KİK Kararı: 2010/UY.I-757

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/021
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 11.03.2010
Karar No : 2010/UY.I-757 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Acarlar İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti., Mebusevleri Mahallesi Turgutreis Caddesi No:13/5 Tandoğan/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Su İşleri 22. Bölge Müdürlüğü, Devlet Su İşleri 22. Bölge Müdürlüğü 61177 Yalıncak/TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/131097 İhale Kayıt Numaralı "Sadak Barajı İnşaatı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.03.2010 tarih ve I.Y.04.00.0170/2010-20E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri 22. Bölge Müdürlüğü tarafından 03.11.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Sadak Barajı İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Acarlar İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 18.01.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 25.01.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.02.2010 tarih ve 2273 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.02.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı; ancak, açıklamalarının uygun görülmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

27 isteklinin teklif verdiği incelenen ihalede 8 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve 29.215.874,14 TL tutarında sınır değer belirlendiği, bu değerin altında teklif veren başvuru sahibi dahil 12 istekliden teklif bileşenlerine ilişkin olarak “…sunduğunuz teklifin aşırı düşük olduğu kararına varılmıştır. Bu düşüklüğe neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamalarınızı belgeleriyle birlikte 21.12.2009 tarihine kadar idaremize ulaştırmanız gerekmektedir.” yönünde bilgi içeren 04.12.2009 tarih ve 12512, 12513, 12514, 12515, 12516, 12517, 12518, 12519, 12520, 12521, 12522, 12523, 12524, 12525, 12526, 12527, 12528 sayılı yazılar ile açıklama istendiği, bu isteklilerden ikisinin teklifinin, öngörülen süre içerisinde idareye yazılı açıklama sunulmadığı gerekçesiyle, diğer 10 isteklinin teklifinin ise sunulan açıklamalarının yeterli görülmediği gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

22.01.2010 tarihli idare kararında başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamasının uygun görülmeme gerekçeleri;

1. Analizlerde belirtilen makine saati miktarlarının herhangi bir kaynak ve gerekçe gösterilmeden düşürüldüğü,

2. SB-0400/A, SB-0412, SB-0430, SB-0460, SB-0470 “Dolgu yapılması” pozlarında, malzeme bedelinin analizlere yansıtılmadığı ve dolgunun yapılması sırasında uygulanması gerekli olan röpriz işleminin fiyata yansıtılmadığı,

3. B-17.D/7 Kazı ve tünelden çıkan moloz taşı ile tahkimat pozunda, taşın yerine konulmasına karşılık herhangi bir makine ekipmanın analize yansıtılmadığı,

4. Yardımcı analizler başlığı altında hazırlanmış olan işçilik bedelleri tablosu ile ilgili olarak herhangi bir kaynak, gerekçe ve resmi bir dayanak gösterilmediği,

5. Beton için Aşkale Çimentodan alınmış fatura sunulduğu, teknik olarak bu kadar uzaktan (il dışından) gelecek betonun nasıl kullanılacağının açıklanmadığı,

6. Akaryakıt bedeline karşılık alınan faturanın, 4734 sayılı Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine uygun olarak sunulmadığı ve alınan fiyatın litre fiyatı olduğu ancak bunun hesaplara kg olarak dahil edilmesi gerektiği,

şeklinde belirtilmiştir.

Söz konusu gerekçelerden;

1)“Analizlerde belirtilen makine saati miktarlarının herhangi bir kaynak ve gerekçe gösterilmeden düşürüldüğü” yönündeki gerekçeye ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde;

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edilen şikayete konu ihalede, idari şartnamenin 7.1.ğ maddesindeki düzenleme gereği isteklilerin tekliflerinde teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kalemine ait yapım şartlarına uygun analizlere yer vermesi gerektiğinin düzenlendiği ve isteklilerin analizlerini,

1. Malzeme (Bu poz kapsamında kullanılacak tüm malzemeler birim miktar olarak yazılacaktır. Gerek görülmesi halinde malzemeye ait alt analizlerde sunulacaktır.)

2. Makine Ekipman (Bu poz kapsamında kullanılacak tüm malzemeler birim miktar olarak yazılacaktır. Gerek görülmesi halinde malzemeye ait alt analizlerde sunulacaktır.)

3. İşçilik (Bu pozun meydana getirilmesi aşamasında tüm vasıflı-vasıfsız işçilikler birim ve miktar olarak belirtilecektir.)

4. Nakliye (Nakliye işlerinde kullanılacak tüm araçlar birim ve miktar olarak belirtilecektir. Gerek görüldüğünde alt analizler sunulacaktır.) yönünde hazırlamaları gerektiğine ilişkin analiz formatının ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verildiği görülmüştür.

Birim fiyat teklif mektubu eki hesap cetvelinin (düzenlenen 2 nolu zeyilname ile) toplam 52 adet iş kaleminden oluştuğu, ihale işlem dosyasında, bu iş kalemlerinden SB-0010 Baraj temel kazısı yapılması, SB-0011 Ocak/Ariyet sahası sıyırma kazısı yapılması, SB-0020 Barajlarda çekirdek hendeği kazısı yapılması, SB-0030 Dolusavak kazısı yapılması, SB-0040 Barajlarda su alma kazısı yapılması, SB90400/A Ocaktan getirilen geçirimsiz malzeme ile dolgu yapılması, SB-0412 Depo alanından getirilen malzeme ile zayiat dolgusu yapılması, SB-0430 Ocaktan/Ariyet sahasından getirilen malzeme ile baraj dolgusu yapılması, SB-0460 Ocaktan/Ariyet sahasından getirilen filtre malzeme ile dolgu yapılması, SB-0470 Ocaktan getirilen kaya malzeme ile riprap dolgusu yapılması, SB -0100 Barajlarda yol kazısı yapılması ve dolguya konulması iş kalemlerine ilişkin birim fiyat tarifleri incelendiğinde söz konusu iş kalemlerinin analizlerinin idarenin isteklilerden istediği malzeme, makine ekipman, işçilik ve nakliye girdilerini içerecek şekilde hazırlanmadığı tespit edilmiş olup, gerekli değerlendirmenin yapılabilmesi için idareden 15.02.2009 tarihli yazı ile bu belgeler istenilmiş, ancak istenilen belgelerin gönderilmemesi üzerine aynı belgeler ikinci kez 22.02.2009 tarihli yazı ile idareden istenilmiştir.

Söz konusu belgelere ilişkin olarak, idarenin 25.02.2010 tarihinde Kurum kaydına alınan 24.02.2010 tarihli ve 2083 sayılı yazısı ile, söz konusu işe ilişkin analizler hazırlanırken ağırlıklı olarak DSİ Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığına ait birim fiyat ve analizlerin kullanıldığı, analizlerin 2004 yılında hazırlandığı, yaklaşık maliyet hesabında ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde bu miktarların kullanıldığı, fiyatların 2009 yılı birim fiyat listesinden, rayiçlerin ise Bayındırlık birim fiyatlarından alındığı, bir kısım pozların ise piyasadan alınan tekliflerden oluşturulduğu, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında bahsedilen birim fiyatlar ve rayiçler kullanılarak, www. birim fiyat.net ve www.birim fiyat.com adreslerinden faydalanıldığı belirtilmiş ve yazı ekinde birtakım pozlara ilişkin 2004 yılı birim fiyatları ile hazırlanmış analizler gönderilmiş; ancak, gönderilen belgeler arasında bahse konu iş kalemlerine ilişkin malzeme, makine ekipman, işçilik ve nakliye girdilerinin o iş kalemine ilişkin toplam miktarlarını ve bu miktarlara ilişkin fiyatları içerecek şekilde hazırlanmış analizlerin olmadığı görülmüştür.

İdare tarafından başvuru sahibinin açıklamasının uygun görülmeme gerekçeleri arasında söz konusu analizlerde makinelere ilişkin saat miktarlarının herhangi bir kaynak ve gerekçe gösterilmeden düşürüldüğü yönünde bir tespitin olduğu; ancak, bu tespitin somut olarak hangi analiz ve/veya analizlere ilişkin olduğunun belirtilmediği, başvuru sahibinin teklifi ekinde söz konusu analizlere yer verdiği, idare tarafından bu analizler incelenip analizlerdeki malzeme, makine, işçilik girdilerinden hangilerin idarenin belirlediği miktarlardan düşük olduğu yönünde bir tespit yapılıp, bu düşüklüğe neden olan gerekçelerin açıklanması yönünde başvuru sahibinden bu yönde bir açıklama talep edilmediği, diğer taraftan, idare tarafından isteklilerden talep edildiği formatta bu ihale için hazırlanmış analizler olmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde idarenin bu yöndeki değerlendirmesi uygun görülmemiştir.

Diğer taraftan, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde yer alan,

“ç) (Değişik:03/07/2009-27277 R.G./3 md.) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,

__

2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,

__

istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. “ hükmü gereği, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanmasında kullanılmak üzere, idare, idari şartnamenin 7.1.ğ maddesinde yapılan düzenleme ile isteklilerden teklifleri ekinde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizlerine yer verilmesi gerektiği düzenlendiği halde, sunulan analizlerin değerlendirilebilmesi için isteklilerden istenilen formatta (makine ekipman, malzeme, işçilik) bir çok iş kalemi için analiz/alt analizlerin idare tarafından hazırlanmadığı, 12 isteklinin teklifinin sorgulamaya tabi tutulması gereken istekli olarak belirlendiği ve bu isteklilerden teklif bileşenlerine ilişkin olarak yazılı açıklama istenildiği, öngörülen süre içerisinde yazılı açıklamada bulunan 10 isteklinin açıklamasının ise uygun görülmeme gerekçelerinin temel dayanağının analizlerdeki makine miktarları ile birim imalat miktarlarının gerekçe gösterilmeden düşürülmesi olarak belirlendiği; ancak, bu tespitin incelenebilmesi için idarece hazırlanmış analizlerin olmadığı ve değerlendirmenin elektronik ortamda yayınlanan birimfiyat.com/net adreslerinden faydalanılarak yapıldığı anlaşıldığından, ihalenin bu gerekçeyle iptal edilmesi gerekmektedir.

2. “ SB-0400/A, SB-0412, SB-0430, SB-0460, SB-0470 “Dolgu yapılması” pozlarında, malzeme bedelinin analizlere yansıtılmadığı ve dolgunun yapılması sırasında uygulanması gerekli olan röpriz işleminin fiyata yansıtılmadığı” yönündeki gerekçeye ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde;

a) Birim fiyat teklif cetvelinde miktarı 450.000 m3 olarak belirtilen “SB-0400/A Ocaktan getirilen malzeme ile dolgu yapılması (Kil)” iş kalemine ilişkin ihale işlem dosyasında yer alan bilgilerin;

“Birim fiyat tarifi: Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatlarına uygun ocaktan getirilen geçirimsiz malzeme ile dolgu yapılması (TL/m3)” ,__

__

Teklif fiyata dahil olacak giderler: Ocak velveya malzeme ariyet alanlarına geçirimsiz dolgu malzemesinin kazılması, dolguda kullanılmayacak kısımlarının ayıklanması, dolgu alanına taşınmak üzere taşıtlara. Yüklenmesi, malzemenin dolgu alanına boşaltılması, malzemenin ıslak olması durumunda kurutulması, dolgu yapılacak yerin kuruya alınması için gereken işlemlerin yapılması, her türlü ve kapasitede ekipman temin edilerek kullanılması, her derinlik ve yükseklikte, her genişlikte, sedde, baraj dolgusu, baraj çekirdek hendeği ve diğer her türlü yapıda ve her şartta teknik şartnamede belirtilen kalınlıklardaki tabakalar halinde serilmesi, malzemenin içindeki keseklerin kırılması, şevlerin ve dolgu üst yüzeylerinin projeye göre düzenlenmesi, dolgu malzemesinde yeterli nem miktarının olmaması halinde, sulama suyunun temini. nakliyesi ve malzemenin sulanması (sulama suyunun temini ve nakli dahil), Harrow, diski ile karıştırılması, uygun tonajdaki her türlü silindirlerle veya keçiayağı ile teknik şartnamede belirtilen kompaksiyon değeri elde edilinceye kadar sıkıştırılması, tabaka yüzeylerinin yeni konacak malzeme ile iyice kaynaşmasını sğllayacak duruma getirilmesi için gereken işlemlerin yapılması, sıkışmanın sağlanıp sağlanmadığının kontrolü maksadıyla teknik şartnamede belirtilen veya idare'nin gerekli gördüğü gerekli olan her türlü deneyin gerektiği kadar yapılması ve bunun için gerekli her türlü malzeme ve donanım ile işçiliğin (laborant dahil olmak üzere) temini ve uygulanması, yapılan dolgunun dış etkenlerden korunması için her türlü tedbirlerin alınması, gereken her türlü işçilik, malzeme. ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri.” , __

Bu iş kalemine ilişkin yaklaşık maliyet eki hesap cetvelinde yer alan analizin;

“-B-14.018 Barajda mekanik tokmakla sedde dolgu veya baraj dolgusunun sıkıştırılması (0,03 m3),

__

-B-15.040 Geçirimsiz dolgu malzemesi için röpriz yapılması (0,70 m3),

__

-B-15.302 Ocak/ariyet sahasından geçirimsiz dolgu malzemesinin çıkarılıp dolguya konulması (1,00 m3),

__

-B-15.330/2 Temelin dolguya hazırlanması (0,05 m2),

__

-B-15.054 Keçiayağı silindirle sıkıştırma (0,02 m3),

__

-B-15.321 Keçiayağı dolgusunun sulanması (0,25 m3),

__

-B-14.D/3 Su boşaltma ve iş zorlukları (0,30 m3),

__

Yükleme, boşaltma, düzenleme, figüre karşılığı (toplam üzerinden %5), (0,05 m3),”

şeklinde olduğu,

Başvuru sahibi tarafından 1 m3 fiyatı için 1,35 TL/m3 bedel öngörülen SB-0400/A iş kalemine ilişkin olarak teklifi ekinde sunulan analizin;

-03.5001/1 Ekskavatör Beko 125 HP,

-03.511 Traktör Buldozer (185 DHP),

-03.508 Motor Greyder (80 DHP),

-03.542 Titreşimli Silindir (66-86DHP),

-15.D/1 İşçilik (Dolgunun sulanması),

şeklinde girdileri içeren formatta olduğu ve ekinde bu girdilere ait alt analizlerin sunulduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan açıklamalarda da aynı analiz ve alt analizler ile işçilik bedelleri ve akaryakıt giderine ilişkin belgelere yer verildiği,

b) Birim fiyat teklif cetvelinde, miktarı 20.000 m3 olarak belirtilen SB-0412 Depo alanından getirilen malzeme ile zaiyat dolgusu yapılması iş kalemine ilişkin ihale işlem dosyasında yer alan bilgilerin;

“Birim fiyat tarifi: Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatlarına uygun olarak depo alanından getirilen malzeme ile zaiyat dolgusu yapılması (TL/m3).

__

Teklif fiyata dahil olacak giderler: Depo alanlarından dolgu malzemesinin ayıklanarak dolgu alanına taşınmak üzere taşıtlara yüklenmesi, malzemenin dolgu alanına boşaltılması, malzemenin ıslak olması durumunda kurutulması, dolgu yapılacak yerin kuruya alınması için gereken işlemlerin yapılması, her türlü ve kapasitede ekipman temin edilerek kullanılması, her derinlik ve yükseklikte, her genişlikte, sedde, baraj dolgusu ve diğer her türlü yapıda ve her şartta teknik şartnamede belirtilen kalınlıklardaki tabakalar halinde serilmesi, malzemenin içindeki keseklerin kırılması, şevlerin ve dolgu üst yüzeylerinin projeye göre düzenlenmesi, dolgu malzemesinde yeterli nem miktarının olmaması halinde malzemenin sulanması (sulama suyunun temini ve nakli dahil), Harrow, diski ile karıştırılması, uygun tonajdaki her türlü silindirlerle veya keçiayağı ile teknik şartnamede belirtilen kompaksiyon değeri elde edilinceye kadar sıkıştırılması, tabaka yüzeylerinin yeni konacak malzeme ile iyice kaynaşmasını sağlayacak duruma getirilmesi için gereken işlemlerin yapılması, sıkışmanın sağlanıp sağlanmadığının kontrolü maksadıyla gerekli olan her türlü deneyin gerektiği kadar yapılması ve bunun için gerekli her türlü malzeme ve donanım ile işçiliğin (laborant dahil olmak üzere) temini ve uygulanması, yapılan dolgunun dış etkenlerden korunması için her türlü tedbirlerin alınması, gereken her türlü işçilik, malzeme. ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri”,

şeklinde olduğu,

Bu iş kalemine ilişkin yaklaşık maliyet eki hesap cetvelinde yer alan analizin,

- B-15.040 Geçirimsiz dolgu malzemesi için röpriz yapılması (1,00 m3),

- B-15.052/A 7-9 statik tonluk titreşimli silindirle sıkıştırma (0,010 saat),

- B-15.332 Diğer geçirimsiz dolgunun sulanması (0,250 m3),

- Yükleme, boşaltma, düzenleme, figüre karşılığı (toplam üzerinden %5),

şeklinde girdilerden oluştuğu,

Başvuru sahibi tarafından 1 m3 fiyatı için 2,50 TL bedel öngörülen söz konusu iş kalemine ilişkin olarak teklifi ekinde sunulan analizin;

- 03.5001/1 Ekskavatör Beko 125 HP (0,020 saat),

- 03.511 Traktör Buldozer (185 DHP) (0,040 saat),

- 03.508 Motor Greyder (80 DHP) (0,020 saat),

- 03.542 Titreşimli Silindir (66-86DHP) (0,030 saat),

- 01.501 Düz işçi (0,0945 saat),

- 15.D/1 İşçilik (Dolgunun sulanması) (0,0200m3),

şeklinde girdileri içeren formatta olduğu ve ekinde bu girdilere ait ayrıntılı alt analizlerin sunulduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan açıklamalarda da aynı analizlere yer verildiği,

c) Birim fiyat teklif cetvelinde, miktarı 1.200.000 m3 olarak belirtilen “SB-0430 Ocaktan/ariyet sahasından getirilen malzeme ile baraj dolgusu yapılması (TL/m3)” iş kalemine ilişkin ihale işlem dosyasında yer alan bilgilerin;

“Birim fiyat tarifi: Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatlarına uygun olarak ocaktan getirilen yarı geçirimli malzeme ile dolgu yapılması (TL/m3).

Teklif fiyata dahil olacak giderler: Ocak velveya malzeme ariyet alanlarındaki yarı geçirimsiz dolgu malzemesinin kazılması, dolguda kullanılmayacak kısımlarının ayıklanması, dolgu alanına taşınmak üzere taşıtlara yüklenmesi, malzemenin dolgu alanına boşaltılması, malzemenin ıslak olması durumunda kurutulması, dolgu yapılacak yerin kuruya alınması için gereken işlemlerin yapılması, her türlü ve kapasitede ekipman temin edilerek kullanılması, her derinlik ve yükseklikte, her genişlikte, sedde, baraj dolgusu, baraj çekirdek hendeği ve diğer her türlü yapıda ve her şartta teknik şartnamede belirtilen kalınlıklardaki tabakalar halinde serilmesi, malzemenin içindeki keseklerin kırılması, şevlerin ve dolgu üst yüzeylerinin projeye göre düzenlenmesi, dolgu malzemesinde yeterli nem miktarının olmaması halinde, sulama suyunun temini, nakliyesi ve malzemenin sulanması (sulama suyunun temini ve nakli dahil), Harrow,diski ile karıştırılması, uygun tonajdaki her türlü silindirlerle veya keçiayağı ile teknik şartnamede belirtilen kompaksiyon değeri elde edilinceye kadar sıkıştırılması, tabaka yüzeylerinin yeni konacak malzeme ile iyice kaynaşmasını sağlayacak duruma getirilmesi için gereken işlemlerin yapılması, sıkışmanın sağlanıp sağlanmadığının kontrolü maksadıyla teknik şartnamede belirtilen veya idarenin gerekli gördüğü gerekli olan her türlü deneyin gerektiği kadar yapılması ve bunun için gerekli her türlü malzeme ve donanım ile işçiliğin (laborant dahil olmak üzere) temini ve uygulanması, yapılan dolgunun dış etkenlerden korunması için her türlü tedbirlerin alınması, gereken her türlü işçilik, malzeme. ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri.”,

şeklinde olduğu,

Bu iş kalemine ilişkin yaklaşık maliyet eki hesap cetvelinde yer alan analizin;

- B-15.040 Barajlarda kayadan gayri zemin ve/veya yumuşak kaya zeminde röpriz yapılması (0,550 m2),

- B-15.041 Barajlarda zeminde röpriz yapılması (0,240 m3),

(Barajlarda ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında kaya batak zeminler hariç)

- B-15.302 Her cins ve klasta zeminlerin kazılması ve dolgu, seddde ve/veya baraj dolgusuna konulması (0,200 m3),

- B-15.306 Barajlarda yumuşak kaya zeminlerin kazılması, dolgu ve/veya depoya konulması (0,500 m3)

- B-15.308 Barajlarda ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında yumuşak kaya kazılması ve dolgu, sedde ve/veya baraj dolgusuna konulması (0,300 m3),

- B-15.310/1 Temelin dolguya hazırlanması (0,150 m2),

- B-15.323 Kaya dolgunun basınçlı suyla yıkanması (0,050 m3),

- B-15.052/B 13-15 statik tonluk titreşimli silindirle sıkıştırma (0,010 saaat),

- B-14.D/3 Su boşaltma ve iş zorlukları (0,13m3),

- Yükleme, boşaltma, düzenleme, figüre karşılığı (toplam üzerinden %5),

şeklinde girdilerden oluştuğu,

Başvuru sahibi tarafından 1 m3 fiyatı için 1,05 TL bedel öngörülen söz konusu iş kalemine ilişkin olarak teklifi ekinde sunulan analizin,

- 03.5001/1 Ekskavatör Beko 125 HP (0,050 saat),

- 03.511 Traktör Buldozer (185 DHP) (0,038 saat),

- 03.508 Motor Greyder (80 DHP) (0,020 saat),

- 03.542 Titreşimli Silindir (66-86DHP) (0,030 saat),

- 15.D/1 İşçilik (Dolgunun sulanması) (0,0200 m3),

şeklinde girdileri içeren formatta olduğu ve ekinde bu girdilere ait ayrıntılı alt analizlerin sunulduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan açıklamalarda da aynı analizlere yer verildiği,

d) Birim fiyat teklif cetvelinde, miktarı 155.000 m3 olarak belirtilen “SB-0460 Ocaktan getirtilen filtre malzeme ile dolgu yapılması (Kum-çakıl-tuvenan)” iş kalemine ilişkin ihale işlem dosyasında yer alan bilgilerin;

“Birim fiyat tarifi: Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatlarına uygun olarak ocaktan getirilen her türlü filtre malzemesi ile filtre dolgusu yapılması (TL/m3)” olarak yapıldığı,

Teklif fiyata dahil olacak giderler: Baraj temelinde, baraj dolgusunda ve diğer her türlü yapıda farklı dolgu zonları arasında filtre yapılmasının projede gösterildiği hallerde veya riprap ile kaya dolgu alanlarında inşa edilecek bir veya daha fazla tabakalı filtre yapılması için, granülometri koşullarına uygun kum, çakıl, kumlu çakıl veya çakıllı kumun uygun kapasite ve özellikteki makineler temin edilerek malzeme ocaklarından çıkarılması (her türlü zayiat ve elek artığı malzeme bedeli fiyata dahildir), konkasör kumu ve kırma taş gerekmesi halinde kaya malzemesinin temini, konkasör tesisi çalışma alanının düzenlenmesi, gerekli ekipmanın temini, malzemenin taşıtlara yüklenip boşaltılması, eleme ve gruplandırma işlemi gerekiyorsa bunun yapılacağı alanların sağlanması, malzemenin konkasöre taşınması, çürüklerin ayıklanması, büyüklerin kırılması, konkasöre konarak istenilen boyutlarda kırılması, her türlü eleme ve depolama yapılması, yerleştirme işleminden önce malzemenin uygun özellikler sağlanıncaya kadar yıkanması, (sulama suyunun temini ve nakli dahil), malzemenin proje gereğine göre yerleştirilmesi, dolgunun teknik şartnamede belirtilen kompaksiyon değeri elde edilinceye kadar sıkıştırılması, sıkışmanın sağlanıp sağlanmadığının kontrolü maksadıyla gerekli olan her türlü deneyin gerektiği kadar yaplması ve bunun için gerekli her türlü malzeme ve donanım ile işçiliğin (laborant dahil olmak üzere) temini ve uygulanması, ilgili ekipmanların temini için gereken her türlü işçilik, malzeme, ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri.”,

şeklinde olduğu,

Bu iş kalemine ilişkin yaklaşık maliyet eki hesap cetvelinde yer alan analizin;

- B-15.342 Tuvenan filtre malzemesi konulması (0,200 m3),

- B-15.343 Elenmiş filtre malzemesi konulması (0,800 m3),

- B-15.344 Filtre malzemesinin yıkanması (1,000 m3),

- B-15.345 Filtre malzemesi elek artığı bedeli (0,50 m3)

- B-15.052/A 7-9 statik tonluk titreşimli silindirle sıkıştırma (0,010 saat),

- Yükleme, boşaltma, düzenleme, figüre karşılığı (toplam üzerinden %5) yönündeki girdilerden oluştuğu,

Başvuru sahibi tarafından 1 m3 fiyatı için 1,05 TL bedel öngörülen söz konusu iş kalemine ilişkin olarak teklifi ekinde sunulan analizin;

- 03.5001/1 Ekskavatör Beko 125 HP (0,0060 saat),

- 03.511 Traktör Buldozer (185 DHP) (0,0040 saat),

- 03.511 Traktör Buldozer (185 DHP) (0,0030 saat),

- 03.508 Motor Greyder (80 DHP) (0,0020 saat),

- 03.521 Lastik tek yükleyici(0,0166 saat),

- 03.531 Elek makinesi(0,0250 saat),

- 01.409 Formen işçi (0,1500 saat),

- 01.501 Düz işçi (0,3350 saat),

şeklinde girdileri içeren formatta olduğu ve ekinde bu girdilere ait ayrıntılı alt analizlerin sunulduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan açıklamalarda da aynı analizlere yer verildiği,

e) Birim fiyat teklif cetvelinde, miktarı 50.000 m3 olarak belirtilen “SB-0470 Ocaktan getirilen kaya malzeme ile riprap dolgusu yapılması (TL/m3)” iş kalemine ilişkin ihale işlem dosyasında yer alan bilgilerin;

“Birim fiyat tarifi: Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatlarına uygun olarak ocaktan getirilen kaya malzemesi ile riprap dolgusu yapılması (TL/m3).

Teklif fiyata dahil olacak giderler: Teknik şartnamelerinde belirtildiği gibi kaya ariyet alanından, her derinlik veya yükseklikten alınarak riprap büyüklüğüne ve evsafına uygun kalya malzemesi temin edilmesi, taşıtlara yüklenmesi, malzemenin inşaat alanında boşaltılması, sedde, batardo, baraj vb. yapılarda riprap yapılacak yere konulması, şevlerinin uygun makineleri temin edilerek düzenlenmesi, basınçlı su ile yıkanması (sulama suyunun temini ve nakli dahil) için gereken her türlü işçilik, malzeme, ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su vs. gibi giderler ve şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri ile yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri.“,

şeklinde olduğu,

Bu iş kalemine ilişkin yaklaşık maliyet eki hesap cetvelinde yer alan analizin;

- B-15.0348 Ocaak/ariyet sahasından yumuşak kaya dolgu malzemesinin çıkarılıp dolguya konulması (1,000m3),

- Yükleme, boşaltma, düzenleme, figüre karşılığı (toplam üzerinden %5) (0,100 m3),

şeklideki girdilerinden oluştuğu,

Başvuru sahibi tarafından 1 m3 fiyatı için 6,00 TL bedel öngörülen bu iş kalemine ilişkin olarak teklifi ekinde sunulan analizin;

- 04.101 Dinamit (Gom II) (0,1917 kg),

- 04.105/1 Tavikli kapsül (0,4357 adet),

- 04.106/B Elektrikli kapsül (0,4357 adet),

- 03.5001/1 Ekskavatör Beko 125 HP (0,0075 saat),

- 03.511 Traktör Buldozer (185 DHP) (0,0020 saat),

- 03.512 Traktör Buldozer (285 DHP) (0,0040 saat),

- 03.517 Kompresör (0,0250 saat),

- 03.512 Traktör Buldozer (285 DHP) (0,0020 saat),

- 01.501 Düz işçi (0,500 saat),

- 01.501 Düz işçi (0,1040 saat),

şeklinde girdileri içeren formatta olduğu ve ekinde bu girdilere ait ayrıntılı alt analizlerin sunulduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan açıklamalarda da aynı analizlere yer verildiği,

tespit edilmiştir.

Özel teknik şartnamenin “İnşaat malzemelerinin yeri” başlıklı 4 üncü maddesinde, ihale konusu iş için gerekli olan malzemeler için kullanılacak olan ocakların kesin projede gösterildiği, kesin projede gösterilen malzeme ocaklarının kamulaştırma işlerinin idare tarafından yapılacağı, yükleniciye teslim edilen malzeme ocaklarının işletilmesi ve bu işletmeden doğabilecek tüm sorumlulukların yükleniciye ait olduğu belirtilmiş, malzeme temin edilecek ocaklara ilişkin bilgilerin yer aldığı (malzeme dağıtım tablosu, geçirimsiz gereç alanına ait bilgiler, gereç alanlarının konum haritası başlıklı projeler) paftaların ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verildiği görülmüştür.

Yukarıda ifade edilen bilgiler çerçevesinde idarenin, söz konusu iş kalemlerinden hangi iş kaleminin ve bu iş kaleminde yer alması gereken hangi malzeme bedellerinin başvuru sahibi tarafından analizlere yansıtılmadığı yönünde somut bir değerlendirmesinin olmadığı, bu iş kalemlerine ilişkin fiyata yansıtılması gereken girdilerin kullanılacak makineler ve bu makinelere ilişkin malzeme (akaryakıt, yağ gibi) girdileri ile bu girdilere ilişkin miktar ve fiyatlardan oluşacağı, başvuru sahibinin bu iş kalemlerine ilişkin analizlerinin/alt analizlerinin idarenin tanımladığı şekilde makine ekipman, malzeme, işçilik girdilerini içerecek şekilde düzenlediği ve uygun olduğu, şayet idarenin dolguda kullanılacak malzemenin kendisine ilişkin bir bedel öngörülmesi gerektiği yönünde bir değerlendirmesi olacaksa da dolguda kullanılacak malzemelerin idarenin kamulaştırdığı ve işletilmesini yükleniciye devredeceği ocaktan temin edileceği göz önüne alındığında, temin edilecek malzemeye ilişkin bir bedelin fiyata yansıtılması beklenemeyeceğinden, idarenin bu yöndeki değerlendirmesi yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan, dolgunun yapılması sırasında uygulanması gerekli olan röpriz işleminin fiyata yansıtılmadığı yönündeki idare değerlendirmesine ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde,

Söz konusu iş kalemlerine ilişkin analizlerde;

- B-15.040 Barajlarda kayadan gayri zemin ve/veya yumuşak kaya zeminde röpriz yapılması (0,550 m2),

- B-15.041 Barajlarda zeminde röpriz yapılması (0,240 m3), (Barajlarda ocak ve/veya malzeme ariyet sahalarında kaya batak zeminler hariç) yönündeki girdinin yer aldığı, ancak ihale işlem dosyasında bu girdiye ilişkin bileşenlerin yer aldığı (makine ekipman, malzeme veya işçilik gibi) herhangi bir alt analiz veya bilginin olmadığı,

DSİ Genel Müdürlüğü Birim fiyat tariflerinde, B-15.040 Barajlarda kayadan gayri zemin ve/veya yumuşak kaya zeminde röpriz yapılması işinin tarifinin, “Kaya hariç her nevi kazılardan çıkarılıp bilâhare kullanılmak üzere depo, sedde ve ya dolgu haline getirilmiş kayadan gayri her türlü kazı malzemesinin (yumuşak kaya dahil) İdarenin lüzum göreceği yere taşımak üzere tekrar kazılması veya aktarılması ve taşıtlara yükletilmesi, yeni depo, dolgu, sedde, veya baraj dolgusuna Teknik Şartname ve projesinde gösterilen şartlar ve kalınlıklar altında konulması, röpriz yeri ile yeni depo, dolgu, sedde veya baraj dolgusu üstünün ve şevlerinin projesine uygun olarak tesviye ve tanzim edilmesi için yapılan her türlü işçilik, malzeme ve masraflarla müteahhit kârı ve genel masraflar karşılığı ve 25 metre mesafeye nakliye bedeli dahil yeni depo, dolgu, sedde veya baraj dolgusunun beher metreküpünün fiyatı. Ölçü: Yeni depo, dolgu, sedde veya baraj dolgusu projesi üzerinden.” şeklinde olduğu görülmüştür.

Bu tariften röpriz işleminin, kaya hariç her nevi kazılardan çıkarılıp bilâhare kullanılmak üzere depo, sedde veya dolgu haline getirilmiş kayadan gayri her türlü kazı malzemesinin (yumuşak kaya dahil) İdarenin lüzum göreceği yere taşımak üzere tekrar kazılması veya aktarılması ve taşıtlara yükletilmesi işi olduğu anlaşılmıştır.

İdare tarafından 24.02.2010 tarihli ve 2083 sayılı yazısı ekinde gönderilen 2004 yılı birim fiyatlar dikkate alınarak hazırlanan B-15.040 Kaya dışındaki zeminlerde röpriz yapılması iş kalemine ilişkin analizin ekskavatör, motor greyder, traktör ve düz işçi girdileri içerdiği görülmüştür.

İdarenin analizlerinden söz konusu SB-400/A, SB-412, SB-430 iş kalemlerine ilişkin analizlerde, röpriz yapılması girdisinin yer aldığı, ancak bu kalemlere ilişkin yukarıda yer verilen birim fiyat tariflerinde, dolguda kullanılacak malzemenin idarenin lüzüm göreceği yere taşımak üzere, tekrar kazılması veya aktarılması ve taşıtlara yükletilmesi işinin tariflenmediği, kaldı ki bu işler için de iş makinelerin kullanılacağı, başvuru sahibinin bu iş kalemlerine ilişkin analizlerinde iş makinelerine yer verdiği anlaşıldığından, idare tarafından sunulan açıklamanın uygun görülmeme gerekçeleri arasında saydığı bu hususun yerinde olmadığı görülmüştür.

Ayrıca, idare tarafından sunulan açıklamanın uygun görülmemesi gerekçeleri arasında, akaryakıt bedeline karşılık alınan faturanın, 4734 sayılı Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine uygun olarak sunulmadığı ve alınan fiyatın litre fiyatı olduğu ancak bunun hesaplara kg olarak dahil edilmesi yönünde değerlendirmesi olup, bu hususa ilişkin yapılan incelemede;

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirilmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibi Acarlar İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi ile yazılı açıklama eklerinde yer verdiği analiz/alt analizlerde, malzeme girdisi olarak lt fiyatı için 2,00 TL bedel öngörülen mazot/motorin girdisine ilişkin olarak açıklama ekinde, Selahattin Kaleli Akaryakıt AŞ.’den alınan 30.10.2009 tarihli fiyat teklif yazısının sunulduğu, yukarıda aktarılan Tebliğ açıklaması doğrultusunda, fiyat teklifinin kapsamında sadece bir malın bedelinin bulunması durumunda, teklif yazısının proforma fatura gibi değerlendirilerek ekinde fiyat teklifini veren firmanın son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyetin gösterilmesi, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneğinin eklenmesi ve teklif yazısının tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylanması gerektiği, ancak başvuru sahibince bu belgelerin sunulmadığı, sadece teklif yazısına yer verildiği, bu yönüyle açıklamanın belgelendirilemediği, ayrıca analizlerde yer alan mazot girdisinin biriminin “kg” olarak belirtilmesine karşın tevsik edici belge olarak sunulan fiyat teklifinin litre fiyatı üzerinden alındığı, hava sıcaklığına bağlı olmakla birlikte 1lt mazotun yaklaşık 0,80-0,85 kg mazota karşılık geldiği (Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyat Kitabı), dolayısı ile mazotun fiyatını tevsik amacıyla alınan fiyat teklifinde 1lt mazotun fiyatının 2,00 TL olarak verilmesi, karşısında kg fiyatının yaklaşık litre fiyatının üzerinde (2,00 TL /0,80-0,85 = 2,35 TL) olacağından, analizlerde 1kg mazot fiyatı için 2,00TL bedel öngörülerek mazot fiyatının tevsik edilemediği hususları tespit edilmiştir.

3. “ B-17.D/7 Kazı ve tünelden çıkan moloz taşı ile tahkimat pozunda, taşın yerine konulmasına karşılık herhangi bir makine ekipmanın analize yansıtılmadığı ”**** yönündeki gerekçeye ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde;

Birim fiyat teklif cetvelinde, miktarı 10.000 m3 olarak belirtilen B-17.D/7 Kazı ve tünelden çıkan moloz taşı ile tahkimat yapılması iş kalemine ilişkin ihale işlem dosyasında yer alan bilgilerin;

Birim fiyat tarifi: Projelere, teknik şartnamelere ve idarenin talimatlarına uygun olarak moloz taş ile istifli dolgu yapılması (TL/m3).

Birim fiyata dahil olan giderler: “Ocaktan alınan veya kaya ve tünel kazılarından çıkan, depodan ya da toplama yoluyla elde edilen moloz taş ile kuruda yada su içinde yalnız atılarak yerine konmak suretiyle istifli dolgu yapılması; teknik şartnamesinde yazılı şartlar altında, minimum ve maksimum boyutları belirlenmiş, minimum birim ağırlıları ve özellikleri belirtilmiş moloz taşın temin edilmesi ve işin yapılacağı yere kadar nakliyesi dahil; temin edileceği sahada ve inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşıma ve üst tabakasının düzgünce ve uygun taşlarla düzenlenmesi için gerekli her türlü işçilik, malzeme ve zaiyati ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su, çimento bedeli vs. giderleri ile şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri, taşımalar, yüklenici karı, sigorta ve genel giderleri.” şeklinde olduğu,

Ancak ihale işlem dosyası kapsamında idarece bu iş kalemi için hazırlanmış bir analizin bulunmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 1 m3 fiyatı için 15,00 TL bedel öngörülen bu iş kalemine ilişkin olarak teklifi ekinde;

-08.024/1 Kazı taşı hazırlanması,

-01.013 Duvarcı ustası,

-01.501 Düz işçi,

şeklinde girdileri içeren miktar ve fiyatların belirtildiği analiz ile 01.013 Duvarcı ustası, 01.501 düz işçi girdilerine ilişkin de miktar ve fiyatların belirtildiği alt analizlerin sunulduğu, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan açıklamalarda da aynı analiz ve alt analizlere yer verildiği tespit edilmiştir.

Birim fiyat tarifinden, bu iş kalemine ilişkin birim fiyat ile bu fiyata ilişkin analiz veya gerekiyorsa alt analiz oluşturulurken moloz taşın temin edilmesi ve işin yapılacağı yere kadar nakliyesi, temin edileceği sahada ve inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşıma ve üst tabakasının düzgünce ve uygun taşlarla düzenlenmesi için gerekli her türlü işçilik, malzeme ve zaiyati ekip, ekipman, iş makineleri, enerji, su, çimento bedeli vs. giderleri ile şantiye mobilizasyonu, iş zorlukları, randıman düşüklükleri, taşımalar, yüklenici karı, sigorta ve genel giderler girdilerinin dikkate alınması gerektiğinin anlaşıldığı, başvuru sahibince gerek teklifi ekinde sunulan analizlerde ve gerekse aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde bu iş kaleminin yapımına ilişkin herhangi bir makine/ekipman ile nakliye girdisine yer verilmediği, yalnızca 08.024/1 Kazı taşı hazırlanması ve işçilik girdileri kullanılarak ilgili analizin hazırlandığı, her ne kadar analizde kazı taşı hazırlanması başlıklı bir girdi mevcut ise de bu başlık altında hangi bileşenlerin yer aldığının açıklanmadığı tespit edildiğinden, idarenin başvuru sahibinin açıklamasını uygun görmeme gerekçeleri arasında sayılan bu husus yerinde görülmüştür.

4. “Yardımcı analizler başlığı altında hazırlanmış olan işçilik bedelleri tablosu ile ilgili olarak herhangi bir kaynak, gerekçe ve resmi bir dayanak gösterilmediği” yönündeki gerekçeye ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde;

10.06.2003 tarihli ve 25134 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanununun “Asgari Ücret” başlıklı 39 uncu maddesinde; “İş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirlenir.

...

__

Komisyon kararları kesindir. Kararlar Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer...” hükmü yer almaktadır.

30.12.2008 tarihli ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan 25.12.2009 tarihli ve 2008/1 numaralı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararında; 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretleri, 01.07.2009 – 31.12.2009 tarihleri arası için 23,10 TL olarak belirlenmiştir.

4857 sayılı İş Kanununun “Çalışma süresi” başlıklı 63 üncü maddesinde; “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır...” hükmü bulunmaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde, aksi kararlaştırılmamışsa, çalışma süresi günde 7,5 saat (45 saat/hafta:6 gün/hafta) olduğundan, belirtilen tarihlerde işçilerin bir saatlik normal çalışma karşılığı asgari ücretlerinin 3,08 TL (23,10 TL/gün:7,5 saat/gün) olduğu anlaşılmaktadır.

01.08.2004 tarihli ve 25540 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Asgari Ücret Yönetmeliğinin “İşverenin Sorumluluğu” başlıklı 12 nci maddesinde; “İşçilere, Komisyonca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemez. İş sözleşmelerine ve toplu iş sözleşmelerine bunun aksine hükümler konulamaz.

__

İşverenler tarafından, işçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapılamaz...” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, bir işçinin bir saatlik çalışmasına karşılık öngörülen saatlik çalışma ücreti brüt asgari ücretten daha düşük olamayacağından, analizlerde işçilik girdileri için öngörülen en düşük bedelin 3,08 TL/saat olması gerekmektedir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, işçilik girdilerine ilişkin olarak listelerin verildiği, bu listelerin dayanaklarının belirtilmediği gerekçesinin idare tarafından açıklamanın uygun görülmeme nedenleri arasında sayıldığı, burada yapılması gereken işlemin analizlerde yer alan işçilik ücretlerinin ihale tarihi itibari ile teklif fiyata dahil edilmesi gereken asgari saatlik ücreti karşılayıp karşılamadığının incelenmesi olduğu, analizlerde bazı işçilik (01.501 Düz işçi, 01.408 Yağcı gibi) saatleri için ön görülen bedelin 3,00 TL olduğu ve bu bedelin de ihale tarihi itibari ile teklif fiyata dahil edilmesi gereken asgari saatlik ücretinin (3,08 TL/saat) altında olduğu tespit edilmiş olup bu yönüyle açıklama uygun görülmemiştir.

5)“Beton için Aşkale Çimentodan alınmış fatura sunulduğu, teknik olarak bu kadar uzaktan (il dışından) gelecek betonun nasıl kullanılacağının açıklanmadığı” yönündeki gerekçeye ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde;

Başvuru sahibi Acarlar İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından imalatlarda yer alan beton girdisinin maliyetini tevsik amacıyla Aşkale Çimento Sanayi T.A.Ş.’den alınan 27.10.2009 tarihli teklif yazısının sunulduğu, teklif yazısından beton ve çimento girdileri için alınan fiyatlara pompa ücretinin dahil olduğu ve teslim yerinin Sadak Barajı, Kelkit-Gümüşhane olarak belirlendiği görülmüştür. Bu itibarla teklif fiyatlarının alıma konu girdilerin ihale konusu barajın yapılacağı yerde teslim edilmesini de kapsayacak şekilde verilen fiyatlar olduğu, teklif yazısını düzenleyen firmanın anılan fiyatlarla iş mahallinde, gerekli kullanım özelliklerini taşıyan ve aranılan niteliklere haiz çimento ve betonun teslimatını kabul ettiği dolayısı idare tarafından sunulan açıklamanın uygun görülmeme gerekçeleri arasında bu hususun yer almaması gerektiği değerlendirilmiştir.

Ancak sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan “Aşırı düşük teklif değerlendirilmesi” başlıklı 45 inci maddesinin a ve b bendi kapsamında değerlendirilmesi neticesinde beton girdisini tevsik amacıyla teklif alma yazısının yanında birim maliyet cetvelinin sunulmadığı tespit edilmiş olup açıklamanın uygun görülmeme gerekçeleri arasında bu hususun da sayılması gerekmektedir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan ve idareye öngörülen süre içerisinde yazılı açıklamada bulunan başvuru sahibi Acarlar İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif bileşenlerine ilişkin açıklamasının yukarıda aktarılan gerekçelere değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Diğer taraftan yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanmasında kullanılmak üzere, idare, idari şartnamenin 7.1.ğ maddesinde yapılan düzenleme ile isteklilerden teklifleri ekinde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizlerine yer verilmesi gerektiği düzenlendiği halde, sunulan analizlerin değerlendirilebilmesi için isteklilerden istenilen formatta (makine ekipman, malzeme, işçilik) bir çok iş kalemi için analiz/alt analizlerin idare tarafından hazırlanmadığı, 12 isteklinin teklifinin sorgulamaya tabi tutulması gereken istekli olarak belirlendiği ve bu isteklilerden teklif bileşenlerine ilişkin olarak yazılı açıklama istenildiği, öngörülen süre içerisinde yazılı açıklamada bulunan 10 isteklinin açıklamasının ise uygun görülmeme gerekçelerinin temel dayanağının analizlerdeki makine miktarları ile birim imalat miktarlarının gerekçe gösterilmeden düşürülmesi olarak belirlendiği; ancak, bu tespitin incelenebilmesi için idarece hazırlanmış analizlerin olmadığı ve değerlendirmenin elektronik ortamda yayınlanan birimfiyat.com/net adreslerinden faydalanılarak yapıldığı anlaşıldığından, ihalenin bu gerekçeyle iptal edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

__

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 7 nci maddesinde ise,“ İhale yapılmadan önce idare tarafından, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu yapım işinin yaklaşık maliyeti tespit edilir.

__

İdareler, ihale konusu yapım işinin yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığını belirler.

****

Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

İdarelerce, ihale öncesi tespit edilen yaklaşık maliyet ilan edilmez ve isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.”,

hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] birim fiyatlar esas alınarak toplam 50.000.000,00 TL olarak belirlendiği, ihalenin 30.358.861,53 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 36.966.527,94 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] , en yüksek teklif tutarının dahi çok üzerinde olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanıp hesaplanmadığı hususunun incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyetin idarece hatalı hesaplanması durumunda, idarece yapılacak işlemlerin ve değerlendirmelerin de sağlıklı bir şekilde yapılması mümkün bulunmadığından, söz konusu yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanıp hesaplanmadığı hususuna ilişkin olarak incelenmek ve gerekiyorsa soruşturulma yapılmak üzere konunun Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne bildirilmesinin uygun olacağı ek görüşüyle karara katılıyorum.

**Kazım ÖZKAN **

** Kurul Üyesi **

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

İhale ilan metninin 9. maddesinin; “… Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dökümanı kapsamında verilen analiz formatına uygunanalizler sunulacaktır. …” şeklinde düzenlendiği, idari şartnamenin 7.1.ğ maddesinde de aynı düzenlemeye yer verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin (b) bendinde, ihaleye katılacak isteklilerden, mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek bilgi ve belgeler 9 madde halinde belirtildikten sonra, ihale konusu işin niteliğine göre, belirtilen bilgi ve belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtileceğinin hüküm altına alındığı; sayılan belgeler arasında “** analizlere** ” yer verilmediği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. _

_ Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” _hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38. maddesinde; “ 38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

__

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

05.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan, 11.09.2003 tarihli, 25226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 34. maddesine 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle eklenen 3. fıkrasında yer alan “… isteklilerden teklifleri ekinde … ” sözcüklerinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2009 tarih ve E:2006/731, K:2009/116 sayılı kararı ile, “… 4734 sayılı Yasa’nın ihaleye katılım kurallarını düzenleyen bölümünde yer alan 10. Maddesinin (h) fıkrası uyarınca isteklilerin, tekliflerinin ekinde istenilen belgeleri vermemeleri halinde, ihale dışı bırakılmaları sonucu doğuracağından, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin, yönetmelik hükmü ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasa’nın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı tekliflerin verilmesi aşamasında, bir ihaleye katılım şartı olarak istenilmesine olanak sağlayan Yönetmelik hükmünde yer alan “… isteklilerden tekliflerinin ekinde …” ibaresinde ve bu ibareye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin 1. Maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …” gerekçesiyle anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138. maddesinde; “… Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmü yer almakta olup, 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü fıkrasında da; “ Mahkeme kararlarının (otuz) gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın 138 ve 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesi uyarınca yargı kararlarının, geciktirilmeksizin uygulanması gerektiği ve etkisiz kılacak düzenleme yapılamayacağı açıktır.

Öte yandan, Anayasa’nın 124. maddesi gereği Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Yönetmelikler, yasa tekniğine uygun olmaması ve güçlükler bulunması nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebilir. Kamu idaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınması zorunlu olduğu gibi yasayı ve yasanın amacını aşar veya yasa konusu alanlara girer nitelikte düzenleme yapma olanağı da bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda, 05.12.2008 tarih ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5812 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik kapsamında da “ ihaleye katılımda yeterlik ” kriterlerini belirleyen 10. maddede “analizlerin de istenebileceğine” ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir.

Bu nedenle, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararı birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’da belirtilmeyen ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik kriterine ilişkin olarak Yönetmelik ve Tebliğle düzenleme yapılması mümkün olmadığından, teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasanın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin, böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı, haliyle de ihale üzerinde kalanda belli olmadan, sözleşme aşamasındaki duruma ilişkin düzenleme yapılarak, teklif ekinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, ihaleye katılım şartı olarak istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, istekliler tarafından idarece istenilen analiz formatına uygun analiz sunamayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılacağından, geçerli teklif sayısı dikkate alınarak sınır değer tespiti yapılacak olup, teklif ekinde analiz sunmayan ya da eksik analiz sunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı kalması sonucunda aşırı düşük teklif sorgulamasına esas teşkil eden sınır değer değişecektir. Bir diğer husus ise, analizlerin sunulup sunulmadığına ilişkin tespit yapıldıktan sonra, analizlerin tam olarak sunulmuş olmasına rağmen, aşırı düşük teklif sınır değer tespiti yapılmadan analizlerin içerik denetimi yapılarak uygun olmayan analiz olması durumunda tekliflerin değerlendirilme dışı bırakılması sonucunda da geçerli teklif sayısı değişeceğinden aşırı düşük teklif sorgulamasına esas teşkil edecek sınır değer de değişecektir.

Bu itibarla, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında bir yeterlik ölçütü olarak analizlerin istenmesi, belki de sınır değerin üzerinde olacağı için aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulmayacak bir isteklinin değerlendirme dışı kalmasına yol açabileceği gibi, bu isteklinin de değerlendirme dışı kalmasının sınır değeri değiştireceği ve ihalenin sonucuna esaslı etki edeceği açıktır.

4734 sayılı Kanunun 56. Maddesinin 2. Fıkrasında; “ Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü mevcuttur.

Ancak, hukuka aykırılığın saptanması durumunda idare görevlilerinin yetkileri ile yargıçların yetkilerinin sınırlarının aynı olmadığı da izahtan varestedir.

İnceleme kapsamındaki ihalede, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizlerin isteklilerden teklifleri ekinde istenmeside 4734 sayılı Yasa’ya aykırılık oluşturmakta ise de, bu konuda idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, bu hukuki koşullar çerçevesinde; yazılı gerekçelerle “ihalenin iptaline” yönelik karara katılıyoruz.

** Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi**