KİK Kararı: 2010/UY.II-311

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/008
Gündem No : 20
Karar Tarihi : 26.01.2010
Karar No : 2010/UY.II-311
BAŞVURU SAHİBİ:
Cen - Pa Cengiz Gıda İnş. Temz. Mad. Teks. Ürt. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., -||çarşı Mahallesi Bosna Hersek Bulvarı|elazığ İş Merkezi|11/3|||merkez|elazığ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Elazığ İl Özel İdaresi, Malatya Yolu 3. Km ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/144579 İhale Kayıt Numaralı "Karakoçan Toplum Sağlığı Merkezi Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

21.01.2010 tarih ve II.Y.29.64.0264/2009-23E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Elazığ İl Özel İdaresi tarafından 11.11.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Karakoçan Toplum Sağlığı Merkezi Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Cen - Pa Cengiz Gıda İnş. Temz. Mad. Teks. Ürt. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 16.12.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 22.12.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 31.12.2009 tarih ve 25968 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.12.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; hale üzerinde bırakılan istekli Yıldırımlar İnş. Mad. Turz. Paz. ve San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, analizlere dayanak teşkil eden proforma faturaların mevzuata aykırı olduğu ve gerçeği yansıtmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikayete konu ihaleye ilişkin olarak idarece sınır değerin 444.259,25 TL olarak hesaplandığı, bu değerin altında teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulduğu, Müteahhit Hüseyin Yılmaz, Kartel Av Malz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Bakırcı İnş. Turz Teks. Elk. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nce belirtilen süre içinde aşırı düşük teklif sorgulamasın cevap verilmediğinden tekliflerinin reddedildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veren isteklilerden Serdaroğlu İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin sunmuş olduğu maliyet tespit raporlarının ve faturalarının YMM veya SMMM tarafından onaylanmadığı gerekçesiyle, Öztaş Gıda Ürt. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin sunduğu envanter defterinin ilgili kanunun 221 ve 22 inci maddelerine uygun olmadığı gerekçesiyle, Egemsoy İnş. Nak. Mad. Yak. Tem. Tic. Ltd. Şti.’nin hesap cetvelindeki miktarlar ile açıklamasındaki miktarların birbirinden farklı olduğu ve sunmuş olduğu maliyet tespit raporların YMM veya SMMM tarafından onaylı olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedildiği, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Yıldırımlar İnş. Mad. Turz. Paz. ve San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci m addesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde benzer hükümler bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

“…38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir…” açıklaması,

Aynı Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“…Yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

__

45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

_Tort1 : Geçerli tekliflerin (Tn) aritmetik ortalaması (Tort1 = ) _

σ : Geçerli tekliflerin standart sapması (σ = )

Aritmetik ortalamadan standart sapma çıkartılır ve eklenir.

Tort1- σ

Tort1+ σ

Aritmetik ortalama değerinin standart sapma kadar aşağısı ve standart sapma kadar yukarısı arasında kalan bölgede yer alan tekliflerin tekrar ortalaması alınmak suretiyle, ikinci aritmetik ortalama bulunur.

Ti : Standart sapma aralığında kalan teklifler : { Ti: (Tort1- σ ≤ Ti ≤ Tort1+ σ)}

Tort2 : Standart sapma aralığında kalan tekliflerin (Ti) aritmetik ortalaması (Tort2= )

Hesaplanan ikinci aritmetik ortalama yaklaşık maliyete bölünmek suretiyle (C) değeri elde edilir.

_C : Tort2/YM → _

(C) değeri aşağıdaki eşitliklerin ilgili olanında yerine konularak (K) değeri bulunur.

_C < 0,60 → _

_0,60 ≤ C ≤ 1,00 → _

_C > 1,00 → _

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

_SD (Sınır değer) = _

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerinde ve % 40’ının altındaki teklifler dışında tek geçerli teklif bulunması durumunda; “Tort2” değeri tek geçerli teklife eşittir. Yaklaşık maliyetin % 40 - % 120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda; sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ıdır.

Sınır değer hesaplanmasında idarelerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına Kurumun (www.kik.gov.tr) internet sayfasından erişilebilir.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır…” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede ihale konusu işin 5 gruptan oluştuğu; 1 inci grup inşaat imalatlarının 101 adet iş kaleminden, 2 inci grup müşterek tesisat imalatlarının 43 adet iş kaleminden, 3 üncü grup sıhhi tesisat imalatlarının 23 adet iş kaleminden, 4 üncü grup kalorifer tesisatı imalarının 21 adet iş kaleminden, 5 inci grup elektrik tesisatı imalatlarının 59 adet iş kaleminden oluştuğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında inşaat grubu iş kalemlerine ilişkin analizlerin sunulduğu, analizlerde yer alan alt iş kalemlerini tevsiken çeşitli firmalardan fiyat tekliflerinin alındığı ve söz konusu fiyat teklifleri ekinde maliyet tespit raporlarının sunulduğu, ancak inşaat grubu iş kalemlerinden 60 adet iş kalemine ilişkin maliyet tespit raporlarının Serbest Muhasebeci onaylı olduğu; diğer imalat kalemlerine ilişkin olarak çeşitli firmalardan alınan fiyat teklifleri ile birlikte SM onaylı maliyet tespit raporlarının sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen ilgili kısmında; “…b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur…” açıklaması dikkate alındığında, isteklilerce sunulan fiyat teklifleri ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun, fiyat teklifi kapsamında sadece mal bulunuyor ise maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak anılan Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinin (a) bendinde hükümler çerçevesinde proforma faturaların sunulmasının, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Yıldırımlar İnş. Mad. Turz. Paz. ve San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan maliyet tespit raporlarının YMM veya SMMM onaylı olması gerekirken, büyük çoğunluğunun Serbest Muhasebeci onaylı olduğu, dolayısıyla söz konusu isteklinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, anılan isteklice sunulan maliyet tespit raporları içerik yönünden incelendiğinde; inşaat grubu iş kalemlerine ilişkin sunulan maliyet tespit raporlarının bu gruba ilişkin sunulan analizlerden herhangi bir farkının bulunmadığı, bu yönüyle maliyet tespit raporu olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, inşaat grubu dışında kalan iş gruplarına ait iş kalemlerine ilişkin çeşitli firmalardan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, ancak fiyat teklifleri kapsamında yer alan iş kalemlerinin malzeme bedeline montaj bedeli dahil edilerek teklif verildiği görülmektedir. Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda anılan 38 inci maddesine göre isteklilerin inşaat iş kalemleri dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri için bu iş kalemine ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir. Bu çerçevede, anılan isteklice sunulan söz konusu iş gruplarına ait fiyat tekliflerinin malzeme ve işçilik bedeli bakımından herhangi bir ayrıştırmaya tabi tutulmadan sunulmasının anılan tebliğ hükmüne aykırı olduğu, bu suretle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu analizler incelendiğinde, işçi çalıştırılmasına ihtiyaç duyulan bütün iş kalemlerinde (pozlarda) saatlik işçi ücretinin 3 TL öngörüldüğü anlaşılmıştır. 30 Aralık 2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan asgari ücret tespit komisyonu kararına göre 01/07/2009-31/12/2009 tarihleri arasında 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretlerinin 23,10 Türk Lirası olarak belirlendiği görülmüştür. Asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin (23,10/7,5 saat ) 3,08 TL olduğu dikkate alındığında başvuru sahibinin sunmuş olduğu analizlerde saatlik işçilik ücreti için öngörmüş olduğu bedelin, saatlik asgari ücretin altında olduğu tespit edilmiştir.

Netice itibari ile, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarına dayanak teşkil eden maliyet tespit raporlarının YMM veya SMMM onaylı olması gerekirken büyük çoğunluğunun SM onaylı olduğu, inşaat grubuna ilişin maliyet tespit raporlarının içerik yönünden analizlerden herhangi bir farkının bulunmadığı bu yönüyle maliyet tespit raporu olarak değerlendirilemeyeceği, analizlerinde yer alan saatlik işçilik ücretlerinin saatlik asgari ücretin altında olduğu, inşaat grubu dışındaki iş gruplarına ait fiyat tekliflerinin malzeme ve işçilik bedeli bakımından herhangi bir ayrıştırmaya tabi tutulmadan teklif edildiği, bu itibarla anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Yıldırımlar İnş. Mad. Turz. Paz. ve San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.