KİK Kararı: 2010/UY.I-3098

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/065
Gündem No : 58
Karar Tarihi : 11.10.2010
Karar No : 2010/UY.I-3098
BAŞVURU SAHİBİ:
P H İ Yapı İnşaat Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti., Cihannuma Mahallesi Akmaz Çeşme Sokak Mim Han No:15/24 Beşiktaş|İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İzaydaş İzmit Atık ve Artıkları Arıtma Yakma ve Değerlendirme A.Ş., Solaklar Köyü Mevkii İzmit / KOCAELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/95132 İhale Kayıt Numaralı "Dilovası Evsel Katı Atık Düzenli Depolama Sahası Mevcut Lotun Genişletilmesi Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.10.2010 tarih ve I.Y.28.47.0085/2010-50E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

İzmit Atık ve Artıkları Arıtma Yakma ve Değerlendirme A.Ş. tarafından 12.08.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Dilovası Evsel Katı Atık Düzenli Depolama Sahası Mevcut Lotun Genişletilmesi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak P H İ Yapı İnşaat Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 01.09.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.09.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.09.2010 tarih ve 27661 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; Söz konusu ihalede Sarılar İnşaat ve Elektronik San ve Tic Ltd Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak, firmalarının da ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif olarak belirlendiği,

İhalenin yaklaşık maliyetinin 4.725.000,00 TL olduğu, ihalenin 1,888,000.00 TL bedel ile aşırı düşük sorgulaması sonucu Sarılar Ltd Şti. üzerinde bırakıldığı, bu bedelin idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyetin % 61 aşağısında olduğu,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.6 ncı maddesinin a ve b bentlerinde uygun şekilde yapılmasının mümkün olmadığı,

Özellikle işin yapımında kullanılacak olan ve işin şartnamesinde belirtilen izolasyon malzemelerinin birim fiyatlarının Bayındırlık Bakanlığı’nda rayici bulunmadığı, tamamının ithal olarak özel fiyatlar ile açıklanabileceği, bu kaleme ilişkin açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6 ncı maddesine göre yapılmasının imkansız olduğu,

iddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenmektedir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikayet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında; şikayet konusu husus ihalede Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 nci maddesi hükmü gereği ihale komisyonunun sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlerle ilgili ayrıntıları 45.1.6 ncı maddesine uygun olarak istediği, sunulan açıklamaların aynı Tebliğin 45.1 3 üncü maddesi hükmü gereği değerlendirerek ihaleyi sonuçlandırdığı ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.

Şikayet konusu ihalenin ilanı 19.07.2010 tarihinde yapıldığından, şikayet konusu husus değerlendirilirken anılan tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre değerlendirme yapılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun __ “Aşırı düşük teklifler” __ başlıklı 38 inci maddesinde;“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

İhale komisyonu;

__

_a) _İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

__

_b) _Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

__

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” __ başlıklı 60 ncı maddesinde ; “(1 ) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

__

_ (2) İhale komisyonu;_

_a) _Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_b) _Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c) _Teklif edilen işin özgünlüğü,

__

_ hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

__

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

__

__ Yer almaktadır.

__

Ayrıca bu hususa ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin __ “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” __ başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamaları bulunmaktadır.

Şikayet konusu ihalede idarece hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin (2.006.354,3 TL) altında teklif veren Üregen Taah. İnş. Müh. Dan. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti., Atık Çevre Tek. İnş. San. Tic. .A.Ş. & Çelik İnşaat Tahsin Çelik Ortak Girişimi ve Sarılar İnşaat ve Elektronik Ltd Şti.’nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve idarenin 16.08.2010 tarih ve 2710 sayılı yazısı ile anılan isteklilerden tekliflerinin detayına ilişkin belge ve bilgilerin sunulmasının istenildiği, Üregen Taah. İnş. Müh. Dan. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Atık Çevre Tek. İnş. San. Tic. .A.Ş. & Çelik İnşaat Tahsin Çelik Ortak Girişimi’nin idareye süresi içerinde açıklama sunmadığı ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Sarılar İnşaat ve Elektronik Ltd Şti.’nin 23.08.2010 tarihli yazı ekinde açıklamalarını sunduğu, sunulan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirildiği ve kabul edildiği, 24.08.2010 tarihli kesinleşen ihale kararı ile Sarılar İnşaat ve Elektronik Ltd Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak, PHİ Yapı İnşaat Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Sarılar İnşaat ve Elektronik Ltd Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında maliyet hesap cetveli, açıklama raporu, analizler, proforma faturalar, demirbaş amortisman defteri ve daha önce yapmış olduğu işlere ilişkin kabul tutanakları, hak ediş raporları ve bu işlere ilişkin bir takım dokümanlar sunduğu belirlenmiştir.

Söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları detaylı olarak incelendiğinde;

Anılan isteklinin teklifini hazırlarken bazı imalat kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve İller Bankası 2010 yılı birim fiyatlarını kullandığı, hangi imalat kalemlerinde hangi kamu kuruluşunun birim fiyatını kullandığını belirten listenin sunulduğu belirlenmiştir. Mevzuat uyarınca birim fiyatların kullanıldığı ve listenin sunulduğu kalemler için belgelendirme yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

15.018/5B poz no’lu “Makine İle Her Derinlikte Çok Sert Kaya Kazılması” iş kalemi için 7,96 TL bedel öngörüldüğü, ancak anılan poz için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın 2010 yılı birim fiyatının kar ve genel giderler hariç 22,61 TL olduğu, bu kaleme ilişkin analiz düzenlendiği, analizde araçlara ilişkin miktarların düşük gösterildiği, bu imalat kaleminin toplam yaklaşık maliyetin % 37’sini oluşturduğu, araçların kendi malı olduğuna ilişkin SMMM onaylı demirbaş listesinin sunulduğu tespit edilmiştir.

Anılan isteklinin maliyet cetvelinde teklifleri hazırlanırken bazı özel imalat kalemleri için özel pozların oluşturulduğu belirlenmiştir. Bu kalemler; geomembran temini ve serilmesi, geosentetik kil tabakası temini ve serilmesi, geonet temini ve serilmesi, geotekstil temini ve serilmesi, 15-30-16-32 çakıl temini, 15-30-16-32 çakıl serilmesi kalemleridir. Ayrıca maliyet hesap cetvelinde çeşitli çaplarda HDPE borulara ilişkin iş kalemleri için boru hariç işçilik analizlerinin kullanıldığı belirlenmiştir. Bu durumda imalatta kullanılacak çeşitli çaplardaki HDPE boruların malzeme maliyetine ilişkin ve özel pozlar için mevzuata uygun belgelendirmenin yapılması gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen özel imalat kalemlerinden geomembran temini ve montajı, 400 gr geotekstil malzeme saplanması ve montajı, geonet malzeme sağlanması ve montajı kalemleri ve çeşitli çaplarda imalatta kullanılacak HDPE borulara ilişkin Troy Mühendislik A.Ş.’den alınan 16.08.2010 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu belirlenmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin __ 45.1.6 ncı maddesinin (b) bendi uayrınca, isteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Ancak anılan isteklinin açıklamaları incelendiğinde, alınan fiyat teklifinin ekinde SMMM veya YMM onaylı maliyet tespit raporunun sunulmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıca söz konusu isteklinin açıklamaları kapsamında, özel imalat kalemleri olarak belirtilen 15-30-16-32 çakıl temini, 15-30-16-32 çakıl serilmesi kalemleri için herhangi bir açıklamanın sunulmadığı belirlenmiştir.

Yukarıda yapılan tüm tespitler mevzuat hükümleri ile birlikte değerlendirildiğinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu açıklamaların mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeyerek değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Şikayet konusu ihalede ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanırken 30.07.2010 tarih ve 27657 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen açıklamalar ve formülün esas alınarak aşırı düşük teklif sınır değerinin 2.006.354,30 TL olarak hesaplandığı ve hesaplanan bu sınır değerin altındaki isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu belirlenmiştir.

30.07.2010 tarih ve 27657 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in Geçici Madde 1 inci maddesinde; “ Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı veya duyurusu yapılmış olan yapım işi ihaleleri, ilanın veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırı olmayan hükümlerine göre sonuçlandırılır.” açıklaması bulunmaktadır.

Şikayet konusu ihalenin ilanının 19.07.2010 tarihinde yapıldığı belirlendiğinden, bu tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplanması ve hesaplanan bu sınır değerin altındaki isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

İlanın yayımlandığı tarihte yürürlükte olan Tebliğ hükümlerine göre hesaplanan sınır değer 2.407.625,16 TL olarak belirlenmiştir. Bu durumda PHİ Yapı İnşaat Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti., İpeks Müh İnşaat- Cengiz İpek ve Bilir İnşaat Tic Tur. ve San. Ltd. Şti.’nin de aşırı düşük teklif olarak belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen Sarılar İnşaat ve Elektronik Ltd Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, PHİ Yapı İnşaat Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti., İpeks Müh İnşaat- Cengiz İpek ve Bilir İnşaat Tic Tur. ve San. Ltd. Şti.’nin de aşırı düşük teklif olarak belirlenerek mevzuat uygun şekilde aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.