KİK Kararı: 2010/UY.I-3170

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/066
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 18.10.2010
Karar No : 2010/UY.I-3170
BAŞVURU SAHİBİ:
Mega Açılım İnşaat Pet. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çetin İnşaat Teks. Turz. Ürt. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ortak Girişimi), Hürriyet Caddesi Elazığ Ticaret Merkezi No.35 K.4/14

İHALEYİ YAPAN İDARE:
T.C.K 8. Bölge Müd. Elazığ, T.C.K 8. Bölge Müd. Yol Yapım Başmüh.

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/19808 İhale Kayıt Numaralı "(Elazığ- Keban) Ayr. - Çemişgezek İl Yolu (Akçapınar - Çemişgezek) Km= 35+000 - 50+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Malzemesi Temini ve Nakli İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

11.10.2010 tarih ve I.Y.11.06.0134/2010-57E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

T.C.K 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Elazığ- Keban) Ayr. - Çemişgezek İl Yolu (Akçapınar - Çemişgezek) Km= 35+000 - 50+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Malzemesi Temini ve Nakli İşleri” ihalesine ilişkin olarak Mega Açılım İnşaat Pet. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Çetin İnşaat Teks. Turz. Ürt. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 20.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, Kurulun 2010/UY.I-1326 sayılı kararına ilişkin olarak Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından 16.08.2010 tarih ve Y.D.İtiraz No:2010/3817 sayılı yürütmenin durdurulması kararı verildiği, bunun üzerine 27.09.2010 tarih ve 2010/MK-155 sayılı Kurul kararı ile mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda yeniden esasın incelenmesine geçildiği,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihaleye istekli olarak katıldıkları, kesinleşen ihale kararına göre ihalenin üzerinde bırakıldığı isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında vermiş olduğu yazılı açıklamada çalışan personelin saat ücretlerinin asgari ücretin altında olduğu, ihalenin üzerinde bırakıldığı isteklinin vermiş olduğu analizler, teklif alma yazıları ile proforma faturaların incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin T.C. Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Elazığ- Keban) Ayr. - Çemişgezek İl Yolu (Akçapınar - Çemişgezek) Km= 35+000 - 50+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Malzemesi Temini ve Nakli” işi olduğu anlaşılmıştır.

İhalenin teklif ve sözleşme türü olarak “birim fiyat” seçilerek ihale ilanı ve idari şartnamede bu husus belirtilmiş ve isteklilerden tekliflerini teklif birim fiyat olarak vermeleri istenmiştir.

İdare tarafından isteklilere ihale dokümanı kapsamında birim fiyat teklif mektubu ve eki cetveli, birim fiyat tarifleri ve analiz formatları verilmiştir.

Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

__

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde benzer hükümler bulunmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinde; “ç) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur. _

_ d) Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine kadar olan ihalelerde; (ç) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen belgeler, isteklilerden sadece tekliflerinin aşırı düşük bulunması durumunda istenir.”_ hükmü yer almaktadır.

İlanın 9 ve idari şartnamenin 7.1.ğ maddesinde, “Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler sunulacaktır. İhale komisyonunca teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) ayrıca sunulur.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhaleye 4 isteklinin katıldığı, idarece belirlenen geçerli teklifler üzerinde yapılan hesaplama sonucu aşırı düşük teklif sınır değerinin (4.111.839,78 TL) altındaki Akel Müh. Hiz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’ne 25.03.2010 tarihli yazı ile teklifin tümü üzerinden aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı anlaşılmıştır. Söz konusu isteklinin 29.03.2010 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu anlaşılmış ve teklif zarfı içerisinde sunmuş olduğu analizlere dayanak teşkil eden alt analizler ile demir ve çimento iş kalemlerine ilişkin proforma faturaların sunulduğu tespit edilmiştir. İdare tarafından yapılan yazılı açıklamaların uygun bulunarak 06.04.2010 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Akel Müh. Hiz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin bulunduğu 2010 yılının birinci 6 ayına ilişkin 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretlerinin 24,30 TL olarak belirlendiği ve asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin (24,30 / 7,5 saat ) 3,24 TL olduğu dikkate alındığında, anılan isteklice tüm işçilik kalemleri için öngörülen ücretin, saatlik asgari ücretin üzerinde olduğu ve açıklamanın mevzuata uygun anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

İnceleme konusu ihalede; sanat yapılarında 19 iş kalemi, toprak işlerinde 4 iş kalemi ve üst yapı işlerinde ise 10 iş kalemi olmak üzere toplam 33 iş kalemi bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38 inci maddesinde;

“38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir.

38.2. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

Örneğin; isteklinin, “basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatını (2009 B.F: 101,34 TL) teklif etmesi, “basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton” iş kalemi için ise, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının (2009 B.F: 107,50 TL), kar ve genel gider hariç tutarına, (107,5/1,25=86,00 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 101,48 TL (86,00 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde belirtmesi durumunda; bu iki iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Ancak aynı örneğe göre, basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton iş kalemi için 86,00 TL’nin altında veya 107,50 TL’nin üzerinde teklif verilmesi durumunda söz konusu iş kalemi için idarece istenen formata uygun analizin sunulması gereklidir.

__

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra

_ No_

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

…

…

…

…

__

__

__

__

…

16.002

Basınç dayanımı C 8/10 (200 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

101,34

__

__

101,34

…

16.003

Basınç dayanımı C 12/15 (250 dozlu) olan demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

107,50

86,00

15,48

101,48

…

…

…

…

__

__

__

__

…

…

…

…

__

__

__

__

__

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatlar teklif edilmekle birlikte, yukarıda belirtildiği şekliyle listede belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

38.4. İsteklilerin, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini gösterecek şekilde analiz sunmaları yeterli kabul edilecektir.

…

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…”

Açıklamaları yer almaktadır.

Yine, Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

_ 45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede; _

_ a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır. _

_ b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur._

_ c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır._

_ ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir._

_ d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur._

_ 45.1.7. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir. _

_ 45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir._

_ 45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır._

_ 45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.”_ açıklaması bulunmaktadır.

İhaleye 4 isteklinin katıldığı, idarece belirlenen geçerli teklifler üzerinde yapılan hesaplama sonucu aşırı düşük teklif sınır değerinin (4.111.839,78 TL) altındaki Akel Müh. Hiz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. Ortak Girişim’ne 25.03.2010 tarihli yazı ile teklifin tümü üzerinden aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı anlaşılmıştır. Söz konusu isteklinin 29.03.2010 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu ve teklif zarfı içerisinde sunmuş olduğu 33 iş kalemine ait analizlere dayanak teşkil eden alt analizler ile demir ve çimento iş kalemlerine ilişkin proforma faturaların sunulduğu tespit edilmiştir.

İdare tarafından ihale uhdesinde bırakılan Akel Müh. Hiz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak sunduğu belge ve bilgilerin incelenmesi neticesinde;

1- Çivi, çam kereste, 200 mm tünel tipi drenfleks boru temini ve döşemesi, dinamit, kapsül ve fitil gibi iş kalemlerine ilişkin olarak; yapılan açıklamanın Tebliğin 38.9 uncu maddesine uygun olarak yapıldığı tespit edilmiştir.

2- Çimento ve demir (6-12 mm ile 14-32 mm çapında) maliyet kalemleri için; Nasip Ltd. Şti.’nden alınan proforma faturaların sunulduğu, proforma faturalara, YMM onaylı ilgili malların son geçici vergi beyanname dönemine ait alış ve satış faturası örneklerinin eklendiği anlaşılmış olup, yapılan yazılı açıklamanın Tebliğin 45.1.6.a maddesine uygun olduğu tespit edilmiştir.

3- 03.501 no.lu pozda yer alan ekskavatörün 1 saatlik ücretinin alt analizlerde 46.57 TL teklif edildiği tespit edilmiştir. Ekskavatörün 1 saatlik ücretinin Karayolları Genel Müdürlüğü ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca 2009 yılı için karsız 57,25 TL, 2010 yılı için karsız 64,44 TL olarak belirlenmiştir. İstekli tarafından öngörülen tutarın, Karayolları Genel Müdürlüğü ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca belirlenen tutarın altında olması nedeniyle, bu hususun, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45 inci maddesi gereğince belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir.

Söz konusu istekli tarafından idare tarafından istenen 6 adet ekskavatörün 3’ünün bünyelerinde bulunduğu hususu noter onaylı amortisman demirbaş defteri ile belgelendirilmişse de, diğer 3 ekskavatöre ilişkin kira bedeline dair yapılan açıklamadaki maliyet avantajının bilgi ve belgelere dayalı olmadığı anlaşıldığından yapılan açıklamanın Tebliğin 45.1.8 inci maddesine uygun şekilde gerçekleştirilmediği sonucuna varılmıştır.

Yine, 03.511 no.lu pozda yer alan traktör buldozerin 1 saatlik ücretinin alt analizlerde 76,23 TL teklif edildiği tespit edilmiştir. Traktör buldozerin 1 saatlik ücretinin Karayolları Genel Müdürlüğü ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca 2009 yılı için karsız 87,12 TL, 2010 yılı için karsız 99,83 TL olarak belirlenmiştir. İstekli tarafından öngörülen tutarın, Karayolları Genel Müdürlüğü ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca belirlenen tutarın altında olması nedeniyle, bu hususun, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45 inci maddesi gereğince belgelerle tevsik edilmesi gerekmekte olduğu halde bu belgelendirmenin yapılmadığı anlaşılmıştır. Aynı, mevzuata aykırılığın 03.517 no.lu pozda yer alan kompresör poz kalemi içinde yapıldığı tespit edilmiştir.

4- 07.004/K, 07.005/K-1, 02.017, 07.005/K, 09.001/K, 09.012/K vb. no.lu pozlarda, taşıma formüllerinde yer verilen “K katsayısının”, 90 TL alındığı görülmüştür. “K katsayısı”, rayiç cetvellerinde yazılı olan (poz no:02.017) “her cins ve tonajda motorlu araca ait taşıma” katsayısı olup, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca 2009 yılı için 145 TL, 2010 yılı için 150 TL olarak belirlenmiştir. K katsayısına ilişkin olarak istekli tarafından öngörülen tutarın, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca belirlenen tutarın altında olması nedeniyle, bu hususun, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45 inci maddesi gereğince belgelerle tevsik edilmesi gerekmesine karşın, istekli tarafından taşıma katsayısının azaltılmasını sağlayan avantajlı koşullara veya teknik çözümlere ilişkin açıklama yapılmadığı, bu bağlamda, açıklamanın Tebliğin 45 inci maddesine uygun şekilde olmadığı anlaşılmıştır.

Akel Müh. Hiz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının, Tebliğin 45 inci maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Akel Müh. Hiz. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Yasmak İnş. ve Taah. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Elazığ 8. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlerken; iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, ancak bu birim fiyatlardan toprak işlerinde %30 , sanat yapılarında %30 ve üst yapı işlerinde % 40 oranlarında tenzilat yapılarak yaklaşık maliyet belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, 2010 yılı Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatlarından %30 ila %40 oranlarında tenzilatın niçin yapıldığının gerekçesi yaklaşık maliyetin dayanağı olan hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Elazığ 8. Bölge Müdürlüğü**** ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ve/veya Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, bu kuruluşlarca yayımlanmış olan fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre Bayındırlık Bakanlığı veya başka bir kamu kuruluşunca yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **