KİK Kararı: 2010/UY.I-988

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/025
Gündem No : 36
Karar Tarihi : 06.04.2010
Karar No : 2010/UY.I-988
BAŞVURU SAHİBİ:
Fema İnşaat Ticaret Ltd. Şti., Süleyman Nazif Sokak No:10/2 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğü, Meşelik Kampüsü ESKİŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/145667 İhale Kayıt Numaralı "Rektörlük Binası İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

16.03.2010 tarih ve I.Y.06.08.0162/2010-13E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 05.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Rektörlük Binası İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Fema İnşaat Ticaret Ltd. Şti.’nin 22.02.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 26.02.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.03.2010 tarih ve 4199 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.03.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1-) İhalenin, aşırı düşük teklif sorgulamasında sınır değerin altında kalan Ilgazlar İnş. Tic. San. A.Ş.- Ilgaz Tic. San. Koll. Şti. Sait Ilgaz ve Ort. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, ancak anılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına yaptığı açıklamada; bahsi geçen yapım işinde kullanılacak bileşenlere ilişkin maliyetlerin proforma faturalarla, diğer belgelerle tevsik edilmediği, iş bünyesinde kullanılacak malzemelerden elektrik ve mekanik malzemelerin ve ekipmanların nasıl temin edileceğine dair bilgi ve belgenin bulunmadığı, bu durumda tevsik amacıyla onaylı mali müşavir raporunun ekte sunulmadığı ve bu çerçevede analizlerde işçilik tutarlarının mesai saatlerinin asgari ücretler dikkate alınarak hesaplanmadığı ve açıkça ifade edilmediği,

2-) Sınır değerin altında kalan diğer isteklilerin açıklamalarının da Kamu İhale Genel Tebliğinim 45 inci maddesinde yer alan düzenlemeye göre tekrar gözden geçirilmesi gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

09.11.2009 tarihinde yapılan ihaleye 20 istekli tarafından teklif verildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeye göre 10 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan 10 isteklinin teklif bedeli ile idarece hesaplanan yaklaşık maliyete göre 12.453.401,41 TL’nin sınır değer olarak hesap edildiği, sınır değerin altında kalan 4 istekliye idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veren isteklilerin açıklamalarının idarece uygun bulunarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olan Ilgazlar İnş. Tic. San. A.Ş.- Ilgaz Tic. San. Koll. Şti. Sait Ilgaz ve Ort. Ortak Girişimi üzerine ihalenin bırakıldığı anlaşılmıştır.

**** Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

__

_ a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,_

__

_ b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, _

__

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir.

__

__38.2**.** İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

__

__38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

__

_ Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir._

__

__

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

…

…

…

…

…

16.002

Basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

101,34

101,34

…

16.003

Basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

107,50

86,00

15,48

101,48

…

…

…

…

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

__

_ 38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir. _

__

_ 38.5. 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca tekliflerin incelenmesinde; isteklilerin analizleri sunup sunmadıkları kontrol edilerek zarf açma ve belge kontrol tutanağının analizlere ilişkin hücresinde, analizlerin sunulup sunulmadığı, sunulmuş ise kaç adet analiz sayfası sunulduğu belirtilir. _

__

_ 38.6. 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz sunup sunmadıkları kontrol edilir. Analizleri sunmayan ya da eksik sunan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bu aşamada sunulan analizlerin içeriğine ilişkin ayrıntılı inceleme yapılmaz._

__

_ 38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. _

__

_ 38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir._

__

_ 38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. _

__

_ 38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır._

__

_ 38.11. 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre pazarlık usulü ile ihale edilen işlerde; analizler ilk fiyat teklifleri kapsamında sunulacak olup, sunulan analizlerin son yazılı _

__

fiyat teklifleri kapsamında ne şekilde revize edileceği veya değerlendirileceği idari şartnamenin “diğer hususlar” bölümünde idarelerce belirtilecektir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde ise;

“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

_ a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır. _

__

_ b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur._

__

_ c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır._

__

_ ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir._

__

_ d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur._

__

_ 45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir. _

__

_ 45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir._

__

_ 45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır._

__

_ 45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır…” _açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Ilgazlar İnş. Tic. San. A.Ş.- Ilgaz Tic. San. Koll. Şti. Sait Ilgaz ve Ort. Ortak Girişimi tarafından toplam 10.698.623,64 TL bedelle teklif verildiği, teklif bileşenlerinin ise idarenin yaklaşık maliyetine göre kıyaslandığında aşağıdaki gibi olduğu;

Teklif Bileşenleri[M1]

TL

İdarenin Yak.Mal.

İnşaat İşleri

6.767.037,89

12.071.563,54

Elektrik Tesisatı

2.132.565,86

2.766.128,43

Mekanik Tesisat

1.799.019,89

4.670.412,24

Toplam

10.698.623,64

19.508.104,21

İhale üzerinde bırakılan Ilgazlar İnş. Tic. San. A.Ş.- Ilgaz Tic. San. Koll. Şti. Sait Ilgaz ve Ort. Ortak Girişimi’nin anahtar teslimi götürü bedel teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelini, inşaat işleri için ihale dokümanı ekinde verilen “İnşaat İşleri Genel Teknik Şartnamesine” göre düzenlediği, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan birim fiyatlara ilişkin iş analizlerini verdiği, iş analizlerinde asgari işçilik maliyetinin saatlik asgari ücret olan 3,08 TL’nin altında olmadığı, piyasadan temin edilecek malzeme için yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir onaylı birim ortalama maliyetleri ve işçilik maliyetlerinin bulunduğu maliyet tespit raporları ile birlikte proforma faturaları verdiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin inşaat işleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulamasına yapmış olduğu açıklamanın mevzuatın yukarıya aktarılan hükmüne uygun olduğu anlaşılmış olup bu haliyle başvuru sahibinin ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük

teklif sorgulamasına yapmış olduğu açıklamanın mevzuata uygun olmadığı ve asgari işçilik maliyetini karşılamadığı yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

15.03.2010 tarihli yazımız ile idari şartnamenin 7.1 (ğ) bendi ile istenilen analizler için şayet verilmişse ihale dokümanı ekinde idarelerince isteklilere verilen analiz örneklerinin bulunup bulunmadığı sorulmuş, idarenin aynı tarihli cevabi yazı ile ihale dokümanı ekinde isteklilere analizlerin verilmediği belirtilmiştir. İhale dokümanı ekinde idarece isteklilere verilmiş iş analizleri olmamasına rağmen, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından iş analizlerinin de verildiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan; inşaat işleri dışındaki mekanik tesisat ve elektrik tesisatı ile ilgili olarak idarece ihale dokümanı ekinde teklif fiyata esas olacak işlerin listesi verilmemişse de işin tarifine ilişkin teknik şartnamelerin verildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anahtar teslimi götürü bedel teklif mektubu ekindeki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan birim fiyat ve miktarların ise; tesisat/sıhhi tesisat, tesisat/kalorifer tesisatı, tesisat/müşterek tesisat, tesisat/havalandırma tesisatı, tesisat/otomatik tesisat, tesisat/brülör tesisatı, tesisat/soğutma tesisatı, tesisat/yangından korunma donanım ve tesisatı, elektrik tesisatı için serbest muhasebeci mali müşavir onaylı proforma fatura ile birlikte maliyet tespit raporunda yer alan birim fiyatlarla uyumlu olarak verildiği, ayrıca her bir iş kalemine ilişkin iş analizlerinin de verildiği anlaşılmıştır. Buna göre, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından elektrik ve mekanik tesisat ile ilgili verilen teklifin de mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır. __

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin sınır değerin altında kalan diğer isteklilerin açıklamalarının da Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan düzenlemeye göre tekrar gözden geçirilmesi gerektiği yönündeki iddiası, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında tebliğin “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11 inci maddesinin 8 numaralı alt maddesinde yer alan; “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” hükmü gereğince somut olmadığından başvuru şekil yönünden reddedilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanunun 38. maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. Maddesinde; “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

_ a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının ; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur. _

_ b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi , diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir._

_ c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır._

_ ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir._

_ d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar. _

_ e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” _hükmü,

“İstenecek belgeler” başlıklı 30. maddesinin (ç) bendinde; “ Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur_. …” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1 maddesinde ; “4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği,aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

_ …_

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

__

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)****_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)****_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

__

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

__

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

__

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

__

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.

__

45.1.12. Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesi uyarınca yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve üzerinde olan ihalelerde, isteklilerin;anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelini , teklif birim fiyatlı işlerde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizleri teklifleri ekinde sunacakları hüküm altına alınmış olup, Yönetmeliğin aktarılan düzenlemesi uyarınca söz konusu bilgi ve belgeler, isteklilerin teklif fiyatlarının detaylarının bilinmesi ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak amacıyla istenmektedir. Ancak söz konusu belgeler, Kanunun 38 inci maddesine göre isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların tamamını karşılamadığından, ihale komisyonlarının aşırı düşük teklif değerlendirmelerini, teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettikleri bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemeden, sadece bu belgeleri kullanarak gerçekleştirmeleri, anılan maddenin uygulandığı anlamına gelmeyecek ve bu maddeye aykırı olacaktır. Bu nedenle, idarelerce Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde belirtilen söz konusu bilgi ve belgelerin istendiği durumlarda da, sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden ayrıca 4734 sayılı Kanunun 38 nci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenmesi ve bu kapsamda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaların da dikkate alınarak, tekliflerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece aşırı düşük sınır değer tespiti yapıldığı ve sınır değerin (12.453.401,41 TL) altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği anlaşılmıştır.

Ancak, idarece yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin miktarların (metrajların) anılan Yönetmeliğin 9. maddesine uygun olarak hesaplandığı dikkate alındığında; aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında isteklilerce sunulacak iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizlerde yer alan miktarların idarenin yaklaşık maliyet hesaplamasında dikkate aldığı miktarlarla aynı veya yakın değerlerde olması gerekmekte olup, idarece yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan miktarlarla istekliler tarafından teklif edilen miktarlar arasında göz ardı edilemeyecek oranda farklar bulunduğu görülmüştür.

Anılan Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile Tebliğde yer alan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; idarece belirlenecek sınır değerin altında teklif veren ve teklifi geçerli kabul edilen isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve isteklilerce sunulacak aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamaların yeterli olması durumunda değerlendirmeye alınabileceği, sınır değerin üzerinde teklif veren ve teklifi geçerli teklif olarak kabul edilen isteklilerin ise aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmayacağı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, aşırı düşük teklif sorgulamasından amaçlanan sınır değerin altında teklif veren isteklilerin tekliflerini idarenin belirlediği yapım şartlarına ve belirlediği metrajlara uygun olarak hazırlayıp hazırlayamadığı yönündedir.

Bu nedenle, isteklilerce sunulan tekliflere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamaları değerlendirilirken analizlerin uygun olmasının yanı sıra istekliler tarafından idarece iş kalemleri/gruplarına ilişkin teklif edilen birim fiyatlar ile teklif miktarlarının, idarece yaklaşık maliyetin hesabı esnasında tespit edilen miktarlar ile birim fiyatlara göre düşük ya da yüksek olup olmadığı yönünde de değerlendirme yapılması gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede, isteklilerden teklifleri ekinde inşaat işlerine ilişkin iş kalemlerinden toplam 13 kaleme ilişkin bir tablo oluşturulmuş olup genel olarak ihale üzerinde kalan istekli başta olmak üzere sınır değerin altında teklif veren istekliler tarafından teklif edilen miktarlar ile teklif birim fiyatlarının idarece tespit edilen miktar ve birim fiyatlara göre yüzde elli oranında bir farkın oluştuğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, idarece yapılan aşırı düşük teklif değerlendirmesinde, isteklilerce iş kalemlerine/iş gruplarına ilişkin olarak teklif edilen miktarlara dikkat edilmediği, ancak yapılan incelemeden sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklif ettikleri iş kalemleri/iş gruplarına ilişkin miktarlarının, idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılmış olan miktarlardan önemli oranlarda farklar olduğu, bu nedenle sınır değerin altında teklif veren ve teklifi idarece geçerli kabul edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak, ihale işlemlerine devam edilmesi ve ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede, “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” ilişkin karara katılmıyoruz.

** Ali KAYA Bahattin IŞIK Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ**

Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi