KİK Kararı: 2010/UY.II-2480

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/056
Gündem No : 3
Karar Tarihi : 23.08.2010
Karar No : 2010/UY.II-2480
BAŞVURU SAHİBİ:
Ertuğrul İnşaat Tur. San. ve Tic. A.Ş., Ulubey Sok. No:24 Gaziosmanpaşa / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Adnan Menderes Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, Merkez Yerleşke Kemez Mevkii AYDIN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/42329 İhale Kayıt Numaralı "Kampüs Altyapısı İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

12.08.2010 tarih ve II.Y.21.63.0199/2010-38E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Adnan Menderes Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 22.04.2010 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Kampüs Altyapısı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Ertuğrul İnşaat Tur. San. ve Tic. A.Ş.’nin 07.07.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 12.07.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.07.2010 tarih ve 16640 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.07.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki belgelerin, mevzuata uygun, yeterli ve açık olduğu; piyasadaki gerçek fiyat ve maliyetlerin hesap edilmesi suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının ihaleyi yapan idareye sunulduğu;

a) Firmalarına tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeme sebeplerini açıklayan yazıda, resmi kurum ve kuruluşlardan alınan birim fiyatlara herhangi bir kâr konulmadığı ve bu durumun gerçekleri yansıtmadığından bahisle bu kalemlere ait fiyatların gerçek piyasa fiyatları olmadığı hususunun belirtildiği; ancak firmalarının piyasa fiyatları ile kârsız birim fiyatları karşılaştırdığı ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince resmi kurumlardan alınan birim fiyatlara kâr ilâve edilmesine gerek duyulmadığı,

b) Kesinleşen ihale kararının 3 üncü maddesinde; 10 kalem imalata ait birim fiyat analizlerinde bulunan işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olmasının gerekçe olarak gösterildiği; bu kalemlere ait analizler incelendiğinde, söz konusu imalata ait esas fiyatın piyasadan temin edilen proforma faturadan alındığı ve proforma faturadaki fiyata işçilik ücretinin dahil edildiği, söz konusu analizlerde bulunan işçilik ücretlerinin ise iş kalemlerine ait imalat ve maliyetler düşünülerek ilave edildiği ve ek kâr gibi düşünüldüğü,

c) Dört-El Prefabrik Ltd. Şti. tarafından hazırlanan maliyet tespit raporunda, işçilik, elektrik vs. kalemler için miktarın “1” olarak belirlenmesi ve herhangi bir analiz konulmamasının gerekçe olarak gösterildiği; maliyet tespit raporunda analiz yapılmasını gerektirecek bir durumun olmadığı; raporda, m², mt vs. herhangi bir birim imalatın gerçekleştirilmesi için gerekli olan işçilik elektrik, akaryakıt vs. ihtiyaçların birim bazında belirtildiği, söz konusu raporun ayrıntılı bir analiz olduğu ve aynı zamanda YMM tarafından onaylandığı, Kamu İhale Genel Tebliğine göre bu raporların YMM tarafından onaylanmasının yeterli olduğu,

d) Değerlendirme dışı bırakılma sebepleri arasında, ADÜ-7501 poz numaralı imalata ait imalatçının test ve deney raporlarının bulunmaması hususunun gerekçe olarak gösterildiği; ancak proforma faturasını sundukları firmanın teklif ettiği malzeme ile ilgili olarak TS belgesini haiz olması sebebiyle test raporlarının aşırı düşük teklif açıklamasına konulması gibi bir şartın bulunmadığı; herhangi bir firmadan ürün alacak kuruluşların kendi aldıkları ürünler için istedikleri test ve deneyleri yaptırmakta serbest oldukları; teklif alınan firmanın bu doğrultuda TS ürün belgesine sahip olmasının yeterli olduğu,

e) YBFA-E 150 mm boru malzemesi için alış-satış faturası ve birim maliyet cetveli belgelerinin olmadığı hususunun gerekçe olarak gösterildiği; Berkay İnş. Ltd. Şti.’den alınan bu imalat kalemine ait proforma fatura ile alış-satış faturalarının teklif açıklamaları kapsamında mevcut ve kamu ihale mevzuatına uygun olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde ihalenin adı “Kampus altyapısı inşaatı” olarak belirlenmiştir.

Aynı şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde verilecektir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece hazırlanan birim fiyat teklif cetveli örneğinde, ihale konusu işin “inşaat” kısmı için 93, “mekanik tesisatı” kısmı için 31, “elektrik tesisatı” kısmı için 145 ve “peyzaj” kısmı için 19 olmak üzere toplam 288 adet iş kalemi olduğu tespit edilmiştir.

İhale işlem dosyasında bulunan belgelerden, ihaleye teklif veren 7 firmadan başvuru sahibi firma olan Ertuğrul İnşaat Tur. San. ve Tic. A.Ş.’nin 15.06.2010 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu yazı ile bahsi geçen isteklilerden, fiyat analizleri ve analizlere dayanak teşkil eden proforma fatura, teklif alma yazıları, yardımcı analizler gibi belge ve bilgilerin talep edildiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerce yapılacak açıklamalarla ilgili olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin**** “İstenecek belgeler”**** başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ;_“ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;_

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur._

d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin**** “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi”**** başlıklı 38 inci maddesinde;****“38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

_Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.0 02 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir…” _açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”**** başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasında;****“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

…

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

…

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamasına göre, isteklilerce yapılan aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaların belgelere dayanması ve belgelere dayanılmaksızın yapılan veya belgeleri mevzuata aykırılık taşıyan açıklamaların kabul edilmemesi gerekmektedir.

Bu açıdan bakılarak, ihale üzerinde kalan istekli tarafından yapılan 24.06.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde; inşaat, mekanik tesisat, elektrik tesisatı ve peyzaj işleri için piyasadan teklif alınan iş kalemleri ile resmi kurum ve kuruluşların birim fiyatlarının kullanıldığı iş kalemlerinin belirtildiği listeler; inşaat işleri için 36 adet analiz (ilgili listede 57 kalem için resmi kurum ve kuruluşların birim fiyatlarının kullanıldığı belirtilmiştir); mekanik tesisat için 9 adet analiz (ilgili listede 22 kalem için resmi kurum ve kuruluşların birim fiyatlarının kullanıldığı belirtilmiştir); elektrik tesisatı için 2 adet analiz (ilgili listede 143 kalem için resmi kurum ve kuruluşların birim fiyatlarının kullanıldığı belirtilmiştir) ve peyzaj işleri için 7 adet analiz (ilgili listede 12 kalem için resmi kurum ve kuruluşların birim fiyatlarının kullanıldığı belirtilmiştir) ve 11 adet çeşitli iş kalemleri için piyasadan alınmış proforma faturalar veya fiyat teklifleri ile bunları destekleyici maliyet tespit raporu, birim maliyet cetveli ve alış-satış faturası gibi belgelerin mevcut olduğu görülmüştür.

Yukarıda yapılan tespit doğrultusunda, başvuru sahibi firmanın aşırı düşük teklif açıklaması, gerek söz konusu açıklamayla ilgili olarak idarece belirlenen yeterli bulunmama sebepleri, gerekse de kamu ihale mevzuatı açısından aşağıda değerlendirilmiştir:

a) Başvuru sahibinin iddiasının (a) kısmı ile ilgili olarak, idarece bahis konusu istekliye tebliğ edilen 15.06.2010 tarihli aşırı düşük teklif sorgusu yazısında; “...Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45. maddesi gereğince, teklifiniz kapsamında verilmiş olan analizlere (inşaat işleri, mekanik tesisat işleri, elektrik işleri, peyzaj işleri) dayanak teşkil etmek üzere, ihale dokümanında belirlenmiş olan poz ve/veya tariflere uygun olarak, bütün belge ve bilgilerin (Proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler vb.) hazırlanarak üç (3) iş günü içinde ihale komisyonuna verilmek üzere Rektörlüğümüze (Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı) ulaştırılması gerekmektedir...” ifadesi bulunmaktadır.

İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamaları ile ilgili olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler”**** başlıklı 60 ncı maddesinde;****“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır...” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda verilen “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi”**** başlıklı 38 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre; bir istekli, teklif ettiği birim fiyatlarda, herhangi bir resmi kurum veya kuruluş tarafından yayımlanan bir birim fiyatın kâr ve genel gider içermeyen halini kullanabilir ve böyle bir durumda analiz düzenlenmesi zorunlu değildir. Mevcut durumda da, başvuru sahibi firmanın inşaat, elektrik, mekanik ve peyzaj iş kalemleri ile ilgili olarak yukarıda belirtilen sayıda pozda resmi kurum ve kuruluşlara ait birim fiyatların kâr ve genel gider hariç hallerini kullandığı görülmektedir.

Anlatılan sebepten, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının, idarece, imalatların çoğunun resmi kurum ve kuruluşlara ait birim fiyatların kârsız ve genel gidersiz halleri üzerine kâr ve genel gider ilave edilmemesi sebebiyle imalatların sağlıklı olarak yapılamayacağı gerekçesiyle yeterli görülmemesi hususu mevzuata aykırı bulunmuştur.

Ancak, isteklilerin tekliflerini, idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile yukarıda zikredilen Yönetmeliğin 60 ncı maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda açıklamaları gerekmektedir.

Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 60 ncı maddesinde; “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

_ 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz._

25.3. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

Aynı şartnamenin “İş ve iş yerinin sigortalanması” başlıklı 54 üncü maddesinde ise; “54.1 Yüklenici; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler çerçevesinde “all risk” sigorta yaptırmak zorundadır...” düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu düzenlemeler ışığında, başvuru sahibi firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının üst yazısında yapılan açıklamalar ile bu yazı ekindeki diğer belgeler arasında, idari şartnamenin yukarıda belirtilen maddelerindeki genel giderlerle ilgili olarak bir izahata veya belgelendirmeye rastlanmamıştır. Bu yüzden, her ne kadar resmi kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatlar, kâr ve genel gider oranı eklenmeksizin kullanılabilirse de, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında, idari şartnamedeki mezkur giderler ile teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar vb. hususları açıklamaları gerektiğinden, başvuru sahibi firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönden mevzuat açısından yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.

b)**** Başvuru sahibinin iddiasının (b) kısmı ile ilgili olarak, idarece bahis konusu istekliye tebliğ edilen 01.07.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeme sebeplerini açıklayan yazı ekindeki ihale komisyon kararının 3 üncü maddesinde; inşaat işleriyle ilgili 10 adet poza ait analizlerde, bir işçinin bir saatlik çalışması için asgari 3,24 TL teklif edilmesi gerekirken, istekli tarafından zikredilen tutarın altında kalan 0,43 TL ile 3,00 TL arasında değişen farklı tutarlara sahip işçilik ücreti gösterilmesi sebebiyle, bu durumun kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu belirtilmektedir.

Başvuru sahibi istekli ise söz konusu imalatlara ait esas fiyatın piyasadan temin edilen proforma faturalardan alındığını ve proforma faturadaki fiyata işçilik ücretinin dahil olduğunu, söz konusu analizlerde bulunan işçilik ücretlerinin ise iş kalemlerine ait imalat ve maliyetler düşünülerek ilave edildiğini ve ek kâr gibi düşünüldüğünü ifade etmektedir.

İnşaat işlerinde, analizler, bir iş kalemini oluşturan malzeme-işçilik gibi bileşenleri göstermek ve bu bileşenler için teklif edilen birim fiyat ve miktarların çarpılması ile oluşan birim maliyetlerin toplanması suretiyle, o iş kalemine ait birim fiyatı elde etmek için yapılmaktadır.

Bu tespit doğrultusunda, başvuru sahibinin idarece tespit edilen söz konusu 10 adet analizi incelendiğinde, örnek olarak, “16.003/MK, 16.057/1A, 16.058/A ve 16.059/A (hazır beton dökülmesi)” pozlarına ait analizlerde, hazır betona ait proforma faturadan aktarılan birim fiyat ile işçiliğe ait birim fiyatın ayrı ayrı gösterildiği, nakliye alt pozu için ise herhangi bir birim fiyat öngörülmeyerek, bu pozun birim fiyatı için “dahil” ifadesinin kullanıldığı görülmüştür. Mezkûr analizden, hazır beton için teklif edilen birim fiyata, hazır betonun ve nakliyenin dahil olduğu, fakat işçiliğin hariç olduğu sonucu çıkmaktadır.

Benzer durum, örneğin, “18.460/1, 18.460/2, 18.460/3 ve 18.460/4 (PVC esaslı boru temini ve yerine döşenmesi)” pozları için de geçerlidir. Söz konusu iş kalemi için alınan teklif formunun ekinde, teklif formu hazırlayan firmaya ait alış–satış faturaları bulunmaktadır. Dolayısıyla, mevcut durumdan, söz konusu firmanın üretici olmadığı anlaşılmaktadır. Bu iş kalemlerine ait analizlerde de, hazır betonla ilgili analizlerde olduğu gibi, teklif formundan aynen alınan malzeme birim fiyatı ile işçilik ücreti ayrı ayrı belirtilirken, nakliye için “dahil” ifadesi kullanılmıştır. Dolayısıyla, iddia edilenin aksine, işçilikle ilgili birim fiyatın, başvuru sahibi tarafından analize dahil edildiği açıktır ve istekli tarafından işçilik olarak tanımlanan bir bileşenin, daha sonra idarece genel gider veya kâr olarak kabul edilmesi veya bu şekilde bir tahminde-çıkarımda bulunulması imkânı bulunmamaktadır.

Başvuru sahibinin iddia ettiği gibi, söz konusu analizlerde, işçiliğin proforma faturadan alınan fiyata dahil olduğu hususunun açık olarak anlaşılabildiği bir analiz için yeterli bir örnek yine başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki “23.152 (profillerle pencere ve kapı yapılması)” ve “23.176 (çeşitli demir işi yapılması)” pozlarında bulunabilir. Bu iki poza ait analizlerde, proforma faturadan alınan birim fiyatın (her ne kadar maliyet tespit raporunda işçilik saat ücretlerinin mevzuat açısından yetersiz olduğu görülse de) olduğu gibi analize aktarıldığı ve işçilik+nakliye kalemleri için “dahil” ifadesinin kullanılması suretiyle işçiliğin teklif edilen birim fiyat içerisinde yer aldığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan sebeplerden, idarece bu konuda yapılan tespitin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

c)**** Başvuru sahibinin iddiasının (c) kısmı ile ilgili olarak, söz konusu isteklinin, prefabrik beton parke, bordür ve oluk taşı imalat kalemleri için, Dört-El Pref. Bet. Yapı Elem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nden proforma fatura ve maliyet tespit raporu aldığı müşahede edilmiştir.

Konu ile ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin, yukarıda verilen, “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”**** başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasının altıncı bendinin (b) alt bendine göre, isteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde mevzuata uygun olarak maliyet tespit raporu sunulması ve raporda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetlerinin belirtilmesi gerekmektedir.

__

Bu doğrultuda, adı geçen firma tarafından proforma faturaya ilişkin olarak verilen maliyet tespit raporu ekindeki bordür, parke ve oluk taşı imalatlarına ait maliyet oluşum tablolarında, sözü geçen imalatların birim ortalama maliyetleri gösterilmiştir. Bahsedilen tablolarda, işçilik, elektrik, akaryakıt, kalıp ve su bileşenleri için miktarın “1”, birimin ise “Br” olarak belirlendiği görülmüştür. Belirtilen tablolarda, zikredilen maliyet bileşenlerinin birimleri (Kw, lt, kişi, m²-mt vs.) ile imalatın tamamlanmasında o bileşenlerden kaç birim kullanılacağı hususu anlaşılamadığından, idarece yapılan iddia konusu tespitin yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

d)**** Başvuru sahibinin iddiasının (d) kısmı ile ilgili olarak, ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen birim fiyat tariflerinde, “ADÜ-7501 (Prefabrik beton parke imali ve yerine döşenmesi” pozu ile ilgili olarak “Hazırlanmış ve tesviyesi tamamlanmış temeller üzerine Y.F.Ş’nin 56. kısmındaki esaslar dahilinde prefabrik beton eleman yapma tesisinde imal edilen beton parkenin … projesinde belirtilen şekil, eğim ve kesitlerde yerine konulması…” açıklaması bulunmaktadır.

İdarece bahis konusu istekliye tebliğ edilen 01.07.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeme sebeplerini açıklayan yazı ekindeki ihale komisyon kararının 5 inci maddesinde; bahsi geçen pozdaki imalatın, Yollar Fenni Şartnamesinin 56 ncı kısmındaki 2.3.f maddesinde belirtilen hususlarla ilgili belgelerin açıklama kapsamında bulunmadığı ifade edilmektedir.

Başvuru sahibi firma ise, “ADÜ-7501” poz numaralı imalata ilişkin olarak proforma faturasını sundukları firmanın teklif ettiği malzeme ile ilgili olarak TS belgesini haiz olduğunu, test raporlarının aşırı düşük teklif açıklamasına konulması gibi bir şartın bulunmadığını ve teklif alınan firmanın bu doğrultuda TS ürün belgesine sahip olmasının yeterli olduğunu belirtmektedir.

Ancak, istekliler, tekliflerini hazırlarken ihale dokümanında yer alan proje, mahal listesi, birim fiyat tarifleri vb. unsurları dikkate almak zorundadırlar. Dolayısıyla, başvuru sahibinin teklif açıklamasını yaparken “ADÜ-7501” pozuna ilişkin birim fiyat tarifindeki idarece belirtilen hususla ilgili de izahat yapması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ne var ki, idarece belirtilen deney sonuçlarının verilmesi gerekliliği ile ilgili bir zorunluluk olmadığı düşünülse de, teklif edilen ürünlerin, yine idarece belirtilen ilgili Türk standartlarına uygunluğunu tevsik eden belgelerin, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulması gerekirken, beton parke, bordür ve oluk taşı için alınan proforma fatura ekindeki belgeler arasında, bu ürünlerin standartlara uygunluğunu gösteren bir evraka rastlanmadığından, idarenin tespiti yerinde görülmüştür.

e)**** Başvuru sahibinin iddiasının (e) kısmı ile ilgili olarak, elektrik tesisatı iş kalemleri arasında bulunan “YBFA-E1 (…Ø150’lik altyapı kablo muhafaza borularının toprağa döşenmesi)” pozu ile ilgili olarak, idarece, istekli tarafından söz konusu iş kalemine ilişkin olarak proforma fatura, alış-satış faturası vb. destekleyici belgelerin açıklama dahilinde mevcut olmadığı ifade edilse de, başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, söz konusu pozla ilgili olarak, Berkay İnş. ve Mlz. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınan proforma fatura ve ekindeki alış-satış faturalarının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu açıdan, başvuru sahibinin iddiası yerindedir.

Ancak, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda verilen 45.1.6 ncı maddesine göre, istekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır.

Geçici vergi dönemleri aşağıdaki gibidir:

Birinci dönem: Ocak-Şubat-Mart

İkinci dönem: Nisan-Mayıs-Haziran

Üçüncü dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül

Dördüncü dönem: Ekim-Kasım-Aralık

İhalenin gerçekleştiği gün olan 14.06.2010 tarihi, ikinci geçici vergi beyanname dönemi içerisinde kalmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu proforma faturayı veren firmanın alış-satış faturalarının, son geçici vergi beyanname dönemi olan 2010 yılı birinci geçici vergi beyanname dönemine ait olması yada eğer son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamıyorsa bir önceki geçici vergi beyanname dönemi olan 2009 yılı dördüncü geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olması gerekmektedir.

__

Bahsi geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan proforma fatura ve ekindeki alış-satış faturaları ile fiyat teklif ve ekindeki maliyet tespit raporlarının incelenmesi sonucunda, iddia konusu “YBFA-E1” pozu ile ilgili olarak proforma faturanın temin edildiği Berkay İnş. ve Mlz. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan satış faturasının 02.06.2010, alış faturasının ise 30.05.2010 tarihli olduğu ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadıkları belirlendiğinden, başvuru sahibinin bu iş kalemi için sunduğu destekleyici belgelerin mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda zikredilen kamu ihale mevzuatında yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde yapılan tespitler doğrultusunda, başvuru sahibi Ertuğrul İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat açısından yeterli olmadığı sonucuna varıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

__

Ek olarak, başvuru konusu ihalenin, belli istekliler arasında ihale usulü ile yapıldığı görülmüştür.

__

Bu konuda, Kamu İhale Kanununun “Belli istekliler arasında ihale usulü” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında; “ _Belli istekliler arasında ihale usulü, yapılacak ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idarece davet edilen isteklilerin teklif verebildiği usuldür._Yapım işleri, hizmet ve mal alım ihalelerinden işin özelliğinin uzmanlık ve/veya ileri teknoloji gerektirmesi nedeniyle açık ihale usulünün uygulanamadığı işlerin ihalesi ile yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısını aşan yapım işi ihaleleri bu usule göre yaptırılabilir. ” hükmü mevcuttur.

Anılan Kanunun “Eşik değerler” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Kanun kapsamındaki idarelerin yapım işlerinde onbirtrilyon Türk Lirası. (yirmiüçmilyon beşyüzellibirbin kırkdört Türk Lirası)*” hükmü mevcuttur.

Söz konusu ihale, yukarıda da belirtildiği gibi, “Kampus altyapısı inşaatı” yapım işidir ve işin özelliğinin uzmanlık ve/veya ileri teknoloji gerektirmediği ve yaklaşık maliyetin, yukarıda belirtilen eşik değerin yarısından az olduğu görüldüğünden, mezkûr ihalenin belli istekliler arasında ihale usulü ile değil açık ihale usulü yöntemi ile ihaleye çıkılması gerektiği sonucuna varılarak, konunun değerlendirilmek üzere Yüksek Öğretim Kurumu Başkanlığına bildirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

2. 4734 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki usule aykırı şekilde, açık ihale usulü ile çıkılması gerekirken belli istekliler arasında ihale usulü ile ihaleye çıkılması hususunun değerlendirilmek üzere YÖK'e bildirilmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****