KİK Kararı: 2010/UY.I-3498

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/071
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 12.11.2010
Karar No : 2010/UY.I-3498
BAŞVURU SAHİBİ:
Okar Mad. Ener. Tur. İnş. Müh. Mak. Nak. San. Tic. Ltd. Şti., Kumkapı Sok. No:34/3 G.O.P. / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü, Gazi Bulv. Fabrikalar Mah. 07108 ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/82972 İhale Kayıt Numaralı "Dinar - Çivril Yolu (Takriben Km: 1+277 - 18+150 Kesimine Ait) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

10.11.2010 tarih ve I.Y.33.54.0263/2010-39E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 16.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Dinar - Çivril Yolu (takriben Km: 1+277 - 18+150 Kesimine Ait) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İşleri İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Okar Madencilik Enerji Turizm İnş. Müh. Mak. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 14.10.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 26.10.2010 tarih ve 42242 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.10.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin konuyla ilgili 60 ıncı maddesinde de aynı yönde bir hükme yer verilmiştir.

30.07.2010 tarihli ve 27657 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin Geçici 1 inci maddesinde, “Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı veya duyurusu yapılmış olan yapım işi ihaleleri, ilanın veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırı olmayan hükümlerine göre sonuçlandırılır. ” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin ilanı 26.07.2010 tarihinde yayımlandığından, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının anılan Tebliğin bu tarihte yürürlükte olan hükümlerine göre incelenmesi gerekmektedir.

Belirtilen tarihte yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2 nci maddesinde; 45.1.1 inci maddede belirlenen şekilde hesaplanan sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteyeceği; 45.1.4 üncü maddesinde, aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulamanın teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabileceği düzenlenmiştir. Anılan Tebliğin 45.1.6 ncı maddesinde aşırı düşük teklif açıklamasında sunulacak belgelere ilişkin olarak;

“45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

__

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

__

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

__

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

__

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

__

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

__

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.” açıklaması yapılmıştır.

Yapılan incelemede, idare tarafından, teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen 9 istekliden, anılan Tebliğ düzenlemesi doğrultusunda açıklama yapmalarının istendiği,Hasan Demir – Demir Müteahhitlik, Kervan İnş. San. ve Tic. A.Ş., Akça Hazır. Beton. San. ve Tic. A.Ş., ve Özkardeşler İnş. Hafr. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların uygun bulunmadığı, KA Tasarım İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamasının ise yeterli kabul edilerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı ve başvuru sahibi Okar Madencilik Enerji Turizm İnş. Müh. Mak. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan istekli olan****KA Tasarım İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ’nin açıklamaları anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda incelendiğinde aşağıdaki sonuçlara varılmıştır:

İhale üzerinde kalan istekli ****tarafından sunulan analizlerde, saatlik işçi ücretlerinin asgari ücretin üzerinde olduğu, açıklamada nakliye itinererinin bulunduğu, teklif fiyatının Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar esas alınarak hazırlanmadığı; sözleşme masrafları, sosyal güvenlik primleri, KİK payı, All Risk Sigorta bedeli ve diğer giderler için 348.640,39 TL tutarında genel masraflar kaleminin öngörüldüğü, all risk sigorta bedelinin Hür Sigorta A.Ş. acentesi olan Elçin Sigorta tarafından verilen teklifle tevsik edildiği, bu giderlerin dışında 527.139,78 TL net kar hesaplandığı tespit edilmiştir.

İstekli tarafından analizlerde yer alan malzeme ve makine fiyatlarını tevsik etmek üzere sunulan belgeler incelendiğinde;

- Kendi malı olan ekskavatör, lastik tekerlekli yükleyici, konkasör ve hidrolik kırıcı maliyetinin SMMM onaylı ve 13.08.2010 tarihli demirbaş tespit raporuyla açıklandığı, söz konusu raporda yer alan maliyet tutarlarının son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu,

- Greyderin saatlik maliyetinin açıklanması amacıyla, Çetin Babüroğlu tarafından düzenlenen bir fiyat teklifi sunulduğu, fiyat teklifi ekinde yer alan 13.08.2010 tarihli ve SMMM onaylı maliyet tespit raporunun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu,

- Urantaş Uranlar Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan fiyat teklifinde kazı, ariyet malzemesi, bitkisel malzeme ve suyun taşınması için verilen fiyatlar ile arazöz kiralanmasına ilişkin saatlik maliyetinin yer aldığı, fiyat teklifi ekinde 13.08.2010 tarihli ve SMMM onaylı maliyet tespit raporunun bulunduğu, söz konusu raporunda işçilik ve diğer maliyetlerin ayrı ayrı belirtildiği ve raporun son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu, ayrıca taşınacak malzemelerin 500 m uzaklıktan taşınacağını gösteren nakliye itinererine ve malzemenin taşınmasında kullanılması öngörülen kamyonların ruhsat fotokopilerine yer verildiği,

- 150 mm çapında tünel tipi drenaj borusu için Bek-Sa Sıhhi Tes. ve Sulama Malz. İth. Tic. Tur. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen bir proforma fatura sunulduğu, ekinde yer alan son geçici vergi beyanname dönemine ait, 13.08.2010 tarihli ve SMMM onaylı maliyet tespit raporunda birim ortalama maliyetin belirtildiği, ayrıca aynı proforma fatura ekinde 17.04.2010 tarihli bir alış ve 19.04.2010 tarihli bir satış faturası bulunduğu, söz konusu faturaların SMMM onaylı olduğu,

- Mıcır, plentmiks temel, alttemel, ocak taşı, dolgu malzemesi, C-18 ve C-25 hazır beton ve ekskavatör maliyetini tevsik etmek üzere, Kartaş Haz. Bet. Yapı El. Nak. Agrega Çakıl İm. San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen bir proforma fatura sunulduğu, proforma fatura ekinde teklif edilen tüm malzemeler ve ekskavatör için ayrı ayrı maliyet tespit raporuna yer verildiği, ayrıca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen Isparta Bozanönü Köyünde mıcır sahası işletme ruhsatı ve işletme izin belgelerinin bulunduğu,

- Nervürlü inşaat demiri için Çelik Ticaret – İsmail Çelik tarafından düzenlenen 10.08.2010 tarihli bir proforma faturanın yer aldığı, proforma fatura ekinde son geçici vergi beyanname dönemine ait birim ortalama maliyetin belirtildiği bir maliyet tespit raporu ile 23.04.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir satış ve 16.04.2010 tarihli bir alış faturasının bulunduğu,

- Kullanılacak kalıp malzemesinin isteklinin stoklarında bulunduğu, bu hususun 13.08.2010 tarihli ve SMMM onaylı stok tespit raporu ile tevsik edildiği, stok tespit raporunda ortalama birim maliyetin belirtildiği,

- Bitümer astar için Heriş İz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen bir proforma fatura sunulduğu, proforma fatura ekinde bulunan SMMM onaylı ve son geçici vergi beyanname dönemine ait maliyet tespit raporunda birim ortalama maliyetin belirtildiği, ayrıca 23.04.2010 tarihli bir satış faturası ile 29.03.2010 tarihli bir alış faturasının bulunduğu, faturaların her ikisinin de SMMM onaylı olduğu,

- Tel ve çivi için 10.08.2010 tarihinde Helmak Koll. Şti. tarafından düzenlenen bir proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura ekinde yer alan maliyet tespit raporunda birim ortalama maliyetin belirtildiği ve söz konusu belgenin SMMM onaylı ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu; ayrıca sunulan 16.04.2010 tarihli ve SMMM onaylı alış faturasında çivinin kilogram fiyatının 2,289 TL olduğu görülmekle birlikte, el yazısıyla düşülen notta yıl sonu % 50 iskontolu alış fiyatının 1,1445 TL olarak belirtildiği; tavlı tel fiyatına ilişkin olarak 27.05.2010 tarihli ve SMMM onaylı bir alış faturasının sunulduğu, ekte yer alan 29.05.2010 tarihli ve SMMM onaylı satış faturasında ise tavlı telin satış fiyatının 2,00 TL, 50x70-80 çivi beton çivisi satış bedelinin 5,00 TL olduğunun görüldüğü,

- 60 cm ve 80 cm çapında beton büz için Akbaba Taah. İnş. İml. San. Tic. A.Ş. tarafından bir proforma fatura sunulduğu, proforma fatura ekinde yer alan son geçici vergi beyanname dönemine ait ve SMMM onaylı maliyet tespit raporunda, işçilik ve diğer maliyetlerin ayrı ayrı belirtildiği,

- Kullanılacak bordür için Çinisan Bet. Elm. ve Yapı Mal. Ürt. Nak. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma fatura ekinde maliyet tespit raporuna yer verildiği, son geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu anlaşılan maliyet tespit raporunun Serbest Muhasebeci Oktay Doğu tarafından onaylandığı, söz konusu belgede TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı,

- Finisher, vabıl ve lastik tekerlekli silindir maliyetinin tevsiki amacıyla, Ankfalt Asfalt İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen fiyat teklifinin sunulduğu, ekinde teklifi hazırlayan tüzel kişinin demirbaşında bu makinelerin kayıtlı olduğunu gösteren bir belgeye ve son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin maliyet tespit raporuna yer verildiği, her iki belgenin de SMMM onaylı olduğu,

Anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen veriler dikkate alındığında, sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerin, Kamu İhale Genel Tebliğinin anılan açıklamaları doğrultusunda hazırlandığı belirlenmiştir. Ancak bordür maliyetinin tevsiki amacıyla sunulan proforma fatura ekindeki maliyet tespit raporunun serbest muhasebeci tarafından onaylandığı ve söz konusu belgede TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bu itibarla aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan; idarece, ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerinin, idarenin kendi birim fiyat pozlarına “/T” ibaresi eklenmek suretiyle belirlendiği, örneğin yaklaşık maliyet hesaplanırken kullanılan “2200 Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapımı, kullanılması, dolgu ve depolara nakli” pozunun, “2200/T” pozu olarak birim fiyat teklif cetveline aktarıldığı ve birim fiyat tariflerinde de yine “2200/T” poz numarasının yazıldığı anlaşılmıştır. Buna ek olarak, iş kalemlerine ilişkin birim fiyat tariflerinde, her pozun tarifinde, Karayolu Teknik Şartnamesinin ilgili kısımlarında belirtilen esaslar ve şartlar dahilinde işin yapılacağı ifade edilmiş ve ilgili iş kaleminin tarifi yapılmıştır. Dolayısıyla, ihaleye teklif veren isteklilerden teklifi aşırı düşük olanların, idarenin belirlediği iş kalemlerine ilişkin analizlerdeki girdilerde ve bu girdilerin miktarlarında değişiklik yapmaları mümkün olmakla birlikte; bu durumda yapılan değişikliklere ilişkin olarak, anılan Tebliğin 45.1.6 ve 45.1.7 nci maddeleri gereğince belgelere dayalı açıklamaları gerekmektedir.

İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan analizlerin incelenmesi sonucunda; analizlerde yer alan girdilerin idarece belirlenen pozlardaki girdilerden farklı olduğu, örneğin; “2540 Orta refüjlerde bitkisel toprak teşkili ve toprağın nakli” pozunda, düz işçinin 3 saat çalışmasının öngörüldüğü, ancak istekli tarafından aynı iş kaleminin yapımında düz işçinin 0,03 saat çalıştırılacağının belirtildiği görülmüştür.

Aynı şekilde, “16.120/K-1 Hendeklerin betonla kaplanması” pozunun alt bileşenlerinin, demirsiz beton (16.002/K-1), kalıp ve işçilik (21.011), satıhların el ile tokmaklanarak sıkıştırılması karşılığı işçilik olarak belirlendiği tespit edilmiştir. İstekli tarafından demirsiz beton maliyetinin proforma fatura ile, kullanılacak kereste kalıpların stoklarda bulunduğunun ise stok tespit raporu ile mevzuata uygun olarak tevsik edildiği görülmekle birlikte; “21.011 Düz Yüzeyli Beton ve Betonarme Kalıbı” pozunun içeriğinde, söz konusu kereste kalıpların uygulanmasında 0,75 saat çalıştırılması öngörülen dülger ustasının ve düz işçinin maliyetine yer verilmediği, satıhların sıkıştırılmasında çalışacak işçilerin 0,50 saat çalıştırılmasının öngörüldüğü anlaşılmıştır. Anılan pozda, toplam işçilik miktarının, demirsiz beton yapımında çalışacak işçiler hariç olmak üzere 2,00 saat olarak belirlendiği, istekli tarafından belirlenen toplam çalışma süresinin ise, ekskavatör ve greyder operatörleri de dahil olmak üzere 0,044 saat olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, ihale üzerinde kalan isteklinin, ekskavatör ve greyder çalıştırarak söz konusu işi yapmayı teklif ettiği, bu makinelerin idarenin pozunda bulunmadığı, dolayısıyla anılan isteklinin makine gücünü kol gücü ile ikame ettiği belirlenmiş olmakla birlikte, bahse konu makinelerin aynı işi yaparken çalışacakları sürelerin nasıl belirlendiğine ilişkin bir açıklama sunmadığı görülmüştür.

Bu itibarla; ihale üzerinde kalan isteklinin bordür maliyetinin tevsiki amacıyla sunduğu proforma fatura ekindeki alış ve satış faturalarının serbest muhasebeci onaylı olduğu ve idarenin ihale dokümanı kapsamında isteklilere verdiği birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemleri ile bu iş kalemlerine ilişkin birim fiyat tariflerindeki imalatların yapımında kullanılacak girdileri ve girdi miktarlarını değiştirmesine rağmen, bu değişikliklere ilişkin belgelere dayalı bir açıklama sunmadığı anlaşıldığından, açıklamanın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan istekli olan KA Tasarım İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde "Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir..." 'hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde __g österileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespitine ilişkin düzenlemeler, 10 uncu maddesinde ise yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespitine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Aynı şekilde güncel olmayan yaklaşık maliyetin nasıl güncelleneceği hususu ise aynı Yönetmeliğin 11 nci maddesinde düzenlenmiştir.

İncelemeye konu ihalede idare tarafından yaklaşık maliyet;

Yaklaşık Maliyet Bileşenleri

TL/%

Toprak işleri

6.361.659,14

Sanat Yajuları

4.636.200,00

Üstyapı işleri

6.321.150,00

Ara Toplam

17.319.009,14

Toplam (%40 Bölge Tenzilatı Uygulanarak)

10.391.405,48

Şeklinde tespit edilmiştir.

Yaklaşık maliyetin eki dayanak belgelere bakıldığında, yaklaşık maliyetin genel olarak Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları esas alınarak hazırlandığı anlaşılmaktadır. Bu şekilde hazırlanan yaklaşık maliyet üzerinden yukarıdaki şekilde tenzilat yapılarak afaki bir yaklaşık maliyet oluşturulmuştur. Zira, gerek 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde, gerekse Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak hazırlanacağı ifade edilmektedir.

Eğer idare tarafından teknik personel yetersizliği gibi çeşitli gerekçelerle piyasa araştırması yapılarak yaklaşık maliyet oluşturulamıyor ise bu durumda, danışmanlık hizmet alımı yoluyla piyasa araştırmasına dayalı yaklaşık maliyetin oluşturulması gerekmektedir. Danışmalık hizmet alımı için yeterli ödeneği bulunmayan idarelerin ise kamu kurum ve kuruluşlarınca oluşturulmuş birim fiyatları kullanarak yaklaşık maliyeti oluşturmasına anılan Yönetmelik cevaz vermektedir. Zira, kamu kurum ve kuruluşlarınca her yıl yayımlanan birim fiyatların o __ yıl için piyasa koşullarına uygun birim fiyatlar olduğu resmi bir kabuldür. Dolayısıyla, idarenin hazırlamış olduğu birim fiyatlara tenzilat uygulayarak yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

İncelenen ihalede; İdare tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyatları kullanılarak hazırlanan yaklaşık maliyetin bileşenlerinin incelenmesinden; toprak işleri, sanat yapıları ile ile üst yapı işlerine ilişkin hesaplanan total yaklaşık maliyet üzerinden % 40 oranında tenzilat uygulanmak suretiyle farazi kabullerle bir yaklaşık maliyet oluşturulmuş ve yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi amacıyla oluşturulan sınır değerin tespitine doğrudan müdahale edilerek ihale sonucuna etki edilmiştir.

(Ör:18.458 K. nolu poz incelendiğinde analiz gidilerinin aşağıdaki şekilde olduğu görülmektedir.

08.072/K 04.600

60 cm iç çapında 400 dozlu beton büz yapılması (cidar kal. 7,5 cm)(1,050000- M) Bitüm karton (TS 114 tip 36) (0.440000- M2)

01.015

Betoncu ustası (0.550000) - saat) saatlik ücret 5.TL

01.501

Düz işçi __(0.550000 - saat) saatlik ücret 3.41. asgari ücret 3.38

01.501

Düz işçi __(1,100000 - saat) saatlik ücret 3.41, asgari ücret 3.38

18.458Kpozu üzerinden hesaplanan yaklaşık maliyet üzerinden total olarak % 40 oranında indirim yapıldığında,__ 01.501 no Tu düz işçinin çalışma saatinin 2.05. TL, çalışma saati 5. TL olan __ Betoncu ustasının çalışma saatinin 3 TL olarak dikkate alınması sonucunu doğurmaktadır.

İhale tarihi dikkate alındığında, isteklilerin 3.38 TL saatlik asgari ücretin altında fiyat teklif edemediği bir durumda, idarenin de ilan tariki itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücretin altında saatlik ücret öngörmesi iş mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir,

Yukarıdaki şekilde % 40 oranında tenzilat uygulamasının kabul edilmesi durumunda nakliye pozu içerisinde yer alan "K" kat sayısında 90 olarak esas alınması gerektiği sonucunu doğurmaktadır ki bu durumun kabul edilemez olduğu açıktır. Zira, K kat sayısını her hangi bir gerekçe göstermeden 90 olarak hesaplayan isteklilerin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde Kurul kararları mevcuttur.

Anayasanın 125 nci maddesine göre idarenin her türlü eylem ve işleminin yargı denetimine tabi olduğu, işlemin denetlenebilir olması için işlem gerekçesinin açıkça belirtilmesi gerektiği, gerekçesiz şekilde tesis edilen işlemlerin yargı mercilerince iptal edilmesinin kaçınılmaz olduğu muhakkaktır.

Bu nedenle, yaklaşık maliyetin 4734 sayılı Kanun ile ilgili mevzuatta öngörüle usule ve iş mevzuata aykırı olarak hesaplandığı ve bu şekilde hesaplanan yaklaşık maliyetin sınır değer tespitinde dikkate alınamayacağı, dolayısıyla bu yaklaşık maliyete dayanılarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı dikkate alındığında , ihalenin iptaline karar verilmesi ve bildirim yapılması yönündeki düşüncemiz ile Kurul çoğunluğunun kararına katılmıyoruz.

** Ali KAYA Adem KAMALI**

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi**