KİK Kararı: 2010/UY.I-3385

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/069
Gündem No : 6
Karar Tarihi : 04.11.2010
Karar No : 2010/UY.I-3385
BAŞVURU SAHİBİ:
Ataçlar İnşaat Güvenlik Sistemleri A.Ş., M. Fevzi Çakmak Caddesi Saadet İş Hanı No: Kat.4 D.14

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü Keşif ve Şartname Şubesi Müdürlüğü, İsmet İnönü Bulvarı No:14

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/76123 İhale Kayıt Numaralı "Malatya İlinde, Elazığ-Malatya Yolundaki, Battalgazi Kavşak Köprüsü İnşaatı Yapım İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

02.11.2010 tarih ve I.Y.32.26.0262/2010-58E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü Keşif ve Şartname Şubesi Müdürlüğü tarafından 20.07.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malatya İlinde, Elazığ-Malatya Yolundaki, Battalgazi Kavşak Köprüsü İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ataçlar İnşaat Güvenlik Sistemleri A.Ş.’nin 24.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 04.10.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.10.2010 tarih ve 38100 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.10.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan firma tarafından teklif edilen bedelin yaklaşık maliyete göre % 42 tenzilatlı olduğu, söz konusu aşırı düşük teklif bedeli ile teklif fiyatı tevsik edici belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği düzenlemelerine uygun olarak sunulmasının teknik olarak mümkün olmadığı, söz konusu açıklamaların özellikle sunulan proforma faturalarda YMM veya SMMM onayının olup olmadığı, alınan fiyat tekliflerinin ekinde maliyet tespit raporu sunulup sunulmadığı hususları açısından incelenmesi gerektiği iddia edilmektedir.

A- Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede ihale üzerinde bırakılan firma olan YAPSAN Yapı ve İnş. San. Ltd. Şti.’ den 25.08.2010 tarihinde aşırı düşük olarak belirlenen teklifini oluşturan bileşenlerden; “100 cm çapında her boyda yerinde dökme kazık yapılması” , “120 cm çapında her boyda yerinde dökme kazık yapılması”, “Köprülerde profilli demirden yaya korkuluğu imali ve yerine montajı”, “Yüksek dayanımlı öngerme çeliğinin zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi, muhafazası ve işçiliği” iş kalemlerine ilişkin olarak açıklama istendiği tespit edilmiştir.****

Bahsi geçen iş kalemlerine ilişkin olarak anılan firma tarafından açıklama kapsamında fiyat analizleri sunulduğu, söz konusu analizlerin; malzeme, işçilik, makine ve taşıma girdilerinden oluştuğu, diğer bir ifadeyle, ihale dokümanı eki olan analiz formatına uygun olarak hazırlandığı görülmektedir.****

Söz konusu analizlerde;

- Makine girdileri olan “Fore kazık makinesinin 1 saatlik gideri”, “Öngerme makinesi ve tesisinin 1 saatlik gideri” ile “Profil demir işleme ve kaynak işleri” iş kısmı için öngörülen birim fiyatları tevsik amacıyla sunulan maliyet tespit raporlarında; imalatın içeriğindeki işçilik, yakıt, amortisman ve bakım giderlerine ilişkin birim ortalama maliyetlerin 2010 yılı ikinci geçici vergi beyanname dönemi içerisinde mükellefçe tutulan yasal defter ve belgelerdeki verilere uygunluğu SMMM tarafından onaylanarak tespitinin yapıldığı,****

- Fore kazık imalatlarının malzeme girdisi hazır beton için öngörülen birim fiyatların üretici firmadan alınan proforma fatura ve ekinde mükellefin son geçici vergi beyanname dönemi defter kayıtları esas alınarak tanzim edilmiş SMMM onaylı maliyet tespit raporu ile tevsik edildiği,****

- “Köprülerde profilli demirden yaya korkuluğu imali ve yerine montajı” iş kaleminin malzeme girdisi profil demir için öngörülen birim fiyatın; fiyat teklifi alınan firmadan temin edilmiş olan proforma fatura, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemindeki birim ortalama maliyeti ve yine aynı döneme ait alış ve satış faturaları ile açıklandığı,****

Tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde;****

“ İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur…”

Açıklamaları bulunmaktadır.

Yukarıda anılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde; idarece açıklanması istenen mezkûr iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan fiyat analizleri ile söz konusu analizlerin makine ve malzeme girdileri için öngörülen birim fiyatlara ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, “Yüksek dayanımlı öngerme çeliğinin zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi, muhafazası ve işçiliği” iş kalemine ilişkin sunulan fiyat analizinin malzeme girdisi olan “öngerme çeliği” için öngörülen birim fiyatı tevsik amacıyla sunulan proforma faturada; YMM veya SMMM onaylı birim ortalama maliyet bilgisinin yer almadığı, ayrıca, bahsi geçen proforma faturaya satış faturası örneğinin de eklenmemiş olduğu görülmektedir.****

Bu çerçevede; öngerme çeliği teklif birim fiyatına ilişkin olarak sunulan tevsik edici belgelerin yukarıda anılan Tebliğ düzenlemesine uygun olmadığı anlaşıldığından, ihale komisyonunca tarafından YAPSAN Yapı ve İnş. San. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli görülmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi Ataçlar İnşaat Güvenlik Sistemleri A.Ş. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, “Yüksek dayanımlı öngerme çeliğinin zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi, muhafazası ve işçiliği” iş kalemi için öngörülen birim fiyatı tevsik amacıyla proforma fatura ve ekinde maliyet tespit raporu sunulduğu görülmektedir.

İş kısımlarına ilişkin maliyet tespitlerinin; Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinin b fıkrası uyarınca; “fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetlerini” belirtir şekilde yapılması gerekmektedir. Ancak Ataçlar İnş. A.Ş. tarafından sunulan maliyet tespit raporunda; öngerme çeliğinin birim maliyetine yer verilirken, ilgili pozun tarifinde yer alan diğer bütün imalatların; mal ve işçilik şeklinde bileşenlerine ayrıştırılmadan tetkik edildiği anlaşılmakta dolayısıyla başvuru sahibi Ataçlar İnş. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale komisyonunca yeterli görülmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan, 04.11.2010 tarih ve 2010/UY.I-3383 ile 2010/UY.I-3384 sayılı Kurul Kararları çerçevesinde; Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., ve bilgi eksikliğini tamamladığı takdirde; As-Yol Yapı A.Ş., Ayti İnş. Taah. Ltd. Şti.& Teryap Term. Mak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile Eril İnş. Taah. Ltd. Şti. & Konyaaltı İnş. Ltd. Şti. Ortak Girişimine ait tekliflerin değerlendirmeye alınması suretiylek yeniden tespit edilen sınır değerin 10.014.614,35 TL olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla; As-Yol Yapı, Ayti & Teryap Ortak Girişimi ve bilgi eksikliğini tamamladığı takdirde Eril İnş. & Konyaaltı İnş. Ortak Girişimine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihale işlemlerinin sonuçlandırılması gerekmektedir.****

**** Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, YAPSAN Yapı ve İnş. San. Ltd. Şti. ile Ataçlar İnş. A.Ş.’ nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması; 04.11.2010 tarih ve 2010/UY.I-3383 ile 2010/UY.I-3384 sayılı Kurul Kararları çerçevesinde; Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., ve bilgi eksikliğini tamamladığı takdirde; As-Yol Yapı A.Ş., Ayti İnş. Taah. Ltd. Şti.& Teryap Term. Mak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile Eril İnş. Taah. Ltd. Şti. & Konyaaltı İnş. Ltd. Şti. Ortak Girişimine ait tekliflerin değerlendirmeye alınması suretiyle sınır değerin yeniden tespit edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.__

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi****

FARKLI GEREKÇE

**** İncelemeye konu ihalede;**** anılan Kurul kararı ile Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin de değerlendirilmeye alınarak düzeltici işlem tesis edilmesi yönünde karar verildiği anlaşılmıştır.

Ancak, Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi sonucunda; 04.11.2010 tarih ve 2010/UY.I-3384 sayılı Kurul kararı alınmış olup, söz konusu Kurul kararında Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin “iş deneyim belgesinin uygun olmadığı gerekçesiyle” idarece değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olduğu yönünde karşı oyumuz mevcuttur.

Bu itibarla;

İhale konusu işin adının; “ Malatya İlinde, Elazığ-Malatya Yolundaki Battalgazi Kavşak Köprüsü İnşaatı ” olarak belirtildiği görülmüştür.

İhale ilan metninin 4.3.1. maddesinin; “ son on beş yıl içinde bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ve teklif edilen bedelin %80 oranından az olmamak üzere ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ,”,

4.4.1 maddesinde; “ yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlere dair tebliğde yer alan A/XII Grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.”,

4.4.2 maddesinde ise; “ benzer işe denk sayılacak mühendislik veya mimarlık bölümleri; İnşaat Mühendisliği dir. ” şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 39. maddesinin 1. fıkrasında; “ Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.” hükmü,

45. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; “ İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara doğrudan tek sözleşme ile taahhüt edilmiş işlerin bir bölümünü yapan alt yükleniciler için; yüklenici ile yaptıkları, yapılacak iş karşılığı bedel içeren sözleşme, yüklenici ile yaptığı sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri, çalıştırdıkları personelin sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgeler.” hükmü,

46. maddesinin 2. fıkrasında; “ Bu tutar;a) Yurt içinde keşfindeki birim fiyatlar üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanmış işlerde; her türlü fiyat farkları hariç, varsa yasal keşif artışları dahil, ihale indirimi yapılmış, hakedişteki sözleşme yılı birim fiyatları ile yapılan işin tutarı üzerinden, b) Yurt içinde anahtar teslimi götürü bedel veya teklif birim fiyat ya da karma teklif alınmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işlerde; fiyat farkları hariç, varsa yasal keşif artışları dahil hakedişteki sözleşme fiyatları ile yapılan işin tutarı üzerinden, c) Yabancı para birimi cinsinden sözleşmeye bağlanan işlerde ise; varsa fiyat farkları hariç, yasal keşif artışları dahil, sözleşme fiyatları ile işin döviz cinsinden tutarı üzerinden , …”,

3. fıkrasında; “ İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara doğrudan tek sözleşme ile taahhüt edilmiş işlerin bir bölümünü yapan alt yüklenicilerin iş deneyim tutarının tespitinde; diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla, yaptıkları işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarını geçmemek üzere, kendi sözleşmelerinde yazılı bedel esas alınır. ” hükmü, 4. fıkrasında ise; “ _Özel sektöre gerçekleştirilen işlerde iş deneyim tutarının tespitinde; diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla, işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarı dikkate alınır. Sözleşmede iş artışına ilişkin hüküm bulunması durumunda, ayrıca sözleşme bedelinin**% 10’unu aşmamak** üzere tamamlanan iş tutarı da dikkate alınır.” _hükmü,

47. maddesinin 3. fıkrasında; “ İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara doğrudan tek sözleşme ile taahhüt edilmiş işlerin bir bölümünü yapan alt yüklenicilere; sözleşmesinin tamamını bir bütün olarak gerçekleştirip bitirmeleri ve kısmı kabul öngörülen işlerde idare tarafından kısmı kabulü yapılmak veya asıl sözleşmeye ilişkin işin geçici kabulü yapılmak şartıyla, “alt yüklenici iş bitirme belgesi” verilir. Yüklenici ile alt yüklenici arasında yapılan sözleşmelerde, nevi itibariyle verilen bir işin baştan sona yapılmasının öngörülmesi şartı aranır. Birden fazla alt yüklenici olması durumunda, alt yüklenicilere verilecek iş deneyim belgelerinin tutarlarının toplamı, toplam sözleşme bedelini aşamaz. ” hükmü,

48. maddesinin 1. fıkrasında; “ Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde**; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır**. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.” hükmü,

Yer almaktadır.

2886 sayılı Kanunun 63. maddesinde; “ Yapım işlerine ait bir sözleşmenin uygulanması sırasında keşif ve sözleşmede öngörülmeyen iş artışı veya eksilişi zorunlu hale gelirse, müteahhit, keşif bedelinin %30 oranına kadar olan değişikliği, süre hariç, sözleşme ve şartnamesindeki hükümler dairesinde yapmakla yükümlüdür. Keşif bedeli artışının %30'u geçmesi halinde sözleşme feshedilir. Ancak, bu durumda müteahhit işin keşif bedeli ve %30 keşif artışının karşılığı işleri sözleşme ve şartnamesindeki hükümler çerçevesinde yapmaya zorunludur. Taahhüdün %30 keşif artışı ile bitmemesi ve tasfiye edilmesi halinde müteahhit, idareden hiçbir masraf ve tazminat isteyemez. %30 oranından fazla artış; temel, tünel ve benzeri işler ile tabii afetler gibi nedenlerden ileri gelmiş ise; idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve ilgili bakanın onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri içinde %30'u geçen işler de aynı müteahhide yaptırılabilir. Keşif bedelinin %70 inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, müteahhit işi bitirmeye zorunludur. Bu durumda, müteahhide, belgelemek şartı ile yapmış olduğu gerçek giderlerine karşılık olarak, ihale bedelinin %70'i ile yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'ine kadar ödeme yapılabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “1/1/2003 tarihinden önce ihale edilmiş ve devam etmekte olan yapım işlerinde meydana gelen iş artışlarının durumu” başlıklı 53. maddesinin 53.1 alt maddesinde; “ 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 63 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ; “Yapım işlerine ait bir sözleşmenin uygulanması sırasında keşif ve sözleşmede öngörülmeyen iş artışı veya eksilişi zorunlu hale gelirse, müteahhit, keşif bedelinin % 30 oranına kadar olan değişikliği, süre hariç, sözleşme ve şartnamesindeki hükümler dairesinde yapmakla yükümlüdür. Keşif bedeli artışının % 30'u geçmesi halinde sözleşme feshedilir. Ancak, bu durumda müteahhit işin keşif bedeli ve % 30 keşif artışının karşılığı işleri sözleşme ve şartnamesindeki hükümler çerçevesinde yapmaya zorunludur. Taahhüdün % 30 keşif artışı ile bitmemesi ve tasfiye edilmesi halinde müteahhit, idareden hiçbir masraf ve tazminat isteyemez. % 30 oranından fazla artış; temel, tünel ve benzeri işler ile tabii afetler gibi nedenlerden ileri gelmiş ise; idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve ilgili bakanın onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri içinde % 30'u geçen işler de aynı müteahhide yaptırılabilir.” denilmekte olup, 2886 sayılı Kanun kapsamında yer almayan idarelerin 4734 sayılı Kanundan önce tabi oldukları kendi ihale mevzuatlarında da benzer düzenlemeler bulunmaktadır. Diğer taraftan 4734 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinde;“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ihale edileceği yazılı olarak duyurulmuş veya ilân edilmiş olan işler ilgili olduğu kanun ve usullere göre sonuçlandırılır.” hükmü yer almaktadır. Anılan hükümler uyarınca; bu nitelikteki işlerin ilgili oldukları mevzuatta, yeniden ihale yapılmaksızın işin tamamlattırılmasına yönelik düzenlemelerin bulunması halinde idarelerce bu düzenlemelere göre işlem yapılabilecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Yapılan incelemeden; başvuru sahibi Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyası kapsamında, DSİ XXVI. Bölge Müdürlüğünce ihalesi yapılan "Borçka Barajı ve Hidroelektrik Santrali" yapımı işinin yüklenicisi Yüksel İnşaat A.Ş. 'ye taahhüt edilen "Borçka-Artvin Karayolu V1 ve V2 Viyadükleri İnşaatına Ait İmalatların Yapılması" kısmının bitirilmesi üzerine işin sahibi idare tarafından düzenlenen alt yüklenici iş bitirime belgesi sunulduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından teklifi ekinde sunulan alt yüklenici-iş bitirme belgesinin; 15.04.2010 tarihinde DSİ XXVI. Bölge Müdürlüğünce düzenlendiği, alt yüklenici- iş bitirme belgesine konu esas işin sözleşeme tarihinin 24.03.1999, ilk sözleşeme bedelinin; 361.095.623,05 USD, toplam sözleşme bedelinin ise; 466.945.857 USD olduğu,

Söz konusu iş bitirme belgesinin "Alt yüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşme bedeli" bölümünde; 2.000.000,00 TL bedelli sözleşme ile 3.000.000,00 TL, 487.413,13 TL ve 3.641.660,60 TL bedelli 3 adet ek sözleşmenin toplamı tutarı olan 9.129.073,73 TL' nin yer aldığı; "Belge tutan" bölümünün 8.379.198,84 TL olarak düzenlendiği görülmüştür.

Ancak, ana yüklenici konumunda olan Yüksel İnşaat A.Ş. ile idare arasında yapılan ana sözleşmede alt yüklenici çalıştırılıp çalıştırılamayacağı, eğer alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilmiş ise, ihale konusu yapım işinin hangi kısımlarının alt yükleniciye yaptırılabileceği ve de sözleşme tutarının ne kadarının alt yükleniciye yaptırılabileceği ile iş artışı olması durumunda iş artışına konu edilen ve alt yüklenicinin yapmasına izin verilen iş kalemlerinin iş artışına tabi tutulması durumunda da aynı alt yükleniciye iş artışına konu işin yaptırılıp yaptırılamayacağı hususlarına açıklama getirilmesi gerekmektedir. Ancak, idarece gönderilen ihale işlem dosyası içerisinde ana sözleşme olmadığından bu husus açıklığa kavuşturulamamıştır. __

Bu itibarla, şikâyete konu alt yüklenici iş bitirme belgesi mevcut belgeler üzerinden değerlendirilmiştir:

• Yüksel İnş. A.Ş. ile Es-Peker İnş. Ltd. Şti. arasında 09.02.2004 tarihinde, 085 sözleşme nolu, Malzeme/Ara Ürün/Hizmet Satınalma sözleşmesi başlıklı Borçka-Artvin . Karayolu V1 ve V2 Viyadükleri İnşaatına Ait İmalatların Yaptırılmasına ilişkin, 2.000.000.000.000 TL bedelli taşeronluk sözleşmesi akdedildiği, anılan sözleşmenin … tarihli DSİ Genel Müdür oluruna haiz olduğu, söz konusu sözleşmenin 09/02/2004-31/12/2004 tarihleri arasında geçerli olacağı , ana yüklenici ile alt yüklenici arasında yapılan sözleşmenin “İnşaat miktarının artma veya eksilmesi” başlıklı 19. maddesinde; “… Şu kadar ki bu artırma veya eksiltme toplam sözleşme bedelinin %30’dan fazla olamaz. …” şeklinde düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.

Yapılan incelemeden, Yüksel İnş. A.Ş. ile Es-Peker İnş. Ltd. Şti. arasında 09.02.2004 tarihinde akdedilen sözleşmenin “Şartlar ve Diğer Açıklamalar” başlıklı IV. maddesinin (3) nolu alt bendinde; söz konusu sözleşmenin 09/02/2004-31/12/2004 tarihleri arasında geçerli olacağı, 19. maddesinde ise; sözleşme bedelinin %30’undan fazla iş artışı olamayacağı hükmüne yer verilmiş olmasına rağmen , 31.12.2004, 01.07.2005 ve 01.02.2006 tarihinde yukarıda bahsi geçen taşeronluk sözleşmesinin konusu olan işe ilişkin olarak, sırasıyla; 3.000.000.000.000 TL, 631.200.000.000 TL ve 5.000.000.000.000 TL tutarında keşif artışı yapılmasına dair taraflar arasında ek sözleşmeler imzalandığı, bu ek sözleşmeler üzerinde ana sözleşmede olduğu gibi Genel Müdürlük olurunun yer almadığı anlaşılmıştır.

01.07.2005 ve 01.02.2006 tarihli ek sözleşmelerle, esas taşeronluk sözleşmesi konusu olan viyadük inşaatı imalatlarına istinat duvarı yapılması işlerinin de ilave edildiği, diğer taraftan iş deneyim belge tutarı hesaplanırken söz konusu istinat duvarı imalatları tutarı olan 749.874,89 TL'nin toplam sözleşme bedelinden düşüldüğü anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından teklifi ekinde sunulan alt yüklenici- iş bitirme belgesine konu esas işin ihalesinin 2886 sayılı Kanuna göre yapıldığı, dolayısıyla iş artışına ilişkin olarak da anılan Kanunun 63. maddesinin uygulanacağı açıktır.

İhale komisyonunca, bahsi geçen ek sözleşmeler, 09.02.2004 tarihli ilk taşeronluk sözleşmesinden ayrı birer bağımsız sözleşme olarak değerlendirilip, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 48 inci maddesinde _"Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde;tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez." _şeklinde yer alan hükme istinaden başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Anılan Kurul kararı ile; “… Ancak, başvuru sahibi tarafından sunulan ek sözleşmelerin kaynağını 09.02.2004 tarihli ilk taşeronluk sözleşmesinden alan keşif artışlarına ilişkin oldukları, başka bir anlatımla, söz konusu ek sözleşmelerle ilk sözleşmede şarta bağlanan edimlerin bahsi geçen şartların gerçekleşmesi üzerine ilk sözleşmeye ilave edildiği, bu sebeple ek sözleşmelerin, iş deneyim tutarının tespitinde bağımsız birer sözleşme olarak addedilmemesi gerekmektedir.

_ Zira, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim tutarının tespiti” başlıklı 46 ncı maddesinin 1 inci fıkrasınında a bendinde; fiilen gerçekleştirilen işlerin tutarının; “Yurt içinde keşfindeki birim fiyatlar üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanmış işlerde; her türlü fiyat farkları hariç, varsa yasal keşif artışları dahil, ihale indirimi yapılmış, hakedişteki sözleşme yılı birim fiyatları ile yapılan işin tutarı üzerinden” belirleneceği, yani iş deneyim tutarının keşif artışlarını içerecek şekilde tespit edileceği hüküm altına alınmıştır._

_ Yukarıda yapılan tespitler ve alıntısı yapılan mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde; alt yüklenici Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yüklenici arasında akdedilen taşeronluk sözleşmesinin konusu olan viyadük inşaat imalatlarına ilişkin keşif artışlarına dair ek sözleşmelerin, kaynağını aldıkları 09.02.2004 tarihinde akdedilen taşeronluk sözleşmesinden bağımsız olarak değerlendirilemeyeceği, bununla birlikte iş deneyim tutarı tespit edilirken 09.02.2004 tarihli sözleşme konusu işle ilgisi bulunmayan istinat duvarı imalatlarına ilişkin 01.07.2005 tarihli ek sözleşme tutarı ile 01.02.2006 tarihli ek sözleşmenin istinat duvarı imalatlarına ilişkin kısmına karşılık gelen tutarın toplam sözleşme bedelinden düşüldüğü anlaşıldığından, ihale komisyonu tarafından Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır._” denilerek, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınması yönünde “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmiştir.

Şikâyete konu alt yüklenici-iş bitirme belgesinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde yer alan hüküm doğrultusunda düzenlenmesi gerektiği, anılan Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara doğrudan tek sözleşme ile taahhüt edilmiş işlerin bir bölümünü yapan alt yükleniciler için ; yüklenici ile yaptıkları, yapılacak iş karşılığı bedel içeren sözleşme denilerek, tek bir sözleşmeden bahsedildiği, zaten anılan Kanun da da tek bir sözleşemeye dayalı iş deneyim belgesi sunulabileceği, birden fazla sözleşmenin toplanarak iş deneyim tutarının belirlenemeyeceği, anılan yönetmeliğin 46. maddesinin 2. fıkrasında; “ Bu tutar;a) Yurt içinde keşfindeki birim fiyatlar üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanmış işlerde; her türlü fiyat farkları hariç, varsa yasal keşif artışları dahil, ihale indirimi yapılmış, hakedişteki sözleşme yılı birim fiyatları ile yapılan işin tutarı üzerinden, b) Yurt içinde anahtar teslimi götürü bedel veya teklif birim fiyat ya da karma teklif alınmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işlerde; fiyat farkları hariç, varsa yasal keşif artışları dahil hakedişteki sözleşme fiyatları ile yapılan işin tutarı üzerinden, c) Yabancı para birimi cinsinden sözleşmeye bağlanan işlerde ise; varsa fiyat farkları hariç, yasal keşif artışları dahil, sözleşme fiyatları ile işin döviz cinsinden tutarı üzerinden , …” yer verilen hükümden de anlaşılacağı üzere, iş deneyim tutarının tespitinde; esas yüklenici ile idare arasında yapılan sözleşmelerden bahsedilerek, söz konusu yasal keşif artışlarının ancak asıl yükleniciye uygulanabileceği, kaldı ki bu uygulamada bile 2886 sayılı Kanunun 63. maddesi uyarınca yasal keşif artışlarının %30’u geçemeyeceği, %30 oranından fazla artışın; temel, tünel ve benzeri işler ile tabii afetler gibi nedenlerden ileri gelmiş ise; idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve ilgili bakanın onayı ile yapılabileceği, bir başka anlatımla sadece ihale konusu işin ana yüklenicisinin 2886 sayılı Kanunun 63. maddesine göre %30 oranında yasal keşif artışından yararlanabileceği, dolayısıyla söz konusu keşif artışının alt yükleniciyi kapsayamayacağı açıktır. Ayrıca,**** Kamu İhale Genel Tebliğinin “1/1/2003 tarihinden önce ihale edilmiş ve devam etmekte olan yapım işlerinde meydana gelen iş artışlarının durumu” başlıklı 53. maddesinin 53.1 alt maddesinde de açıklama yapılarak, idarelerce tesis edilecek işlemlerde bu hususlara dikkat edilmesi ve buna göre belge düzenlenmesi gerekmektedir.

**** Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından sunulan şikâyete konu alt yüklenici-iş bitirme belgesinin, esas yüklenici ile başvuru sahibi arasında yapılan 2.000.000.000.000 TL bedelli taşeronluk sözleşmesinin, söz konusu sözleşmenin 09/02/2004-31/12/2004 tarihleri arasında geçerli olacağı , ana yüklenici ile alt yüklenici arasında yapılan sözleşmenin “İnşaat miktarının artma veya eksilmesi” başlıklı 19. maddesinde; “… Şu kadar ki bu artırma veya eksiltme toplam sözleşme bedelinin %30’dan fazla olamaz. …” şeklinde düzenlemeye yer verildiği, bu sebeple ek sözleşmelerle iş artışına gidilemeyeceği, bir başka anlatımla esas yüklenici ile alt yüklenici arasında 09.02.2004 tarihinde yapılan 2.000.000.000 TL bedelli sözleşmenin, 19. maddesi uyarınca %30 oranında iş artışı yapılabileceği, bunun haricinde ek sözleşmelerle iş artışı yapılamayacağı açıktır.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibi tarafından teklifi ekinde sunulan alt yüklenici-iş bitirme belgesinin, 2886 sayılı Kanun kapsamında ve Kamu Kuruluşuna yapılan bir iş kapsamında esas sözleşme sahibi yükleniciyle (müteahhit)- alt yüklenici (taşeron) arasında yapılan 09.02.2004 tarihli ve 2.000.000.000.000 TL tutarlı ilk ve tek sözleşmenin esas alınması gerektiği, ancak sözleşmenin 19. maddesi uyarınca %30 oranında iş artışı olabileceği, ek sözleşmelerle ve ilk sözleşme bedelinin %100’ünü aşan oranlarda iş artışları yapılarak iş deneyim belge sahibi olunamayacağı, aksi bir uygulamanın anılan Kanunun 5. ve 10. maddeleri ile mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, İhale komisyonunca, bahsi geçen ek sözleşmeler, 09.02.2004 tarihli ilk taşeronluk sözleşmesinden ayrı birer bağımsız sözleşme olarak değerlendirilerek anılan kanun ve ilgili mevzuatı uyarınca başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede Es-Peker İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varıldığından, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiğinden, bu gerekçeyle “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılıyoruz.

Hicabi ECE Erkan DEMİRTAŞ

**Kurul Üyesi Kurul Üyesi **