KİK Kararı: 2010/UY.II-3227

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/066
Gündem No : 82
Karar Tarihi : 18.10.2010
Karar No : 2010/UY.II-3227
BAŞVURU SAHİBİ:
Bener Mühendislik En. ve Telekom Sis. Taah. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Av. Emre Şıklaroğlu Üsküp Cd. Kulluoğlu Sk. 6/11

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Aras Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi, Edip Somunoğlu Mahallesi Şıh Köyü Yolu Üzeri Tedaş Tesisleri 25050

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/95729 İhale Kayıt Numaralı "Karayazı Dn-Göksu Kök-Karaçoban 3/0 Avg Enh Tesisi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

13.10.2010 tarih ve II.Y.29.94.0258/2010-55E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Aras Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi tarafından 11.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Karayazı Dn-Göksu Kök-Karaçoban 3/0 Avg Enh Tesisi” yapım ihalesine ilişkin olarak Bener Mühendislik En. ve Telekom Sis. Taah. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 07.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 24.09.2010 tarih ve 31630 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklamasını ilgili mevzuata uygun olarak yaptıklarını belirterek, tekliflerinin, aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine uygun olmaması gerekçesiyle reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adının “Karayazı DM – Göksu KÖK – Karaçoban 3/0 AWG ENH Tesisi İşi” , miktarı ve türünün ise; “44 Km Galvanizli Civatalı 3/0 AWG ENH” şeklinde belirtildiği;

19 uncu maddesinden teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağı,

49 uncu maddesinden, işe sözleşmenin imzalanmasından itibaren 30 gün içinde yer teslimi yapılarak başlanacağı ve işin süresinin 240 takvim günü olduğu,

Görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

__

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

__

_yazılı olarak ister. _

__

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

__

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

__

_ (3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.”_ hükmü bulunmaktadır.

Yönetmeliğin zikredilen maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutulacağı; idarelerce aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanan düzenlemelerin esas alınacağı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, ihale ilanın yayımlandığı tarih itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin 45.1.1. alt maddesinde yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin, yine madde metninde belirtilen hesaplamalar neticesinde bulunacak sınır değere göre tespit edileceği belirtilmektedir.

Bu bağlamda, geçerli teklifler üzerinden yapılan hesaplama sonucunda; aşırı düşük teklif sınır değeri 1.146.608,22 TL olarak hesaplanmıştır. İhale komisyonu kararından; idarece yapılan hesaplama neticesinde aynı değerin aşırı düşük teklif sınır değeri olarak elde edildiği görülmüştür.

İdarece hesaplanan sınır değerin altında teklif veren Bener Mühendislik San. ve Tic. Ltd. Şti., Er-Yapı Taah. İnş. Ltd. Şti., Meta-Ka Elek. İnş. Ltd. Şti. ve Aksay İnş. Elek. Ltd. Şti.’nin sorgulamaya tabi tutulduğu;

Bunun üzerine Meta-Ka Elek. İnş. Ltd. Şti. ve Aksay İnş. Elek. Ltd. Şti. hariç diğer iki isteklinin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sundukları, idarece yapılan değerlendirme neticesinde; Meta-Ka Elek. İnş. Ltd. Şti. ile Aksay İnş. Elek. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin, aşırı düşük teklif açıklaması sunulmaması, diğer iki isteklinin tekliflerinin ise; yaptıkları açıklamaların mevzuata uygun bulunmaması nedenleri ile reddedildiği ve ihalenin, teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin hemen üzerinde olan El-Fa İnş. Elek. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; maliyet analizi icmali, anılan icmalde yer alan maliyet kalemlerine dair hesap tabloları, iş kapsamında kullanılması öngörülen malzemelere ilişkin olarak alınan proforma faturalar ve eki belgeler ve yine ihale kapsamında yer alan iş kısımlarına ilişkin olarak alınan teklif alma yazıları ve eki belgeler sunulmuştur.

Söz konusu Tebliğinin 45 inci maddesinin 45.1.6. ve 45.1.9. alt maddelerinde; “45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur…

__

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen maddesindeki açıklamalardan; isteklilerce belgelere dayanılmaksızın yapılacak aşırı düşük teklif açıklamaların ihale komisyonları tarafından kabul edilmeyerek söz konusu tekliflerin reddedileceği; bu çerçevede, isteklilerce piyasada faaliyet gösteren firmalardan alınan proforma fatura ya da fiyat tekliflerine dayanılarak yapılan açıklamalarda Tebliğ açıklamasında detaylı bir şekilde anlatılan hususlara riayet edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgeler ile başvuru sahibi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveli birlikte incelendiğinde;

a) Kilometrik bedelli dağıtım hattı teklif birim fiyat cetvelinde teklif edilen birim fiyata ilişkin analizin sunulmadığı, dolayısıyla anılan iş kalemi analizinde yer alması gereken bazı maliyet bileşenlerine (direklerin temelinde kullanılacak beton, demir, kalıp, işçilik v.b.) dair açıklamanın da yapılmadığı,

b) Çelikler Demir Direk tarafından verilen demir imalatına ilişkin proforma faturada firma yetkilisinin imzası ile firma kaşesinin bulunmadığı, sadece SMMM’nin kaşe ve imzasının bulunduğu görülmüş olup, SMMM’nin söz konusu firma adına teklifleri imzalamaya yetkili olduğuna dair herhangi bir belge sunulmadığından, proforma faturanın firmanın bilgisi dahilinde verilip verilmediğinin anlaşılamadığı,

c) K-1 izolatör ÇKS ve 35 kV 1 x 95 /16 mm2’lik kabloya ilişkin olarak Emta A.Ş.’den alınan proforma faturada söz konusu malzemelere ilişkin son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetlere yer verilmediği, bu nedenle açıklamanın Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinin (a) bendine uygun olmadığı,

d) Asgersan Ticaret ve Sanayi’den alınan proforma fatura ekindeki “Maliyet Tablosu” nda bulunan SMMM onayında kullanılan kaşenin 15/11/2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde temin edilen özel kaşe niteliğine haiz olmadığı;

Tespit edildiğinden, açıklamanın Tebliğin 45 inci maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan;

“Enerji Nakil Hattı” ve bu hattın dağıtım merkezlerine irtibatlarının yapılması işine ilişkin ihale dokümanında ihalenin birim teklif alınmak suretiyle ihale edildiği belirtilmiş ise de; şikayete konu 2. Grupta işin önemli bir kısmını oluşturan “enerji nakil hattı yapımı” için kilometre bazında götürü bedel esas üzerinden teklif istendiği, işin dağıtım merkezlerine irtibatlar kısmı için ise malzeme montaj bedeli üzerinden birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin (c) bendinde; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir…” hükmü bulunmaktadır.

Anılan Kanun hükmünden, yapım işlerinde uygulama projeleri yapılmadan anahtar teslim götürü bedel ihaleye çıkılamayacağı anlaşılmaktadır.

İdare tarafından gönderilen “Teklif Türünün Belirlenmesine İlişkin Form” da kesin proje üzerinden ihaleye çıkıldığı belirtilmiş olup, söz konusu işe ilişkin ihale dokümanında uygulama projesinin bulunmadığı görülmüştür.

Bununla birlikte; ihale konusu işin önemli bir kısmının Enerji Nakil Hatlarının imalatına ilişkin olduğu ve bu kısımlar için herhangi bir uygulama projesi olmadığı halde, kilometrik bazda götürü bedel esasına göre teklif fiyatı istendiği anlaşılmıştır.

Uygulama projesi olmayan anılan iş kısmı için kilometrik bazda anahtar teslimi götürü bedel teklif istenilerek ihaleye çıkılması 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (c) bendine aykırı bulunmuştur.

Ayrıca, anılan iş kısımlarına ilişkin olarak uygulama projesi hazırlanmadığı (sadece hatta ilişkin güzergahın ve some noktalarının harita üzerinden gösterildiği) dikkate alındığında, enerji nakil hattı yapımı iş kısmına ilişkin**** aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi imkan dahilinde bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Diğer taraftan, yapılan incelemede, idarece, kesinleşen ihale kararının isteklilere tebliğinden itibaren 10 günlük süre geçmeden ihale uhdesinde kalan istekli ile 07.09.2010 tarihinde sözleşme imzalandığı görülmüş olup bu durumun Kanunun “Kesinleşen ihale kararının bildirilmesi” başlıklı 41 inci maddesinin son fıkrasında; “İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” şeklinde yer alan hükme aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

__

“Enerji Nakil Hattı” ve bu hattın dağıtım merkezlerine irtibatlarının yapılması işine ilişkin ihale dokümanında ihalenin birim teklif alınmak suretiyle ihale edildiği belirtilmiş olup; şikayete konu işin önemli bir kısmını oluşturan “enerji nakil hattı yapımı” için kilometre bazında götürü bedel esas üzerinden teklif istendiği, işin dağıtım merkezlerine irtibatlar kısmı için ise malzeme montaj bedeli üzerinden birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin (c) bendinde yer alan hükme göre, yapım işlerinde uygulama projeleri yapılmadan anahtar teslim götürü bedel ihaleye çıkılamayacağı açıktır.

İhale konusu işin önemli bir kısmının Enerji Nakil Hatlarının imalatına ilişkin olması nedeniyle, bu kısımlar için mevzuatta tarif edilen anlamda “uygulama projesi” hazırlanması işin özelliği nedeniyle mümkün bulunmamaktadır. Zira, “Enerji Nakil Hattı”, elektrik enerjisinin üretildiği yer ile tüketildiği yer arasını birleştiren hat olup, elektrik enerjisinin üretildiği noktadan tüketildiği noktaya bu hatlarla değişik gerilim seviyelerinde galvanizli civatalı demir direk ve beton direklerle değişik tel cins ve kesitleriyle taşınmaktadır. Kurul’ca proje üzerinde yer alan “kesin proje” başlığı baz alınarak kesin proje olarak nitelendirilen projeler, esasında tip projeler, yani uygulama projeleridir. İşin ağırlıklı olarak direk dikimi ve tel çekimi olduğu; direkler, bağlantı elemanları ve diğer aparatlar için tip projelerin (detayların) uygulanacağı; 1 km lik hatta dikilecek direk sayısının, tel çapı ve uzunluklarının, bağlantı elemanlarının sayı ve cinsleri gibi tüm iş kalemlerinin açık ve net olarak belirlendiği hususları dikkate alındığında; enerji hattına ilişkin güzergahın ve some noktalarının harita üzerinden gösterildiği proje ve detay projeleri ile ihaleye çıkılmasında, idarenin söz konusu uygulamayı yıllardır yaptığı ve ihaleye bu şekilde çıkıldığı, şimdiye kadar bir sorun çıkmadığı görüldüğünden bir sakınca bulunmamaktadır. Kaldı ki ihale konusu işin, bir üstyapı ya da alt yapı işi gibi bir şablona oturtulmasının ve ihaleye çıkılan projenin kesin proje mi? yoksa uygulama projesi mi? olduğu yönündeki değerlendirmenin bu şablona göre yapılmasının işin karakteristik özelliğiyle bağdaşmayacağı, idarece “enerji nakil hattı yapımı” için kilometre bazında götürü bedel esas üzerinden teklif istenmesinin mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmediği kanaatindeyiz.

Açıklanan nedenlerle “itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi” gerektiği yönündeki görüşümüz ile Kurul Çoğunluğunun ihale konusu işin karakteristik özelliğini dikkate almaksızın, işi bir üstyapı inşaatı gibi (bina vb.) değerlendirerek ihaleyi “ Uygulama projesi olmayan anılan iş kısmı için kilometrik bazda anahtar teslimi götürü bedel teklif istenilerek ihaleye çıkılması 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (c) bendine aykırı bulunmuştur.” gerekçesiyle iptal etmesi kararına katılmıyoruz.

Dr.Hasan GÜL Hicabi ECE Ali KAYA Bahattin IŞIK

** Başkan Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi**