KİK Kararı: 2010/UY.II-821

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/022
Gündem No : 46
Karar Tarihi : 16.03.2010
Karar No : 2010/UY.II-821
BAŞVURU SAHİBİ:
Zekiye Feryal Gezer / Mehmet Ali Özen İş Ortaklığı, Cumhuriyet Mah., 5 Eylül Cad., No:5/C Nazilli / AYDIN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Dsi 21. Bölge Müdürlüğü, İzmir Yolu 5. Km, AYDIN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/169027 İhale Kayıt Numaralı "Feslek-Nazilli Sulaması Enh Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.03.2010 tarih ve II.Y.04.05.0199/2010-4E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

DSİ 21. Bölge Müdürlüğü tarafından 14.12.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Feslek-Nazilli Sulaması ENH Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Zekiye Feryal Gezer / Mehmet Ali Özen İş Ortaklığı’nın 21.01.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 27.01.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.02.2010 tarih ve 2303 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.02.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; şikayet başvurularına idare tarafından verilen cevapta, ihale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında sunmuş olduğu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine uygun olarak verildiği, istenilen evrakların tam ve açıklamaların yeterli olduğu hususlarının belirtildiği; ihale konusu işin teklif birim fiyat cetvelinde malzeme fiyatlarının ayrı, bu malzemelerin montaj-demontaj fiyatlarının ayrı olarak fiyatlandırılmasının istendiği; ayrıca ihale dokümanında bulunan Özel Teknik Şartnamenin (c) ve (d) bentlerinde malzeme, montaj, nakliye ve genel gider bedellerine dahil olan bazı giderlerin açıklandığı, yine ihale dokümanında, TEDAŞ birim fiyat tarifleri dokümanında malzeme ve montaj bedellerine dahil olan giderlerin içeriklerinin anlatıldığı; Tebliğin anılan maddesine göre ihale üzerinde kalan firma tarafından malzeme temini, montaj, demontaj ve demontajdan montaj bedellerine yönelik olarak yapılan açıklamada yer alan belgelerin, idari şartnamenin 18.1 inci maddesi göz önüne alınarak içerik, şekil ve yönetmelikler yönünden uygun olamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işin miktarı ve türü ile ilgili olarak, idari şartnamenin 2 nci maddesinde; “DSİ XXI. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde yer alan derin kuyulara ait YAS elektrifikasyon işlerinin yapılmasıdır. 111 Kalem.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari şartnamenin 19.1 inci maddesine göre isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri belirtilmiştir.

İhale dokümanı kapsamında isteklilere verilen birim fiyat teklif mektubu eki cetvelin 111 kalemden oluştuğu, “Demontaj” ve “Demontaj + Montaj” başlığı altında bulunan kalemler dışında kalan diğer kalemlerden bazıları için sadece malzeme, bazıları için sadece montaj ve bazıları için ise hem montaj hem de malzeme birim fiyatlarının teklif edilmesinin istendiği görülmektedir.

**** Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin“İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde;****“(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere aday veya isteklilerden istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

_ …_

_ ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;_

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. _

_ d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir…” _hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun** __“Aşırı düşük teklifler” __** başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihalenin yaklaşık maliyeti eşik değerin onda birinden az olduğu için, yukarıda belirtilen Yönetmelik maddesinin (d) bendinde bulunan hüküm gereğince, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden, teklif birim fiyatlara ilişkin analiz ile bu analizlere dayanak teşkil eden proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgelerin istenmesi gerekmektedir.

Başvuru konusu ihalede sınır değer 393.948,44 TL olarak hesaplanmıştır. İhaleye teklif veren 11 istekliden üçünün teklifinin belirtilen değerin altında kaldığı görülmüştür. Söz konusu tutarın altında teklif veren üç isteklinin idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu belirlenmiştir.

İdare tarafından söz konusu üç istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması talebi yazısının ikinci fıkrasında, Kanunun yukarıda zikredilen 38 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hususları açıklayan aşırı düşük teklif açıklaması yazısı ile birlikte, teklifi oluşturan tüm kalemlere ait teklif edilen fiyatlara ilişkin maliyet bileşenlerinin ve/veya bunlara ait fiyat analizleri ve bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve proforma fatura, teklif alma yazısı vb. belgelerin talep edildiği görülmüştür.

İhale komisyon kararına göre, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan üç istekliden ikisinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuat açısından uygun bulunmaması sebebiyle, bahsi geçen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının ise yeterli bulunduğu ve ihalenin bahsi geçen istekli uhdesinde bırakıldığı görülmektedir.

Başvuru sahibi firmanın iddiasına konu teşkil eden, ihale üzerinde bırakılan istekliye ait 28.12.2009 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasını oluşturan belgeler incelenmiştir. Söz konusu belgelerin, açıklama yazısı, malzeme dışı masraflarla ilgili maliyet cetveli, işçilik montaj fiyatlarına ilişkin liste, işin ifasında kullanılacak malzemelere ilişkin olarak çeşitli firmalardan alınmış proforma fatura, alış-satış faturaları, birim maliyet fiyatlarını gösteren belgeler, ihale üzerinde kalan firma bünyesinde çalıştırılan personele ait sigortalı hizmet listesi ve beş adet araca ait ruhsattan oluştuğu tespit edilmiştir.

İhale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması yazısında; “…Yazımız ekinde sunmuş olduğumuz teklif birim fiyatları piyasadan alınan vadeli fiyatlardır. Firmamız alımlarını genelde peşin yapmakta ve teklif edilenin çok altında bir bedel ile malzemesini temin edebilmektedir. Personel gideri olarak işçilik giderlerinde koymuş olduğumuz maliyet zaten var olan bir maliyetimizdir. Alınan bu iş personel giderimizi artırmaz. Bu iş olsa da olmasa da giderlerimiz değişmez. Daimi personelimiz ile ilgili aylık ücret hesap pusulası fotokopileri dosya içerisinde mevcuttur. Vinç dışında, herhangi bir araç veya gerece harcamamız olmayacaktır. Firmamız bünyesinde çözümlerimiz vardır.

__

Nazilli bölgesi içerisinde devam etmekte olan başka bir taahhüt işimiz daha olduğundan şirket lojmanımız ve şantiyemiz mevcuttur. Ek bir şantiye kurulum masraflarımız olmayacaktır. Çalışacak tüm işçi ve teknik elemanlar kendi firmamız bünyesinde daimi çalışanlardır…” ifadeleri yer almaktadır.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerce yapılacak teklif açıklamalarının değerlendirilmesi ile ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”**** başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasının altıncı bendinde;****“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur…” açıklaması bulunmaktadır.

Belirtilen Tebliğ açıklamasına göre isteklilerce yapılan aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaların belgelere dayanması ve belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamaların kabul edilmemesi gerekmektedir.

İdare tarafından isteklilerce kullanılmak üzere bir analiz formatı verilmesi gerekmektedir. Böyle bir belgenin ihale dokümanı kapsamında bulunmadığı tespit edilmesine karşın, cak, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin, Yönetmeliğin yukarıda verilen 30 uncu maddesine göre, teklif ettikleri fiyatlara ilişkin analizleri sunmaları gerekmektedir. Bu açıdan bakılarak ihale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, söz konusu açıklamada, bahsi geçen istekli tarafından herhangi bir analiz sunulmadığı görülmüştür.

Montaj, demontaj, demontaj+montaj işleri için teklif edilen birim fiyatlara yönelik olarak aşırı düşük teklif açıklaması ekinde fiyat analizi sunulmamış olması nedeniyle, malzeme dışında kalan işler için teklif edilen fiyatı oluşturan bileşenler hakkında ve işçilik fiyatının asgari işçilik maliyetini karşılayıp karşılamadığı hususunda bir değerlendirme yapılması mümkün olmamıştır.

Bunun haricinde, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan, ihale konusu işte kullanılacak malzemeler dışında ihale uhdesinde bırakılan firma tarafından yapılacak masraflara ilişkin maliyet cetvelinde yer alan; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması”**** başlıklı 9 uncu maddesinde göre yüklenici tarafından yaptırılması zorunlu olan All-Risk sigortasına ilişkin piyasadan alınacak teklif, firma taşıtlarına ilişkin yakıt giderleri ve diğer giderler ile kiralanacak vince ait kiralama masraflarıyla ilgili olarak piyasadan alınacak teklif, Nazilli bölgesi içerisinde devam etmekte olan başka bir taahhüt işinin olması nedeniyle şirket lojmanı ve şantiyenin mevcut olması hususunun açıklanması ile TEDAŞ Elektrik Dağıtım Tesisleri Teklif Birim Fiyat Tarifleri Kitabına göre betonarme direk dikilmesi ve kablo kanalı açılması gibi çeşitli işlerde kullanılacağı anlaşılan ancak analizlerin mevcut olmaması nedeniyle birim miktarları ve dolayısıyla da toplam miktarları tespit edilemeyen çimento-çakıl-hırdavat malzemesi gibi giderlere ilişkin belgelendirmenin yapılmadığı görülmüştür.

İhale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında, malzeme fiyatlarının tevsiki için sunulan proforma fatura ve alış-satış faturalarının veya proforma faturaların imalatçı firmalardan alındığı hallerde de birim maliyet cetvellerinin mevzuata uygun olarak YMM veya SMMM tarafından onaylı oldukları görülmüştür. Ancak, söz konusu belgeler arasında “Alpek askı-gergi takımı” ile ilgili olarak EMİ Pazarlama Elektrik Malzemeleri İmalatı San. ve Tic. A.Ş. tarafından verilen 22.12.2009 tarihli proforma fatura ekinde sunulan 22.12.2009 tarihli belgede, yalnızca istenilen malzemeye ait üretim maliyetinin 6,00 TL olduğu hususunun belirtildiği görülmüş, buna karşın Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda verilen “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”**** başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasının altıncı bendinin (a) alt bendinde ifade edilen birim maliyet cetvelinin mevcut olmadığı tespit edilmiştir.

Zikredilen sebeplerle, ihale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat açısından yeterli olmaması nedeniyle bahsi geçen firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılarak başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale uhdesinde bırakılan firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.