KİK Kararı: 2010/UY.I-3460

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/070
Gündem No : 54
Karar Tarihi : 09.11.2010
Karar No : 2010/UY.I-3460
BAŞVURU SAHİBİ:
Bakır İnş.Taah.San.Ve Tic.Ltd.Şti., Zeytinlik Mah. Fişekhane Cd. İşçen Apt. 32/7

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İski Genel Müdürlüğü, Kağıthane Tesisleri Nurtepe Mevkii Alibey Cad. No:1

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/34097 İhale Kayıt Numaralı "Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı (7)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

05.11.2010 tarih ve I.Y.31.60.0063/2010-53E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından 08.04.2010 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Asya Bölgesi Müteferrik İçmesuyu İnşaatı (7)” ihalesine ilişkin olarak Bakır İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 24.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 01.10.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 08.10.2010 tarih ve 36351 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.10.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idarece tekliflerinin aşağıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu gerekçelere itiraz ettikleri,

1. E.İ.KAT02 nolu “Fw/St 1,6/50 Tipi Titanyum Tüp Anod” iş kaleminde anod bedeli, İ.İ.007 nolu “Kum İle İmla Yapılması (Nakliye Dahil)” iş kaleminde ve İ.İ.008 nolu “İnce Kırma taş İle İmla yapılması (Nakliye ve Silindiraj Dahil)” iş kalemlerinde kırma taş bedeli ile su bedeli, İ.İ.040 nolu “Gis Proje Bedeli” iş kaleminde GİS proje bedeli, İ.İ. 017 nolu “Şantiye Dışına Kazı ve Moloz Nakli” iş kaleminde kazı malzemesi nakliye bedeli, İ.İ.019 nolu “BS (B160) Hazır Betonu (Nakliye Dahil)” iş kaleminde beton bedeli, İ.İ.001 nolu “Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye Dahil)” iş kaleminde ve İ.İ.002 nolu “Fondüktil Boru Özel parçalarının (Fittings) Temini ve Döşenmesi” iş kalemleri analizinde boru nakliye bedeli için alınan proforma fatura eki maliyet tespit raporlarının hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun belli olmadığının belirtildiği,

Söz konusu analizlerden, boru nakliye bedeli için alınan proforma fatura eki Maliyet Tespit Raporları, geçici vergi beyannamelerinin teklif ekinde idareye sunulduğu, alınan proforma faturalarda tarihlerin mevcut olduğu, diğer taraftan idarenin teklif ekinde sunulan belgelerin hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu hususunda tereddüt hasıl olması halinde idarenin gerekli araştırmayı yapma yetkisinin mevzuatta yer aldığı, bu nedenle gerekli araştırmayı yapmadan tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2. İ.İ.007 nolu “Kum İle İmla Yapılması (nakliye bedeli dahil)” iş kaleminde kum bedeli için alınan teklifte taş tozu, İ.İ.008 nolu “İnce Kırma Taş İle İmla Yapılması (Nakliye Dahil)” iş kaleminde kırma taş için alınan teklifte 0-33 stabilize malzemeleri için fiyat verildiği, teklif dosyası eki analizler ile alınan fiyat teklifindeki malzeme cinslerinin uyumlu olmadığının belirtildiği, ayrıca kum bedeli ile kırma taş bedeli için alınan teklifte belirtilen malzeme özelliklerinin Birim Fiyat Tariflerine, Yapım Şartlarına ve İçme Suyu Şebeke ve İletim Hatları Teknik Şartnamesine uygun olmadığının belirtildiği,

Ancak idarenin söz konusu imalat için Birim Fiyat Tariflerinde ve Teknik Şartnamede istemiş olduğu taş ve kum ile alakalı (mm)’lerin belirtilmediği halde firmalarının piyasa şartlarında alınan imalatla ilgili uygulamaya esas kullanılmakta olunan malzemeye ait 0-33 mm arasında malzemelerin proformasının teklif ekinde sunulduğu halde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu, kum ile imla yapılması işleminin uygulamada taş tozu olarak, ince kırma taş imalatının ise 0-33 mm arasında stabilize malzeme olarak yer aldığı, dolayısıyla ifade ayrımı nedeniyle sözcük benzemezliği nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yanlı bir tutum olduğu,

Tekliflerinde yer alan ve 0-33 mm arasındaki malzemenin idarenin istemiş olduğu iş kaleminde kullanılan malzeme olduğu, bunun böyle olduğunun uygulamacı birimlere sorulduğunda açıkça anlaşılacağı, bu tür imalatlarda bu malzemenin dışında uygulamada zaten başka malzemenin kullanılmadığı, tekliflerinin de uygulama aşamasına yönelik olduğu, idarenin Teknik Şartnamesinde (mm) olarak belirlemediği bir gerekçeyle teklif ekinde sundukları (0-33 mm) malzemeyi kabul etmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

3. İ.İ001 nolu “Fondüktil Boruların Temini ve Döşenmesi (Nakliye Bedeli)” iş kalemine ait analizde “vinç (kendi malı amortisman bedeli yok)”, İ.İ033 nolu “Adi Kaldırım ve Parke Yollarda Parke Sök. Şube Yolu Kum Dol. Parke Kaplaması Yapılması” iş kalemine ait maliyet analizinde “Beko Loder (kendi malı amortisman sıfır alındı)” şeklinde kendilerine ait olduğu ibarelerin belirtildiği ve amortisman bedelinin sıfır alındığının yazıldığı, ancak kendi malı olduğunun gösterir belgelerin sunulmadığının belirtildiği,

Vinç ve Beko Loder iş makinelerinin kendilerine ait olduğuna ilişkin ruhsatların teklif ekinde idareye sunulduğu, söz konusu belgelerin SMMM onaylı olduğu, dolayısıyla idarece kendi malı olduğuna ilişkin belgelerin eklenmediği iddiasının doğru olmadığı, idarenin bu ayrıntıyı gözden kaçırdığı,

4. İ.İ.019 nolu “BS 14 (B.160) Hazır Beton (Nakliye Dahil)” iş kaleminde beton bedeli için alınan proforma fatura eki Maliyet Tespit Raporunun beyannamelerini imzalayan SMMM’ye onaylatıp onaylatılmadığının anlaşılmadığının belirtildiği,

Söz konusu maliyet tespit tutanaklarının Mert Beton firmasından alındığı ve anılan firma tarafından maliyet analizi ile proforma faturanın ilgili firmanın YMM/SMMM’si tarafından onaylı olarak taraflarına verildiği, ancak proforma fatura ve maliyet analizi veren ilgili firma ile YMM/SMMM’nin arasındaki sözleşmeden firmalarının bilgi sahibi olmasının mümkün olmadığı veya buna ilişkin belge sunulması gibi bir sorumluluklarının bulunmadığı, idarenin gerekli görmesi halinde ilgili belgeyi imzalayan YMM/SMMM’nin bağlı olduğu Oda’dan kaydını isteme yetkisine sahip olduğu, idarenin böyle bir araştırma yapmadan şüphe ile tekliflerini değerlendirme dışı bırakmasının mevzuata aykırı olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği; 4 (dört) isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklilerin tekliflerinin geçerli olduğuna karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, anılan Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan 19 (on dokuz) istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden tekliflerini açıklamalarının istenildiği belirlenmiştir.

Belirlenen süre içinde 8 (sekiz) isteklinin açıklamada bulunmadığı, açıklamada bulunan 11 istekliden 9’unun açıklamalarının uygun bulunmadığı, ihalenin, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan 2 istekliden düşük fiyatı teklif etmiş olan AKM Yapı Taah. San ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Ön yeterlik ilanı 26.03.2010 tarihinde yayımlanan, tekliflerin 19.07.2010 tarihinde alındığı incelemeye konu ihalede, Kamu İhale Genel Tebliğinin yürürlükte bulunan maddeleri dikkate alınarak inceleme gerçekleştirilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ ...

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

...

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...” açıklaması,

Aynı Tebliğin 45 inci maddesinde; “...

45.1.5 Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6 İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

...

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması, __

Yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, idarece, teklifi aşırı düşük olan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazılarında, teklifin tümü için açıklama istenmediği, açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin tablo halinde belirtildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece kabul edilmemesine gerekçe teşkil eden hususlar bakımından yapılan incelemede;

a) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına yönelik olarak;

İş kalemi numarası İ.İ.007 olan “Kum ile imla yapılması” imalatında kullanılacak kum malzemesi için ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen Birim Fiyat Tarifleri’nde “Dane çapı 3mm-7mm arası taş kumu”nun kullanılacağının belirtilmiş olmasına rağmen, başvuru sahibi tarafından söz konusu imalatta kullanılacak malzeme için birim fiyat analizinde öngörülen bedelin tevsiki amacıyla piyasada faaliyet gösteren bir firmadan alınan proforma faturanın “taştozu” malzemesi için alınmış olduğu, benzer şekilde, iş kalemi numarası İ.İ.008 olan “İnce kırma taş hazırlanması ve serilmesi” imalatında kullanılacak kırma taş malzemesi için Birim Fiyat Tarifleri’nde “5mm-12mm dane çapındaki 1 nolu kırmataş”ın kullanılacağının belirtilmiş olmasına rağmen, başvuru sahibi tarafından “0-33 mm stablize” malzemesi için proforma fatura alınmış olduğu tespit edilmiştir.

Anılan gerekçe ile idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

b) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına yönelik olarak;

Aşırı düşük teklif açıklamalarının bütününde, başvuru sahibi tarafından, sahip olunan ve ihale konusu iş kapsamında kullanılacak olan iş makineleri için amortisman bedeli öngörülmediği, bakım – onarım giderleri ile operatör ve yakıt giderlerinin hesaba katıldığı belirlenmiştir.

Diğer yandan, söz konusu makineler için sunulan ruhsat, alış faturası vb. belgelerin incelenmesi sonucunda, araçların 2006 – 2010 yılları arasında başvuru sahibinin envanter kayıtlarına girdiği görülmüştür.

Bununla birlikte, gerçekleştirilecek olan imalatların kapsamında yer alan her unsurun bir maliyetinin olduğu, herhangi bir makine-ekipman veya alet-edevat için isteklilerce bedel öngörülmemesinin, ancak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 39 uncu maddesi uyarınca safi kazancın tespit edilmesi için indirilmesi kabul edilen amortismana tabi iktisadi değerlerin tamamıyla yok edilmiş olması, diğer bir ifadeyle söz konusu makine-ekipman veya alet-edevat için ilgili mevzuat uyarınca tespit edilen değerin tamamının yine ilgili mevzuata uygun olarak gelirlerden arındırılmış olması durumunda mevzuata uygun olacağı ortadadır.

İncelenen ihalede başvuru sahibi tarafından kendi malı olması gerekçe gösterilerek amortisman bedeli öngörülmeyen söz konusu iş makinelerinin amortisman müddetlerini tamamladığına, diğer bir ifadeyle, söz konusu makinelerin edinilmesi için başvuru sahibi tarafından ödenilen değerin bütünüyle başvuru sahibinin gelirlerinden indirilmiş olduğuna ilişkin herhangi bir belgenin sunulmamış olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bahsi geçen gerekçeyle reddedilmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

c) Başvuru sahibinin 1 inci ve 4 üncü iddialarına yönelik olarak;

Sunulan bazı proforma faturaların ekinde yer alan maliyet tespit raporlarının hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun belli olmadığı,

Ayrıca hazır beton harcı ve kullanma suyu malzemeleri için sunulan proforma fatura eki belgeleri onaylayan kişilerin unvanlarında belirsizlik olduğu,

Hususları tespit edilmiştir.

İsteklilerce üçüncü şahıslardan alınarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan belgelerde, üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyecek nitelikte olan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu bilgi eksikliklerinin makul bir sürede tamamlatılmasında bir sakınca bulunmamakla birlikte, incelenen ihalede, başvuru sahibi tarafından bahsi geçen belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılabilir olduğu görülse de, söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olduğuna karar verildiğinden, bilgi tamamlatmaya gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibi tarafından teklif kapsamında sunulan analizler ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan diğer bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

- İş kalemi numarası İ.İ.005 olan “Tranşe Hafriyatı” imalatı için sunulan birim fiyat analizinde, 7 değişik işçilik girdisine (düz işçi, erbab işçi, lağımcı ustası, makinist, operatör makinist, yağcı ve formen) ve 4 farklı makine girdisine (125 HP ekskavatör, 260 HP ekskavatör, ripper ve kompresör) yer verilmiş olmasına rağmen aşırı düşük teklif açıklamasında aynı imalat için tek bir makine (Beko Loder), 1 operatör ve 3 işçi giderine yer verildiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamasının sistematiği bakımından, sunulan birim fiyat analizlerinden bağımsız bir açıklama yapmanın mümkün olmadığı, açıklanan hususun esasında analizlerde yer verilen girdi maliyetleri olduğu, sunulmuş olan birim fiyat analizlerinde yer alan girdilerden tamamen farklı unsurlar için aşırı düşük teklif açıklaması yapmanın sunulan birim fiyat analizlerinin istekli tarafından geçersiz kabul edilmesi ve örtülü bir şekilde yeni analizlerin sunulmuş olması anlamına geleceği ortadadır.

İncelenen ihalede, her ne kadar başvuru sahibi tarafından bahsi geçen imalat için yapılan aşırı düşük teklif açıklaması sonucunda ulaşılan maliyet bedeli (3,72 TL/m³), birim fiyat analizinde hesaplanan teklif birim fiyattan (6,99 TL/m³) düşük olsa da, yapılan açıklama itibariyle birim fiyat analizinde yer verilen girdilerden farklı unsurlara ilişkin açıklayıcı bilgi ve belgeler sunulmuş olduğu anlaşıldığından, aşırı düşük teklif açıklamasının bu şekliyle kabul edilebilir mahiyette olmadığı sonucuna varılmıştır.

- İş kalemi numarası İ.İ.014 olan “İdare Malı Adi Parke Taşı İle Döşeme (Mevcut Taşla) (Kum Serilmesi ve Nakliye Dahil)” imalatı için sunulan birim fiyat analizinde, malzeme girdisi olarak “Kum – Elenmesi Gerekmeyen İnce Agrega” malzemesinin öngörüldüğü, söz konusu malzeme için 7,00 TL/m³ birim fiyat belirlendiği, ancak aynı imalat için sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında öngörülen nakliye dahil malzeme bedelinin 14,50 TL/m³ olduğu tespit edilmiş olup, birim fiyat analizinde yer verilen malzeme fiyatının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında belgelendirme yoluyla açıklanamadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, daha önce İ.İ.005 iş kalemi numaralı imalat için yapılan tespitin İ.İ.014 iş kalemi numaralı imalat için de geçerli olduğu, diğer bir ifadeyle, İ.İ.014 numaralı imalat için sunulan birim fiyat analizi ile aşırı düşük teklif açıklamalarının uyumsuz olduğu görülmüştür.

- Ayrıca, iş kalemi numarası İ.İ.031 ve İ.İ.040 olan imalatlar için yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının da aynı imalatlar için sunulan birim fiyat analizleri ile uyumlu olmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, idarece, aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun olmayan başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1. İhale üzerinde bırakılan AKM Yapı Taah. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif ile birlikte sunulan analizler ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Sorgulama yapılan iş kalemleri bazında, teklifle birlikte sunulan analizlerde yer verilen girdilerden;

- İmalatlar kapsamında kullanılacak malzemeler için piyasada faaliyet gösteren firmalardan proforma faturaların alındığı ve söz konusu proforma faturaların eklerinde, anılan Tebliğin 45.1.6/a maddesine uygun olarak birim maliyetleri gösterir belgelerin sunulmuş olduğu,

- Makine, işçilik ve nakliye girdileri için piyasada faaliyet gösteren iki farklı firmadan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu ve söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, son geçici vergi beyanname dönemi (Nisan-Mayıs-Haziran 2010 dönemi) kayıtlarına uygunluğu ilgili mali müşavirler tarafından onaylanmış maliyet analizlerinin yer aldığı,

Tespit edilmiştir.

İlgili firmalardan alınan söz konusu maliyet analizlerinin içerik itibariyle anılan istekli tarafından sunulan analizler ile benzerlikler taşıdığı, ancak öngörülen girdi miktarları bakımından, bahsi geçen istekli tarafından sunulan analizlere göre farklılıklar gösterdiği görülmüştür.

Bununla birlikte; anılan istekli tarafından, ilgili iş kalemleri bakımından aşırı düşük teklif açıklamalarının, söz konusu maliyet analizlerinin esas olarak, anılan Tebliğin 45.1.6/b maddesinde yer alan “maliyet tespit raporu” niteliğinde olduğu kurgusuyla gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

Ancak, açıklanan iş kalemleri kapsamında gerçekleştirilecek olan imalatların, fiyat teklifi alınan firmalarca sürekli aynı tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak rutin olarak gerçekleştirilen imalatlar niteliğinde olmadığı, incelenen ihalede idarece tanımlanan tarifler ve teknik dokümanlar gözetilerek gerçekleştirilecek, ihale konusu işe özgü imalatlar olduğu dikkate alındığında, maliyet tespit raporu olarak sunulan söz konusu maliyet analizlerinde yer verilen ve mali müşavirler tarafından son geçici vergi beyanname dönemindeki kayıtlara uygunluğu tasdik edilen makine – ekipman ve nakliye maliyetlerinin, fiyat teklifinin alındığı firmaların resmi defter ve muhasebe kayıtlarından çıkarılabilir nitelikte bilgiler olmadığı tespit edilmiştir.

Diğer bir ifadeyle, anılan maliyet analizlerinde, ilgili iş kalemlerinin hangi tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak gerçekleştirileceği öngörülerek, geleceğe yönelik fiyatlandırmanın yapıldığı, ilgili iş kalemlerine özgü söz konusu fiyatlandırmanın, geçmişte, birebir aynı girdi tür ve miktarları kullanılmadan gerçekleştirilmiş olan maliyetlere dayandırılmaya çalışıldığı gözlenmiştir.

Örneğin; İ.İ.001 iş kalemi numaralı “Fondüktil boruların temini ve döşenmesi” imalatı için fiyat teklif alınan firmalardan birinin sunduğu maliyet analizinde yer alan “Fondüktil Boru Nakli” girdisi için teklif edilen birim fiyat için maliyet analizinin devamında sunulan açıklamada;

- Samsun’daki Fabrika ile ihale konusu işin gerçekleştirileceği İstanbul Asya yakası çalışma alanlarının mesafesinin ortalama 760 km olduğu bilgisine,

- Harcanacak mazot miktarının, taşıma mesafesinin % 50’si olduğu öngörüsüne,

- Mazot fiyatının 2,53 TL/Lt olduğu bilgisine,

- Taşımanın yapılacağı kamyonun amortisman giderlerinin, mazot giderlerinin 1,75 katı olduğu kabulüne,

Yer verildiği ve nakliye birim fiyatının belirtilen bilgi ve kabuller dikkate alınarak hesaplandığı görülmüştür.

Ancak, ilgili firma tarafından son geçici vergi beyanname döneminde mazotun temin fiyatının ortalama 2,53 TL/Lt olduğu bilgisi dışında, söz konusu hususlardan hiçbirinin ilgili firmanın maliyet muhasebesi kayıtlarından çıkarılabilir nitelikte olmadığı ortadadır.

Nitekim, bahsi geçen fiyat teklifini veren firma tarafından, yukarıda belirtilen bilgi ve kabullere maliyet analizinin devamında yer verilmek suretiyle, söz konusu hesaplamaların resmi muhasebe kayıtlarına göre değil, nakliye işine özgü birtakım kabul ve deneyimlere göre gerçekleştirilmiş olduğunun zımnen kabul edildiği sonucu çıkarılmaktadır.

Bununla birlikte, açıklamada bulunulan imalatlarda yer alan makine, işçilik ve nakliye için fiyat teklifi alınan diğer firma tarafından da yukarıda belirtilen kabullere benzer nitelikte birtakım kabullerle teklif fiyatın oluşturulduğu tespit edilmiştir.

Neticede, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yapılan iş kalemleri kapsamında yer alan nakliye ve makine girdilerine ilişkin olarak bahsi geçen Tebliğin 45.1.6/b maddesinde açıklanan sistematiğe aykırı bir şekilde belgelendirme yapıldığı anlaşıldığından, söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, bahsi geçen istekli tarafından Cüneyt İnş. Ltd. Şti. ve Özbaşak İnş. Ltd. Şti. firmalarından alınan proforma faturaların ekinde sunulan belgeleri onaylayan SMMM’ler tarafından TÜRMOB özel kaşesinin kullanılmadığı belirlenmiştir.

15.11.2002 tarihli ve 24937 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin Kaşe Kullanma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesinde; “Çalışanlar listesine kayıtlı bulunan meslek mensupları ile çalışanlar listesine kayıtlı olmamakla birlikte, çalıştıkları mükelleflerin muhasebesinin sevk ve idaresinden sorumlu olan ve beyannamelerini imzalayan meslek mensupları, düzenledikleri resmi ve mesleki belgelerde özel kaşe kullanırlar.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde; “Kaşeler kare şeklinde olup, en üste “TC” rumuzu, altına “TÜRMOB” yazısı ve “Mm” amblemi, Serbest Muhasebeci veya “Serbest Muhasebeci Mali Müşavir” ibaresi ile kaşe numarasını taşır. ...” hükmü,

Yer almaktadır.

İncelenen ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulmuş olan bahsi geçen proforma faturaların ekinde sunulan belgelerde üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyecek nitelikte olan söz konusu eksikliklerin makul bir sürede tamamlatılması mümkünse de, söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, kaşe tamamlatmaya gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, idarece teklifi aşırı düşük bulunan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazılarında, isteklilerden, bazı ortak iş kalemlerinin yanısıra her istekli için farklı iş kalemlerinde açıklama yapılmasının istendiği görülmüştür.

Bu uygulamanın tutarlı olabilmesi için sorgulama yapılan iş kalemleri bazında sorgulamaya tabi tutulan isteklinin teklif birim fiyatının yaklaşık maliyete ve diğer isteklilerin teklif birim fiyatlarına göre aşırı düşük olması gerektiği kuşkusuzdur.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekliden açıklama istenen iş kalemleri içinde bulunmayan, ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, M.İ.008/4, E.İ.KAT.02 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu anlaşılmıştır.

Söz konusu iş kalemleri için bahsi geçen istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların yaklaşık maliyete göre oldukça düşük olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, anılan iş kalemleri bakımından sorgulamaya tabi tutulan bazı isteklilerce, söz konusu iş kalemleri bazında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların üzerinde birim fiyat teklif edilmesine rağmen, idarece daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde ihale üzerinde bırakılan istekliden ilgili kalemlerde açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Bu itibarla, eşit muamele ilkesi gereği, bahsi geçen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan istekliden de açıklama istenmesi gerekmekle birlikte söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, yeni iş kalemlerinde sorgulama yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

2. İhalede ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Özka İnşaat A.Ş. tarafından teklif ile birlikte sunulan analizler ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Söz konusu istekli tarafından da, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamalara benzer olarak; sorgulama yapılan iş kalemleri bazında, teklifle birlikte sunulan analizlerde yer verilen malzemeler için piyasada faaliyet gösteren firmalardan proforma faturaların alındığı ve söz konusu proforma faturaların eklerinde anılan Tebliğin 45.1.6/a maddesine uygun olarak birim maliyetleri gösterir belgelerin sunulmuş olduğu, makine, işçilik ve nakliye girdileri için ise piyasada faaliyet gösteren bir firmadan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu ve söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, son geçici vergi beyanname dönemi kayıtlarına uygunluğu ilgili mali müşavirler tarafından onaylanmış maliyet analizlerinin yer aldığı belirlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli ile aynı sistematik üzerine aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan söz konusu isteklinin teklifinin de 1 inci maddede belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Bununla birlikte anılan istekli tarafından;

- Cüneyt İnş. Ltd. Şti.’den alınan proforma faturanın ekinde sunulan belgeleri onaylayan SMMM tarafından TÜRMOB özel kaşesinin kullanılmadığı,

- HM Korozyon Müh. Müş. Ltd. Şti.’den alınmış olan proforma faturanın ekinde sunulan birim maliyet cetvelinin hangi vergi beyanname döneminde çıkarılmış olduğu hususunun belli olmadığı,

Hususları tespit edilmiş olup, üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyen söz konusu eksikliklerin makul bir sürede tamamlatılması mümkünse de, söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, kaşe tamamlatmaya gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, bahsi geçen istekliden açıklama yapılması istenen iş kalemleri içinde bulunmayan, ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, İ.İ.030, M.İ.008/4 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu ve idarece anılan istekliye kıyasla daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde, söz konusu istekliden ilgili kalemlerde açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Bu itibarla, eşit muamele ilkesi gereği, söz konusu iş kalemleri için anılan istekliden de açıklama istenmesi gerekmekle birlikte, söz konusu isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, yeni iş kalemlerinde sorgulama yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, AKM Yapı Taah. San ve Tic. Ltd. Şti. ve Özka İnşaat A.Ş.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

KARŞI OY

**** İncelemeye konu ihalede;

4734 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında; İdarelerce, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanunun 38. maddesine göre ise; ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekliden açıklama istenen iş kalemleri içinde bulunmayan, ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, İ.İ.015, M.İ.008/4, E.İ.KAT.02 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu anlaşılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden açıklama istenilmeyen ancak diğer aşırı düşük teklif sahibi bazı isteklilerce açıklanması istenen 5 iş kaleminin (İ.İ.010, İ.İ.011, İ.İ.015, İ.İ.030, M.İ.008/4 ve E.İ.KAT.06 iş kalemi numaralı imalatlar) bulunduğu ve idarece anılan istekliye kıyasla daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde, söz konusu istekliden ilgili kalemlerde açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Anılan iş kalemleri bakımından sorgulamaya tabi tutulan bazı isteklilerce, söz konusu iş kalemleri bazında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların üzerinde birim fiyat teklif edilmesine rağmen , idarece daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istendiği halde ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden ilgili kalemlere ilişkin açıklama istenmediği belirlenmiştir.

Bu itibarla, aynı iş kalemi yönünden aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilmeyerek teklifi değerlendirme dışı bırakılan ve ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden daha yüksek birim fiyat teklif eden isteklilerden açıklama istenildiği halde anılan kalemlere daha düşük birim fiyat teklif ettiği halde ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliden bu kalemlere ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmemesi 4734 sayılı Kanunun 5. maddesi anlamında idarenin güvenirliğini zedelediği gibi eşit muamele ilkesinin de ihlali niteliği olduğundan ihalenin iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyoruz.

Ali KAYA Erkan DEMİRTAŞ

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi **