KİK Kararı: 2010/UY.II-1592

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/040
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 07.06.2010
Karar No : 2010/UY.II-1592
BAŞVURU SAHİBİ:
Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti., Batman Yolu Üzeri Cumhuriyet Bulvarı No:99 Midyat/MARDİN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü, Büyükalp Caddesi Yenişehir/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/4175 İhale Kayıt Numaralı "Hasankeyf-Gercüş Yolu Km: 12+000-20+360 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapım Onarım İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

31.05.2010 tarih ve II.Y.13.05.0078/2010-23E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 03.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hasankeyf-Gercüş Yolu Km: 12+000-20+360 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapım Onarım İşleri” ihalesine ilişkin olarak Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 21.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.05.2010 tarih ve 11040 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1- 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2- Söz konusu ihalede verilen aşırı düşük teklif açıklamalarını 4734 sayılı Kanunun ve ilgili mevzuatı hükümlerine aykırılık oluşturacak şekilde, hiç incelemeksizin uygun gören ve bu açıdan Kanunun 60 ncı maddesinde yer verilen “görevlerini kanuni gereklere uygun” gerçekleştirmedikleri anlaşılan idare yetkilileri hakkında değerlendirme, inceleme ve gerekiyorsa soruşturma yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; kesinleşen ihale kararı yazısı ile söz konusu ihalenin Alpet Petrol İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nde kaldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin Mehmetoğlu İnş. Nak. Taah. San.Tic. Ltd. Şti. olduğunun bildirildiği, ancak ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin çok altında olduğu, teklif ettiği fiyata ihale konusu işi yapmasının mümkün görünmediği, teklifinde işçilik ücretlerinin asgari işçilik ücretinin altında olduğu, bu durumun 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine aykırı olduğu, ayrıca aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer alan açıklamalara uygun olması gerektiği, fotokopi belge, YMM veya SMMM onaysız birim maliyet cetveli, proforma fatura ve fiyat tekliflerinin değerlendirmeye alınmaması gerektiği, bu açılardan tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun __ “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde;“ (1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere aday veya isteklilerden istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:…

__ç) (Değişik:03/07/2009-27277 R.G./3 md.)**** Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;… 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,****

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur…_” hükmüne yer verilmiştir. __

**** Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde;“ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.****

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ 38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir.

38.2. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir….

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

38.6. 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz sunup sunmadıkları kontrol edilir. Analizleri sunmayan ya da eksik sunan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bu aşamada sunulan analizlerin içeriğine ilişkin ayrıntılı inceleme yapılmaz.

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır…” açıklaması,__

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“… … …

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

__

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

__

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

__

_ ….._

__

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

__

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.”

__

Açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu ihaleye ilişkin 07.04.2010 tarihli ihale komisyonu kararında; aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif verdiği tespit edilen Alpet Petr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti., Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti., Canyoldaş İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Man İnş. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Kadri Ziya İşkan ile İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Sel-Ka İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., Yaşar Hafriyat İnş. Taah. Nak. Otom. Turz. Akaryakıt San. ve Tic. Ltd. Şti., Maruf Aktaş, Sinas İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Silahtaroğlu İnş. Haf. Nak. Ve Tic. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Sel-Ka İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Sinas İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmaları aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığından tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer firmaların verdiği açıklamaların yeterli görülmesi neticesinde Alpet Petr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi en uygun ve en ekonomik teklif bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise, Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği belirtilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan __ Alpet Petr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Söz konusu isteklinin işin yapımında kullanılacak 2 nci sınıf kereste bedelini analizlerde (“Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda veya suda her türlü sanat yapısı kazısı (Köprü temel kazıları hariç) yapılması nakli” pozunda) 200,00.-TL olarak belirttiği, bu bedele ilişkin proforma fatura aldığı, proforma fatura ekinde üzerinde SMMM veya YMM onayı bulunmayan ve yeterince okunaklı olmayan satış faturası bulunduğu, ancak proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen YMM veya SMMM onaylı birim ortalama maliyetin veya proforma faturayı verenin imalatçı olması durumunda sunulması gereken birim maliyet cetvelinin bulunmadığı, dolayısıyla yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesine uygun olmadığı,

Aynı şekilde, Ø200 mm drenaj borusu, Ø800 mm betonarme büz, katran, çivi, hazır beton, yuvarlak demir için de proforma faturalar alındığı ancak, proforma faturaları tevsik edecek belgelerin sunulmadığı,

İhale üzerinde bırakılan __ Alpet Petr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin analizlerinde bazı işçilik saatlerinin ilgili analizlerinde belirtilenden daha düşük alındığı;

Örneğin;

“İnşaat Bünyesine Giren Yuvarlak Demir ve Nervürlü Çelik Zati Bedeli Yüklenmesi, Taşınması, Boşaltılması, İstifi ve İşçiliği” pozunda, ilgili resmî analizde öngörülen işçilik miktarları soğuk demirci ustası ve düz işçi için 25’er saat iken, sunulan analizde soğuk demirci ustası için 3, düz işçi için 1,5; soğuk demirci usta yardımcısı için ilgili analizde öngörülen miktar 60 saat iken, sunulan analizde 2; yatay-düşey taşıma ve istiflenmesi için öngörülen işçilik miktarı ilgili analizinde 15 saat iken, sunulan analizde 0,8 saat olduğu, işçilik saatleri arasındaki farka ilişkin herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görülmüştür.

Dolayısıyla, Alpet Petr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesi ve ihale üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

B- İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1- İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen şikayetçi Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Başvuru sahibinin açıklamaları ekinde imalat bünyesine giren bazı inşaat malzemeleri (demir, beton, boru) için 2009 yılı ve 2010 yılına ait firmaları adına kesilmiş faturaların sunulduğu, ayrıca imalat bünyesine giren inşaat malzemelerinden olan drenaj boru için 1 adet proforma faturanın sunulduğu, başvuru sahibi firma adına kesilen faturalar ile proforma faturanın SMMM onaylı olduğu görülmesine karşın, söz konusu belgelerin ekinde Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer verilen açıklamalara uygun belgelerin sunulmadığı,

Anılan isteklinin bazı işçilik saatlerini ilgili analizlerinde belirtilenden daha düşük aldığı;

Örneğin;

Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozuna ilişkin ilgili analizde toplam işçilik saati (0,50+5,50+2,5) 8,5 saat olarak belirtilmiş iken, sunulan analizde 0,45 saat olduğu,

Ocak Taşı İle Moloz Taş İnşaat pozunda, ilgili analizde öngörülen işçilik miktarları toplamı 11 saat iken, sunulan analizde 8,5 saat olduğu, işçilik saatleri arasındaki farka ilişkin herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görülmüştür.

Dolayısıyla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen şikayetçi Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

2- Canyoldaş İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

İşin kapsamında bulunan bazı inşaat imalat kalemleri ve inşaat imalat kalemlerine ait malzemeleri (Ø800 İç Çapında Betonarme Büz Temini Nakli ve Yerine Döşenmesi, agrega hazırlanması, alttemel malzemesi temini, temel malzemesi temini, ocaktan taş hazırlanması, çakıl, kum, ince sıva ve derz kumu, çimento, demir, kereste,) bedelini tevsik etmek üzere proforma faturalar veya fiyat tekliflerinin sunulduğu, söz konusu proforma faturalar ve fiyat tekliflerini tevsik etmek üzere bunların ekine sadece 4 adet faturanın sunulduğu, sunulan 4 adet faturanın Canyoldaş İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin başka firmalardan aldığı demirli boru, hazır beton, çimento ve inşaat demiri malzemeleri için kesilen faturalar olduğunun görüldüğü, tevsik edici başka bir belgenin ise konulmadığı, açıklamada sunulan proforma faturalar veya fiyat teklifleri ile ekinde sunulan faturaların üzerinde usulüne uygun şekilde düzenlenmiş SMMM onayı bulunmasına karşın, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesi uyarınca proforma fatura veya fiyat teklifi ile açıklama yapılması durumunda ilgisine göre sunulması gereken tevsik edici belgelerin sunulmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, adı geçen isteklinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

3- Man İnş. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Söz konusu isteklinin işin yapımında yer alan “El ile veya Kompresörle Ocaktan Taş Hazırlama” imalatı ile “Taş” üretim maliyetine ilişkin birim ortalama maliyeti gösteren 01.03.2010-30.03.2010 dönemine ilişkin maliyet tespit raporlarının sunulduğu, söz konusu raporların aşırı düşük açıklamasında bulunan Man İnş. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlandığı ve ihale tarihi olan 03.03.2010 itibariyle söz konusu ihaleye ilişkin son geçici vergi beyanname döneminin 10-12/2009 olduğu göz önüne alındığında, 01.03.2010 - 30.03.2010 dönemine ilişkin olduğu anlaşılan söz konusu maliyet tespit raporlarının son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı görülmüş olup, söz konusu açıklamanın __ Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer alan açıklamalara uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, “Ø800 İç Çapında Betonarme Büz Temini Nakli ve Yerine Döşenmesi” iş kalemi kapsamında yer alan “Ø800 mm. İç Çapında Betonarme Büz” malzemesine ilişkin bedeli tevsik etmek üzere Sinika İnş. Tesisat Petrol ve Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura ekinde 01.03.2010-31.03.2010 dönemine ilişkin SMMM onaylı birim maliyet cetveli sunulduğunun görüldüğü, Sinika İnş. Tesisat Petrol ve Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.’nin fiyat verdiği malzemelerin üreticisi olup olmadığının anlaşılamamakla birlikte; söz konusu birim maliyet cetvelinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığından, söz konusu belge ile yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer alan açıklamalara uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, adı geçen isteklinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

4- Kadri Ziya İşkan ile İskanoğulları İnş. Nak. Petr. Ürn. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Anılan isteklinin hazır beton, muhtelif inşaat demiri, çimento, temel ve alt temel malzemesi için proforma fatura aldığı, söz konusu proforma faturaların ekinde sadece ilgili malzemelere ilişkin 2009 yılına ait satış faturası veya satış faturalarının bulunduğu, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer verilen açıklamalara uygun belgelerin sunulmadığı, ayrıca muhtelif inşaat demiri ve çimentoya ilişkin proforma fatura ve ekindeki satış faturasının SM (Serbest Muhasebeci) tarafından onaylı olduğu, SMMM veya YMM tarafından onaylı olmadığı görüldüğünden, yapılan açıklamaların mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer yandan; Ø800 İç Çapında Betonarme Büz Temini Nakli ve Yerine Döşenmesi pozuna ilişkin sunulan analizde teklif edilen 80,36 TL’lik bedel için “piyasa araştırması” ifadesine yer verildiği halde, aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu bedeli tevsik eder herhangi bir belge sunulmadığı,

Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozlarına ilişkin analizlerde kalıp ve kalıp işçiliğine; Ocak Taşı İle Moloz Taş İnşaat pozuna ilişkin analizde ise duvar işçiliğine hiç yer verilmediği görülmüştür.

Dolayısıyla, Kadri Ziya İşkan ile İskanoğulları İnş. Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

5- Yaşar Hafriyat İnş. Taah. Nak. Otom. Turz. Akaryakıt San. ve Tic. Ltd. Şti..’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Anılan isteklinin Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda ve suda her türlü sanat yapısı kazısı yapılması ve nakli pozuna ait alt analizlerde aralıklı kaplamalı iksa yapılmasına ilişkin imalatı ihmal ettiği, söz konusu alt analizlerde işçilik saatlerini düşük hesapladığı, kalıp yapılması ve ocak taşı ile moloz taş inşaat yapılmasına ait analizlerde de işçilik saatlerinin resmî analizlerde belirlenen miktarlardan düşük alındığı, benzer eksikliklerin başka analizlerde de söz konusu olduğu,

Ayrıca, “Ø800 İç Çapında Betonarme Büz Temini Nakli ve Yerine Döşenmesi” imalat kalemi kapsamında yer alan “Ø800 muflu büz” bedeli için “Şerif Yıldırım Çelik Hasır Beton ve Betonarme Büz ve Parke Taşı Fabrikası” tarafından düzenlenen proforma faturanın sunulduğu, ancak üzerinde SMMM veya YMM onayı bulunmayan söz konusu proforma faturanın ekinde de Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesinde belirtilen tevsik edici belgelerin bulunmadığı, dolayısıyla sadece proforma fatura sunularak yapılan açıklamanın mevzuata uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, adı geçen isteklinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı sonucuna varılmıştır.

__

6- Maruf Aktaş’ın aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde ;

Adı geçen isteklinin toprak işleri ve sanat yapıları için 2009 yılı Karayolları Birim Fiyatlarını kullanarak teklifini oluşturduğu, üstyapı işleri için ise piyasadan aldığı tekliflerden istifade ettiği, üst yapı işleri içinde;

• Alttemel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş),

• Temel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş),

• İki tabaka astarlı bitümlü sathi kaplama yapılması (Tip-1+Tip-3) (Kırılmış ve elenmiş çakıl ile),

İmalatlarının yer aldığı ve yaklaşık maliyetin önemli kısmını bu üç imalattan ilk ikisinin oluşturduğu,

Maruf Aktaş’ın da söz konusu iki kalem için piyasadan almış olduğu fiyat tekliflerini kullandığı,

Buna göre;

Alttemel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş) ve Temel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş) için Nam İnş. Tur. Oto. Tem. ve Gıda Mad. Tic. San. Ltd. Şti.’den bilâ tarih fiyat teklifi aldığı,

Söz konusu teklifin;

• Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda ve suda her türlü sanat yapısı kazısı yapılması ve nakli,

• Ocak taşı ile moloz taş inşaat,

• Alttemel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş)

• Temel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş),

• Elenmiş çakıllı malzeme (Konkasörle kırılmış, elenmiş 25 ve 19 mm agrega hazırlama),

• Elenmiş çakıllı malzeme (Konkasörle kırılmış, elenmiş 16 ve 12,5 mm agrega hazırlama),

Kalemlerini içerdiği,

Fiyat teklifi ekinde SMMM onaylı birim maliyet tespit raporunun yer aldığı ancak raporda maliyet analizinin bulunmadığı,**** dolayısıyla**** işle ilgili malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetlerinin belirtilmediği, Nam İnş. Tur. Oto. Tem. ve Gıda Mad. Tic. San. Ltd. Şti.’nin fiyat teklifinde ve birim maliyet tespit raporunda tarih bulunmadığı,

Aynı şekilde;

Çeşitli beton ve Ø800 mm betonarme büz için Diyar A.Ş.’den bilâ tarihli proforma fatura alındığı, fiyat teklifi ekinde SMMM onaylı birim maliyet tespit raporunun yer aldığı, ancak Diyar A.Ş.’nin fiyat verdiği imalat bünyesine giren malzemelerin üreticisi olup olmadığının anlaşılamadığı, ayrıca söz konusu birim maliyet tespit raporunda tarih bulunmadığı, dolayısıyla birim maliyetin son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olup olmadığının anlaşılamadığı,

Ayrıca, Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozlarına ilişkin analizlerde beton dökülmesi işçiliğine yer verilmediği,

Dolayısıyla, Maruf Aktaş’ın teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı sonucuna varılmıştır.

7- Silahtaroğlu İnş. Haf. Nak. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Söz konusu isteklinin açıklamasında; işin yapımında yer alan iş kalemlerine ilişkin ağırlıklı olarak Karayolları birim fiyatlarının karsız yaklaşık maliyetlerinin üzerinde teklif verdiğini belirttiği ve buna ilişkin çizelge sunduğu, ancak bu listede yer almayan “Ø800 İç Çapında Betonarme Büz Temini Nakli ve Yerine Döşenmesi” iş kalemini açıklamak üzere Şerif Yıldırım – Yıldırımlar Beton tarafından “Muflu Beton Boru” için düzenlenen proforma faturanın sunulduğu, söz konusu proforma faturanın ekinde “muhtelif demir, sac, çivi-tel” malzemelerine ilişkin bir adet alış ve bir adet satış faturası sunulduğu, söz konusu proforma fatura ile alış ve satış faturası üzerindeki SMMM onayının usulüne uygun olmadığı (TÜRMOB tarafından verilen kaşenin bulunmadığı), ayrıca alış ve satış faturalarının proforma faturayı düzenleyen Şerif Yıldırım – Yıldırımlar Beton ile ilgisinin bulunmadığı, yani bu firmaya ait alış ve satış faturaları olmadığı (Öz Güven Profil Sac İnş. Gıda Müh. Mim. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait alış ve satış faturaları olduğu) görülmüştür.

Silahtaroğlu İnş. Haf. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu bahse konu proforma fatura ekinde proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen YMM veya SMMM onaylı birim ortalama maliyetin ve mükellefin ilgili mala ilişkin son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin veya proforma faturayı verenin imalatçı __ olması durumunda sunması gereken birim maliyet cetvelinin bulunmadığı, dolayısıyla yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6.(a) maddesine uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, adı geçen isteklinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliğinin açıklamaları çerçevesinde değerlendirilmeksizin, usulüne uygun açıklama sunmayan isteklilerin açıklamalarının hiç incelenmeksizin tümünün uygun görüldüğü, idare görevlilerinin bu açıdan Kanun ve ilgili mevzuatı hükümlerine aykırı hareket ettikleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 60 ncı maddesinde belirtilen görevlerini kanuni gereklere uygun gerçekleştirmedikleri anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük tekliflerin yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1- 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

__ 2- Söz konusu ihalede verilen aşırı düşük teklif açıklamalarının 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık oluşturacak şekilde, hiç incelemeksizin uygun gören ve bu açıdan Kanunun 60 ncı maddesinde yer verilen "görevlerini kanuni gereklere uygun" gerçekleştirmedikleri anlaşılan idare yetkilileri hakkında değerlendirme ve inceleme yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğü'ne bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

Aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliğinin açıklamaları çerçevesinde değerlendirilmeksizin, usulüne uygun açıklama sunmayan isteklilerin açıklamalarının hiç incelenmeksizin tümünün uygun görüldüğü, idare görevlilerinin bu açıdan Kanun ve ilgili mevzuatı hükümlerine aykırı hareket ettikleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 60 ncı maddesinde belirtilen görevlerini kanuni gereklere uygun olarak gerçekleştirmedikleri anlaşılmıştır.

Bu nedenle; 4734 sayılı Kanunun 60 ncı maddesinde yer verilen “görevlerini kanuni gereklere uygun” gerçekleştirmedikleri anlaşılan idare yetkilileri hakkında değerlendirme, inceleme ve gerekiyorsa soruşturma yapılmak üzere konunun Ulaştırma Bakanlığı’na bildirilmesine karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılıyorum.

**Adem KAMALI **

** Kurul Üyesi **

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklifler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyetin, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından toprak işlerinde %35, sanat yapılarında %20 ve üst yapı işlerinde % 30 oranında bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Diyarbakır 9.Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **