimya San. Tic. Ltd. Şti.’ndan alınan proforma faturanın ekinde yer alan birim fiyat maliyet cetvellerinde SMMM’lere ait özel kaşenin yer almadığı,

Tespit edilmiştir.

1. 1 inci gerekçeye ilişkin olarak;

Her ne kadar firmadan alınan teklif ile ekinde yer alan birim maliyet hesaplarında tarih belirtilmemiş olsa da, teklifte ve birim maliyet hesaplarında şikayete konu ihaleden bahsedildiği, birim maliyet hesaplarında da birim maliyetin 30.09.2009 tarihi itibariyle ilgili vergi dairesine verilen son dönem geçici vergi beyannamesine göre hazırlandığının belirtildiği göz önüne alındığında, belgelerin düzenlenme tarihlerinin belli olmamasının önemli bir eksiklik olmadığı, tereddüt duyulması halinde ise bu eksikliğin tamamlatılabileceği anlaşılmıştır.

2. 2 ve 4 üncü gerekçelere ilişkin olarak;

15.11.2002 tarih ve 24937 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Çalışanlar listesine kayıtlı bulunan meslek mensupları ile çalışanlar listesine kayıtlı olmamakla birlikte, çalıştıkları mükelleflerin muhasebesinin sevk ve idaresinden sorumlu olan ve beyannamelerini imzalayan meslek mensupları, düzenledikleri resmi ve mesleki belgelerde özel kaşe kullanırlar.” hükmüne; “Kaşelerin Şekli” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kaşeler kare şeklinde olup, en üste “TC” rumuzu, altına “TÜRMOB” yazısı ve “Mm” amblemi, Serbest Muhasebeci veya “Serbest Muhasebeci Mali Müşavir” ibaresi ile kaşe numarasını taşır. …” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 2 nci maddesinde yer alan hükümden, serbest muhasebeci mali müşavirlerin düzenledikleri resmi ve mesleki belgelerde özel kaşe kullanmalarının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Ancak istikrar kazanmış Kurul kararlarına göre incelenen gerekçelere konu özel kaşenin eksikliği, ilgili belgelerin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olmadığından, söz konusu özel kaşenin bilgi eksikliğinin tamamlatılması kapsamında idarece tamamlatılması gerekmektedir.

3. 3 üncü gerekçeye ilişkin olarak;

Firma teklifi ekinde yer alan birim maliyet hesaplarının beşinde 1 lt motorin fiyatının 2,3 TL olarak gösterilmiş olması nedeni ile motorin fiyatının 2,3 TL/lt olduğu kabul edildiğinde, “kazıdan çıkan her türlü malzeme taşıma nakliyesi birim maliyet hesabında” motorin fiyatının 2,7 TL/lt alınmasında sakınca bulunmamaktadır.

“Kazıdan çıkan her türlü malzeme taşıma nakliyesi birim maliyet hesabında” 6 km için harcanan motorin miktarı 6 lt olarak belirlendikten sonra, 1 ton için gerekli motorin maliyetinin hesabında motorin miktarının 3 lt alınması (3 lt x 2,70 = 8,10 TL / 17 ton = 0,48 TL / ton), birim maliyetin doğru tespit edildiği hususunda tereddüt oluşturmaktadır.

4. Şikayete ilişkin idarece alınan kararın yukarıda aktarılan ilk paragrafına ilişkin olarak;

Nakliye işi gibi maliyet hesabının somut durum ile ilgili veri gerektirdiği ve isteklilerin açıklamalarını piyasada ilgili alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat teklifleri ile yaptıkları durumda, isteklilerce Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.b maddesine istinaden alacakları tekliflerin ekinde yer alan maliyet tespit raporunun somut ihale için düzenlenmiş olmasında sakınca bulunmamaktadır. Söz konusu maliyet tespit raporunda yer alan verilerin doğruluğu raporu düzenleyen SMMM veya YMM’nin sorumluluğunda olup, raporda kullanılan verilere ilişkin proforma fatura, makinenin onaylı verim tablosu gibi belgelerin eklenmesine gerek bulunmamaktadır. Ayrıca Tebliğin 45.1.6.b maddesinin ilk iki cümlesinde maliyet tespit raporuna ilişkin son geçici vergi beyanname dönemi şartı aranmamaktadır.

5. İsteklinin açıklaması ile ilgili diğer hususlar;

“KTS-1 Her cins zeminde drenaj kanallarının açılması” iş kalemine ilişkin birim fiyat analizinde “artan kazı malz. taşınması (6 km nakli)” girdisine yer verildiği, bu girdiye ait piyasadan alınan teklifin ekinde yer alan birim maliyet hesabı incelendiğinde, nakliye yapılacak yol mesafesinin 6 km, 6 km için harcanan motorin miktarının 6 lt olarak belirlendiği, 1 ton için gereken motorin maliyetinin yukarıda belirtildiği üzere 3 lt üzerinden hesaplandığı (3 lt x 2,70 = 8,10 TL / 17 ton = 0,48 TL / ton) görülmüştür.

Söz konusu birim maliyet hesabında yer alan yukarıda da belirtilen 6 lt / 3 lt çelişkisinin yanı sıra hesapta yer alan başka bir aykırılık; aracın yalnız gidişi için gerekli yakıtın hesaba katılmış, dönüşü için gereken yakıtın hesaba katılmamış olmasıdır.

Benzer şekilde diğer maliyet hesaplarında da gidiş / dönüş için gereken yakıt miktarına ilişkin ayrı ayrı açıklama yer almamaktadır.

Yapılan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde isteklinin aşırı düşük teklifine ilişkin açıklamasının yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.