KİK Kararı: 2010/UY.II-909

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/024
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 30.03.2010
Karar No : 2010/UY.II-909
BAŞVURU SAHİBİ:
Ayvazoğulları İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., Liman Mahallesi Öğretmenler Caddesi Ilıca Apt. No:7/1 SAMSUN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Samsun İl Özel İdaresi İmar ve İnşaat Daire Başkanlığı, Denizevleri Mahallesi Atatürk Bulvarı No:8 55030 Atakum/SAMSUN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/189541 İhale Kayıt Numaralı "19 Mayıs Yeşilköy Şht. Burhan Yazıcı İlköğretim Okulu Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

25.03.2010 tarih ve II.Y.06.85.0229/2010-13E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Samsun İl Özel İdaresi İmar ve İnşaat Daire Başkanlığı tarafından 01.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “19 Mayıs Yeşilköy Şht. Burhan Yazıcı İlköğretim Okulu Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ayvazoğulları İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 04.03.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 09.03.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.03.2010 tarih ve 5385 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.03.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu belge ve proforma faturaların daha önce başka bir işte kullanıldığı, sunulan faturaların önceki dönemlere ait olduğu, söz konusu belgelerin tasdik anlaşması yapılan YMM’ye onaylatılması gerekirken, şirketin ortağı olan YMM’ye imzalatılıp imzalatılmadığının irdelenerek incelenmesi gerektiği, ayrıca ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde işçilik maliyetlerini düşük olarak gösterdiği dikkate alındığında söz konusu işi nasıl yapacağının incelenmesi ve irdelenmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı; “19 Mayıs Yeşilköy Şehit Burhan Yazıcı İlköğretim Okulu Yapım İşi”; miktarı ve türü; “1 adet- 1400 m2 okul binası yapımı” şeklinde belirlenmiş olup, anılan şartnamenin 19 uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden verecekleri ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.

İncelenen ihaleye teklif veren 22 istekliden 20’sinin teklifinin geçerli teklif olarak belirlendiği, geçerli tekliflere göre idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin 612.861,42 TL olarak hesaplandığı, geçerli tekliflerden 4 isteklinin teklifinin sınır değerin altında kalması nedeniyle idarece bu isteklilerden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde teklif maliyetine ilişkin açıklama istenildiği, bu isteklilerden 2’sinin süresinde açıklamalarını idareye sunduğu, ihale komisyonunca bunlardan birinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmeyerek ihale dışı bırakıldığı, geriye kalan diğer istekli Yapı-San İnş. Haf. Kum Çakıl Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamaların yeterli görülerek söz konusu isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, şikayetçinin teklifinin ise sınır değerin üzerinde kalan en düşük teklif olduğu tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede idarenin, ihale dokümanı içeriğinde pursantaj icmaline, inşaat, tesisat ve elektrik tesisatı mahal listelerine yer verdiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin Kamu İhale Genel Tebliğinin, “ Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesinde ve Sözleşmenin Uygulanması Aşamasında Kullanılmak Üzere Tekliflerin Ekinde Analizlerin İstenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.2. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.

…

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. … ” açıklaması,

Söz konusu Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturalar da proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece teklifi sınır değerin altında görülen 4 istekliden 02.02.2010 tarih ve 260 sayılı yazılar ile Kanunun 38 inci maddesi gereği yazılı açıklama istenilmiş olup yazı ekinde Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan “örnek analiz formatı” na da yer verilmiştir.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, inşaat, elektrik ve tesisat imalatları ile diğer giderlerden oluşan keşif icmaline yer verildiği, keşif icmalinde inşaat imalatlarının birim fiyatlı imalatlar ile analizli imalatlar olarak ikiye ayrıldığı, birim fiyatlı inşaat imalatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen rayiçlerin kullanılarak poz numaraları ile birlikte liste halinde sunulduğu, analizli inşaat imalatları için de 22 adet iş kaleminin oluşturduğu keşif icmali ile birlikte, birim fiyat listesine ve bunlara ilişkin örnek analiz formatına uygun olarak hazırlanan 22 adet analiz bileşenine, bu analizlere ilişkin muhtelif firmalardan alınan proforma faturalara, son geçici vergi beyanname dönemi ile bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait alış ve satış faturalarına, birim ortalama maliyet cetvellerine, stoklarda bulunan mallara ilişkin olarak stok tespit raporuna, yevmiye ve envanter defterlerine yer verildiği, elektrik imalatına ilişkin olarak Tebliğin 38.4 ve 45.1.6/b açıklamaları gereği keşif icmalinin, analizli elektrik imalatları birim fiyat listesinin ve piyasada o alanda faaliyet gösteren bir firmadan alınan elektrik işleri fiyat teklif cetveli ve analizinin ve teklif alınan firmaya ait maliyet tespit raporu, vergi beyannamesi ve mizanın sunulduğu, son olarak tesisat imalatlarına ilişkin olarak yine Tebliğin 38.4 ve 45.1.6/b açıklamaları gereği, keşif icmaline, analizli tesisat imalatları birim fiyat listesine ve piyasada o alanda faaliyet gösteren bir firmadan alınan elektrik işleri fiyat teklif cetveli ile teklif alınan firmaya ait maliyet tespit raporu, vergi beyannamesi ve mizana yer verildiği tespit edilmiştir.

İnşaat imalatları kapsamında verilen 22 adet analizde, işçilik ücretlerinin asgari işçilik maliyetinin üzerinde olduğu, söz konusu analizlere ilişkin alış ve satış faturalarının da Tebliğin 45.1.9 uncu maddesine uygun olarak bir önceki geçici vergi beyanname dönemlerine ait olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, yukarıda belirtilen Tebliğin“Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 8 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında;****“8.4. İhale dokümanında istenen ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenerek ya da onaylanarak başvuru veya teklif kapsamında idareye sunulan belgelerde, 15/11/2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşenin kullanılması gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Bu doğrultuda, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan alış ve satış faturalarından 22 adetinin incelenmesi sonucu, bunlardan 3 adetinin serbest muhasebeci, 19 adetinin de serbest muhasebeci mali müşavir tarafından kaşelendiği, ancak söz konusu faturaların Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşe ile kaşelenmediği, yine sunulan birim ortalama maliyet cetvellerinden 7 adetinin incelenmesi sonucunda, bunlardan 2 adetinin serbest muhasebeci, 5 adedinin de serbest muhasebeci mali müşavir tarafından kaşelendiği, ancak söz konusu cetvellerin de Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşe ile kaşelenmediği tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 57 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “Başvuru ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, idare tarafından iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayanların başvuru veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan ilgili belgeler üzerinde bulunan kaşenin usulüne uygun olmaması durumunun teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmadığı, yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü doğrultusunda bu eksikliğin tamamlatılması yoluna gidilmesi gerekmekte ise de açıklama kapsamında sunulan tuğla, çimento, kum ve çakıla ilişkin Memişoğlu Ticaret tarafından verilen proforma fatura ekinde sunulan birim ortalama maliyet cetvelinin, anılan iş kalemlerine ilişkin yine Memişoğlu Ticaret tarafından verilen 2 adet alış faturasının, 1 adet satış faturasının; demir doğrama imalat ve montajlarına ilişkin Maksan Demir Doğama-Necip Kasap tarafından verilen proforma fatura ekinde sunulan birim ortalama maliyet cetvelinin ve inşaat kalıbına ilişkin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından verilen stok tespit raporu ve ekleri yevmiye ve envanter defterlerinin serbest muhasebeci tarafından onaylandığı, yukarıda belirtilen Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi gereği anılan belgelerin tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ye onaylatılmadığı tespit edildiğinden söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.****

Yukarıda yer alan hükümler ve şikayete ilişkin yapılan tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kaldığı ve teklif bileşenlerinin maliyetini tevsik etmek üzere sunulan 2 adet birim ortalama maliyet cetvelinin, 3 adet faturanın ve 1 adet stok tespit raporunun Tebliğde öngörülen usule uygun olarak, YMM veya SMMM tarafından onaylanmış olarak sunulmadığı anlaşıldığından idarece anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmesi mevzuata aykırı bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale komisyonunca ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen istekli olan Yapı-San İnş. Haf. Kum Çakıl Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.