KİK Kararı: 2010/UY.II-3001

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/064
Gündem No : 58
Karar Tarihi : 04.10.2010
Karar No : 2010/UY.II-3001
BAŞVURU SAHİBİ:
Mehmet Altıparmak Yüksek Mimar Müteahhit Sanayi, Yüksek Mimar Müt. San. Cd. 1Şiran/GÜMÜŞHANE

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Trabzon İl Özel İdaresi, Rize Caddesi 61000 TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/67502 İhale Kayıt Numaralı "Trabzon-Yomra Fen Lisesi Ek Bina Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

28.09.2010 tarih ve II.Y.28.97.0176/2010-18E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Trabzon İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği tarafından 29.06.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Trabzon-Yomra Fen Lisesi Ek Bina Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Yüksek Mimar Müteahhit Mehmet Altıparmak’ın 27.08.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin bilâ tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 17.09.2010 tarih ve 28564 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği 29.06.2010 tarihinde gerçekleştirilen şikayete konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 2009 yılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Birim Fiyatları kullanılmak suretiyle tespit edildiği, 2010 yılı birim fiyatlarının Mart ayında yayımlandığı göz önüne alındığında, yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiği, idarece 2010 yılı birim fiyatlarına göre güncellenmesi gereken yaklaşık maliyetin, güncellenmediği ve güncelliğini yitiren yaklaşık maliyet üzerinden aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı, yaklaşık maliyetin mevzuat hükümlerine uygun olarak güncellenmiş olması halinde, kendi tekliflerinin sınır değerin üzerindeki ilk teklif olacağı ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin de aşırı düşük teklif olarak belirleneceği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin güncellenerek, yeniden belirlenen yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplanması ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin de sorgulanarak tekliflerin yeniden değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (f) bendinde yaklaşık maliyet; ihale onay belgesi düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, katma değer vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedeli olarak tarif edilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında;

“İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.” düzenlemesi ile,

**** Aynı Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde;

****“İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

_ a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,_

_ b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler, _

_ c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,_

_ ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,_

_ d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,_

_ esas alınır._

_(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler. _

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yönetmeliğin 11 inci maddesi ise yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesine ilişkin olup, söz konusu maddede;

“(1) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

_ (2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir._

_(3) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda yaklaşık maliyeti oluşturan unsurlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenir.” _düzenlemesi yer almaktadır.

Şikayete konu yapım işi ihalesi kapsamında öğretim binası, kapalı spor salonu, yemekhane ve kontrol kulübesi ve çevre düzenlemesi ile mekanik tesisat, sıhhi tesisat, elektrik tesisatı işleri ve trafo yapılacağı anlaşılmaktadır.

İdarece belirlenen yaklaşık maliyet cetveli incelendiğinde, yaklaşık maliyetin Trabzon Valiliği Bayındırlık ve İskân Müdürlüğünce 30.12.2009 tarihinde 2009 yılı birim fiyatlarından istifade edilmek suretiyle hesaplandığı, yaklaşık maliyetin hesaplandığı tarih dikkate alındığında, 2010 yılı birim fiyatlarının yayımlanmadığı ve idarece yapılan hesaplamanın bu bakımdan mevzuata uygun olduğu, yaklaşık maliyetin ekinde yer aldığı ihale onay belgesinin ise 01.06.2010 tarihinde ihale yetkilisince imzalandığı görülmüştür.

29.06.2010 tarihinde gerçekleştirilen şikayete konu ihalede 2009 yılı birim fiyatları kullanılmak suretiyle oluşturulan yaklaşık maliyet 5.208.056,98.-TL olarak belirlenmişken, ihaleye verilen en yüksek teklifin 4.439.316.02.-TL bedelle yaklaşık maliyetin %15 altında, en düşük teklifin ise 3.420.982.52.-TL bedelle %33 altında olduğu, teklif ortalamasının 3.690.062,80.-TL, geçerli olduğu kabul edilen tekliflerin ortalamasının ise 3.685.917,34.-TL olduğu, teklif ortalamalarının dahi yaklaşık maliyetin %30 altında olduğu anlaşılmıştır.

İhalede ortaya çıkan teklif fiyatlar göz önüne alındığında, idarece 2009 yılı birim fiyatlarıyla hesaplanan yaklaşık maliyetin 2010 yılı piyasa rayiçlerinin üzerinde olduğu, dolayısıyla idarece yaklaşık maliyetin 2010 yılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre güncellenmesine gerek bulunmadığı, kaldı ki Yönetmeliğin 11 inci maddesinin son fıkrasında da yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybettiği durumlarda güncelleneceğinin ifade edildiği, şikayete konu ihalede verilen teklifler dikkate alındığında, yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiğinden bahsedilemeyeceği, idarenin de yaklaşık maliyetin güncellenmesini gerektirecek bir durumun ortaya çıkmadığı görüşüyle, güncelleme işlemine gerek duymadığı ve tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

** KARŞI OY**

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde idari eylem ve işlemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Trabzon İl Özel İdaresi tarafından 07.06.2010 tarihinde ilana çıkılan ve 29.06. 2010 tarihinde gerçekleştirilen şikayete konu ihalede, yaklaşık maliyetin 2009 yılı birim fiyatlarının kullanılmak suretiyle oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi, ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır.

İncelenen ihalede ihale ilanını 20.04.2010, ihale tarihinin 12.05.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerin de açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiği, son derece aşikardır.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Trabzon İl Özel İdaresinin bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalede sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi ve ihalenin sağlıklı bir biçimde sonuçlandırılabilmesi için, 2009 yılı fiyatları baz alınarak belirlenen yaklaşık maliyetin önce 2010 yılı rayiçlerine göre güncellenmesi gerekmektedir. İdarece yapılacak bu güncelleme sonucu bulunacak yeni yaklaşık maliyete göre sınır değerin yeniden belirlenmek suretiyle “düzeltici işlem tesis edilmesi” ve bu aşmadan sonra ihaleye kalındığı yerden devam edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un “itirazen şikayet başvurusunun reddi” şeklindeki kararına katılmıyoruz.

Bahattin IŞIK Abdullah DÜNDAR

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi **