KİK Kararı: 2010/UY.II-2644

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/057
Gündem No : 74
Karar Tarihi : 31.08.2010
Karar No : 2010/UY.II-2644
BAŞVURU SAHİBİ:
Sürücüoğlu Mühendislik Mehmet SÜRÜCÜOĞLU, Tuzcular Mh. İmaret Sk. Kırımlıoğlu İşhanı A Blok 202 Merkez/ANTALYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü, Gazi Bulvarı Fabrikalar Mah. 07108/ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/52676 İhale Kayıt Numaralı "Antalya - Alanya) Ayr.- Konaklı - Güzelbağ Yolu (Takriben Km:3+400 - 9+270 ve Km: 22+080 - 24+440 Kesimlerine Ait) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri İnşaatı Yapımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.08.2010 tarih ve II.Y.24.10.0218/2010-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 07.06.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Antalya - Alanya) Ayr.- Konaklı - Güzelbağ Yolu (takriben Km:3+400 - 9+270 ve Km: 22+080 - 24+440 Kesimlerine Ait) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri İnşaatı Yapımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Mehmet Sürücüoğlu’nun 21.07.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 28.07.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.08.2010 tarih ve 19050 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında analizleri ekinde sunduğu proforma faturaların, teklif alma yazıları vb. belgelerin ihale tarihi itibariyle geçerli olmadığı ve söz konusu faturaların ek belgelerinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesi gereği ihale tarihi itibariyle geçerli olacak şekilde son geçici vergi beyanname dönemini yansıtması gerektiği ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu belgelerin bu şartları karşılamadığı,

2. Aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin analizler ile yardımcı ve alt analizlerindeki miktarların kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan fiyat analizlerindeki miktarları karşılamadığı,

3. 2200/T-1, 2200/T-2, 2202/T, 2204/T, 2500/T, 3605/T, 18.459/T, 16.120/T, 16.134/T ve 17.002/T kalemlerine ait bileşenlere ilişkin girdilerin isteklilerin analizlerinde belirtilmesi gerektiği, aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin analizlerindeki imalat girdilerinin birim fiyat tariflerindeki imalat girdilerini karşılamadığı,

4. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin yüklenici karı ve genel giderleri gösteren hesap tablosu bulunmadığı, ayrıca idari şartnamenin 44.4 üncü maddesi uyarınca noter masrafının genel giderlere dahil edilmediği,

5. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden kamu kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin ilgili rayiç ve birim fiyatlarla ilgili liste sunmadıkları,

6. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin asgari işçilik ücretlerini sağlamadıkları,

7. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin ariyet ocaklarına ait ocak ruhsatlarını ve bunlarla birlikte işletme ruhsatları, işletme izin belgeleri, işyeri açma ruhsatları ve ÇED raporlarını da aşırı düşük açıklamasıyla birlikte sunması gerektiği, ayrıca bu ocakların jeolojik- jeoteknik laboratuar raporları verilerinin Karayolları Teknik Şartnamelerinin esasları dahilinde bulunmamamsı durumunda işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmasının mümkün olmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde işin adı (Antalya - Alanya) ayr.- Konaklı - Güzelbağ yolu (takriben km:3+400 - 9+270 ve km: 22+080 - 24+440 kesimlerine ait) toprak işleri, sanat yapıları ve üstyapı işleri inşaatı yapımı işi ve işin fiziki miktarı toprak işleri, sanat yapıları ve üstyapı işleri şeklinde belirtilmiştir.

İdari şartnamenin 19 uncu maddesinde ise, isteklilerin tekliflerini her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceği ve ihale sonucunda teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.

İncelemeye konu ihaleye 17 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından 12 isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak belirlenerek bu isteklilerin teklifleri üzerinden sınır değerin tespit edildiği anlaşılmıştır. Tespit edilen sınır değerin 4.215.215,09 __ TL olduğu ve sınır değerin altında teklif verdiği belirlenen 4 istekliden 15.06.2010 tarihli yazılar ile teklif bileşenlerine ilişkin açıklama istenildiği görülmüştür.

Aşırı düşük açıklaması talep edilen isteklilerden;

5 K Inş. Taah. Mad. Turz. San.ve Tic. Ltd. Şti. ve Mert Turz. Yat. İşl. Oto. Pet. Tas. Mad. Hafr. ve İnş. San. ortak girişiminin belirlenen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle,

Dursunlar İnş. San.ve Tic Ltd. Şti. firmasının sunmuş olduğu aşırı düşük açıklamasında; 3605/T pozuna ait analizde düz işçi saatlik ücretinin 3,24 TL olarak alınması gerekirken 2,75 TL olarak belirtildiği, ihale konusu işte kullanılacak olan hazır beton için As Beton firmasından alınan proforma fatura ekinde ve 800’lük büz için Kemsa firmasından teklif ekinde, alttemel, temel ve mıcır malzemeleri için AHM Madencilikten teklif yazısı ekinde bulunan SMMM tarafından onaylı maliyet tespit raporunun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, drenaj borusu için alınan proforma ekinde maliyet tespit raporunun bulunmadığı, söz konusu isteklinin sunduğu analizde toprak işleri ile ilgili herhangi bir açıklama ve belgenin bulunmadığı (poz no 2200/T1, 2200/T2, 2202/T, 2204AT, 2209/T ve 2500/T), kutu menfez imalatında kullanılacak olan demir, kalıp, katran, badana gibi malzemeler için herhangi bir açıklama ve belgenin bulunmadığı, ocak taşı ile moloz taş inşaatı ve istifsiz taş dolgu imalatları için (poz no 17.002/T ve 17.081/T) herhangi bir açıklama ve belgenin bulunmadığı gerekçeleriyle,

Enkaya İnş. Nak. Turz. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının sunmuş olduğu aşırı düşük açıklamasında; toprak işlerindeki kazı, reglaj ve sıkıştırma işleri için Gök Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınan fiyat teklifi ekinde bulunan maliyet tespit raporunun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, aynı firmadan üstyapı işlerindeki sulama, silindirle sıkıştırma ve makine ile serme işleri için alınan fiyat teklifi ekinde bulunan maliyet tespit raporunun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, drenaj borusu için Esen plastikten proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde SMMM tarafından onaylı maliyet tespit raporu olduğu, ancak ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin bulunmadığı, üstyapı işlerinde kullanılacak olan alt temel, temel, mıcır, ocaktan taş hazırlanması ve kum-çakıl hazırlanması işleri için Orman İnş. Turz. San. Ltd. Şti. firmasından fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifi ekinde maliyet tespit raporunun bulunduğu, ancak maliyet tespit raporunun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, sanat yapılarında kullanılacak olan inşaat demiri için Uçar Inş. Tic. Turz. Ltd. Şti.den proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde SMMM tarafından onaylanmamış alış ve satış faturası olduğu, maliyet tespit raporunun olmadığı ayrıca proforma faturada kg başına 875 TL olarak teklif edilen demirin alış faturasındaki fiyatının 1025 TL satış faturasındaki fiyatının 911 TL olduğu, bu durumda proforma faturadaki rakamın bu firma tarafından teklif edilmesinin mümkün olmadığı, betonarme kalıbı, iskele ve iksa yapılması ile ilgili olarak Halit Çalışır Firmasından fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifi ekinde SMMM tarafından onaylı maliyet tespit raporunun bulunduğu, ancak maliyet tespit raporunun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, 800'lük büz için Hastaş beton firmasından proforma fatura alındığı, proforma fatura ekinde SMMM tarafından onaylı maliyet tespit raporunun bulunduğu, ancak maliyet tespit raporunun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, ayrıca ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin bulunmadığı, hazır beton için Konya Çimento Hazır Beton firmasından fiyat teklifi alındığı, ancak ekindeki maliyet tespit raporunun fotokopi olduğunun tespit edildiği, toprak işleri, sanat yapıları ve üstyapı işlerindeki nakliyelere, 16.134/T pozuna ait analizde kullanılan sıcak uygulamalı kömür katran ziftinin uygulamasına, ocak taşı ile moloz taş inşaat ve istifsiz taş dolgu imalatlarına ait herhangi bir açıklama ve belgenin bulunmadığının tespit edilmesi gerekçeleriyle,

Söz konusu isteklilerin tekliflerinin reddedildiği, başvuru konusu ihalenin Barış Grup İnş. Nak. Mad. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

_ İhale komisyonu;_

__

_ a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,_

__

_ Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir._

__

_ İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” _hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“…

_ 45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini; _

__

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b)****_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_ c)****_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

__

_ 45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir._

_ 45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır. _

__45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

_ ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir._

_ d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur._

_ 45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir. _

__

_ 45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir._

__

_ 45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır._

__

_ 45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” _açıklaması bulunmaktadır. __

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesinden; isteklinin maliyet hesabı tablosunda birim fiyat teklif cetvelinde yer alan kalemlerin miktar, birim maliyet ve toplam tutarlarını belirttiği, her bir iş kaleminin analizine teklif maliyet fiyat analizi olarak aşırı düşük açıklamasında yer verdiği, analizlerde yer alan dinamit, 1,5 elek kapsül, anfo, infilaklı fitil, fitil PVC kalemleri için 05.03.2010 ve 23.03.2010 tarihli AVPAŞ Av Malz. Paz. ve Mad. San. Nak. ve Tic Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş proforma faturanın sunulduğu, söz konusu faturayı tevsik için SMMM onaylı maliyet tespit raporunun ve son geçici vergi beyanname dönemine ait alış ve satış faturalarının sunulduğu, kırsal motorine ait ADA Ekspres İnş. Petrol İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 17.06.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura ekinde birim maliyet tespitine ilişkin SMMM onaylı rapor ve son geçici vergi beyanname dönemine ait alış ve satış faturasının sunulduğu, toprak işlerinde kullanılacak olan arazöz, buldozer, yükleyici, titreşimli silindir, greyder, ekskavatör, komprasör iş makineleri için maliyet tespit raporlarında şirket aktifinde kayıtlı oldukları belirtilerek ortalama birim maliyet tespit edildiği, tır ve damper için Şahkar Nak. Mad. İnş. Pet. Oto. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 24.06.2010 tarihli proforma faturanın ve eki olarak araç ruhsatlarının sunulduğu, maliyet tespit raporu ile söz konusu araçların yakıt gideri hariç km başına düşen maliyetlerinin hesaplandığı, akaryakıt gideri dahil edilerek 1 m³ kazı malzemesinin 100 m, 300 m ve 10 km taşınması için birim maliyetlerin 0,02 TL, 0,05 TL ve 1,70 TL şeklinde tespit edildiği, drenaj borusu teminine ilişkin Hüseyin Yaman tarafından düzenlenmiş proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura ekinde SMMM onaylı birim maliyet tespit raporunun sunulduğu, son geçici vergi beyanname dönemine ait alış ve satış faturasının sunulduğu, C16, C20 ve C25 hazır beton için Asbetaş Beton San. ve Tic. A.Ş. tarafından hazırlanmış 07.06.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, SMMM onaylı ve son geçici vergi beyanname dönemine ait maliyet tespit raporunun proforma faturanın ekinde bulunduğu, nakliye dahil inşaat demiri için Bozkent İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd.Şti. tarafından hazırlanmış proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura ekinde SMMM onaylı son geçici vergi beyanname dönemini içeren maliyet raporunun sunulduğu, kereste kalemine ilişkin Güler Orman ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 22.06.2010 tarihli proforma fatura ve ekinde kereste kalıp maliyetinin SMMM onaylı son geçici vergi beyanname dönemini içeren maliyet raporunun sunulduğu, Moğan Harfiyat Mad. İnş. Taah. Tic. Ltd.Şti. tarafından hazırlanmış proforma faturada drenaj borusu döşeme işçiliği, ocak taşı ile moloz taş inşaatı yapılması, beton boru döşeme işçiliği, ocak taşı ile iskifsiz taş dolgu, kereste hariç menfez kalıp, beton ve demir işçiliği fiyatlarına yer verildiği, söz konusu kalemlere ilişkin maliyet tespit raporu sunulduğu, 800 lük beton büz boru için Kemsa Yapı Malz. Nak. İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlanmış 24.06.2010 tarihli proforma faturanın sunulduğu, fatura ekinde SMMM onaylı son geçici vergi beyanname dönemini içeren maliyet tespit raporunun sunulduğu, Konaklı Ahm Mad. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 17.06.2010 tarihli teklif yazısında ocak taşı, alttemel malzemesi, temel malzemesi ve asfalt mıcırı için teklif alındığı, teklif yazısının ekinde SMMM onaylı son geçici vergi beyanname dönemini içeren maliyet tespit raporunun sunulduğu görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiaları aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulan tüm isteklileri kapsamakla birlikte Enkaya Inş. Nak. Turz. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti., Dursunlar İnş.San.ve Tic Ltd. Şti. ve 5 K Inş.Taah. Mad. Turz. San.ve Tic. Ltd. Şti. ve Mert Turz.Yat.İşl.Oto.Pet.Tas. Mad. Hafr. ve İnş. San. Ortak Girişiminin tekliflerinin reddedilme gerekçeleri yerinde bulunduğundan ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklama yazısı ve ekleri başvuru sahibinin iddiaları yönünden incelenmiştir;

1-İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu proforma faturaların ve teklif alma yazılarının, AVPAŞ Av Malz. Paz. ve Mad. San. Nak. ve Tic Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş proforma fatura haricinde ihale tarihi sonrasında düzenlenmiş olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu faturaların ihale tarihinden sonra düzenlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamıştır. Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu proforma fatura ve teklif alma yazıları ile anılan fatura ve teklif alma yazılarını tevsik edici belgelerin SMMM tarafından onaylı ve son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin oldukları tespit edildiğinden, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası da yerinde bulunmamıştır.

Ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan nakliyeye ilişkin maliyet tespit raporunun incelenmesinden; 1 m³ kazı malzemesinin 100 m taşınmasının maliyetinin maliyet raporunda 0,02 TL olarak tespit edildiği ancak analizlerde 100 m taşıma maliyetinin birim fiyatının 0,01 TL olarak belirtildiği görüldüğünden, analizlerde yer alan 100 m taşıma maliyetinin istekli tarafından tevsik edilmediği anlaşılmıştır.

2-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından kamu kurum ve kuruluşlarına ait pozlar ve alt analizler esas alınarak analizlerin oluşturulmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizler ile yardımcı ve alt analizlerindeki miktarların kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan fiyat analizlerindeki miktarları karşılamadığı yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

3-Başvuru sahibinin 2200/T-1, 2200/T-2, 2202/T, 2204/T, 2500/T, 3605/T, 18.459/T, 16.120/T, 16.134/T ve 17.002/T kalemlerine ait bileşenlere ilişkin girdilerin tümünün isteklilerin analizlerinde belirtilmesi gerektiği, aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin analizlerindeki imalat girdilerinin birim fiyat tariflerindeki imalat girdilerini karşılamadığı yönündeki iddiasına ilişkin yapılan incelemede; ihale üzerinde bırakılan isteklinin 2200/T-1 poz no’lu iş kalemi için düzenlediği alt analizde 15.010/A poz no’lu kalemde patlayıcı maddeye yer verdiği görülmüştür. 2200/T-1 poz no’lu iş kaleminin birim fiyat tarifinde; “ K.T.Ş. nin 201.,202.,203.,204.,207., 210 ve 301. kısımlarındaki esaslar dahilinde, her cins ve klastaki zeminde patlayıcı madde kullanmadan yarma, yan ariyet ve derivasyon kazısı yapılması, kullanılması, depo veya dolgulara nakli ” açıklamasına yer verildiği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin düzenlediği 2200/T-1 iş kalemine ilişkin analizinin, ilgili iş kaleminin tarifini karşılamadığı anlaşılmıştır.

4-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük açıklama üst yazısında yüklenici karı için öngördüğü 1.559.236,27 TL bedele yer verildiği anlaşılmıştır. Söz konusu isteklinin kar ve genel giderleri ilişkin tablo sunmamasının analizin içeriğine etkisinin bulunmadığı ve söz konusu bedelin noter masrafını karşılayabilecek düzeyde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin yüklenici karı ve genel giderleri gösteren hesap tablosu bulunmadığı, ayrıca idari şartnamenin 44.4 üncü maddesi uyarınca noter masrafının genel giderlere dahil edilmediğine ilişkin iddiası yerinde bulunmamıştır.

5-İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış fiyatların analizlerde kullanılmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden kamu kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin ilgili rayiç ve birim fiyatlarla ilgili liste sunmadıklarına yönelik iddiası yerinde görülmemiştir.

6-İhale üzerinde bırakılan isteklinin asgari işçilik ücretlerini sağlayıp sağlamadığı yönünden yapılan incelemede, analizlerde büz döşeme işçiliği için 2,00 TL ve drenaj borusu döşeme işçiliği olarak 0,25 TL olarak belirtildiği ancak söz konusu kalemlerin proforma fatura ile açıklandığının belirtilmesine karşın Moğan Harfiyat tarafından hazırlanmış proforma fatura ekinde bulunan maliyet tespit raporunda söz konusu kalemlere yer verilmediği anlaşılmıştır.

7-Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin ariyet ocaklarına ait ocak ruhsatlarını ve bunlarla birlikte işletme ruhsatları, işletme izin belgeleri, işyeri açma ruhsatları ve ÇED raporlarını da aşırı düşük açıklamasıyla birlikte sunması gerektiği, ayrıca bu ocakların jeolojik- jeoteknik laboratuar raporları verilerinin Karayolları Teknik Şartnamelerinin esasları dahilinde bulunmaması durumunda işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmasının mümkün olmadığı yönündeki iddiası, ihale üzerinde kalan isteklinin ocak taşı, kırılmış alttemel, temel ve asfalt malzemesi kalemleri için teklif aldığı firmanın Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenmiş işletme ruhsatının ve Antalya İl Özel İdaresi tarafından düzenlenmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatının proforma fatura ekinde bulunduğu anlaşıldığından yerinde bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları ANTALYA 13.Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlerken; iş bünyesinde yer alan Kamu Kurum ve Kuruluşlarının 2010 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, ancak bu birim fiyatlara %40 oranında bölgesel tenzilat uygulanarak yaklaşık maliyet belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, kamu kurum ve kuruluşlarının 2010 yılı birim fiyatlarından %40 oranında tenzilatların niçin yapıldığının**** gerekçesi yaklaşık** ** maliyetin dayanağı olan hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan **Karayolları Antalya 13. Bölge Müdürlüğü **ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ve/veya Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, bu kuruluşlarca yayımlanmış olan fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre Bayındırlık Bakanlığı veya başka bir kamu kuruluşunca yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **