KİK Kararı: 2010/UY.II-1550

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/039
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 31.05.2010
Karar No : 2010/UY.II-1550
BAŞVURU SAHİBİ:
Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. , Batman Yolu Üzeri Cumhuriyet Bulvarı No:99 Midyat/MARDİN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü, Büyükalp Caddesi Yenişehir/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/4167 İhale Kayıt Numaralı "Midyat-Gercüş Yolu Km: 0+000-16+540 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapım Onarım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

21.05.2010 tarih ve II.Y.13.04.0176/2010-11E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 03.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Midyat-Gercüş Yolu Km: 0+000-16+540 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapım Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 21.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.05.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.05.2010 tarih ve 11039 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Verilen aşırı düşük teklif açıklamalarını 4734 sayılı Kanunun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık oluşturacak şeklide, hiç incelemeksizin uygun gören ve bu açıdan Kanunun 60 ncı maddesinde yer verilen “görevlerini kanuni gereklere uygun” gerçekleştirmedikleri anlaşılan idare yetkilileri hakkında değerlendirme, inceleme ve gerekiyorsa soruşturma yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; şikayete konu ihalede tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin çok altında olduğu, işçilik ücretlerinin asgari işçilik ücretlerinden düşük olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 nci maddesi çerçevesinde incelenmesi halinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“… … …

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.”

__

Açıklaması yer almaktadır.

Bu açıklamalar çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan __ isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Söz konusu isteklinin işin yapımında kullanılacak 2. sınıf kereste bedelini analizlerde 200,00.-TL olarak belirttiği, bu bedele ilişkin proforma fatura aldığı, ancak proforma fatura ekinde fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetinin belirtildiği YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM onaylı belgenin olmadığı,

Aynı şekilde Ø200 mm drenaj borusu, katran, çivi, hazır beton, yuvarlak demir için de proforma faturalar alındığı ancak, proforma faturaları tevsik eder belgelerin olmadığı,

Bazı analizlerde, alt analizlerin sunulmadığı, dolayısıyla teklif fiyatların nasıl oluşturulduğunun anlaşılmadığı;

__

Örneğin;

Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozunda, kalıp için 2,88.-TL bedel öngörüldüğü ancak, bu bedele ilişkin analiz sunulmadığından kalıp yapılması işinde işçilik ve malzeme bedelinin ne olduğunun anlaşılmadığı,

İhale üzerinde bırakılan __ Alpet Petr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin analizlerinde bazı işçilik saatlerini ilgili analizlerinde belirtilenden daha düşük aldığı;

Örneğin;

İnşaat Bünyesine Giren Yuvarlak Demir ve Nervürlü Çelik Zati Bedeli Yüklenmesi, Taşınması, Boşaltılması, İstifi ve İşçiliği pozunda, ilgili resmî analizde öngörülen işçilik miktarları soğuk demirci ustası ve düz işçi için 25’er saat iken, sunulan analizde soğuk demirci ustası için 3, düz işçi için 1,5; soğuk demirci usta yardımcısı için ilgili analizde öngörülen miktar 60 saat iken, sunulan analizde 2; yatay-düşey taşıma ve istiflenmesi için öngörülen işçilik miktarı ilgili analizinde 15 saat iken, sunulan analizde 0,8 saat olduğu, işçilik saatleri arasındaki farka ilişkin herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görülmüştür.

Dolayısıyla, Alpet Petr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesi ve ihale üzerinde bırakılmasının, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

B- İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1- İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen şikayetçi Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Başvuru sahibinin açıklamaları ekinde proforma faturalara ve/veya fiyat tekliflerine yer vermediği, sadece imalat bünyesine giren bazı inşaat malzemeleri (demir, beton) için 2009 yılı ve 2010 yılına ait firmaları adına kesilmiş faturaların sunulduğu, sunulan faturalardaki bedelin analizlerle uyumlu olmadığı gibi, ekinde anılan Tebliğde yer verilen açıklamalara uygun belgelerin de sunulmadığı,

Başvuru sahibinin teklif ettiği bedellerin 2009 yılı resmî fiyatlarından da düşük olduğu,

Örneğin;

C 25/30 beton harcı (BS.25) 2009 yılı müteaahit kârı ve genel giderler hariç 69,12.-TL iken, Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozuna ilişkin sunulan analizde 64,68.-TL olarak alındığı,

İnşaat Bünyesine Giren Yuvarlak Demir ve Nervürlü Çelik Zati Bedeli Yüklenmesi, Taşınması, Boşaltılması, İstifi ve İşçiliği pozunda, beton çelik çubuğu, nervürlü (BÇIIIa), (BÇIVa), Ø8-12 mm bedeli 2009 yılı müteaahit kârı ve genel giderler hariç 69,12.-TL iken, sunulan analizde 45,00.-TL olarak alındığı,

Ocak taşı ile istifsiz taş dolgu yapılması pozu bünyesine giren el ile veya kompresörle ocaktan taş hazırlanması bedeli 2009 yılı müteaahit kârı ve genel giderler hariç 10,72.-TL iken, sunulan analizde 2,45.-TL olarak alındığı,

Anılan isteklinin bazı işçilik saatlerini ilgili analizlerinde belirtilenden daha düşük aldığı;

Örneğin;

Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozuna ilişkin ilgili analizde toplam işçilik saati (0,50+5,50+2,5) 8,5 saat olarak belirtilmiş iken, sunulan analizde 0,45 saat olduğu,

Ocak Taşı İle Moloz Taş İnşaat pozunda, ilgili analizde öngörülen işçilik miktarları toplamı 11 saat iken, sunulan analizde 8,5 saat olduğu, işçilik saatleri arasındaki farka ilişkin herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görülmüştür.

Dolayısıyla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen şikayetçi Mehmetoğlu İnşaat Turizm Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

2- Kadri Ziya İŞKAN-İskanoğulları İnş. Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Anılan isteklinin hazır beton, muhtelif inşaat demiri, çimento, temel ve alt temel malzemesi için proforma fatura aldığı, proforma faturalar ekinde 2009 yılı ve 2010 yılına ait kesilmiş faturaların sunulduğu, sunulan faturalar ekinde anılan Tebliğde yer verilen açıklamalara uygun belgelerin sunulmadığı,

Ø800 İç Çapında Betonarme Büz Temini Nakli ve Yerine Döşenmesi pozuna ilişkin sunulan analizde teklif edilen 71,43.-TL’lik bedel için “piyasa araştırması” ifadesine yer verildiği halde, açıklamalarda söz konusu bedeli tevsik eder herhangi bir belge sunulmadığı,

Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozlarına ilişkin analizlerde kalıp ve kalıp işçiliğine; Ocak Taşı İle Moloz Taş İnşaat pozuna ilişkin analizde ise duvar işçiliğine hiç yer verilmediği görülmüştür.

Dolayısıyla, Kadri Ziya İŞKAN-İskanoğulları İnş. Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

3- Maruf AKTAŞ’ın aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Adı geçen isteklinin toprak işleri ve sanat yapıları için 2009 yılı Karayolları Birim Fiyatlarını kullanarak teklifini oluşturduğu, üstyapı işleri için ise piyasadan aldığı tekliflerden istifade ettiği, üst yapı işleri içinde;

• Alttemel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş),

• Temel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş),

• İki tabaka astarlı bitümlü sathi kaplama yapılması (Tip-1+Tip-3) (Kırılmış ve elenmiş çakıl ile),

İmalatlarının yer aldığı ve yaklaşık maliyetin önemli kısmını bu üç imalattan ilk ikisinin oluşturduğu,

Maruf AKTAŞ’ın da söz konusu iki kalem için piyasadan almış olduğu fiyat tekliflerini kullandığı,

Buna göre;

Alttemel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş) ve Temel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş) için bilâ tarih fiyat teklifi aldığı,

Söz konusu teklifin;

• Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda ve suda her türlü sanat yapısı kazısı yapılması ve nakli,

• Ocak taşı ile moloz taş inşaat,

• Alttemel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş)

• Temel yapılması ve nakli (Ocak taşı ile konkasörle kırılmış ve elenmiş),

• Elenmiş çakıllı malzeme (Konkasörle kırılmış, elenmiş 25 ve 19 mm agrega hazırlama),

• Elenmiş çakıllı malzeme (Konkasörle kırılmış, elenmiş 16 ve 12,5 mm agrega hazırlama),

Kalemlerini içerdiği,

Fiyat teklifi ekinde SMMM onaylı birim maliyet tespit raporunun yer aldığı ancak raporda maliyet analizinin bulunmadığı, teklif veren firmanın fiyat verdiği imalat bünyesine giren malzemelerin üreticisi olup olmadığının anlaşılamadığı, ekinde yukarıya aktarılan Tebliğ hükmüne uygun belgelendirme yapılmadığı, birim maliyet cetvelinin imalatçının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olup olmadığının anlaşılamadığı,

Aynı şekilde;

Çeşitli beton ve Ø800 mm betonarme büz için Diyar A.Ş.’den bilâ tarih fiyat teklifi aldığı, Fiyat teklifi ekinde SMMM onaylı birim maliyet tespit raporunun yer aldığı ancak raporda maliyet analizinin bulunmadığı,**** Diyar A.Ş.’nin fiyat verdiği imalat bünyesine giren malzemelerin üreticisi olup olmadığının anlaşılamadığı, ekinde yukarıya aktarılan Tebliğ hükmüne uygun belgelendirme yapılmadığı, birim maliyet cetvelinin imalatçının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olup olmadığının anlaşılamadığı,

Ayrıca, Her Türlü İnşaatta (Köprüler Hariç) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirsiz Beton (Beton Tesisi İle) Yapılması pozlarına ilişkin analizlerde beton dökülmesi işçiliğine yer verilmediği,

Dolayısıyla, Maruf AKTAŞ’ın teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

4- Yaşar Hafr. İnş. Taah. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

Anılan isteklinin her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda ve suda her türlü sanat yapısı kazısı yapılması ve nakli pozuna ait alt analizlerde aralıklı kaplamalı iksa yapılmasına ilişkin imalatı ihmal ettiği, söz konusu alt analizlerde işçilik saatlerini düşük hesapladığı, kalıp yapılması ve ocak taşı ile moloz taş inşaat yapılmasına ait analizlerde de işçilik saatlerinin resmî analizlerde belirlenen miktarlardan düşük alındığı, benzer eksikliklerin başka analizlerde de söz konusu olduğu,

Dolayısıyla, adı geçen isteklinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının, idarece uygun görülmesinin, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliğinin açıklamaları çerçevesinde değerlendirilmeksizin, usulüne uygun açıklama sunmayan isteklilerin açıklamalarının hiç incelenmeksizin tümünün uygun görüldüğü, idare görevlilerinin bu açıdan Kanun ve ilgili mevzuatı hükümlerine aykırı hareket ettikleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 60 ncı maddesinde belirtilen görevlerini kanuni gereklere uygun gerçekleştirmedikleri anlaşılmış olup, ilgililer hakkında değerlendirme yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Aşırı düşük teklif açıklamalarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliğinin açıklamaları çerçevesinde değerlendirmeksizin, usulüne uygun açıklama sunmayan isteklilerin açıklamalarını hiç incelenmeksizin tümünü uygun gören idare görevlilerinin bu açıdan Kanun ve ilgili mevzuatı hükümlerine aykırı hareket ettikleri ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 60 ncı maddesinde belirtilen görevlerini kanuni gereklere uygun gerçekleştirmedikleri anlaşılmış olup, ilgililer hakkında değerlendirme yapılmak üzere konunun Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

Aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliğinin açıklamaları çerçevesinde değerlendirilmeksizin, usulüne uygun açıklama sunmayan isteklilerin açıklamalarının hiç incelenmeksizin tümünün uygun görüldüğü, idare görevlilerinin bu açıdan Kanun ve ilgili mevzuatı hükümlerine aykırı hareket ettikleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 60 ncı maddesinde belirtilen görevlerini kanuni gereklere uygun olarak gerçekleştirmedikleri anlaşılmıştır.

Bu nedenle; 4734 sayılı Kanunun 60 ncı maddesinde yer verilen “görevlerini kanuni gereklere uygun” gerçekleştirmedikleri anlaşılan idare yetkilileri hakkında değerlendirme, inceleme ve gerekiyorsa soruşturma yapılmak üzere konunun Ulaştırma Bakanlığı’na bildirilmesine karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılıyorum.

** Adem KAMALI Kurul Üyesi**

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır 9.Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak değişik oranlarda tenzilat yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde belli bir % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Diyarbakır 9.Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **