KİK Kararı: 2010/UY.I-919

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/024
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 30.03.2010
Karar No : 2010/UY.I-919
BAŞVURU SAHİBİ:
İht Mühendislik Ticaret ve San. Ltd. Şti., Ankara Caddesi Baykal Yüksel İşhanı 36/14 Merkez Kırşehir

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kırşehir İl Özel İdaresi, Ahi Evran Mah.Zübeyde Hanım Cad. Tn:8 40300 KIRŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/188481 İhale Kayıt Numaralı "Kırşehir Vali Konağı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

23.03.2010 tarih ve I.Y.06.70.0227/2010-6E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kırşehir il Özel İdaresi tarafından 10.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kırşehir Vali Konağı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak İHT Mühendislik Ticaret ve San. Ltd. Şti.’nin 02.03.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 04.03.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.03.2010 tarih ve 5183 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.03.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesi gerektiği, işçilik maliyetlerinin 2010 yılının ilk 6 ayı için belirlenen tutarı karşılamadığı, idare tarafından söz konusu kriterlerin dikkate alınmadığı, yaklaşık maliyet içerisinde ve icmal tablosu içerisinde yer alan özel pozlara ilişkin olarak ihale üzerinde kalan isteklinin mevzuat gereği sunması gereken belgeleri sunmadığı, teklifine teknik personel giderinin dahil edilmediği, ihale üzerinde kalan isteklinin kendisinin inşaat mühendisi olduğu ve bu durumun avantajlı koşul olarak gösterilmesinin doğru olmadığı, anılan isteklinin inşaat mühendisi olmayıp müteahhit olduğu, mevzuata uygun açıklama sunmayan söz konusu isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı “Kırşehir Vali Konağı Yapım İşi” olarak belirtilmiş olup ihale dokümanı içerisinde işe ait teknik detayların ve projelerin yer aldığı tespit edilmiştir.

25.02.2010 tarihli ihale komisyon kararının incelenmesi sonucunda, şikayete konu ihaleye toplam 12 isteklinin teklif sunduğu, yapılan yeterlik değerlendirmesi sonucunda 6 istekli tarafından sunulan belgelerin yeterlik kriterlerine uygun olmadığı tespit edilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan 6 geçerli teklif bedeli ve idare tarafından hesaplanmış olan yaklaşık maliyet esas alınarak Kamu İhale Genel Tebliğin 45.1.1 inci maddesi gereğince aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde kullanılacak olan sınır değerin tespit edildiği, belirlenmiş olan sınır değerin altında teklif veren Koçyiğit Mühendislik ve Mehmet Akın’dan 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi gereğince teklif bileşenlerine ilişkin açıklamalarını yazılı olarak sunmalarının istenildiği, süresi içerisinde anılan iki isteklinin de açıklamalarını ihaleyi yapan idareye sundukları, Koçyiğit Mühendislik tarafından yapılan açıklamanın mevzuata uygun olarak hazırlanmadığının tespit edilerek söz konusu isteklinin teklifinin reddedildiği tespit edilmiş olup Mehmet Akın tarafından sunulan açıklamanın uygun bulunarak anılan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmüne yer verilmiş, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde de benzer düzenleme yapılmıştır.

22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

_ b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur._

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

_ 45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır._

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

İhale dokümanı içerisinde projeler, pursantaj tablosu ve analiz formatı verilmiş olup isteklilerin açıklamalarını anılan bilgi ve belgeler doğrultusunda yapmaları gerektiği tespit edilmiştir.

İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye yazılan 11.02.2010 tarih ve 0790 sayılı sorgu yazısında, teklifin aşırı düşük olduğuna karar verildiği, bu düşüklüğe neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamaların 24.02.2010 tarihine kadar idareye ulaştırılması gerektiği belirtilmiştir. Başvuru sahibi tarafından süresi içerisinde sunulan açıklama incelendiğinde, ihale konusu işe ait keşif bedellerinin yer aldığı icmal tablolarına yer verildiği, tablolarda poz numaralarına, imalat kalemlerine, birim, miktar ve fiyatlara yer verildiği görülmüştür. Anılan tablo içerisinde teklifin oluşturulması sürecinde kullanılan birim fiyatların nasıl elde edildiğine ilişkin kısa bilgilere yer verildiği tespit edilmiştir. Söz konusu isteklinin, çoğu birim fiyatta Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlardan %20 müteahhit karını çıkartarak kalan bedel üzerine %8 kendi karını koyduğu, elde edilen birim fiyatları da analizlerine ve icmal tablolarına yerleştirdiği, geri kalan özel pozlar ve içerisinde beton, beton kalıbı, alçı tavan imalatları vb. imalatların bulunduğu diğer kalemlere ilişkin olarak piyasada faaliyet gösteren firmalardan alınan proforma faturalara ve fiyat tekliflerine yer verildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, teknik personel giderleri, genel giderler, KİK payı, damga vergisi ve diğer vergiler için giderlerin de eklendiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, başvuru sahibinin iddiasında belirtildiği gibi ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendisinin mühendis olduğu ve teknik personel giderlerinde bunun bir avantajlı koşul olarak belirlendiği hususu ile ilgili olarak söz konusu isteklinin açıklamasında böyle bir ifadeye yer vermediği anlaşılmıştır.

Öncelikle, idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyet incelendiğinde, inşaat imalatları ve işleri maliyetlerinin yaklaşık maliyete oranının yaklaşık %76 olduğu, inşaat işleri içerisinde de, C 25-30 betonunun temini ve dökülmesi işlerinin, beton kalıpları imalatlarının inşaat işleri maliyetlerinde önemli paya sahip olduğu tespit edilmiştir. Başvuru sahibi tarafından söz konusu imalat kalemlerine ilişkin olarak piyasadan alınan teklif ve proforma faturalara yer verildiği görülmüş olup diğer kalemler için Bayındırlık birim fiyatları kullanıldığından açıklama içerisinde öncelikli olarak yukarıda belirtilen ve piyasadan alınan belgelerle açıklaması yapılan kalemlere bakılmasının, ihaleye anahtar teslim götürü bedel teklif sunulduğu hususu da göz önünde bulundurulduğunda daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

C-25/30 betonu temini ve mikserli dökümü için, BAŞTAŞ Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. tarafından verilen teklife yer verildiği, teklif içerisinde C-25/30 betonu için 68,00 TL/m3 fiyat verildiği, pompalama ücreti olarak 4 TL/m3 bedel verildiği görülmüştür. Ayrıca, teklif içerisinde söz konusu teklifin Kırşehir Ortaköy Yolu İnşaatları kapsamında kullanılmak üzere verildiği belirtilmekte olup teklifinin tarihinin 19.02.2010 olması ve şikayete konu ihalenin süreci içerisinde olduğu anlaşıldığından teklifin geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, teklif ekinde imalata yeterlik belgelerine, Kumsan Koll. Şti.’ne ait Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği onaylı kapasite raporuna, anılan şirket tarafından BAŞTAŞ Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenmiş faturaya yer verildiği görülmüştür. Söz konusu fatura içerisinde, 0-4 mm, 4-12 mm, 12-22 mm Kırma Taş birim fiyatlarının yer aldığı ve SMMM onaylı olduğu tespit edilmiştir.

Ancak, Tebliğin 45.1.6.b maddesi gereğince BAŞTAŞ Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş.’den alınan teklifin ekinde sunulması gereken YMM veya SMMM onaylı maliyet tespit raporuna yer verilmediği, ayrıca BAŞTAŞ Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş.’nin Kumsan Koll. Şti.’nden almış olduğu proforma fatura ekinde de anılan şirketin TOBB onaylı Kapasite raporuna yer verdiği anlaşılmış olup anılan belgelerin tebliğin 45.1.6 ncı maddesine uygun olmadığı, anılan belgelerden teklif edilen C/25-30 betonunun birim ortalama maliyetlerinin anlaşılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir ifadeyle, Tebliğin 45.1.6.b maddesinde, teklif edilen ürün sadece mal ise, BAŞTAŞ Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. adına Kumsan Koll. Şti. tarafından düzenlenen faturanın da Tebliğin 45.1.6.a maddesinde belirtilen kriterleri taşıması gerekmekte olup ihale üzerinde bırakılan isteklinin sadece fatura ve kapasite raporuna yer vermesi uygun görülmemiştir.

Çatılık ve kalıplık çam kereste imalatları için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, Hilalsan İnş. Turz. Nak. ve Orman Ürün. San. ve Tic. A.Ş.’den alınan SMMM onaylı faturaya yer verildiği görülmüştür. Fatura ekinde S.S. Çamlıdere Köyü Tarımsal Kalkınma Koop. tarafından, Hilalsan İnş. Turz. Nak. ve Orman Ürün. San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenmiş olan 25.12.2009 tarihli faturaya yer verildiği görülmüştür. Anılan faturanın SMMM ve YMM tarafından onaylanmadığı ve faks iletisi olduğu da tespit edilmiştir. Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinin (a) ve (b) bentleri gereğince istenilen ve teklif edilen malın birim maliyetine ilişkin olarak onaylı maliyet raporlarının sunulmadığı ve sunulan faturanın faks çıktısı olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda anılan imalat kalemine ilişkin olarak yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Andezit çarpma taş imalatları için Medas İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’den alınan SMMM onaylı 16.02.2010 tarihli proforma faturaya yer verildiği, proforma fatura içerisinde yer alan fiyatlarda işçilik ve nakliye masraflarının da yer aldığı belirtilmiş olup anılan proforma fatura ekinde söz konusu şirkete ait ATO ve SMMM onaylı kapasite raporuna yer verildiği tespit edilmiştir. Ekte yer alan kapasite raporundan teklif edilen malın fiyatının ne şekilde oluşturulduğu, ortalama birim maliyet gibi hususlar anlaşılmamakta olup sadece anılan firmanın araç gereçleri ile üretim kapasitesi belirlenebilmektedir. Tebliğin 45.1.6.a bendinde yer alan koşulların anılan imalat kalemi için de sağlanamadığı tespit edilmiştir.

Alçı tavan kaplama imalatlarına ilişkin olarak Burhan Yıldırım’dan alınan 22.02.2010 tarihli ve SMMM onaylı proforma faturaya yer verildiği, fatura ekinde Ertan İnş. Taah. San. Tic. ve Turz. Ltd. Şti. tarafından Burhan Yıldırım adına düzenlenmiş olan SMMM onaylı faturaya yer verildiği, anılan fatura ekinde Tebliğin 45.1.6.a maddesinde belirtilen birim ortalama maliyetlere ilişkin gerekli belgelerin sunulmadığı görülmüş olup anılan kaleme ilişkin yapılan açıklamanın da mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı anılan imalatları ilişkin yapılan açıklamaların Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinde belirtilen hususlara uygun olmadığı tespit edildiğinden, idarenin açıklamayı uygun görmesi işleminin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İdarenin ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasını uygun görmeyerek teklifini reddetmesi ve bundan sonraki ihale işlemlerini mevzuata uygun olarak gerçekleştirerek ihaleyi sonuçlandırması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.