KİK Kararı: 2010/UY.I-763

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/021
Gündem No : 20
Karar Tarihi : 11.03.2010
Karar No : 2010/UY.I-763
BAŞVURU SAHİBİ:
Ekati İnşaat Taah. Telekom. Turizm Mad. İth. İhrc. San. ve Tic. Ltd. Şti., -|||conrad Adenaur Caddesi|73/5|||çankaya|ankara

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Van İl Özel İdaresi, İpekyolu Migros Yanı VAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/180201 İhale Kayıt Numaralı "Çaldıran Halk Eğt. Merkezi Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.03.2010 tarih ve I.Y.04.07.G031/2010-08E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Van İl Özel İdaresi tarafından 05.01.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Çaldıran Halk Eğt. Merkezi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ekati İnşaat Taah. Telekom. Turizm Mad. İth. İhrc. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 02.02.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 02.02.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.02.2010 tarih ve 2343 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.02.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İhaleye sundukları teklifte bütün imalat kalemlerinin analizlerini verdikleri, ancak ihaleye katılan diğer firmaların makine ve elektrik kalemleri için analiz vermedikleri,

2. İhale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, söz konusu firmanın aşırı düşlük teklif sorgulamasına verdiği açıklamalar ekindeki belgelerin mevzuata uygunluğu yönüyle tekrar incelenmesi gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

__

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli istenir. _

_ …_

_ Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” _hükmü yer almaktadır.

İdari şartnamenin “ İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriteri ” başlıklı 7.1.ğ maddesinde; “ Teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulacaktır. ” düzenlemesine,

İhale ilanının 9 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden verecektir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır. Teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulacaktır. ” düzenlemesine,

Yer verilmiş olup, incelenen ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin (2.825.883,30 TL) eşik değerin 1/10’undan fazla olduğu anlaşıldığından, idare tarafından anılan işe ilişkin olarak isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde, yukarıda ifade edilen düzenlemelerde belirtilen formatta analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelinin istenildiği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki standart formları arasında, anahtar teslimi götürü bedel teklif mektubuna ilişkin kamu ihale mevzuatı çerçevesinde tanımlanmış her hangi bir hesap cetveli bulunmamaktadır. Ancak bu konuya ilişkin istenilecek belgelerde format belirleme konusunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır. Anılan ihaleye ilişkin idaresince gönderilen ihale işlem dosyası içerisinde formatı belirlenmiş hesap cetveli görülmemekle birlikte, ihaleye teklif sunan ve teklifleri geçerli kabul edilen istekliler tarafından tekliflerin ekinde; maliyet cetveli, yaklaşık maliyet cetveli, başvuru sahibinin de birim fiyat teklif cetveli şeklinde adlandırılan cetveller ile bir isteklinin de başlık yazmadan iş gruplarına göre cetvel sunduğu görülmüş olup, söz konusu bu cetvellerin götürü bedel ihaleye esas olarak sunulan hesap cetvelleri olduğu ve bu cetveller ekinde birim fiyat analizleri ile maliyet analizi tutarlarına ilişkin tablolar sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğin 38 inci maddesinde;

"…

38.3.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş "kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların" üzerine, kendi belirledikleri "kar ve genel gideri" ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun "kar ve genel gider hariç birim fiyatını" kullandıklarını ve kendi belirledikleri "kar ve genel gider" tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.__

__

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

…

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.

38.5. 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca tekliflerin incelenmesinde; isteklilerin analizleri sunup sunmadıkları kontrol edilerek zarf açma ve belge kontrol tutanağının analizlere ilişkin hücresinde, analizlerin sunulup sunulmadığı, sunulmuş ise kaç adet analiz sayfası sunulduğu belirtilir.

38.6. 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında isteklilerin iş kalemleri/grupları için teklif ettikleri birim fiyatların her biri için analiz sunup sunmadıkları kontrol edilir. Analizleri sunmayan ya da eksik sunan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bu aşamada sunulan analizlerin içeriğine ilişkin ayrıntılı inceleme yapılmaz. ” açıklamasına yer verilmiştir.

İhaleye katılan isteklilerden teklifleri geçerli kabul edilen 8 isteklinin yukarıda açıklanan mevzuat çerçevesinde teklif bedellerini gösteren cetveller ekinde birim fiyat analizi sunup sunmadıkları hususunda yapılan inceleme sonucunda, eksiklikleri belirlenen 7 istekliden bazı isteklilerin gerek inşaat yapımı iş grubundaki gerekse elektrik tesisatı imalatı iş grubundaki özel pozlara ilişkin birim fiyat analizi vermedikleri, ayrıca kamu kurum ve kuruluşların birim fiyatlarını kullanan bazı isteklilerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesine aykırı bir şekilde müteahhit karı ve genel giderler oranı olan % 25 oranının altında fiyat teklifleri verdikleri, buna karşın birim fiyat analizi sunmadıkları görülmüştür. Söz konusu 7 istekliye ilişkin belirlenen eksiklikleri örneklerle açıklamak gerekirse;

1-Fahrettin Unak & Çağıltı İnş. Nak. Gıda Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ortak girişimi tarafından;

- İnşaat ve elektrik imalatı iş grubundaki özel pozlara ilişkin birim fiyat analizlerinin verilmediği,

- Asansör tesisatı imalatı iş grubundaki 904-203 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 39.710,00 TL iken, % 52,7 oranında bir eksiklikle 26.000,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

- Elektrik tesisatı imalatı iş grubundaki 750-204 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 5.365,60,00 TL iken, % 78,3 oranında bir eksiklikle 3.000,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

- Sıhhi tesisat imalatı iş grubundaki 107-634 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 5.146,00 TL iken, % 61,1 oranında bir eksiklikle 2.000,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

2- Güzeller Müh. Taş. İnş. ve Tur. San. Tic. Ltd. Şti. & Güzel İnş. Taah. Eğt. Sağ. San. ve Tic. A.Ş. ortak girişimi tarafından;

- İnşaat ve elektrik imalatı iş grubundaki özel pozlara ilişkin birim fiyat analizlerinin verilmediği,

- Elektrik tesisatı (jeneratör) imalatı iş grubundaki 950-109 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 52.140,00 TL iken, % 55,7 oranında bir eksiklikle 23.072,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

3- Ceren İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.&Önerler İnş. Ltd. Şti. ortak girişimi tarafından;

• İnşaat ve elektrik imalatı iş grubundaki özel pozlara ilişkin birim fiyat analizlerinin verilmediği,

- Elektrik tesisatı imalatı iş grubundaki 713-105 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 18,15 TL iken, % 44,9 oranında bir eksiklikle 10,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

- Elektrik tesisatı imalatı iş grubundaki 724-407 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 18,50 TL iken, % 48,7 oranında bir eksiklikle 10,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

4- Çal-Van İnş. Taah. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından;

• İnşaat ve elektrik imalatı iş grubundaki özel pozlara ilişkin birim fiyat analizlerinin verilmediği,

- Kalorifer tesisatı imalatı iş grubundaki 165-205 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 58,40 TL iken, % 67,4 oranında bir eksiklikle 19,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

- Elektrik tesisatı (jeneratör) imalatı iş grubundaki 950-109 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 52.140,00 TL iken, % 55,8 oranında bir eksiklikle 23.000,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

- Elektrik tesisatı imalatı iş grubundaki 832-106 poz nolu imalata ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatı 145,30 TL iken, % 51,8 oranında bir eksiklikle 70,00 TL birim fiyat teklif edilmesine rağmen söz konusu imalata ait birim fiyat analizinin verilmediği,

5- Isı Teknik Market İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından;

- İdarenin pursantaj cetvelinde yer alan kalorifer tesisatına ilişkin 23.167 poz numarası ile çeşitli profil demiri ve sac levhalardan münferit imalat yapılması ve yerine konulması (su depoları ve benzeri) imalatı yerine, 23.176 poz numaralı çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması (her çeşit merdiven, balkon, köprü, korkuluklar, pencere ve bahçe parmaklıkları, çatıya çıkma, fosseptik ve benzeri yerlere yapılan merdivenler, ızgara ve benzeri işler) imalatına ilişkin teklif verildiği, dolayısıyla 23.167 poz numaralı imalata ilişkin teklif verilmemesi nedeniyle bu pozla alakalı birim fiyat analizinin de verilmediği,

- İdarenin pursantaj cetvelinde yer alan sıhhi tesisata ilişkin 072-301 poz numarası ile lavabo tesisatı gömme tipi bataryalı (1. sınıf) imalatı yerine, 072-201 poz numaralı lavabo tesisatı duvar tipi bataryalı (1. sınıf) imalatına ilişkin teklif verildiği, dolayısıyla 072-301 poz numaralı imalata ilişkin teklif verilmemesi nedeniyle bu pozla alakalı birim fiyat analizinin de verilmediği,

6- Ekati İnş. Taah. Telk. Tur. Mad. İth. İhr. San . ve Tic. Ltd. Şti. tarafından;

- İdarenin pursantaj cetvelinde yer alan kalorifer tesisatına ilişkin 23.167 poz numarası ile çeşitli profil demiri ve sac levhalardan münferit imalat yapılması ve yerine konulması (su depoları ve benzeri) imalatı yerine, 23.176 poz numaralı çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması (her çeşit merdiven, balkon, köprü, korkuluklar, pencere ve bahçe parmaklıkları, çatıya çıkma, fosseptik ve benzeri yerlere yapılan merdivenler, ızgara ve benzeri işler) imalatına ilişkin teklif verildiği, dolayısıyla 23.167 poz numaralı imalata ilişkin teklif verilmemesi nedeniyle bu pozla alakalı birim fiyat analizinin de verilmediği,

- İnşaat imalatı iş grubundaki özel 9 poz numaralı askılık pano yapılması imalatına ilişkin birim fiyat analizinin verilmediği,

7- Haskan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından; teklif cetvelinde yer alan iş kalemleriyle ilgili yapım imalatına ait birim fiyat analizlerinin verildiği, diğer imalatlara ait ayrı ayrı birim fiyat analizleri verilmemekle birlikte, söz konusu imalatlarla ilgili analiz yerine ihale konusu yapım işinde kullanılacak malzeme, işçilik ve makine ile ilgili maliyet analizi tutarlarına ilişkin tabloların verildiği, bu tabloların analiz listesi olarak kabul edildiği, bununla birlikte gerek idarenin hazırladığı pursantaj cetvelinde gerekse yaklaşık maliyet cetvelinde inşaat imalatları iş grubunda yer verilen ve adı geçen isteklinin de teklif birim fiyatlarını gösteren hesap cetvellerinden inşaat imalatları iş grubunda gösterilen;

- Özel 2 pozlu su deposu tecriti (kapiler esaslı),

- Özel 5 pozlu müzik dersliğine ses yalıtımı yapılması,

- Özel 6 pozlu basamak uçlarına kaymayı önleyici bant yapılması,

- Özel 7 pozlu yangın çıkış kapısı yapılması,

- Özel 8 pozlu kare ve dikdörtgen profil camlı ısı yalıtımlı demir kapı yapılması,

- Piyasa 01 pozlu laminat parke yapılması,

İmalatlarıyla ilgili olmak üzere teklif dosyasında sunulan maliyet analizi tutarları listesinde aynı poz numaralarıyla tek kalem olarak malzeme birim fiyatı ile işçilik birim fiyatlarının verildiği, ancak yapım imalatına ilişkin söz konusu özel pozlarla ilgili imalata ilişkin tüm maliyet bileşenlerinin yer aldığı birim fiyat analizlerinin verilmediği,

Tespit edilmiş olup, teklif mektuplarındaki bu eksiklikler nedeniyle yukarıda isim/unvanları belirtilen isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, ihale komisyonunca geçerli teklif olarak değerlendirilen Serhat Baran Özaydın - Cevdet Özgökçe ortak girişimi tarafından; teklif cetvelinde yer alan iş kalemleriyle ilgili yapım imalatına ait birim fiyat analizlerinin verildiği, diğer imalatlara ait ayrı ayrı analiz verilmemekle birlikte, söz konusu imalatlarla ilgili analiz yerine ihale konusu yapım işinde kullanılacak malzeme, işçilik ve makine ile ilgili maliyet analizi tutarlarına ilişkin tabloların verildiği, bu tabloların analiz listesi olarak kabul edildiği, ayrıca,**** inşaat imalatı iş grubunda yer alan özel pozlara ait birim fiyat analizlerinin de verildiği, dolayısıyla adı geçen isteklinin teklif mektubuyla birlikte birim fiyat analizlerini vermiş olduğu anlaşıldığından teklifinin geçerli olduğu belirlenmiştir.

Bu durumda, başvuru sahibinin ihaleye katılan diğer firmaların makine ve elektrik kalemleri için analiz vermedikleri şeklindeki iddiasının, teklifleri geçerli kabul edilen 8 istekliden Fahrettin Unak & Çağıltı İnş. Nak. Gıda Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ortak girişimi, Güzeller Müh. Taş. İnş. ve Tur. San. Tic. Ltd. Şti. & Güzel İnş. Taah. Eğt. Sağ. San. ve Tic A.Ş. ortak girişimi, Ceren İnş.Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.&Önerler İnş. Ltd. Şti. ortak girişimi, Çal-Van İnş. Taah. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Isı Teknik Market İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Ekati İnş. Taah. Telk. Tur. Mad. İth. İhr. San . ve Tic. Ltd. Şti. ve Haskan İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti. için yerinde olmakla birlikte, Serhat Baran Özaydın - Cevdet Özgökçe ortak girişimi için yerinde olmadığı, ayrıca, başvuru sahibinin ihaleye sundukları teklifte bütün imalat kalemlerinin analizlerini verdikleri şeklindeki iddiasının da yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde;

__

_ “_ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.****

(2) İhale komisyonu;

_ a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_ b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_ c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

_(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” _ hükmüne yer verilmiştir.

05.01.2010 tarihinde yapılan ihalede, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda teklif veren firmalardan teklif bedelleri sınır değerin altında kalan Çal-Van İnş. Taah. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Haskan İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti. aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmuştur.

Kamu İhale Genel Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)****_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)****_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

…

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan ve şikayet konusu olan Çal-Van İnş. Taah. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne idare tarafından yazılan 12.01.2010 tarih ve 044 sayılı aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıya, adı geçen firma tarafından (tarihsiz) yazılı açıklama yapılmış ve söz konusu açıklama yazısı ekinde tevsik edici belgeler sunulmuş olup, adı geçen firmanın aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yaptığı açıklamalar ile buna ilişkin sunduğu belgelerin incelenmesi sonucunda; Çal-Van İnş. Taah. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., idareye verdiği açıklama yazısında ve eki fiyat avantajı gerekçelerinde; teklif bileşenlerine ait fiyatların proforma faturalar ekinde sunulduğu, iş için kullanılacak 120 m3 kereste, 15.000 m2 çelik kalıp, 3.000 adet demir kalıp iskelesinin ellerinde mevcut olduğu, iş kapsamında kalan diğer malzemelerin imalatçı firmalarla görüşülerek şekillendirildiği, çimento ve demir fiyatlarının piyasa fiyatlarına eşdeğer olduğu, ayrıca firmalarının inşaat malzemesi satışı da yaptıkları ve malzeme temininin piyasaya göre daha uygun olacağı şeklinde açıklamalarda bulunurken, taahhütleri altında bitirilen ve halen devam eden işlerin de belirtildiği, iş için kullanılacak iş makinelerinin kendi malları olduğu ifade edilerek 1 tanesi iş makinesi diğerleri de çeşitli taşıma araçlarına ait olmak üzere toplam 5 adet fatura fotokopisi sunulduğu görülmüştür.

Açıklama yazısı ekinde sunulan diğer tevsik edici belgelerin incelenmesi sonucunda ise;

-İhale konusu işle ilgili olarak gerek malzeme gerekse imalata ilişkin proforma faturaların sunulduğu, söz konusu proforma faturaların bir kısmının içerik olarak eksik düzenlendiği, YMM veya SMMM yerine serbest muhasebeci tarafından onaylandığı, proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilmediği,__ ayrıca proforma ekinde sunulan alış ve satışa ilişkin fatura örneklerinin YMM veya SMMM onaylı olmadığı, imalatçı firmalar tarafından verilen proforma faturalarla ilgili olarak YMM veya SMMM onaylı birim maliyet cetvelinin verilmediği,

-__ Bir kısım malın stoklarda bulunduğu belirtilmesine karşın, envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulmadığı, sadece malzeme veya malın stoklarda var olduğunun ispatı noktasında söz konusu mal ve malzemenin alındığıyla ilgili fatura fotokopilerinin sunulduğu,

Anlaşılmış olup, ihale üzerinde bırakılan Çal-Van İnş. Taah. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama yazısı ekinde verilen tevsik edici belgelerin yukarıda belirtilen ihale mevzuatına uygun bir şekilde düzenlenmemiş olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin alınmasından sonra yapılan ve mevzuata aykırılığı tespit edilen ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptal edilerek, ihaleye katılan isteklilerden teklifleri ihale komisyonunca geçerli kabul edilen 8 istekliden; Fahrettin Unak & Çağıltı İnş. Nak. Gıda Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ortak girişimi, Güzeller Müh. Taş. İnş. ve Tur. San. Tic. Ltd. Şti. & Güzel İnş. Taah. Eğt. Sağ. San. ve Tic A.Ş. ortak girişimi, Ceren İnş.Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.&Önerler İnş. Ltd. Şti. ortak girişimi, Çal-Van İnş. Taah. İth. İhr. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Isı Teknik Market İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Ekati İnş. Taah. Telk. Tur. Mad. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Haskan İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin yukarıda açıklanan gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması, geriye geçerli teklif olarak kalan Serhat Baran Özaydın - Cevdet Özgökçe ortak girişiminin teklifinin değerlendirilerek bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

İhale ilan metninin 9. maddesinin; “… Teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dökümanı kapsamında verilen analiz formatına uygunanalizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli sunulacaktır. …” şeklinde düzenlendiği belirlenmiştir.

İdari şartnamenin 7.1.ğ maddesinde; teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelini**** teklifleriyle birlikte sunmaları istenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin (b) bendinde, ihaleye katılacak isteklilerden, mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek bilgi ve belgeler 9 madde halinde belirtildikten sonra, ihale konusu işin niteliğine göre, belirtilen bilgi ve belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtileceğinin hüküm altına alındığı; sayılan belgeler arasında “** analizlere** ” yer verilmediği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. _

_ Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” _hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38. maddesinde; “ 38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

05.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan, 11.09.2003 tarihli, 25226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 34. maddesine 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle eklenen 3. fıkrasında yer alan “… isteklilerden teklifleri ekinde … ” sözcüklerinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2009 tarih ve E:2006/731, K:2009/116 sayılı kararı ile, “… 4734 sayılı Yasa’nın ihaleye katılım kurallarını düzenleyen bölümünde yer alan 10. Maddesinin (h) fıkrası uyarınca isteklilerin, tekliflerinin ekinde istenilen belgeleri vermemeleri halinde, ihale dışı bırakılmaları sonucu doğuracağından, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin, yönetmelik hükmü ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasa’nın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı tekliflerin verilmesi aşamasında, bir ihaleye katılım şartı olarak istenilmesine olanak sağlayan Yönetmelik hükmünde yer alan “… isteklilerden tekliflerinin ekinde …” ibaresinde ve bu ibareye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin 1. Maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …” gerekçesiyle anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138. maddesinde; “… Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmü yer almakta olup, 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü fıkrasında da; “ Mahkeme kararlarının (otuz) gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın 138 ve 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesi uyarınca yargı kararlarının, geciktirilmeksizin uygulanması gerektiği ve etkisiz kılacak düzenleme yapılamayacağı açıktır.

Öte yandan, Anayasa’nın 124. maddesi gereği Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Yönetmelikler, yasa tekniğine uygun olmaması ve güçlükler bulunması nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebilir. Kamu idaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınması zorunlu olduğu gibi yasayı ve yasanın amacını aşar veya yasa konusu alanlara girer nitelikte düzenleme yapma olanağı da bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda, 05.12.2008 tarih ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5812 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik kapsamında da “ ihaleye katılımda yeterlik ” kriterlerini belirleyen 10. maddede “analizlerin de istenebileceğine” ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir.

Bu nedenle, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararı birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’da belirtilmeyen ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik kriterine ilişkin olarak Yönetmelik ve Tebliğle düzenleme yapılması mümkün olmadığından, teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasanın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin, böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı, haliyle de ihale üzerinde kalanda belli olmadan, sözleşme aşamasındaki duruma ilişkin düzenleme yapılarak, teklif ekinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, ihaleye katılım şartı olarak istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kanunun 56. Maddesinin 2. Fıkrasında; “ Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü mevcuttur.

İnceleme kapsamındaki ihalede, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizlerin isteklilerden teklifleri ekinde istenmesi, 4734 sayılı Yasa’ya aykırılık oluşturmakta ise de, bu konuda idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, bu hukuki koşullar çerçevesinde; yazılı gerekçelerle “düzeltici işlem belirlenmesine” yönelik karara katılıyoruz.

Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi**