KİK Kararı: 2010/UY.I-3159

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/066
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 18.10.2010
Karar No : 2010/UY.I-3159
BAŞVURU SAHİBİ:
Orkun Kösem , Kavaklıdere Mahallesi Binektaşı Sokak No:8/3

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Malatya İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği, Karakavak Mevkii Maşti Karşısı 44400

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/90888 İhale Kayıt Numaralı "Gökçe Sulama Göleti Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

13.10.2010 tarih ve I.Y.27.83.0255/2010-58E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Malatya İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği tarafından 03.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Gökçe Sulama Göleti Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Orkun Kösem’in 24.08.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.08.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 06.09.2010 tarih ve 25894 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale komisyonu tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesine göre yapılan değerlendirmenin temel ilkelere aykırı olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizleri incelenmeden ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı, anılan isteklinin teklifinin ilgili mevzuat uyarınca yeniden değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği ve 2 (iki) isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, anılan Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan 5 (beş) istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden tekliflerini açıklamalarının istenildiği belirlenmiştir.

Belirlenen süre içinde 2 (iki) isteklinin açıklamada bulunmadığı, 3 (üç) isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye ulaştırdığı, idarece; 2 (iki) isteklinin açıklamalarının uygun bulunmadığı, ihalenin, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan tek istekli olan Pehlivanoğlu Yapı Turz. Gıd. Eml. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ ...

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

...

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...” açıklaması,

45 inci maddesinde; “...

45.1.5 Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6 İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

...

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması, __

Yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, idarece ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen birim fiyat teklif cetveli standart formunda, teklif verilecek iş kalemleri için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyat poz numaralarına yer verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Anılan istekli tarafından, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan toplam 44 iş kaleminin 31 adedi için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar esas alınarak teklifin hazırlanmış olduğu, geri kalan 13 iş kalemi için analiz sunulduğu, sunulan analizlerin biri dışında tümünün nakliye analizleri olduğu ve hesaplamaların doğru olduğu tespit edilmiştir.

Diğer yandan, anılan istekli tarafından nakliye hesapları dışında sunulan tek analiz olan 15 sıra numaralı 16.022/1-B poz numaralı “P.Ç. 300 Dz. B.A. Betonu” imalat analizinin incelenmesi sonucunda; söz konusu imalat için ilgili kamu kurumu tarafından en son 2007 yılında birim fiyat analizinin yayımlanmış olduğu, ancak birim fiyat teklif cetvelinde idarece, belirtilen poz numarasına yer verildiğinden, anılan istekli tarafından ilgili kamu idaresince yayımlanan son analizde yer alan girdilerin cins ve miktar olarak aynen kullanıldığı, girdi rayiçleri için 2010 yılı fiyatlarının öngörüldüğü ve birim fiyatın bu şekilde oluşturulduğu anlaşılmış olup, söz konusu analizin mevzuata uygun olarak hazırlandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata uygun olarak gerçekleştiren söz konusu isteklinin teklifinin idarece uygun bulunması işleminde isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının tamamına yakının, ilgili iş kalemleri için kamu kurumlarınca yayımlanan karsız birim fiyatlara anılan istekli tarafından öngörülen kar ve genel gider tutarlarının eklenmesi yoluyla oluşturulduğu ve aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece kabul edilmesinde isabetsizlik bulunmadığı tespiti yapılmıştır.

Bununla birlikte, anılan istekli tarafından, belirtilen yöntemle, toplamda 662.408,90 TL teklif edilmiş olup idarece yaklaşık maliyetin hesaplanmasında da kamu kurum veya kuruluşlarınca yayımlanmış 2010 yılı birim fiyatları kullanıldığından, yaklaşık maliyetin anılan isteklinin teklifine göre en çok % 20 – 25 mertebelerinde fazla olması gerekmekte iken 1.174.640,60 TL olarak hesaplanması anlamlı bulunmamıştır.

Bu çerçevede, idarenin yaklaşık maliyet hesabının incelenmesi sonucunda; idarece taşıma mesafesi 10 km’den büyük olan taşımalar için Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan taşıma genel formülleri kullanılmasına rağmen, taşıma mesafesi 400 m olan kazı malzemesinin nakli ve 450 m olan dolgu malzemesinin nakli hesaplarında farklı bir yöntem kullanılarak (hiçbir kamu kurum veya kuruluşunca güncel olarak yayımlanmayan 07.101 poz numaralı kazı ve dolgu nakli analizi kullanılarak), ilgili kalemlerde yaklaşık maliyetin, taşıma genel formüllerinin kullanılmış olması durumuna göre 389.395,70 TL (idarenin diğer nakliye hesaplarında olduğu gibi K = 143 alındığında) fazla hesaplanmasına neden olunduğu anlaşılmıştır.

Bunun sonucunda, fazla hesaplanan yaklaşık maliyetin geçerli tekliflerle birlikte hesaba katılmasıyla tespit edilen sınır değerin altında teklif sunmuş olan 5 (beş) istekli bulunmakta iken, hesaplanması gereken yaklaşık maliyet ve geçerli teklifler kullanılarak belirlenmesi gereken sınır değerin altında teklif sunmuş yalnızca 2 (iki) isteklinin bulunduğu görülmüştür.

Bu itibarla, idarece yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanması sonucunda, esasen aşırı düşük teklif sunmamış olan 3 (üç) istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmış olduğu ve bu isteklilerden birinin açıklama sunmaması, diğerinin ise sunduğu açıklamanın uygun bulunmaması sonucunda 2 (iki) isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşıldığından, sonuca etki eden söz konusu yanlışlık nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

__

Yukarıda açıklandığı üzere _“ ihalenin iptali” _ne karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle _“ itirazen şikayet başvurusunun reddi” _yönündeki karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Kazım ÖZKAN Adem KAMALI

** II. Başkan Kurul Üyesi Kurul Üyesi**