KİK Kararı: 2010/UY.II-1642

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/041
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 14.06.2010
Karar No : 2010/UY.II-1642
BAŞVURU SAHİBİ:
İntel Yapı Turz. Elek. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Sultan Orhan Mahallesi Kirazpınar Mevkii Gebze/KOCAELİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü, 61310 Yıldızlı/TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/20218 İhale Kayıt Numaralı "Karayolları 10.Bölge Müdürlüğü Tirebolu-Doğankent-Kürtün Devlet Yolunda Üstyapı İyileştirilmesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

03.06.2010 tarih ve II.Y.14.13.0264/2010-26E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü Tirebolu-Doğankent-Kürtün Devlet Yolunda Üstyapı İyileştirilmesi” ihalesine ilişkin olarak İntel Yapı Turz. Elek. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 03.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 10.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.05.2010 tarih ve 11903 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idarece, aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevabın; “çimento ve motorin için sunulan proforma faturanın son geçici vergi beyannamesi dönemine ait olmaması, tünel tipi drenaj borusu için sunulan proforma faturanın ekinde alış faturasının bulunmaması” gerekçeleriyle uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak çimento için teklif ettikleri fiyatın 2010 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinin üstünde olduğu, motorin için sundukları alış faturası bir önceki geçici vergi beyan dönemine ait olmamakla birlikte, teklif ettikleri bedelin daha güncel olması nedeniyle daha yüksek tutarlı olduğu, zira motorin fiyatlarının ülke ve dünya sathında güncel olarak değiştiği, bu nedenle daha güncel ve yüksek tutarlı alış faturalarının kabul edilmesi gerektiği, tünel tipi drenaj borusunun özel bir imalat olduğu ve Ülkemizde sınırlı sayıda firma tarafından üretildiği, bu firmalardan birinin de kendilerine satış faturası veren Kolsan İnş. Oto San. Tic. A.Ş. olduğu ve söz konusu faturanın onaylı olduğu, ayrıca söz konusu drenaj borusu için teklif ettikleri fiyatın 2010 yılı boru birim fiyatlarının üzerinden olduğu, açıklanan nedenlerle tünel tipi drenaj borusuna ilişkin yaptıkları açıklamanın da uygun kabul edilerek tekliflerinin geçerli sayılması gerektiği, zira teklif fiyatlarının yaklaşık maliyete göre % 37,26 oranında tenzilatlı olduğu, günümüz teknolojisinin getirdiği avantajlar dikkate alındığında bu tenzilat oranın yüksek sayılamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2.1 inci maddesinin (a) bendinde ihale konusu işin adı; “Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü Tirebolu-Doğankent-Kürtün Devlet Yolunda Üstyapı İyileştirilmesi” olarak belirlenmiş, aynı maddenin (b) bendinde işin fiziki miktarı ve türü; “86544 ton binder, 55800 ton aşınma, 51150 ton pmt, 9600 m3 drenaj, 197712,5 m3 beton hendek, 1200 m drenaj borusu temini, 3000 m3 temel, 6120 m3 alttemel yapılması” olarak belirtilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin altında kalan Aktif İnş. Yat. Ve Tic. A.Ş. ile İntel Yapı Turz. Elek. İnş. San. ve Tic. Ltd.Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve söz konusu isteklilerin bu sorgulamaya verdikleri cevaplar uygun görülmeyerek tekliflerinin reddedildiği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, idarece, başvuru sahibinin yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının 3 gerekçe ile mevzuata aykırı olduğu tespit edilerek teklifinin reddedildiği, bu gerekçelerin;__

__

_ “1) Söz konusu isteklinin çimento için sunduğu proforma faturanın ekinde yer alan alış ve satış faturalarının son geçici vergi beyannamesi dönemine ait olmaması, _

__

2) Tünel tipi drenaj borusu için sunulan proforma faturanın ekinde alış faturasının bulunmadığı,

__

3) Motorin için sunulan proforma faturanın ekinde yer alan alış ve satış faturalarının son geçici vergi beyannamesi dönemine ait olmaması” olduğu, başvuru sahibince bu gerekçelerin yerinde olmadığından bahisle şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a)**** İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,****

b)**** Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,****

c)**** Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almakta olup, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde benzer düzenlemeler bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “…45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

…

__

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

__

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır… ” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 nci maddesinin (a) bendine göre, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında proformalarla açıklama yapılması durumunda, proforma faturada proforma faturaya konu malların son geçici vergi döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetlerinin belirtilmesi ve proforma faturaya ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait tasdik anlaşması yapılan SMMM ya da YMM onaylı bir alış ve bir satış faturası örneğinin eklenmesi gerekmektedir.

Başvuru sahibince, çimento ve motorin için sunulan proformaların fatura ekinde yer alan alış ve satış faturaları incelendiğinde; çimento için sunulan alış faturasının 21.03.2010 tarihli, satış faturasının 13.03.2010 tarihli olduğu; motorin için sunulan satış faturasının 15.02.2010 tarihli, alış maliyetini gösteren belgenin 06.03.2010 tarihli olduğu görülmekte olup, çimento için sunulan alış ve satış faturalarının SM (Serbest Muhasebeci) onaylı olduğu, motorinin alış fiyatını gösteren belgede herhangi bir onayın bulunmadığı anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.6 ncı maddesinin (a) bendi uyarınca, proforma fatura ekinde sunulan alış ve satış faturalarının tasdik anlaşması yapılan SMMM ya da YMM onaylı olması ve anılan Tebliğ açıklaması ile beraber istikrar kazanmış Kurul Kararları paralelinde söz konusu alış ve satış faturalarının son geçici vergi beyannamesi dönemine ait olması gerektiği, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin alış ve satış faturası sunulmaması durumunda, anılan Tebliğin 45.1.9 uncu maddesi çerçevesinde bir önceki beyanname dönemine ait alış ve satış faturalarının sunulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin tarihi esas alındığında, son geçici vergi beyannamesi döneminin Ekim, Kasım, Aralık 2009 tarihi olduğu anlaşılmakta ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan alış ve satış faturalarının bu döneme ait olması gerekmekte, bu döneme ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda, Temmuz, Ağustos ve Eylül 2009 dönemine ait alış ve satış faturalarının sunulması gerekmektedir. Bu çerçevede, başvuru sahibince motorin ve çimentoya ilişkin sunulan proforma faturaların ekindeki belgelerin son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı anlaşılmış olup, bu belgelerin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, proforma fatura ekindeki alış ve satış faturalarının tasdik anlaşması yapılan SMMM veya YMM onaylı olması gerekmekte iken, çimentoya ilişkin sunulan alış ve satış faturaların SM onaylı olduğu, motorinin alış fiyatını gösteren belgenin herhangi bir onay taşımadığı, bu yönüyle de söz konusu belgelerin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Tünel tipi drenaj borusu için teklif edilen fiyatı tevsiken sunulan belgeler üzerinden yapılan incelemede;

Başvuru sahibince, tünel tipi drenaj borusu için teklif ettiği fiyatı tevsiken Kolsan İnş. Oto San. Tic. A.Ş. tarafından düzenlenen proforma fatura ve bu proforma ekinde 03.03.2010 tarihli bir adet satış faturasının sunulduğu görülmektedir. Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen 45.1.6 ncı maddesinin (a) bendi uyarınca, isteklilerce proforma faturalar ile açıklama yapılması durumunda, proforma fatura ekinde sunulacak belgelerin SMMM veya YMM onaylı alış ve satış faturasının olduğu anlaşılmakta olup, söz konusu isteklice proforma fatura sunmak suretiyle açıklama yapıldığı dikkate alındığında, proforma fatura ekinde alış faturasının sunulmamasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi, dilekçesinde, tünel tipi drenaj borusunun özel bir imalat olduğu ve Ülkemizde sınırlı sayıda firma tarafından üretildiği, bu firmalardan birinin de kendilerine satış faturası veren Kolsan İnş. Oto San. Tic. A.Ş. olduğu ifade edilmektedir. Başvuru sahibinin dilekçesinde yer alan bu ifadenin hangi amaçla kullanıldığı açık olmamakla birlikte, şikayetçinin kastının, Kolsan İnş. Oto San. Tic. A.Ş.’nin üretici olması nedeniyle alış faturası veremeyeceğinin olduğu kabulünden hareketle yapılan değerlendirmede;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6 ncı maddesinin (b) bendinde; “… _fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.” _açıklaması bulunmaktadır. Bu açıklama dikkate alındığında, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında üretici firmaların ürettikleri mallara ilişkin yapacakları belgelendirmenin, ilgili malın son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli sunmak suretiyle yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak, tünel tipi drenaj borusuna ilişkin yapılan açıklama ekinde bu anlamda herhangi bir belge sunulmadığı görülmektedir. Bu çerçevede, başvuru sahibinin, kendilerine proforma fatura veren şirketin üretici olduğundan bahisle söz konusu isteklin tünel tipi drenaj borusuna ilişkin alış faturası vermeyeceği, bu nedenle salt satış faturası vermek suretiyle yaptıkları açıklamanın kabul edilmesi gerektiği yönündeki iddiası, söz konusu tünel tipi drenaj borusuna ilişkin yapılan açıklamada izlenmesi gereken yönteme dair Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan esaslara uyulmaması nedeniyle yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibi iddiasında, çimento ve ASF-07 nolu iş kaleminde yer alan tünel tipi drenaj borusu için öngördüğü bedelin 2009 ve 2010 yılı Bayındırlık rayiçlerinin üzerinde olduğunu belirterek, bu giderler için öngördüğü bedellerin düşük olmadığını ifade etmektedir.

Bu hususta yapılan incelemede; 25.02.2010 tarihinde ilan edilen başvuruya konu ihalede, istikrar kazanmış Kurul Kararları paralelinde ilan tarihi itibari ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 yılı birim fiyatları yayımlanmadığından, anılan Bakanlığın bu tarihte yürürlükte olan 2009 yılı birim fiyatları esas alınarak değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Başvuru sahibi tarafından, ASF-07 no’lu iş kaleminde yer alan tünel tipi drenaj borusu için 14 TL bedel öngörüldüğü, 04.768/04C02 pozlu aynı malın 2009 yılı Bayındırlık rayicinin 20,35 TL (2010 yılı fiyatı 18,35) olduğu; çimento için başvuru sahibince 105 TL bedel öngörüldüğü, 04.008 pozlu aynı malın 2009 yılı Bayındırlık rayicinin 109,25 TL (2010 yılı fiyatı 109,25) olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin çimento ve tünel tipi drenaj borusu için öngördüğü bedelin 2009 yılı Bayındırlık rayiçlerinin altında olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin bu husustaki iddiası da yerinde bulunmamıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Esasta
Oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

____

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

__

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 7 nci maddesinde ise,“ İhale yapılmadan önce idare tarafından, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu yapım işinin yaklaşık maliyeti tespit edilir.

__

İdareler, ihale konusu yapım işinin yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığını belirler.

****

Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

İdarelerce, ihale öncesi tespit edilen yaklaşık maliyet ilan edilmez ve isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.”,

hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] toplam 13.400.776,20 TL olarak belirlendiği, ihalenin 10.990.239,37 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 11.372.862,58 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] , en yüksek teklif tutarından % 18 oranında fazla olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanıp hesaplanmadığı hususunun incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması durumunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, söz konusu yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanıp hesaplanmadığı hususuna ilişkin olarak incelenmek ve gerekiyorsa soruşturulma yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bildirilmesinin uygun olacağı ek görüşüyle karara katılıyorum.

** Kazım ÖZKAN **

****** KurulÜyesi **