KİK Kararı: 2010/UY.II-2126

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/051
Gündem No : 36
Karar Tarihi : 19.07.2010
Karar No : 2010/UY.II-2126
BAŞVURU SAHİBİ:
Mir Yapı İnşaat Müşavirlik San. ve Tic. Ltd. Şti., Ofis Gevran Caddesi, Akkoyunlu Apt., No:2/7, DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü, Büyükalp Caddesi, Yenişehir / DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/17804 İhale Kayıt Numaralı "Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü 97. Şube Şefliği Asfalt İhzarat Binası ve Lojman Binası İnşaatı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

12.07.2010 tarih ve II.Y.15.86.0199/2010-26E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 30.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü 97. Şube Şefliği Asfalt İhzarat Binası ve Lojman Binası İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak Mir Yapı İnşaat Müşavirlik San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 14.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 21.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 01.06.2010 tarih ve 12918 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan firmanın vermiş olduğu aşırı düşük teklif ile ihale konusu işin yapılamayacağı; başvuru sahibi firma tarafından verilen teklifin, imalatların tek tek metrajlandırılması ve gerçek piyasa koşullarına göre fiyatlandırılması sonucu oluşturulduğu, vermiş oldukları tekliften daha düşük bir fiyata söz konusu işin yapılamayacağı; ihale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasındaki, teklif cetveli, metraj, analiz ve proforma faturaların kamu ihale mevzuatında belirlenen kriterlere uygunluğunun tekrar incelenmesi gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde ihalenin adı “Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü 97. Şube Şefliği Asfalt İhzarat Binası ve Lojman Binası İnşaatı İşi” __ olarak belirlenmiştir.

Aynı şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; “ İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.__” __ düzenlemesi yer almaktadır.

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden çıkılan ihalede, idari şartname ile doküman satın alanlara ilişkin forma göre, isteklilere, idari şartname, standart formlar ve sözleşme tasarısı dışında, projeler, özel teknik şartname ve mahal listesinin verildiği belirtilmektedir.

İdarece gönderilen ve Kurum kayıtlarına 08.06.2010 tarihinde giren ilk ihale işlem dosyasında yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler ile ihale dokümanı yer almadığından, 22.06.2010 tarihinde bahsi geçen evrak idareden talep edilmiştir. Bunun üzerine idarece gönderilen ve 25.06.2010 tarihinde Kurum Kayıtlarına alınan doküman arasında yaklaşık maliyet hesabı ile ilgili belgeler olmasına karşın ihale dokümanı bulunmadığından, 28.06.2010 tarihinde, söz konusu belgeler ihaleyi yapan idareden yeniden istenmiştir. İdare tarafından gönderilen ihale dokümanı kapsamında yer alan belgeler ve CD içerisinden bulunan proje ve mahal listeleri 30.06.2010 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır.

İhale komisyon kararında yer alan bilgiler doğrultusunda, başvuru konusu ihalede sınır değer, 1.306.817,09 TL olarak tespit edilmiştir. Bu tutarın altında kalan dokuz istekliden bir tanesinin teklifinin belge eksikliği sebebiyle idarece değerlendirme dışı bırakıldığı ve kalan sekiz isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu belirlenmiştir. İdarece söz konusu sekiz istekliye tebliğ edilen 31.03.2010 tarihli yazıda, ihale konusu işin nasıl yapılacağı ile ilgili savunma kapsamında, birim fiyat analizleri ile bu analizlere dayanak teşkil eden proforma fatura vb. belgeler talep edilmektedir.

03.05.2010 tarihli ihale komisyon kararına göre, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan sekiz istekliden üçü, aşırı düşük teklif açıklaması yapmaması sebebiyle, dördü ise teklif açıklamalarının mevzuat açısından yetersiz bulunması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmış, ihale üzerinde kalan isteklinin 07.04.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması ise yeterli görülmüştür. Sınır değerin üzerindeki geçerli ilk teklif sahibi olan başvuru sahibi firma ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firma olarak belirlenmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerce yapılacak açıklamalarla ilgili olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ; “ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur._

d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.0 02 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.

…

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır…” açıklaması,__

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasında; “45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

…

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

…

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamasına göre, isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamaların belgelere dayanması ve belgelere dayanılmaksızın yapılan veya belgeleri mevzuata aykırılık taşıyan açıklamaların kabul edilmemesi gerekmektedir.

Başvuru konusu ihaleye anahtar teslimi götürü bedel üzerinden çıkıldığından ve söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birinden az olduğundan, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda belirtilen 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre, aşırı düşük teklif açıklaması yapan isteklilerin, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelini teklif açıklamaları kapsamında sunmaları gerekmektedir.

Bu açıdan bakılarak, ihale üzerinde kalan istekli tarafından yapılan 07.04.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin (1) numaralı alt bendinde istenen hesap cetveli, proforma faturalar ve alış-satış faturaları, fiyat teklifleri ve maliyet tespit raporları ile analiz ve alt analizler bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihale, asfalt ihzarat binası ve lojman binası olmak üzere iki ayrı bina inşaatını kapsamaktadır. Asfalt ihzarat binası, pursantaj listesi ve yaklaşık maliyet cetvelinde, hizmet binası olarak adlandırılmıştır ve ihale üzerinde kalan firmanın açıklamasında da bu şekilde isimlendirilmiştir.

İhale işlem dosyasında bulunan pursantaj listesinde, lojman binasına ait toplam 249 adet iş kalemi (lojman binası inşaat imalatları: 86, mekanik imalatları: 75 ve elektrik imalatları 88 adet); hizmet binasına ait olarak ise toplam 175 adet iş kalemi (hizmet binası inşaat imalatları: 80, mekanik imalatları: 40 ve elektrik imalatları 55 adet) bulunmaktadır.

İhale uhdesinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan hesap cetvelindeki kalemlerin sayısı da yukarıda zikredilen pursantaj listesindeki iş kalemlerinin sayısı ile aynıdır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda verilen 38 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre, kamu kurum ve kuruluşlarına ait birim fiyatların, söz konusu maddede anlatıldığı şekliyle teklif edilmesi ve bu birim fiyatların ait oldukları iş kalemlerinin bir listesinin açıklama ile birlikte verilmesi halinde, söz konusu iş kalemleri için analiz verilmesine gerek yoktur. Ancak, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında, böyle bir listeye rastlanmadığından, mezkûr Tebliğin aynı maddesine göre, iş kalemleri/gruplarının tamamı için analiz sunulması zorunludur.

Anılan aşırı düşük teklif açıklamasında, lojman binasına ait 230 adet analiz, hizmet binasına ait 30 adet analiz ile çeşitli pozlara ait 26 adet alt analiz ve 20 adet nakliye analizi sunulduğu tespit edilmiştir. Hizmet binasına ait analizlerin, lojman binasına ait analizlerden az oldukları görülmekle beraber, iki bina için kullanılan pozların çoğunun ortak olması sebebiyle bu farkın oluştuğu anlaşılmıştır. Lâkin, bahsi geçen isteklinin hesap cetvelinde, lojman binası için toplam 249 adet, hizmet binası için ise toplam 175 adet iş kalemi var olduğundan, hesap cetvelinde bulunan iş kalemleri ile sunulan analiz sayısı birbirini tutmamaktadır.

Yapılan incelemede, lojman binası inşaatı işine ait 04.290/5C2, MSB.660/A1, ÖBF.01, ÖBF.06, ÖBF.07, ÖBF.08, 174.111, ÖzelM-1, ÖzelM-3, ÖzelM-4, ÖzelM-5, ÖzelM-6, ÖzelM-7, 829.101, 904.104, ÖzelE-1, ÖzelE-2 ve ÖzelE-3 pozları ile hizmet binası inşaatı işine ait 04.290/5C2, MSB.922/A, ÖBF.01, ÖBF.02, ÖBF.03, ÖBF.04, ÖBF.05, ÖBF.06, ÖzelM-1 ve ÖzelM-5 pozlarına ait analizlere ihale üzerinde kalan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında rastlanmamıştır. Dolayısıyla tespit edilen bu eksikliklerin mevzuata aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda verilen 45.1.6 ncı maddesine göre, istekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır.

Geçici vergi dönemleri aşağıdaki gibidir:

Birinci dönem: Ocak-Şubat-Mart

İkinci dönem: Nisan-Mayıs-Haziran

Üçüncü dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül

Dördüncü dönem: Ekim-Kasım-Aralık

İhalenin gerçekleştiği gün olan 30.03.2010 tarihi, birinci geçici vergi beyanname dönemi içerisinde kalmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu proforma faturayı veren firmanın alış-satış faturalarının, son geçici vergi beyanname dönemi olan 2009 yılı dördüncü geçici vergi beyanname dönemine ait olması yada eğer son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamıyorsa bir önceki geçici vergi beyanname dönemi olan 2009 yılı üçüncü geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olması gerekmektedir.

__

Bahsi geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan proforma fatura ve ekindeki alış-satış faturaları ile fiyat teklif ve ekindeki maliyet tespit raporlarının incelenmesi sonucunda, örneğin; ÖBF.01 (Çelik kapı) pozu için sunulmuş olan proforma fatura ekinde bulunan alış-satış faturalarının 13.03.2010 ve 26.03.2010 tarihlerine ait olduğu ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı; 04.008 (Portland çimentosu) için sunulmuş olan proforma fatura ekinde bulunan alış-satış faturalarının 06.01.2010 ve 22.01.2010 tarihlerine ait olduğu ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı ve 04.626/01B vb. altı poz (Cam tülü taşıyıcılı örtü) için sunulmuş olan proforma fatura ekinde bulunan satış faturasının 01.01.2010 tarihine ait olduğu ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı belirlenmiştir.

İhale uhdesinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında mevcut olan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, hesap cetvelinde yer alan iş kalemlerinden hangisi için sunulduğuna dair karşılaştırmalı bir liste vb. bir belge, açıklama kapsamında bulunmadığından, sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerindeki iş kalemlerinin, hesap cetveli ve analizlerdeki pozlarda yer alan unsurları karşılayıp karşılamadığı hususlarını tespit etme imkânı zorlaşmaktadır. Yapılan incelemede, bahsedilen istekliye ait teklif açıklamasında, beton bordür (17.171/MK), tuğla (18.071/1), çeşitli pozlarda kullanılan farklı profillerde demir, ahşap parke (21.294), Ø8-28 arası beton çelik çubukları, asma tavan malzemeleri (23.243/1), dış mekân döşeme kaplaması (26.021) ve kireç (18.231’in alt analizi) gibi malzemeler için sunulmuş proforma fatura, fiyat teklifi veya stok tespit raporu vb. destekleyici belgelere rastlanmamıştır.

__

İhale üzerinde bırakılan isteklinin çıkarmış olduğu metrajlar ile yaklaşık maliyet cetvelindeki metrajlar karşılaştırıldığında, genel olarak, hesap cetvelindeki metrajların yaklaşık maliyet cetvelindekilerle aynı olduğu, bazı pozlarda ise söz konusu isteklinin daha fazla veya daha az çıkardığı metrajların mevcut olduğu görülmüştür. Örneğin, 18.465/3, 174.111, ÖzelM-7, 724.701, MSB.322, ÖBF.04, 170.201, 201.107 vb. pozlarda, isteklinin çıkarmış olduğu metraj idarenin tespit ettiğinden daha azdır. Ancak, 174.111 ve ÖzelM-7 gibi birkaç poz dışında, idare ve isteklinin bulmuş olduğu metrajlar arasında çok büyük farkların bulunmadığı gözlemlenmiştir.

__

Belirtilen hususlar dışında, yüklenicinin yapması gereken all-risk inşaat sigortasını destekleyici belgeler ile işin ifası sırasında yüklenici tarafından kullanılacak iş makinelerinin ne şekilde temin edileceği veya sahip olunup olunmadığı vb. hususlarda da aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde bir izahatla karşılaşılmamıştır.

Yukarıda zikredilen kamu ihale mevzuatında yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde yapılan tespitler doğrultusunda, ihale uhdesinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat açısından yeterli olmadığı sonucuna varıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde idari eylem ve işlemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır.9. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatları esas aldığı anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi, ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır.

İncelenen ihalede ihale ilanını 03.03.2010, ihale tarihinin 30.03.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerin de açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiği, son derece aşikardır.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan KarayollarıDiyarbakır 9. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak diğerlerine göre avantajlı duruma geleceklerdir.****

Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu **ihalede sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi ve ihalenin sağlıklı bir biçimde sonuçlandırılabilmesi için, 2009 yılı fiyatları baz alınarak belirlenen yaklaşık maliyetin önce 2010 yılı rayiçlerine göre güncellenmesi gerekmektedir. İdarece yapılacak bu güncelleme sonucu bulunacak bu yeni yaklaşık maliyete göre sınır değerin yeniden belirlenmesi ve bu aşmadan sonra ihaleye devam edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un “Düzeltici işlem belirlenmesi” şeklindeki kararına katılıyorum. **

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **