KİK Kararı: 2010/UY.II-1232

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/031
Gündem No : 7
Karar Tarihi : 04.05.2010
Karar No : 2010/UY.II-1232 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Alka Sanayi İnş. ve Ticaret A.Ş., Değirmen Yolu Sokak C- 1 Blok No:17 K:3 Kozyatağı Kadıköy/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Acemler Yerleşkesi Sırameşeler Mah. Avrupa Konseyi Cad. Hizmet Binası D Blok No: 3/14 K:2 16190 Osmangazi/BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/3395 İhale Kayıt Numaralı "Bursa Büyükşehir Belediyesi Anaarter ve Caddelerinde Otokorkuluk Yapım ve Bakım-Onarım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

19.04.2010 tarih ve II.Y.08.92.0229/2010-16E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 04.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Bursa Büyükşehir Belediyesi Anaarter ve Caddelerinde Otokorkuluk Yapım ve Bakım-Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Alka Sanayi İnş. ve Ticaret A.Ş.’nin 19.03.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.03.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 01.04.2010 tarih ve 7603 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklaması sonucunda maliyet tespit raporunda maliyet analizlerine ilişkin belgelerin bulunmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, şikayet dilekçelerine idarece verilen cevapta da tekliflerinin, sunulan dosyada YMM veya SMMM tarafından yapılan tasdik anlaşması bulunmadığından ve vergi beyanname dönemi belirtilmediğinden Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesinin 2/c bendine istinaden değerlendirme dışı bırakıldığının belirtildiği, ancak Kamu İhale Genel Tebliğine göre maliyet tespit raporlarını onaylayan SMMM ile anlaşmalarının bulunmaması durumunda, söz konusu raporun onaylanmayacağı, ayrıca anılan Tebliğin ilgili maddesinde YMM veya SMMM ile yapılan tasdik anlaşmasının istenileceğine ve vergi beyanname döneminin hangi dönem olduğunun belirtileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı; “Bursa Büyükşehir Belediyesi Anaarter ve Caddelerinde Otokorkuluk Yapım ve Bakım-Onarım Yapım İşi” ; miktarı ve türü; “10.000 mt. otokorkuluk rayı, 6.000 adet otokorkuluk dikmesi, 6.000 adet otokorkuluk takozu ve bağlantı parçası, 500 adet 480 takoz, 1.500 mt. gergi kuşağı, bağlantı plakaları ile 500 adet çift yönlü reflektör malzemesi temini ve montaj işleri, 1.000 adet mevcut otokorkuluk rayı düzeltilmesi, 1.000 adet hasar görmüş otokorkuluk dikmesinin yeniden düzeltilmesi ve kullanılır hale getirilmesi vb. işler” şeklinde belirlenmiş olup, anılan şartnamenin 19 uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.

İdarece belirlenen aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin altında teklif veren 5 istekliden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde teklif maliyetlerine ilişkin açıklama istenildiği, bu isteklilerden 3’ünün süresinde açıklamalarını idareye sunduğu, ihale komisyonunca, başvuru sahibi de dahil, bunlardan ikisinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmeyerek ihale dışı bırakıldığı, geriye kalan diğer istekli Doğa İnş. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamaların yeterli görülerek söz konusu isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Yapılan incelemede idarenin, ihale dokümanı içeriğinde birim fiyat tarifleri ile analiz formatlarına yer verdiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde;

__

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almakta olup benzer düzenlemelere Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesinde de yer verilmiştir.

22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin, “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturalar da proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece teklifi sınır değerin altında tespit edilen isteklilere gönderilen 08.02.2010 tarih ve muhtelif sayılı yazılarda Kanunun 38 inci maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesi çerçevesinde, belgelere dayalı olarak, 15.02.2010 tarihine kadar verilmek üzere aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması yazısında, imalat sürecinin veya yapım yönteminin ekonomik olmasına ilişkin olarak, i hale konusu malın imalat sürecinin ve yerine temini için firmalarının stoklarında bulunan hammadde ve hammaddenin işlenmesine yönelik gerekli makine ve teçhizata sahip olmaları, yıllık 30.000 ton otokorkuluk malzemesininin seri şekilde üretilebilmesi nedeniyle imalat süreçlerinin ekonomik olduğu; seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullara ilişkin olarak,**** şirketleri bünyesinde otokorkuluk yapım, montaj ve demontaj işleri konusunda her yönüyle uzman mühendis, teknikerlerinin ve nitelikli personellerinin bulunduğu, bütün imalatlarının bilgisayar destekli ve teknolojik cihazlarla seri ve hızlı bir şekilde TS ISO EN 9001-2000 Kalite güvencesi altında yapıldığı, ayrıca son senelerde kullanmakta oldukları hidrolik çakma makineleri sayesinde personel kullanımında ekonomi sağlandığı, seri montaj yapılmasının, yapım işlerinde ekonomik ve avantajlı olduğu; yapım işinin özgünlüğüne ilişkin olarak, t icaret odası faaliyet belgelerinde görüleceği üzere şirketlerinin iştigal konusunun sanayi, ticaret, ulaştırma, turizm, enerji, madencilik, metallurji alanları olduğu, bu güne kadar ihalesini aldıkları iş bitirme belgeleriyle kanıtlanan başarı grafiği ile ihale konusu malın, firmaları tarafından üyesi oldukları RAL (Almanya Kalite Güvence Birliği)**** güvencesi altında RAL-RG 620/TL-SP 99 ve TS 914 EN ISO 1461 standartlarında üretildiği ve trafik güvenliği de dikkate alınarak uygulama şartnamelerine göre montaj ve demontaj çalışmalarının yapıldığı belirtilmiş olup yazı ekinde SMMM tarafından onaylanan ancak üzerinde tarih bulunmayan, ihale konusu 30 adet iş kaleminin genel olarak birim fiyatlarının yer aldığı iki sayfa maliyet tespit raporuna yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda yer alan hükümler ve şikayete ilişkin yapılan tespitler çerçevesinde, başvuru sahibi isteklinin imalatçısı olduğu mallara ilişkin teklif bileşenlerinin maliyetini tevsik etmek üzere sunduğu maliyet tespit raporunun yukarıda belirtilen Tebliğ açıklamaları doğrultusunda usulüne uygun olarak SMMM tarafından onaylandığı anlaşılmakla birlikte, söz konusu belgede tarih bulunmaması itibariyle belgenin hangi vergi beyanname dönemine ait olduğu tespit edilememektedir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 57 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “Başvuru ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, idare tarafından iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayanların başvuru veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi isteklinin sunduğu maliyet tespit raporundaki söz konusu eksikliğin teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü doğrultusunda bu eksikliğin tamamlatılması yoluna gidilmesi gerekmekte ise de, söz konusu maliyet tespit raporunda yer alan iş kalemlerinin içeriğinde bulunan saç zati bedeli, yükleme-boşaltma ve nakliye gibi alt kalemlerin maliyetlerinin belirtilmediği, diğer bir ifade ile raporda yer alan iş kalemlerinin fiyatlarına nasıl ulaşıldığının, bu fiyatların hangi maliyetlerden oluştuğunun detaylandırılmadığı ve raporun birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 30 adet iş kaleminin fiyatlarının belirtilmesinden ibaret olduğu anlaşıldığından sunulan maliyet tespit raporunun içerik olarak uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece geçerli kabul edilmemesi mevzuata uygun bulunmuştur.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhale üzerinde bırakılan istekli Doğa İnş. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması yazı ekinde, maliyet bileşenlerini gösteren teklif birim fiyat cetveline yer verildikten sonra ihale konusu yapım işini oluşturan 30 adet iş kalemine ilişkin analizlerin, imalat iş programının, Yeni Eksen Metal Gal. İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 30 adet iş kalemine ilişkin proforma faturanın, yine aynı firma tarafından düzenlenen proforma fatura eki birim fiyat tariflerinin ve SMMM tarafından tasdik edilmiş 30 adet iş kalemine ilişkin 30 sayfa analizin, saç, galvaniz kaplama ile motorine ilişkin 3 adet alış faturasının, mali duruma ilişkin belgelerin, imza sirkülerinin, oda sicil kayıt suretinin, faaliyet belgesinin, iki adet kalite belgesinin ve şirketi tanıtıcı katalogların yer aldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu kalite belgelerinde, belgelendirme kapsamının “her türlü alt ve üst yapı inşaat taahhüt işleri, her türlü peyzaj işleri, sıcak daldırma galvanizden her türlü oto korkuluk imalatı, paslanmaz çelikten her türlü korkuluk imalatı” şeklinde yer aldığı dikkate alındığında, anılan isteklinin oto korkuluk ve korkuluk alanında imalatçı bir firma olduğu yer aldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan Tebliğ açıklamaları doğrultusunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin imalatçısı olduğu iş kalemlerine ilişkin YMM veya SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait maliyet tespit raporu sunması gerekirken sunmadığı, bunun yerine açıklama ekinde imalatçı başka bir firmadan alınan proforma faturaya yer verildiği, ancak söz konusu proforma fatura ekinde, Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinin (a) bendinde yer alan açıklamalar çerçevesinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan YMM veya SMMM onaylı birim maliyet cetvelinin yer almadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının Tebliğde öngörülen usule uygun olarak yapılmadığı anlaşıldığından idarece anılan isteklinin açıklamasının uygun görülmesi mevzuata aykırı bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale komisyonunca ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen istekli olan Doğa İnş. Ltd. Şti.’ne ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.