KİK Kararı: 2010/UY.II-3410

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/069
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 04.11.2010
Karar No : 2010/UY.II-3410
BAŞVURU SAHİBİ:
Nefha İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. - Badur İnş. Müh. Mim. Turz. Teks. Nak. Gıda Tem. ve Pet. Ürn. İth. İhrc. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Hilal Mah., Hollanda Cad., No:43/4,

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Bilkent Yolu, No:2, 06800

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/79355 İhale Kayıt Numaralı "Yemekhane ve İdare Binası İnşaatı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

28.10.2010 tarih ve II.Y.31.85.0199/2010-53E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından 05.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Yemekhane ve İdare Binası İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak Nefha İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. - Badur İnş. Müh. Mim. Turz. Teks. Nak. Gıda Tem. ve Pet. Ürn. İth. İhrc. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 27.09.2010 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.10.2010 tarih ve 37150 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.10.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale uhdesinde bırakılan firmanın teklif ettiği tutarın, yaklaşık maliyetin % 36’sı oranında olması sebebiyle ihale konusu işin bu fiyata piyasa şartlarında yapılmasının mümkün olmadığı; iş kalemleri/iş grupları için teklif edilen fiyatlara göre piyasada ne işçilik ne de malzeme fiyatlarının bulunması imkânının olmaması nedeniyle bu imalatlara ait birim maliyet cetveli veya maliyet tespit raporu sunulmasının olağan bir durum olmadığı veya sunulmadığı; sonuç olarak,

a) Söz konusu iş kapsamında istenen iş kalemlerine ait belge sunulmasının mümkün olmadığı;

b) İdarece şikâyet başvurusuna verilen cevap yazısında şikâyetin reddedilme gerekçesinin belirtilmediği;

c) İdari şartnamenin 46 ncı maddesinin beşinci fıkrasında, ödenek dilim ve yılının 2010 yılında % 100 olduğu hususunun belirtildiği, işin süresinin 120 gün olduğu, işin ancak 2011 yılında biteceğinin anlaşılması sebebiyle düzeltici işlem kararı verilmemesi durumunda ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

a) İhale konusu işin adı, idari şartnamenin 2 nci maddesinde; “ Yemekhane ve idare binası inşaatı işi yapım işi ” şeklinde tanımlanmıştır.

Anılan şartnamenin “Teklif ve Sözleşmenin Türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin**** “Aşırı düşük teklifler”**** başlıklı 60 ncı maddesinde;****“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

_ a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,_

_ b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,_

_ c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,_

_ yazılı olarak ister. _

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği ve ihale işlem dosyasında yer alan ihale komisyon kararına göre, bütün isteklilerin tekliflerinin idare tarafından geçerli kabul edildiği görülmüştür.

Yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü gereğince, idarece yapılan sınır değer hesabı sonucunda bulunan 1.186.139,20 TL. değerinin altında kalan beş isteklinin 25.08.2010 tarihinde tebligata çıkarılan yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve açıklama için üç gün süre verildiği belirlenmiştir. Bahsi geçen beş istekliden sadece ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması yaptığı, diğer dört firmanın ise aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunmadıkları ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Anılan ihale komisyon kararına göre, Karin Grup Müh. İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edildiği ve ihalenin sözü geçen firma üzerinde bırakılmasına karar verildiği görülmektedir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerce yapılacak teklif açıklamalarının değerlendirilmesi ile ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”**** başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasının altıncı bendinde;****“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.” açıklaması bulunmaktadır.

Belirtilen Tebliğ açıklamasına göre isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının belgelere dayanması ve belgelere dayanılmaksızın yapılan veya belgeleri mevzuata aykırılık taşıyan açıklamaların kabul edilmemesi gerekmektedir.

İhale uhdesinde bırakılan firmanın 06.09.2010 tarihinde idare kayıtlarına giren aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, söz konusu açıklama kapsamında, 63 kalemden oluşan inşaat imalatlarına ait hesap cetveli; 34 kalemden oluşan elektrik tesisatı, 32 kalemden oluşan müşterek tesisatı, 8 kalemden oluşan kalorifer tesisatı, 4 kalemden oluşan havalandırma tesisatı ve 22 kalemden oluşan sıhhi tesisata ait toplamda 100 iş kaleminin bulunduğu elektrik ve mekanik tesisata ilişkin hesap cetveli, inşaat işlerine ait 63 adet analiz ile elektrik ve mekanik tesisatına ait 99 analiz bulunduğu görülmüştür. Mekanik tesisata ait hesap cetvelinde yer alan 210-707 poz numaralı iş kalemine ait analize, tesisatla ilgili analiz listesinde rastlanmamıştır.

İhale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan inşaat işleri ile ilgili iş kalemlerine ait analizler incelendiğinde, iş kalemleri için % 8,75 oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü görülmüştür. Hesap cetvelindeki pozlara ait iş kalemleri için belirlenen birim fiyatlar ile aynı pozlar için Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların kârsız hallerine % 8,75 oranındaki tutar eklenerek elde edilen fiyatlar karşılaştırıldığında, söz konusu firma tarafından teklif edilen tutarların, resmi kurum tarafından yayımlanan fiyatlardan daha düşük oldukları müşahede edilmiştir. Bu konuda örnek olarak, 14.018, 15.001/2B, 18.409 vb. pozlar verilebilir. İnşaat işlerindeki benzer pozlar incelendiğinde, ihale üzerinde kalan firma tarafından bu iş kalemlerinin analizindeki malzeme rayiçlerinde, adı geçen resmi kurum tarafından belirlenen birim fiyatlar kullanılırken, işçilik ücretlerinin ve işçilik ihtiva eden 08.048 (400 dozlu büz yapılması), 03.501 (Ekskavatörün bir saatlik ücreti) vb. alt analizlere ait birim fiyatların, resmi kurumca belirlenen fiyatlardan daha düşük olduğu görülmektedir.

İşçilik ücretleri ile ilgili olarak, 01.07.2010 tarihinden itibaren geçerli asgari ücret olan 760,50 TL’ye göre, haftada 45 saat ve altı gün, günde 7,5 saat üzerinden bir saatlik asgari işçilik bedeli 3,38 TL’dir. Mezkûr aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan işçilik fiyatları incelendiğinde, 01.501 (Düz işçi) pozundaki işçilik ücreti 2,69 TL; 01.206 (Alçı levha usta yrd.), 01.210 (Yalıtımcı usta yrd.), 01.209 (Soğuk demirci usta yrd.), 01.507/1 (Birinci sınıf usta yrd.) pozlarındaki işçilik ücreti 2,88 TL; 01.508/1 (İkinci sınıf usta yrd.) pozundaki işçilik ücreti 2,93 TL ve 01.408 (Yağcı) pozundaki işçilik ücreti ise 3,03 TL’dir vs. Bütün bu ücretler, yukarıda tespit edilen bir saatlik asgari işçilik ücretinden düşüktür ve dolayısıyla da mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen mevzuata aykırılıklar haricinde, aşırı düşük teklif açıklamasındaki çeşitli iş kalemlerinde, piyasa fiyatlarına göre oluşturulan birim fiyatları tevsik etmek için sunulan destekleyici belgeler incelendiğinde, lamine camlı korkuluk imalatı için alınan proforma faturadan, söz konusu iş kaleminin imalat ve montajının, proforma faturayı veren firma tarafından yapılacağı anlaşılmaktadır. Söz konusu proforma fatura ekinde, proforma faturayı düzenleyen firma tarafından düzenlenmiş merdiven korkuluk sistemlerine ait bir satış faturası ile proforma faturayı veren firma adına düzenlenmiş korkuluk imalatı ile ilgili malzemeleri içeren alış faturaları bulunmaktadır. Bahsi geçen alış ve satış faturalarından da proforma faturayı düzenleyen şirketin, imalatçı firma olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu durumda, anılan firma tarafından, yukarıda verilen Tebliğ açıklamasına göre SMMM ya da YMM onaylı birim maliyet cetvelinin verilmesi gerekirken böyle bir cetvele aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde rastlanmamıştır.

Bunun dışında, kalorifer tesisatı ile ilgili olarak sunulan proforma faturada belirtilen kalemlerin alış ve satış faturalarındaki yerleri ihale üzerinde kalan firma tarafından belirtilmediğinden, söz konusu malzemelerin bazıları alış, bazıları ise satış faturalarında tespit edilememiştir.

Ayrıca, çatı kaplaması ve yalıtımla ilgili çeşitli malzemeleri ve montajları ile ilgili olarak verilen proforma faturayı destekleyici belgeler arasında, söz konusu proforma faturayı veren firma adına düzenlenmiş ilgili malzemeleri gösteren alış faturaları mevcut iken, aynı malzemelere ait satış faturalarının ise aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda tespit edilen mevzuata aykırılıklar sebebiyle, ihale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı neticesine ulaşılarak, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

b) Başvuru sahibinin idareye yapmış olduğu 24.09.2010 tarihli şikâyet başvurusunun, idare tarafından 30.09.2010 tarihli yazı ile cevaplandırıldığı görülmüştür.

İdarece şikâyet başvurusuna verilen cevapta, “…ihalesine verilmiş olduğunuz ilgili itiraz dilekçesi incelenmiş olup, dilekçeniz uygun bulunmamıştır.” ibaresi yer almaktadır.

**Konu ile ilgili olarak, Kamu İhale Kanununun “İdareye şikâyet başvurusu”**başlıklı 55 inci maddesinde;****“…İdare, şikâyet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikâyetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “İdare Tarafından İnceleme”başlıklı üçüncü bölümünün“Şikâyet başvurusu üzerine inceleme”****başlıklı 10 uncu maddesinde;“(1) İhalelere ilişkin olarak öncelikle ihaleyi yapan idareye şikâyet başvurusunda bulunulur. Bu şikâyet başvuruları, süresinde ve usulüne uygun sözleşme imzalanmadan önce yapılmış olması halinde idare tarafından incelenerek sonuçlandırılır.

_ …_

(4) İnceleme, ihale yetkilisince bizzat yapılabileceği gibi ihale yetkilisinin görevlendireceği bir veya birden fazla raportör tarafından da yapılabilir. Bu inceleme sonucunda, ihale yetkilisi tarafından gerekçeli bir karar alınır.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin, “Kararlarda bulunacak hususlar”hususlar başlıklı 12 nci maddesinde;“(1) Şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınacak kararlarda aşağıdaki hususlar gösterilir:

_ a) İhalenin adı ve ihale kayıt numarası, _

_ b) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi _

_ c) Başvurunun idare kayıtlarına alındığı tarih ve sayı,_

_ ç) Başvuru üzerine alınan diğer kararlar ve yapılan işlemlerin özeti,_

_ d) İleri sürülen iddiaların, olayların ve hukuki dayanaklarının özeti,_

_ e) İddiaların ve olayların değerlendirilmesi,_

_ f) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçeleri ve karar sonucu,_

_ g) Şikâyetin kısmen veya tamamen haklı bulunması halinde, yapılması gereken düzeltici işlemler,_

_ ğ) Karar tarihi ile kararı alanların adı ve soyadı ile imzası. _

_ h) Kararın tebliğ ediliş şekline göre; iadeli taahhütlü mektupla gönderilme, imza karşılığı elden teslim edilme, faksla gönderilme veya elektronik postayla gönderilme tarihi,_

_ ı) Karara karşı başvuru yapılabilecek itiraz mercii ve başvuru süresi.”_ hükmü yer almaktadır.

İdarece şikâyet başvurusunda verilen söz konusu cevap yazısında, Yönetmeliğin yukarıda belirtilen 12 nci maddesinde sayılan ve şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınacak kararlarda bulunması gereken (ç), (d), (e), (f), (h), (ı) bentlerindeki hususlara yer verilmediği müşahede edilmiştir.

Belirtilen aykırılıkların, başvuru sahibi için bir hak kaybına yol açmadığı ve esasa etkili olmadığı görülse de, idareler ihale sürecindeki işlemlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve alt mevzuatına göre yapacaklarından, söz konusu aykırılığın ihaleyi yapan idareye bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

c) İddia konusu hususla ilgili olarak, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “İdare Tarafından İnceleme”başlıklı üçüncü bölümünün“ Başvuruların şekil unsurları ”****başlıklı 8 inci maddesinin son fıkrasında;“ İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibinin idareye yapmış olduğu şikâyet dosyasında, itirazen şikâyet başvurusunda bulunan söz konusu iddiası yer almadığından, başvurunun bu kısmının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Karin Grup Müh. İnş. Mad. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****