KİK Kararı: 2010/UY.II-1408

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/036
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 18.05.2010
Karar No : 2010/UY.II-1408
BAŞVURU SAHİBİ:
Mehmetoğlu İnşaat Turz. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti., Batman Yolu Üzeri Cumhuriyet Bulvarı No: 99 Midyat/MARDİN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü, Büyükalp Cad. 21100 Yenişehir/DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/13191 İhale Kayıt Numaralı "93.Şube(Mardin) Şefliğinde Yolların Fiziki Stand. Yükseltilmesi İçin Satıh Boz. Düzeltilmesinde Kullanılmak Üzere Elenmiş Çakıldan Konkasörle Kırılmış ve Elenmiş Temel Malzemesi Temini ve Nakli" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

10.05.2010 tarih ve II.Y.11.40.0258/2010-10E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 01.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “93. Şube(Mardin) Şefliğinde Yolların Fiziki Stand. Yükseltilmesi İçin Satıh Boz. Düzeltilmesinde Kullanılmak Üzere Elenmiş Çakıldan Konkasörle Kırılmış ve Elenmiş Temel Malzemesi Temini ve Nakli” ihalesine ilişkin olarak Mehmetoğlu İnşaat Turz. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 02.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.04.2010 tarih ve 9624 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; mevzuata aykırı olarak, idarece gönderilen kesinleşen ihale kararı yazısında tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması/uygun görülmemesine dair herhangi bir bilginin bulunmadığı hususu belirtilerek; ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifi vermelerine ve sundukları aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmasına rağmen ihalenin daha yüksek teklif veren istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adının “93. Şube (Mardin) Şefliğinde Yolların Fiziki Standartlarının Yükseltilmesi İçin Satıh Bozukluklarının Düzeltilmesinde Kullanılmak Üzere Elenmiş Çakıldan Konkasörle Kırılmış ve Elenmiş 25 mm (1”) lik Temel Malzemesi Temini ve Nakli” şeklinde belirtildiği; miktarı ve türünün ise, “20.000 m 3 elenmiş çakıl” olarak ifade edildiği,

19 uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat olacağının belirtildiği,

49 uncu maddesinden, işe sözleşmenin imzalanmasından itibaren 5 gün içinde başlanacağı ve işin süresinin 90 gün olduğu,

Görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41 inci maddesinde; “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir…” hükmü bulunmaktadır. Anılan hükümden, idarelerce kesinleşen ihale kararının bildirimine dair yazılarda, yazının muhatabı isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı birinci veya ikinci teklif olmadığı durumlarda, teklifinin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine yer verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

__

Başvuru sahibine gönderilen kesinleşen ihale kararının bildirimine dair yazı incelendiğinde; yazıda başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine dair herhangi bir bilginin bulunmadığı görülmüş olup, bu haliyle idarenin işleminin söz konusu Kanun hükmüne aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

__

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Yönetmeliğin zikredilen maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutulacağı; idarelerce aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanan düzenlemelerin esas alınacağı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin 45.1.1. alt maddesinde yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin, yine madde metninde belirtilen hesaplamalar neticesinde bulunacak sınır değere göre tespit edileceği belirtilmektedir.

Bu bağlamda, idarece geçerli teklifler üzerinden yapılan hesaplama sonucunda; aşırı düşük teklif sınır değerinin 410.526,61 TL olarak hesaplandığı ve bu değerin altında teklif veren başvuru sahibi ile Sel-Ka İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.’ne aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerine ilişkin olarak önemli bileşenler ile ilgili ayrıntıları verilen süre içerisinde idareye sunmaları hususunun yazı ile bildirildiği;

Bunun üzerine anılan isteklilerin belirlenen sürede aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sundukları; idarece açıklamalar üzerinden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru sahibinin açıklamalarının yeterli görülmeyerek teklifinin reddedildiği ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Sel-Ka İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Şikayet başvurusu üzerine idarece alınan karara dayanak teşkil eden raportör raporunda; başvuru sahibinin 15.112/K iş kalemi için bu iş kaleminin bünyesinde yer alan “ her cins ve tonajda motorlu araş taşıma katsayısı k” için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının (2009 yılı) 145 TL tutarlı ve 02.017 numaralı rayicinin kullanılması nedeniyle herhangi bir açıklamaya gerek olmadığı; ancak, 07.005/K numaralı iş kalemi için başvuru sahibi tarafından öngörülen “her cins ve tonajda motorlu araş taşıma katsayısı k” nın (K=4,80/(1x(A:1)x(Y:1,60)x(0,0007x(M:70Km)+0,01))’den K= 50,85 TL bulunmakta) söz konusu Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayicinden düşük olması nedeniyle Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca açıklama yapılması gerekirken bu açıklamanın yapılmadığı belirtilmektedir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde; “…ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

__

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,

__

istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.

__

d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.” hükmü bulunmakta olup, şikayet konusu ihalenin yaklaşık maliyeti göz önünde bulundurulduğunda, iş kalemlerine ait analizlerin,__ bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) ile birlikte aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında isteneceği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinin 45.1.5. alt maddesinde, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamalarda, teklifleri ekinde sundukları analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacakları belirtilmekte olup; devamındaki alt maddelerde;

“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

__

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

__

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

__

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

__

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen maddesindeki açıklamalardan; isteklilerce belgelere dayanılmaksızın yapılacak aşırı düşük teklif açıklamaların ihale komisyonları tarafından kabul edilmeyerek söz konusu tekliflerin reddedileceği; bu çerçevede, isteklilerce yapılan açıklamalarda tebliğ açıklamasında detaylı bir şekilde anlatılan hususlara riayet edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Söz konusu Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde ise; “…38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

__

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

__

__

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

…

…

…

…

__

__

__

__

…

16.002

Basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

101,34

__

__

101,34

…

16.003

Basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

107,50

86,00

15,48

101,48

…

…

…

…

__

__

__

__

…

…

…

…

__

__

__

__

__

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

__

…38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

__

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır… ” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ maddesinden, isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; Tebliğde belirtilen şekilde listeyle açıklama yapmaları halinde, analiz düzenlemeleri zorunluluğunun bulunmadığı; kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden istekliler ile analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak tevsik edici belge sunmalarına gerek olmadığı anlaşılmaktadır.__

Tebliğ açıklamaları çerçevesinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin incelenmesi neticesinde; başvuru sahibi tarafından, ihale konusu işi oluşturan 2 adet iş kalemine dair analizlerin, Batman Valiliğinden alınmış Hasankeyf ilçesinde yer alan taş ocağına dair Maden İşletme Ruhsatı ile Mardin Valiliğinden alınmış Midyat İlçesinde yer alan taş ocağına ait “İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı” nın, isteklinin bitirdiği işlere ait iş deneyim belgelerinin, sahibi olduğu makine ve araçlara ait ruhsat fotokopilerinin, demirbaş defterinin suretinin ve diğer belgelerin sunulduğu görülmüştür. Bahse konu belgeler üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

1- Elenmiş çakıldan konkasörle kırılmış ve elenmiş 25 mm (1”) lik temel malzemesi temini (15.112/K) iş kalemi için isteklinin 8,00 TL/m3 teklif verdiği, isteklinin öngördüğü bu fiyatın Karayolları Genel Müdürlüğünün söz konusu poz için 2009 yılında yayımladığı karsız birim fiyattan (13,68/1,25=10,94 TL/m3) düşük olduğu, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi gereğince zikredilen iş kalemine ilişkin analizin sunulduğu, sunulan analiz tetkik edildiğinde; aşağıdaki tabloda gösterilen alt iş kalemlerinin fiyatlarının da Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan karsız yardımcı birim fiyatlardan düşük olduğu, bu nedenle isteklinin (15.112/K) iş kalemi için Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi gereğince açıklama yapması ya da karsız fiyatlardan düşük olan alt iş kalemleri için Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi gereğince alt analiz sunması ve bu analizlerde yer alan girdilere dair yine Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi gereğince tevsik edici belgeleri vermesi gerekirken, aşırı düşük teklif açıklamasında bahsedilen hususlara yer verilmediği;

Sıra No

BİB Poz No

Tanımı

İsteklinin Teklifi (TL)

BİB’in yayımladığı karsız fiyat (2009 yılı) (TL)

1

03.501

Ekskavatörün 1 saatlik ücreti

45,00

57,25

2

03.521

Lastik tekerlekli yükleyicinin ücreti

35,00

42,40

3

03.530

Konkasörün 1 saatlik ücreti

15,20

95,61

4

03.531

1 saatlik elek ücreti

27,00

32,85

2- Temel malzemesi nakli 70 Km (07.005/K) iş kalemi için sunulan analizden iş kalemi için isteklinin 6,00 TL/m3 teklif verdiği, ilgili taşıma formülünden;

(F= KxAxYx(0,0007xM+0,01)

F: teklif fiyatı

K: taşıma katsayısı,

A: 1 (yol meyilini ve cinsini yansıtan katsayı),

Y:1,60 ton/m3 (ton-m3 dönüşümü için) ve

M:70 Km (mesafe) alınmak üzere,

K=6,00/(1x(A:1)x(Y:1,60)x(0,0007x(M:70Km)+0,01)= 63,56 TL (isteklinin öngördüğü kar dahil) hesaplanmakta olup, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca 02.017 rayiç numarası ile yayımlanan taşıma katsayısının (K)’nın 2009 yılı için 145 TL olduğu dikkate alındığında, isteklinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi gereğince öngördüğü tutarı tevsik edici belgeleri sunması gerektiği; ancak, istekli tarafından iş kaleminde yer alan taşıma katsayısının azaltılmasını sağlayan avantajlı koşullara veya teknik çözümlere dair tatmin edici, somut bilgi ve belgelerin açıklama kapsamında sunulmadığı; bu durumun da Tebliğin 45.1.8. alt maddesine aykırı olduğu;

Tespit edilmiş, bu nedenle, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak eşit muamele ilkesi bakımından ihale uhdesinde kalan Sel-Ka İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.’nin sunduğu belgelerin incelenmesi neticesinde; anılan istekli tarafından, ihale konusu işi oluşturan 2 adet iş kalemine dair analizlerin, demirbaş ve amortisman defterinin ilgili sayfalarının ve elenmiş çakıldan konkasörle kırılmış ve elenmiş 25 mm (1”) lik temel malzemesi teminine (15.112/K) ilişkin Ömerli İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığına kesilmiş fatura suretinin sunulduğu görülmüştür. Bahse konu belgeler üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

1- Elenmiş çakıldan konkasörle kırılmış ve elenmiş 25 mm (1”) lik temel malzemesi temini (15.112/K) iş kalemi için isteklinin 6,24 TL/m3 teklif verdiği, isteklinin öngördüğü bu fiyatın Karayolları Genel Müdürlüğünün söz konusu poz için 2009 yılında yayımladığı karsız birim fiyattan (13,68/1,25=10,94 TL/m3) düşük olduğu, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi gereğince zikredilen iş kalemine ilişkin analizin sunulduğu, sunulan analiz tetkik edildiğinde; aşağıdaki tabloda gösterilen alt iş kalemlerinin fiyatlarının da Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan karsız yardımcı birim fiyatlardan düşük olduğu, bu nedenle isteklinin (15.112/K) iş kalemi için Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi gereğince açıklama yapması ya da karsız fiyatlardan düşük olan alt iş kalemleri için Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi gereğince alt analiz sunması ve bu analizlerde yer alan girdilere dair yine Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi gereğince tevsik edici belgeleri vermesi gerekirken, aşırı düşük teklif açıklamasında bahsedilen hususlara yer verilmediği; sadece istekli tarafından Ömerli İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığına kesilmiş fatura suretinin sunulduğu,

Sıra No

BİB Poz No

Tanımı

İsteklinin Teklifi (TL)

BİB’in yayımladığı karsız fiyat (2009 yılı) (TL)

1

03.501

Ekskavatörün 1 saatlik ücreti

35,00

57,25

2

03.521

Lastik tekerlekli yükleyicinin ücreti

30,00

42,40

3

03.530

Konkasörün 1 saatlik ücreti

20,00

95,61

4

03.531

1 saatlik elek ücreti

30,00

32,85

5

02.017

Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı

130,00

145,00

2- Temel malzemesi nakli 70 Km (07.005/K) iş kalemi için sunulan analizden iş kalemi için isteklinin 12,52 TL/m3 teklif verdiği, ilgili taşıma formülünden,

(F= KxAxYx(0,0007xM+0,01)

F: teklif fiyatı

K: taşıma katsayısı,

A: 1 (yol meyilini ve cinsini yansıtan katsayı),

Y:1,60 ton/m3 (ton-m3 dönüşümü için) ve

M:70 Km (mesafe) alınmak üzere,

K=12,52/(1x(A:1)x(Y:1,60)x(0,0007x(M:70Km)+0,01)= 132,63 TL (isteklinin öngördüğü kar dahil) hesaplanmakta olup, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca 02.017 rayiç numarası ile yayımlanan taşıma katsayısının (K)’nın 2009 yılı için 145 olduğu dikkate alındığında, isteklinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi gereğince öngördüğü tutarı tevsik edici belgeleri sunması gerektiği; ancak, istekli tarafından iş kaleminde yer alan taşıma katsayısının azaltılmasını sağlayan avantajlı koşullara veya teknik çözümlere dair tatmin edici, somut bilgi ve belgelerin açıklama kapsamında sunulmadığı; bu durumun da Tebliğin 45.1.8. alt maddesine aykırı olduğu;

Tespit edilmiş, bu nedenle, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmayan Sel-Ka İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

İncelenen ihalede, Karayolları Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarından bölgesel tenzilatlar dikkate alınarak belirli oranlarda tenzilatlar yapılmak suretiyle belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idarenin Birim Fiyat Analizlerini alıp bu analizlerde % oranında indirim yapılarak yaklaşık maliyet belirlenmesi, analizlerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunlarında belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki katsayıların açıklamasında bölgesel tenzilat emsal gösterilerek yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise İdarenin de bölgesel tenzilatı emsal göstererek 2009 yılının fiyatlarına tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin de hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmadığından, bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun kalmaktadır. Böyle bir işlem yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Diyarbakır 9. Bölge Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde, bazen de yaklaşık maliyetin üzerinde kalması şeklinde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. Bu uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **