KİK Kararı: 2010/UY.I-3461

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/070
Gündem No : 53
Karar Tarihi : 09.11.2010
Karar No : 2010/UY.I-3461
BAŞVURU SAHİBİ:
Proses Arıtma Sistamleri ve Enerji Ürün Ltd. Şti. - Gamak İnş.Taah. San ve Tic. Ltd. Ortak Girişimi, Garanti Mahallesi Edincik Sokak Yuva Apt. 9 Etiler

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İski Genel Müdürlüğü, Kağıthane Tesisleri Nurtepe Mevkii Alibey Cad. No:1

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/34097 İhale Kayıt Numaralı "Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı (7)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

04.11.2010 tarih ve I.Y.31.69.0063/2010-54E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından 08.04.2010 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı (7)” ihalesine ilişkin olarak Proses Arıtma Sistemleri ve Enerji Ürün Ltd. Şti. – Gamak İnş.Taah. San ve Tic. Ltd. Ortak Girişimi’nin 20.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 24.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.10.2010 tarih ve 36505 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.10.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

İdarenin 08.09.2010 tarihli yazısı ile ihalenin AKM Yapı Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ikinci en avantajlı teklif olarak da Özka İnş. A.Ş.’nin belirlendiğinin bildirildiği,

Anılan firmaların teklifleri ile firmalarından daha düşük teklif sunan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olduğu, bu isteklilerin tamamının tekliflerinin yaklaşık maliyete oranla da oldukça düşük teklif olduğu, firmalarından daha düşük teklif veren isteklilerin tamamının fiyatları ile ihale konusu işin yapılabileceğinin izahının mümkün olmadığı,

Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yapılacak açıklamanın nasıl olacağının ilgili mevzuatta düzenlendiği, bahse konu ihalede aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin teklif fiyatları ile ilgili açıklamayı Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45 inci maddelerine uygun yapmalarının mümkün olmadığı,

Bu kapsamda işçilik ücretlerinin düşük gösterilerek teknik personel maliyetleri, genel giderler dikkate alınmayarak yapılan açıklamaların da kabul edilmemesi gerektiği, aynı şekilde İstanbul’da nakliye ve döküm için de makul mesafe ve bedellerin öngörülmesi gerektiği, işin zorluğu da dikkate alınarak zorluk katsayısı da uygun şekilde teklifte yer almasının gerektiği, bileşenlerine ayrılması mümkün olmayan k katsayısının salt düşürülmesi yoluyla da avantaj elde edilmemesi gerektiği, iş sahasında kullanılacak çimento vb. malzemeler için de bu malzemenin alınacağı yerlere göre nakliye ücretlerinin bildirilmesinin zorunlu olduğu, aksi halde teklifin reddedilmesi gerektiği, anılan gerekçelerden ötürü firmalarından daha düşük teklif veren isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği; 4 (dört) isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklilerin tekliflerinin geçerli olduğuna karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, anılan Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan 19 (on dokuz) istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden tekliflerini açıklamalarının istenildiği belirlenmiştir.

Belirlenen süre içinde 8 (sekiz) isteklinin açıklamada bulunmadığı, açıklamada bulunan 11 istekliden 9’unun açıklamalarının uygun bulunmadığı, ihalenin, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan 2 istekliden düşük fiyatı teklif etmiş olan AKM Yapı Taah. San ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Ön yeterlik ilanı 26.03.2010 tarihinde yayımlanan, tekliflerin 19.07.2010 tarihinde alındığı incelemeye konu ihalede, Kamu İhale Genel Tebliğinin yürürlükte bulunan maddeleri dikkate alınarak inceleme gerçekleştirilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ ...

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

...

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...” açıklaması,

Aynı Tebliğin 45 inci maddesinde; “...

45.1.5 Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6 İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

...

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması, __

Yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, idarece, teklifi aşırı düşük olan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazılarında, teklifin tümü için açıklama istenmediği, açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin tablo halinde belirtildiği görülmüştür.

1. İhale üzerinde bırakılan AKM Yapı Taah. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif ile birlikte sunulan analizler ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Sorgulama yapılan iş kalemleri bazında, teklifle birlikte sunulan analizlerde yer verilen girdilerden;

- İmalatlar kapsamında kullanılacak malzemeler için piyasada faaliyet gösteren firmalardan proforma faturaların alındığı ve söz konusu proforma faturaların eklerinde, anılan Tebliğin 45.1.6/a maddesine uygun olarak birim maliyetleri gösterir belgelerin sunulmuş olduğu,

- Makine, işçilik ve nakliye girdileri için piyasada faaliyet gösteren iki farklı firmadan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu ve söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, son geçici vergi beyanname dönemi (Nisan-Mayıs-Haziran 2010 dönemi) kayıtlarına uygunluğu ilgili mali müşavirler tarafından onaylanmış maliyet analizlerinin yer aldığı,

Tespit edilmiştir.

İlgili firmalardan alınan söz konusu maliyet analizlerinin içerik itibariyle anılan istekli tarafından sunulan analizler ile benzerlikler taşıdığı, ancak öngörülen girdi miktarları bakımından, bahsi geçen istekli tarafından sunulan analizlere göre farklılıklar gösterdiği görülmüştür.

Bununla birlikte; anılan istekli tarafından, ilgili iş kalemleri bakımından aşırı düşük teklif açıklamalarının, söz konusu maliyet analizlerinin esas olarak, anılan Tebliğin 45.1.6/b maddesinde yer alan “maliyet tespit raporu” niteliğinde olduğu kurgusuyla gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

Ancak, açıklanan iş kalemleri kapsamında gerçekleştirilecek olan imalatların, fiyat teklifi alınan firmalarca sürekli aynı tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak rutin olarak gerçekleştirilen imalatlar niteliğinde olmadığı, incelenen ihalede idarece tanımlanan tarifler ve teknik dokümanlar gözetilerek gerçekleştirilecek, ihale konusu işe özgü imalatlar olduğu dikkate alındığında, maliyet tespit raporu olarak sunulan söz konusu maliyet analizlerinde yer verilen ve mali müşavirler tarafından son geçici vergi beyanname dönemindeki kayıtlara uygunluğu tasdik edilen makine – ekipman ve nakliye maliyetlerinin, fiyat teklifinin alındığı firmaların resmi defter ve muhasebe kayıtlarından çıkarılabilir nitelikte bilgiler olmadığı tespit edilmiştir.

Diğer bir ifadeyle, anılan maliyet analizlerinde, ilgili iş kalemlerinin hangi tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak gerçekleştirileceği öngörülerek, geleceğe yönelik fiyatlandırmanın yapıldığı, ilgili iş kalemlerine özgü söz konusu fiyatlandırmanın, geçmişte, birebir aynı girdi tür ve miktarları kullanılmadan gerçekleştirilmiş olan maliyetlere dayandırılmaya çalışıldığı gözlenmiştir.

Örneğin; İ.İ.001 iş kalemi numaralı “Fondüktil boruların temini ve döşenmesi” imalatı için fiyat teklif alınan firmalardan birinin sunduğu maliyet analizinde yer alan “Fondüktil Boru Nakli” girdisi için teklif edilen birim fiyat için maliyet analizinin devamında sunulan açıklamada;

- Samsun’daki Fabrika ile ihale konusu işin gerçekleştirileceği İstanbul Asya yakası çalışma alanlarının mesafesinin ortalama 760 km olduğu bilgisine,

- Harcanacak mazot miktarının, taşıma mesafesinin % 50’si olduğu öngörüsüne,

- Mazot fiyatının 2,53 TL/Lt olduğu bilgisine,

- Taşımanın yapılacağı kamyonun amortisman giderlerinin, mazot giderlerinin 1,75 katı olduğu kabulüne,

Yer verildiği ve nakliye birim fiyatının belirtilen bilgi ve kabuller dikkate alınarak hesaplandığı görülmüştür.

Ancak, ilgili firma tarafından son geçici vergi beyanname döneminde mazotun temin fiyatının ortalama 2,53 TL/Lt olduğu bilgisi dışında, söz konusu hususlardan hiçbirinin ilgili firmanın maliyet muhasebesi kayıtlarından çıkarılabilir nitelikte olmadığı ortadadır.

Nitekim, bahsi geçen fiyat teklifini veren firma tarafından, yukarıda belirtilen bilgi ve kabullere maliyet analizinin devamında yer verilmek suretiyle, söz konusu hesaplamaların resmi muhasebe kayıtlarına göre değil, nakliye işine özgü birtakım kabul ve deneyimlere göre gerçekleştirilmiş olduğunun zımnen kabul edildiği sonucu çıkarılmaktadır.

Bununla birlikte, açıklamada bulunulan imalatlarda yer alan makine, işçilik ve nakliye için fiyat teklifi alınan diğer firma tarafından da yukarıda belirtilen kabullere benzer nitelikte birtakım kabullerle teklif fiyatın oluşturulduğu tespit edilmiştir.

Neticede, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yapılan iş kalemleri kapsamında yer alan nakliye ve makine girdilerine ilişkin olarak bahsi geçen Tebliğin 45.1.6/b maddesinde açıklanan sistematiğe aykırı bir şekilde belgelendirme yapıldığı anlaşıldığından, söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, bahsi geçen istekli tarafından Cüneyt İnş. Ltd. Şti. ve Özbaşak İnş. Ltd. Şti. firmalarından alınan proforma faturaların ekinde sunulan belgeleri onaylayan SMMM’ler tarafından TÜRMOB özel kaşesinin kullanılmadığı belirlenmiştir.

15.11.2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinde; “Çalışanlar listesine kayıtlı bulunan meslek mensupları ile çalışanlar listesine kayıtlı olmamakla birlikte, çalıştıkları mükelleflerin muhasebesinin sevk ve idaresinden sorumlu olan ve beyannamelerini imzalayan meslek mensupları, düzenledikleri resmi ve mesleki belgelerde özel kaşe kullanırlar.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde; “Kaşeler kare şeklinde olup, en üste “TC” rumuzu, altına “TÜRMOB” yazısı ve “Mm” amblemi, Serbest Muhasebeci veya “Serbest Muhasebeci Mali Müşavir” ibaresi ile kaşe numarasını taşır. ...” hükmü,

Yer almaktadır.

İncelenen ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulmuş olan bahsi geçen proforma faturaların ekinde sunulan belgelerde üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyecek nitelikte olan söz konusu eksikliklerin makul bir sürede tamamlatılması mümkünse de, söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, kaşe tamamlatmaya gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, idarece teklifi aşırı düşük bulunan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazılarında, isteklilerden, bazı ortak iş kalemlerinin yanısıra her istekli için farklı iş kalemlerinde açıklama yapılmasının istendiği görülmüştür.

Bu uygulamanın tutarlı olabilmesi için sorgulama yapılan iş kalemleri bazında sorgulamaya tabi tutulan isteklinin teklif birim fiyatının yaklaşık maliyete ve diğer isteklilerin teklif birim fiyatlarına göre aşırı düşük olması gerektiği kuşkusuzdur.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekliden açıklama istenen iş kalemleri içinde bulunmayan, ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, M.İ.008/4, E.İ.KAT.02 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu anlaşılmıştır.

Söz konusu iş kalemleri için bahsi geçen istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların yaklaşık maliyete göre oldukça düşük olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, anılan iş kalemleri bakımından sorgulamaya tabi tutulan bazı isteklilerce, söz konusu iş kalemleri bazında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların üzerinde birim fiyat teklif edilmesine rağmen, idarece daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde ihale üzerinde bırakılan istekliden ilgili kalemlerde açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Bu itibarla, eşit muamele ilkesi gereği, bahsi geçen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan istekliden de açıklama istenmesi gerekmekle birlikte söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, yeni iş kalemlerinde sorgulama yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

2. İhalede ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Özka İnşaat A.Ş. tarafından teklif ile birlikte sunulan analizler ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Söz konusu istekli tarafından da, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamalara benzer olarak; sorgulama yapılan iş kalemleri bazında, teklifle birlikte sunulan analizlerde yer verilen malzemeler için piyasada faaliyet gösteren firmalardan proforma faturaların alındığı ve söz konusu proforma faturaların eklerinde anılan Tebliğin 45.1.6/a maddesine uygun olarak birim maliyetleri gösterir belgelerin sunulmuş olduğu, makine, işçilik ve nakliye girdileri için ise piyasada faaliyet gösteren bir firmadan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu ve söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, son geçici vergi beyanname dönemi kayıtlarına uygunluğu ilgili mali müşavirler tarafından onaylanmış maliyet analizlerinin yer aldığı belirlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli ile aynı sistematik üzerine aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan söz konusu isteklinin teklifinin de 1 inci maddede belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Bununla birlikte anılan istekli tarafından;

- Cüneyt İnş. Ltd. Şti.’den alınan proforma faturanın ekinde sunulan belgeleri onaylayan SMMM tarafından TÜRMOB özel kaşesinin kullanılmadığı,

- HM Korozyon Müh. Müş. Ltd. Şti.’den alınmış olan proforma faturanın ekinde sunulan birim maliyet cetvelinin hangi vergi beyanname döneminde çıkarılmış olduğu hususunun belli olmadığı,

Hususları tespit edilmiş olup, üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyen söz konusu eksikliklerin makul bir sürede tamamlatılması mümkünse de, söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, kaşe tamamlatmaya gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, bahsi geçen istekliden açıklama yapılması istenen iş kalemleri içinde bulunmayan, ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, İ.İ.030, M.İ.008/4 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu ve idarece anılan istekliye kıyasla daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde, söz konusu istekliden ilgili kalemlerde açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Bu itibarla, eşit muamele ilkesi gereği, söz konusu iş kalemleri için anılan istekliden de açıklama istenmesi gerekmekle birlikte, söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, yeni iş kalemlerinde sorgulama yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, AKM Yapı Taah. San ve Tic. Ltd. Şti. ve Özka İnşaat A.Ş.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

**** İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında; İdarelerce, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanunun 38. maddesine göre ise; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekliden açıklama istenen iş kalemleri içinde bulunmayan, ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, İ.İ.015, M.İ.008/4, E.İ.KAT.02 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu anlaşılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden açıklama istenilmeyen ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, İ.İ.015, İ.İ.030, M.İ.008/4 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu ve idarece anılan istekliye kıyasla daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde, söz konusu istekliden ilgili kalemlerde açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Anılan iş kalemleri bakımından sorgulamaya tabi tutulan bazı isteklilerce, söz konusu iş kalemleri bazında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların üzerinde birim fiyat teklif edilmesine rağmen , idarece daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden ilgili kalemlere ilişkin açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Bu itibarla, aynı iş kalemi yönünden aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilmeyerek teklifi değerlendirme dışı bırakılan ve ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istenildiği halde anılan kalemlere daha düşük birim fiyat teklif ettiği halde ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden bu kalemlere ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmemesi 4734 sayılı Kanunun 5. maddesi anlamında idarenin güvenirliğini zedelediği gibi eşit muamele ilkesinin de ihlali niteliği olduğundan ihalenin iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyoruz.

** Ali KAYA Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi **