KİK Kararı: 2010/UY.II-1591

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/040
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 07.06.2010
Karar No : 2010/UY.II-1591
BAŞVURU SAHİBİ:
Cem Fırat HALİS , Niyazi Mahallesi Niyazi Mısıri Cad. Ağbaba İş Merkezi K:1 D:3 MALATYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Malatya İl Özel İdaresi, Karakavak Mevkii Maşti Karşısı MALATYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/39116 İhale Kayıt Numaralı "Malatya Pütürge İlçesi Balpınar-Ormaniçi-Taşmış Köyleri Sulama Teisisi Bakım Onarım Tamamlama" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

31.05.2010 tarih ve II.Y.13.71.0264/2010-25E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Malatya İl Özel İdaresi tarafından 28.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malatya Pütürge İlçesi Balpınar-Ormaniçi Taşmış Köyleri Sulama Tesisi Bakım Onarım Tamamlama” ihalesine ilişkin olarak Cem Fırat Halis ’nin 07.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 17.05.2010 tarih ve 11630 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği cevabın Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmadığı, işçilik için öngördüğü ücretlerin asgari ücretin altında olduğu, proforma faturaların ve analizlerin uygun olmadığı kanaatini taşıdıkları, zira kendilerince yapılan hesaplamalar sonucunda anılan istekli tarafından teklif edilen fiyat ile ihale konusu işin yapılamayacağı iddiasına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu yapım işine ait idari şartnamenin 2.1 inci maddesini (a) bendinde, ihalenin adı; “Malatya Pütürge İlçesi Balpınar-Ormaniçi-Taşmış Köyleri Sulama Tesisi Bakım Onarım Tamamlama” olarak belirlenmiştir.

Şikayete konu ihaleye ilişkin olarak idarece sınır değerin 104.669,06 TL olarak hesaplandığı, bu değerin altında teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulduğu, Ertuğrul Coşut ve Cengiz Topal adlı isteklilerin aşırı düşük sorgulamasına cevap vermediği ve bu nedenle değerlendirme dışı bırakıldığı, Bedri Aydar adlı isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği cevabın uygun görülmeyerek teklifinin reddedildiği, Haliloğulları İnş. Ltd. Şti. ile Öz Kahraman İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük sorgulamasına verdiği cevaplar uygun bulunarak ihalenin en düşük teklif sahibi Haliloğulları İnş. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Öz Kahraman İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a)**** İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b)**** Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c)**** Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almakta olup, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde benzer hükümler bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “…45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

…

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

…

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

__

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır… ” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin 20 iş kaleminden oluştuğu, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu iş kalemlerine ilişkin analizlerin sunulduğu, söz konusu analizlerin ekinde, çimento ve demire ilişkin 1 adet proforma fatura ve alış satış faturaları, çam kerestesine ilişkin proforma fatura ve ekinde alış satış faturaları, 1 adet SMMM onaylı kamyon ruhsatı, 1 adet Ulaştırma Bakanlığı Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü’nden alınan taşıt kartı (yetki belgesi K2), 1 adet kanal kazma ve yükleyici makinesine ilişkin SMMM onaylı iş makinesi tescil belgesi ile 1 adet ekskavatör’ün finansal kiralama usulü ile temin edildiğine dair noter onaylı sözleşme ve buna ilişkin SMMM onaylı iş makinesi tescil belgesi sunulmuştur.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinin (a) bendine göre, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında proformalara açıklama yapılması durumunda, proforma faturada proforma faturaya konu malların son geçici vergi döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetlerinin belirtilmesi ve proforma faturaya ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait SMMM ya da YMM onaylı bir alış ve bir satış faturası örneği eklenmesi gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, yukarıda belirtildiği üzere bazı iş kalemlerinin yapımı sırasında ihtiyaç duyulan mallardan, çimento ve demir için sunulan bir proforma fatura ile çam kerestesine ilişkin proforma faturada, söz konusu mallara ilişkin birim ortalama maliyetin belirtilmediği, dolayısıyla söz konusu proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda anılan maddesine aykırı olduğu, proforma fatura ekinde sunulan alış ve satış faturaların ise SMMM tarafından adi kaşe ile onaylandığı ancak TÜRMOB kaşesi taşımadığı, istikrar kazanmış Kurul kararları paralelinde TÜRMOB kaşesinin tamamlatılabilir nitelikte bir bilgi eksikliği olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, söz konusu proforma fatura ekinde yer alan alış ve satış faturalarının mevzuata uygun olduğu anlaşılmakla birlikte, bahse konu proforma faturaların usulüne uygun olmadığı bu nedenle söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bu iş kalemlerine ilişkin yaptığı açıklamanın mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, söz konusu isteklice 14.005 ve 14.006 pozlu (el veya kompresörle patlayıcı madde kullanılarak yumuşak ve sert kaya kazılması), 14.014/2 pozlu iş kalemlerinin analizinde yer alan “dinamit”, “katranlı fitil” “kapsül” gibi malzemeler ile, 03.501 pozlu (ekskavatorün bir saatlik ücreti) iş kaleminin analizinde yer alan “mazot” gibi mallar için öngörülen bedeli tevsiken herhangi bir belge sunulmadığı görülmüştür.

Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu analizler incelendiğinde, işçi çalıştırılmasına ihtiyaç duyulan bütün iş kalemlerinde saatlik işçi ücreti için 3,05 TL veya 3,00 TL öngörülmüştür. Başvuru konusu ihalenin yapıldığı 28.04.2010 tarihinde brüt asgari ücret 729,00 TL, günlük asgari ücret 24,30 TL’dir. 4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesi doğrultusunda bir işçi haftada 45 saat çalışabileceğinden, haftada 6 günlük ve günde 7,5 saatlik çalışma üzerinden bir işçiye ödenmesi gereken saatlik ücret 3,24 TL olmaktadır. Asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin 3,24 TL olduğu dikkate alındığında, bahse konu isteklinin sunmuş olduğu analizlerde saatlik işçilik ücreti için öngörmüş olduğu bedelin, saatlik asgari ücretin altında olduğu tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan isteklice aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında çimento, demir ve çam kerestesine ilişkin sunulan proforma faturalarda, ilgili malların son geçici vergi beyan döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetinin belirtilmediği, analizlerde yer alan bazı mallara ilişkin (dinamit, katranlı fitil, kapsül, mazot) teklif edilen fiyatın belgelendirilmediği, saatlik işçilik için teklif edilen fiyatın saatlik asgari işçilik ücretinin altında olduğu anlaşıldığından, söz konusu isteklice yapılan açıklamanın mevzuata aykırı olduğu dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Öz Kahraman İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve idarece, söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği cevabın uygun bulunduğu görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesinde aşırı düşük teklif açıklamasının belgelere dayalı olarak yapılması gerektiği hüküm altına alınmış olup, isteklilerce teklif edilen fiyatın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında nasıl belgelendirileceği Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 inci ve 45 inci maddesinde açıklanmıştır.

Anılan istekli tarafından, ihale konusu yapım işini oluşturan 20 adet iş kaleminden 5’i için teklif ettiği fiyatın Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan karsız birim fiyatlarının üzerinde olduğu, diğer 15 iş kalemi için ise Köy Hizmetleri’nin birim fiyatları üzerinde olduğu belirtilerek bunlara ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde belirtildiği şekilde liste sunulduğu, bu listenin dışında aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 20 adet iş kalemine ilişkin analiz yapıldığı, söz konusu analizler ekinde anılan isteklinin stoklarında 5 m3 muhtelif kereste ile firmasına ait 1 adet kamyonun bulunduğunu gösteren 1 adet SMMM raporunun sunulduğu görülmüştür.

Söz konusu istekli tarafından 14.002, 14.003, 14.004, 14.005, 14.006 pozlu iş kalemleri için teklif edilen fiyatın Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan 2009 yılı karsız birim fiyat rayiçlerinin üzerinde olduğu belirtilerek buna ilişkin liste sunulduğu görülmekte ise de, ilan tarihi itibari ile anılan Bakanlığın 2010 yılı birim fiyat rayiçlerinin dikkate alınması gerektiği açıktır. Dolayısıyla söz konusu Bakanlığın 2010 yılı birim fiyatları göz önünde bulundurulduğunda, 14.003, 14.005 ve 14.006 pozlu iş kalemleri için teklif edilen fiyatın 2010 yılı karsız birim fiyatlarının altında olduğunun anlaşıldığı, bu nedenle söz konusu 3 iş kaleminin özel poz sınıfına dahil olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer 15 iş kalemi için Köy Hizmetleri’nin 2009 yılı birim fiyat rayiçlerinin baz alındığı ve bu fiyatların karsız tutarının üstünde teklif verildiği belirtilmiştir. Bu hususta yapılan incelemede, söz konusu isteklice birim fiyat teklif cetvelinin 18, 19 ve 20 no’lu iş kalemlerini oluşturan çimento, kum-çakıl ve demir nakli iş kalemleri için 2010 yılı Bayındırlık katsayıları kullanılarak teklif verildiği, diğer 12 iş kalemi için Köy Hizmetleri’nin 2009 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalenin 05.04.2010 tarihinde ilan edildiği dikkate alındığında, söz konusu isteklinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi uyarınca, analiz ve analizlerine dayanak teşkil eden proforma fatura ve benzeri belgeleri sunmasına gerek bulunmaması için, 2010 yılı birim fiyatları yayımlanmış herhangi bir idarenin birim fiyatlarını kullanarak bu idarenin karsız birim fiyatlarının üzerinde teklif vermesi gerekmekte, isteklinin teklifinde birim fiyatlarını kullanmak istediği kurumun güncel birim fiyatların yayımlanmaması durumunda, anılan Tebliğin 38 inci maddesine göre teklifinin analizinin yapılması ve analizinde öngördüğü fiyatların da aynı Tebliğin 45 inci maddesinde belirtildiği şekilde belgelendirilmesi gerekmektedir.

Bu çevrede, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın 2010 yılı karsız birim fiyatlarının altında teklif verildiği anlaşılan 14.003, 14.005 ve 14.006 pozlu iş kalemleri ile Köy Hizmetleri’nin 2009 yılı birim fiyatları baz alınarak teklif verildiği anlaşılan 12 iş kalemine ilişkin analiz yapılması ve bu analizlerde öngörülen bedellerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde belgelendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu açından bakılarak söz konusu istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; bahse konu isteklice ihale konusu işin tamamını oluşturan 20 iş kaleminin analizinin yapıldığı görülmekle birlikte, bu analizlerde yer alan dinamit, katranlı fitil, kapsül, mazot ve makine yağı, çimento ve demir gibi malzemelere ilişkin öngörülen bedelleri tevsiken herhangi bir belge sunulmadığı,14.003 pozlu iş kaleminde yer alan saatlik işçilik ücreti için öngördüğü 2,90 TL’lik bedelin saatlik asgari ücretin altında olduğu, bu itibarla anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek teklinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden Haliloğulları İnş. Ltd. Şti. ile Öz Kahraman İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirilme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****