KİK Kararı: 2010/UY.II-2125

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/051
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 19.07.2010
Karar No : 2010/UY.II-2125
BAŞVURU SAHİBİ:
Mustafa KAZANCIOĞLU-Kazancıoğlu İnş., M.K.P. Cad., Hatipoğlu İşhanı, Kat:1, No:48/b, 05100, AMASYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Amasya İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği, Samsun Cad., İhsaniye Mah., No:1, 05100, AMASYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/14863 İhale Kayıt Numaralı "Amasya Suluova Huzurevi Binası Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

10.07.2010 tarih ve II.Y.14.52.0199/2010-28E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Amasya İl Özel İdaresi Sekreterliği tarafından 10.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Amasya Suluova Huzurevi Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mustafa Kazancıoğlu-Kazancıoğlu İnş.’ın 30.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 04.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 24.05.2010 tarih ve 12071 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuru sahibi firmanın şikâyet konusu ihalede en düşük teklifi verdiği ve idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 31.03.2010 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sundukları, ancak 29.04.2010 tarihinde, kamu yararı gerekçesiyle ihalenin ihale yetkilisi tarafından iptal edildiği; idarece şikâyet başvurusuna verilen cevapların ihale günü verilen teklif dosyası ile ilgili olduğu ve Kamu İhale Kanununun 37 nci maddesine göre yapılan incelemeler sonucunda ortaya konması gereken konular olduğu; idarece şikâyete verilen cevapta ayrıca, bazı pozların ihale dokümanı arasında yer alan pursantaj cetvelinde bulunmamasına rağmen fazladan yazılmış olmasının gerekçe olarak gösterildiği; başvuru konusu ihalede sunmuş oldukları teklifin, ihale dokümanı arasında bulunan proje ve mahal listelerinin incelenmesi sonucu oluşturulduğu; anahtar teslimi götürü bedel üzerinden çıkılan ihalede, proje ve mahal listelerinde verilen bilgiler doğrultusunda işin ifasında gerekeceği düşünülen bazı pozların firmaları tarafından kullanıldığı, bazı pozların ise mimari proje ve mahal listelerinden çıkarıldığı; kamu ihale mevzuatına göre, projesinde ve mahal listesinde belirtilen bir imalatın müteahhit tarafından yapılmak zorunda olduğu ve dolayısıyla da proje ve/veya mahal listesinde yer alan imalatların teklif tutarına dahil edilmesi gerektiği; bir imalatın yapılmasının istenmemesi durumunda buna ilişkin bilgilere projede yer verilmemesi gerektiği; maliyet tespitinde ve incelemede esas alınması gerekenin pursantaj cetveli değil proje ve mahal listesi olduğu; idarece belirtilen, stok tespit raporu formatındaki elektrik tesisatı ile ilgili malzeme kalemlerine ait liste ile pursantaj cetvelinde bulunan elektrik pozlarındaki malzemelere ait nitelik ve niceliklerin örtüşmediği hususundaki tespitin tamamen yanlış olduğu, tüm imalat kalemlerinin elektrik işleri hesap cetvelinde mevcut olduğu; elektrik tesisatı hesap cetvelindeki toplam tutarın, icmale 1.000,00 TL fazla yazılmasının aritmetik hata ile bir ilgisinin olmadığı; ihale dokümanı kapsamında, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca istenen anahtar teslimi götürü bedel teklif mektubu hesap cetveli ve analiz formatı örneği ile inşaat işleri ve elektrik işleri teknik şartnamelerinin bulunmaması sebebiyle idarece tanımlanan şartlara uygunsuzluk olduğunu söylemenin mümkün olamayacağı, çünkü idarece bahsi geçen teknik şartnamelerin verilmediği; aşırı düşük teklif açıklamasında firmaları tarafından izah edilen hususların dikkate alınmadığı; firmalarının başvuru konusu ihaleden elenmemesi ve idarece alınan ihalenin iptal edilmesi kararının iptal edilmesi gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşğıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde ihalenin adı “Amasya Suluova Huzurevi Binası yapım işi” olarak belirtilmiştir.

Aynı şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan düzenleme ile; “Teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli.” talep edilmektedir.

Mezkûr şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerce yapılacak açıklamalarla ilgili olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ; “ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur._

d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.0 02 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

…

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.” açıklaması,__

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasında; “45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

…

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

…

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.

45.1.12. Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesi uyarınca yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve üzerinde olan ihalelerde, isteklilerin; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelini, teklif birim fiyatlı işlerde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizleri teklifleri ekinde sunacakları hüküm altına alınmış olup, Yönetmeliğin aktarılan düzenlemesi uyarınca söz konusu bilgi ve belgeler, isteklilerin teklif fiyatlarının detaylarının bilinmesi ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak amacıyla istenmektedir. Ancak söz konusu belgeler, Kanunun 38 inci maddesine göre isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların tamamını karşılamadığından, ihale komisyonlarının aşırı düşük teklif değerlendirmelerini, teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettikleri bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemeden, sadece bu belgeleri kullanarak gerçekleştirmeleri, anılan maddenin uygulandığı anlamına gelmeyecek ve bu maddeye aykırı olacaktır. Bu nedenle, idarelerce Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde belirtilen söz konusu bilgi ve belgelerin istendiği durumlarda da, sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden ayrıca 4734 sayılı Kanunun 38 nci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenmesi ve bu kapsamda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaların da dikkate alınarak, tekliflerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamasına göre, isteklilerce yapılan aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaların belgelere dayanması ve belgelere dayanılmaksızın yapılan veya belgeleri mevzuata aykırılık taşıyan açıklamaların kabul edilmemesi gerekmektedir.

İhale işlem dosyasında bulunan belgelerden, ihaleye teklif veren 25 firmadan beşinin 18.03.2010 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu yazıda; “…tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, sunmuş olduğunuz teklifin aşırı düşük olduğuna karar verilmiştir. Bu düşüklüğe neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamalarınızı belgeleriyle birlikte 31.03.2010 tarihine kadar idaremize ulaştırmanız gerekmektedir…” ifadesi bulunmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda verilen 45 inci maddesinin 1 inci fıkrasının 12 nci bendinde yer alan açıklamaya göre, idarelerce sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden 4734 sayılı Kanunun 38 nci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenmesi gerekirken, idarece ilgili isteklilere tebliğ edilen söz konusu yazıda, teklifte önemli görülen bileşenlerin belirtilmediği görülmektedir.

İdari şartnamenin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5 nci maddesinde; ihale dokümanının, idari şartname, işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı, standart formalar ve analiz formatlarından oluştuğu belirtilmektedir.

Başvuru sahibi, itirazen şikâyet dilekçesinin iki ve üçüncü sayfalarında, satın almış olduğu ihale dokümanı içerisinde proje, mahal listesi ve pursantaj cetveli olduğunu belirtmesine karşın, idarece gönderilen ve Kurum kayıtlarına 10.06.2010 tarih ve 13557 sayı ile alınan ihale işlem dosyasında, proje ve mahal listesine rastlanmamıştır; yaklaşık maliyet cetveli ekindeki pursantaj listesinin üzerinde de “yaklaşık maliyet” ibaresi yer almaktadır. Bunun üzerine, 15.06.2010 tarih ve 1218 sayılı yazı ile ihale dokümanı kapsamında bulunan bütün belgeler istenmesine karşın, idare tarafından gönderilen ve 21.06.2010 tarih ve 14465 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan evrak arasında, idari şartname, sözleşme tasarısı ve teknik şartnamelerin yer aldığı, ancak proje ve mahal listesi ile isteklilere verilen pursantaj listesi bulunmadığından, 29.06.2010 tarihli yazı ile söz konusu belgeler idareden talep edilmiştir. İdarece CD ortamında gönderilen proje, mahal listesi ve pursantaj listesi belgeleri 01.07.2010 tarih ve 15403 sayı ile Kurum kayıtlarına alınmıştır.

Yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda, başvuru sahibi istekli tarafından yapılan 31.03.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde bulunan belgeler incelenmiştir.

Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, isteklilerin tekliflerini oluşturmalarında dikkate almaları gereken hususlarla ilgili olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde bulunan Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin “ Sözleşmenin türü ve bedeli” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına ait 9 numaralı dipnotunda; “(1) Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde madde metni aşağıdaki şekilde düzenlenecektir;

6.1. Bu Sözleşme, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen ........…...............(rakam ve yazıyla)............................. toplam bedel üzerinden akdedilmiştir…” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda verilen açıklamada da görüldüğü gibi, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden çıkılan ihalelerde, idarece hazırlanan bir birim fiyat teklif cetveli olmadığından, isteklilerin, ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projesi, mahal listeleri ve şartnamelerde belirtilen hususlar doğrultusunda idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun bir şekilde tekliflerini hazırlamaları gerekmektedir.

Dolayısıyla, idarece hazırlanan ve ihale konusu işteki ilerleme yüzdelerini gösteren pursantaj listesinde bulunan iş kalemleri haricinde, pursantaj listesinde olmayan iş kalemlerinin proje ve mahal listelerinde bulunması durumunda, isteklilerin bu kalemler ile ilgili pozları da hesap cetveline eklemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Buna örnek olarak, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinin ikinci sayfasında bahsedilen “Harç içine karışan maddelerle ortalama 3,5 cm kalınlığında yalıtım şapı yapılması (fazla su basıncı olmayan mahallerde)” tanımına sahip “19.101” pozu verilebilir. Sözü geçen poz, idarece hazırlanan inşaat işleri ile ilgili pursantaj listesinde tespit edilememiştir. Söz konusu listede yer alan 27.582 ve 27.583 numaralı pozlar “şap” imalatı ile ilgilidir (örneğin; mimari uygulama projesinde yer alan A-A Kesitindeki “233” numaralı ve “Yatak odası” isimli mekândaki imalat kalemi); ancak, 27.583 poz numaralı şap imalatı iç mekânda bulunmaktadır. Bahsi geçen pursantaj listesinde “yalıtım şapı” ile ilgili bir poza ise rastlanmamıştır. Buna karşın, örneğin, ihale konusu işe ait mimari uygulama projesinde yer alan “A-A Kesiti” ndeki “Güney kolektörleri ve soğutma grubu dış üniteleri terası” isimli mekânda “Su yalıtım şapı” isimli “19.101” pozu mevcuttur. Bunun haricinde, yine pursantaj listesinde tespit edilemeyen ancak başvuru sahibinin hesap cetveline Özel2 ve Özel3 isimli pozlar altında eklediği “yangın kapısı” ve “şaft kapısı” imalatları da mimari proje kat planlarında görülebilmektedir (örneğin; “119” numaralı “Koridor” isimli mekândaki “KP 60/120” kodlu kapı ile “127” numaralı “Y.G. Holü” isimli mekândaki “YK1 100/120” kodlu kapı vb.). Dolayısıyla, projede yer alan bazı pozlar, pursantaj listesinde bulunmamaktadır. Belirtilen sebeplerden, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılma sebepleri arasında, bazı pozların pursantaj cetvelinde olmamasına rağmen fazladan yazılmış olduklarına dair gerekçenin, söz konusu iş kalemlerinin idarece hazırlanan proje ve mahal listelerinde talep edilen imalatlar arasında bulunup bulunmadığı yada gerekli olup olmadıkları hususunda bir değerlendirme yapılmaksızın isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakılma sebepleri arasında gösterilmesinin mevzuat açısından uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ancak, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde bahsettiği diğer pozların projedeki yerleri hakkında bir yorumda bulunmak imkânı olmamıştır. Pursantaj listesinde olmamasına rağmen başvuru sahibince hesap cetveline eklenen MSB.565/A pozu ile ilgili olarak, söz konusu istekli, bahsi geçen iş kalemini, mimari projenin “9/16” numaralı sistem detayı paftasındaki “tip tretuar detayı” ile ilişkilendirmektedir. “MSB.565/A” pozunun tanımı; “Röntgen Odası Duvarlarına 4 mm. Kurşun Levhalarla Tecrit Yapılması” şeklindedir. Bu tanım göz önünde bulundurularak zikredilen detay incelendiğinde, ilgili çizimde tretuar altında verilen malzeme açılımlarının iç mekândan dışa doğru yazıldıkları dikkate alındığında, kurşun kaplama imalatının bahsi mevzuu detayın üretimi ile ilgili bir ilişkisinin olmadığı sonucuna varılmaktadır. Proje ve mahal listesinde de röntgen odası vb. bir mekâna rastlanmadığından, başvuru sahibinin bu imalat için çıkardığı 11.887,00 TL tutarına sahip 60 m²’lik metrajı nasıl bulduğu hususu anlaşılamamıştır.

Ek olarak, başvuru sahibince itirazen şikâyet dilekçesinde de kabul edildiği gibi, “Makina tesisatı/müşterek tesisat/1.kat+ 2.kat + çatı katı + bina dışı” isimli mahal listesinde bulunan “Doğalgaz küresel vana (pn 16) ø 80 mm.” isimli ve 210.832 poz numaralı imalatın başvuru sahibinin hesap cetvelinde bulunmaması ile projede veya mahal listelerinde idarece istendiği tespit edilemeyen 23.226 numaralı bayrak direği gibi imalatların hesap cetveline ilave edilmesinin mevzuat açısından uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bunun dışında, idarece hazırlanan inşaat işlerine ait pursantaj listesinin 95-98 arası satırlarında, özel, özel1, özel2, özel3 pozları yer almaktadır. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesap cetvelinde ise söz konusu pozların özel5, özel6, özel7, özel8 şeklinde adlandırıldığı; özel, özel1, özel2, özel3 isimleri altındaki pursantaj listesindekilerden farklı iş tanımlarına sahip pozların ise istekli tarafından eklendiği belirlenmiştir. Her ne kadar, pursantaj listesinde özel, özel1, özel2, özel3 isimleri altında olan iş kalemlerinin, isteklinin hesap cetvelinde özel5, özel6, özel7, özel8 adları altında bulunduğu anlaşılsa da, iş tanımlarından, idarece hazırlanan özel, özel1, özel2, özel3 pozları ile istekli tarafından sehven yazıldığı anlaşılan özel5, özel6, özel7, özel8 pozlarının aynı olduğu ve isim farklılığının teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olarak gösterilemeyeceği neticesine ulaşılmıştır. Benzer bir durumda olan ve 091.1000 yerine 911.000, 201.1002 yerine 2.011.002, 201.1003 yerine 2.011.003, 201.1004 yerine 2.011.004, 201.1006 yerine 2.011.006, 201.1007 yerine 2.011.007, 204.3102 yerine 2.043.102 ve 204.3103 yerine 2.043.103 şeklinde yanlış yazılan pozlar için de aynı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen hususlar haricinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, idarece hazırlanarak isteklilere verilen makine tesisatı ile ilgili pursantaj listeleri arasında, “mutfak tesisatı” ve “çamaşırhane+soğutma tesisatı” isimli listeler var iken, başvuru sahibinin makine tesisatı ile ilgili hesap cetvelleri arasında “mutfak tesisatı” hesap cetveli ile “çamaşırhane” hesap cetveli bulunmamakta, sadece “soğutma tesisatı” hesap cetveli bulunmaktadır. Başvuru sahibinin teklif dosyasındaki hesap cetvelleri de aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan belgelerle aynıdır. Aşırı düşük teklif açıklamasında, mutfak tesisatı ile çamaşırhaneye ait iş kalemlerinin bulunduğu proforma fatura ve maliyet tespit raporları olduğu görülse de, söz konusu belgelerde bulunan ilgili iş kalemlerine ait listelerin, istekliler tarafından sunulması gereken hesap cetveli yerine kullanılmasının, söz konusu belgelerde belirtilen fiyatların hesap cetveline istekli tarafından nasıl yansıtılacağı hususunun belirli olmaması nedeniyle, mevzuat açısından uygun olmadığı ve belirtilen hesap cetvellerinin eksik olmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği neticesine varılmıştır.

__

Yapılan bu tespit haricinde, elektrik tesisatı işleri ile ilgili hesap cetvelindeki toplam tutarın 508.899,11 TL olduğu görülmektedir. Ancak, bu tutarın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan elektrik tesisatı imalatları icmaline 509.899,11 TL şeklinde aktarıldığı ve teklif mektubundaki toplam tutar olan 3.995.000,00 TL’nin hesaplanmasında hesap cetvelindeki tutarın değil, icmalde belirtilen tutarın kullanıldığı belirlenmiştir. Dolayısıyla, elektrik tesisatı işleri ile ilgili hesap cetvelinde belirtilen toplam tutarın genel teklif tutarına 1.000,00 TL farkla yansıtılmasının, işin ifası sırasında ihtilafa yol açabileceği sebebiyle mevzuat açısından uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuru sahibinin elektrik tesisatı işleri ile ilgili hesap cetvelinde bulunan kalemlerin, pursantaj listesindeki iş kalemlerinin sırasını takip etmemesi ve poz numarası kullanılmaması nedeniyle, pursantaj listesi ile istekliye ait hesap cetveli arasında bir karşılaştırma yapma imkânı olmamıştır.

__

Bunun dışında, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında yapılan işçilik hesabında, bir işçinin bir saatlik ücretinin 2,44 TL olarak bulunduğu ve söz konusu istekli tarafından sunulan analizlerde ise bir işçinin bir saatlik ücreti için 2,45 TL öngörüldüğü tespit edilmiştir. İhalenin yapıldığı tarihte, asgari brüt ücretin 729,00 TL olduğu dikkate alındığında, haftalık 45 saat ve günlük 7,5 saat üzerinden yapılan hesap sonucunda, bir işçinin bir saatlik çalışması için teklif edilmesi gereken asgari ücretin 3,24 TL olduğu görüldüğünden, başvuru sahibinin bir işçinin bir saatlik ücreti için teklif etmiş olduğu meblağın da mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ek olarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda verilen 45.1.6 ncı maddesine göre, istekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde ise söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanunu’na göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

Geçici vergi dönemleri aşağıdaki gibidir:

Birinci dönem: Ocak-Şubat-Mart

İkinci dönem: Nisan-Mayıs-Haziran

Üçüncü dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül

Dördüncü dönem: Ekim-Kasım-Aralık

İhalenin gerçekleştiği gün olan 10.03.2010 tarihi, birinci geçici vergi beyanname dönemi içerisinde kalmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu proforma faturayı veren firmanın alış-satış faturalarının, son geçici vergi beyanname dönemi olan 2009 yılı dördüncü geçici vergi beyanname dönemine ait olması yada eğer son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamıyorsa bir önceki geçici vergi beyanname dönemi olan 2009 yılı üçüncü geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olması gerekmektedir.

__

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan proforma fatura, fiyat teklifi vb. evrakı destekleyici belgeler incelendiğinde, örneğin; seramik-boya-cam yünü vs. malzeme için sunulan maliyet tespit raporu ekinde proforma fatura ve alış-satış faturaları bulunmaktadır. Söz konusu fiyat teklifi kapsamında sadece mal bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla proforma fatura ekindeki alış-satış faturalarının son geçici vergi beyanname dönemine ait olması gerekirken 22.03.2010 ve 26.03.2010 tarihlerine ait olduğu ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı görülmüştür. Yine fiyat teklifi kapsamında sadece mal bulunan demir-çimento-gaz beton vs. malzeme için sunulan maliyet tespit raporu ekindeki proforma faturayla ilgili alış satış faturaları 07.01.2010 ve 01.01.2010 tarihlerini taşımaktadır. Son bir örnek olarak, dilatasyon profili malzemesi için sunulan maliyet tespit raporu ekindeki proforma faturayla ilgili alış satış faturaları da 17.02.2010 ve 27.02.2010 tarihlerini taşımaktadır ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığından mevzuat açısından aykırılık taşımaktadır.

Yukarıda zikredilen kamu ihale mevzuatında yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde yapılan tespitler doğrultusunda, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata açısından yeterli olmadığı sonucuna varıldığından, iddia yerinde görülmemiştir.

__

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ile ilgili olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasında bulunan; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği,aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:” açıklamasının devamında yer alan aynı fıkranın birinci bendinde, yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmünün üçüncü fıkrası çerçevesinde, yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilebilmesi maksadıyla Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen sınır değer hesaplama yöntemi izah edilmiştir.

Zikredilen mevzuat hüküm ve açıklamaları doğrultusunda, yapım işleri ihalelerinde, idarelerce aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde mezkûr Tebliğ maddesindeki açıklamalar çerçevesinde bulunan sınır değerin altında kalan teklifler aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulurken, sınır değerin üzerinde teklifler, aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmeyecektir.

Bu doğrultuda, teklif tutarı sınır değerin üzerinde olması sebebiyle M.C.A İnş. Ltd. Şti.’nin teklifinin idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması işleminin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varıldığından, adı geçen isteklinin teklifinin idarece değerlendirmeye alınması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, M.C.A İnş. Ltd. Şti.’nin teklifinin idarece değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****