KİK Kararı: 2010/UY.I-2706

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/058
Gündem No : 36
Karar Tarihi : 03.09.2010
Karar No : 2010/UY.I-2706
BAŞVURU SAHİBİ:
Demirteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., Çatlar Mahallesi Yeniyol Cad. Şirin Sokak No:8 Çivril/DENİZLİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü, Kazım Dirik Mah. Üniversite Cad. 361 Sok. No:41 35100 Bornova/İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/46329 İhale Kayıt Numaralı "Söke - Milas ( Yatağan - Milas ) Ayr. Yolunda Hastane Kavşağı Köprüsü" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.08.2010 tarih ve I.Y.19.28.0227/2010-40E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü tarafından 12.05.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Söke - Milas ( Yatağan - Milas ) Ayr. Yolunda Hastane Kavşağı Köprüsü” ihalesine ilişkin olarak Demirteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 14.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 22.06.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 30.06.2010 tarih ve 15285 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.06.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; sunulan iş denetleme belgesinin idare tarafından uygun görülmediği, gerekçe olarak iş deneyim belgesini onaylayan makamın hatalı olması ve söz konusu belgenin danışmanlık ihale yönetmeliği usul ve esaslarına göre düzenlenmesi gerektiği hususlarının belirtildiği, idarenin kararının hatalı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı “Söke-Milas Ayr. Yolunda Hastane Kavşağı Köprüsü Yapılması İnşaatı” şeklinde belirtilmiş olup aynı şartnamenin 7.5.2 nci maddesinde, isteklilerden teklif bedellerinin en az %75 i oranında ve son 15 yıl içinde kabulü yapılmış olan benzer işlere ilişkin iş deneyim belgelerini sunmaları istenilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak, Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) gerçekleştirilen işler için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır.” Hükmü,

“Belge düzenleme koşulları” başlıklı 44 üncü maddesinde; “(1) İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak taahhüt edilen;

...

_ ç) Geçici kabulü yapılmış işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetleme ve yönetme görevinde bulunan mimar veya mühendislere “iş denetleme belgesi” veya “iş yönetme belgesi”, _

_ d) Devam eden işlerde; işin, ilk sözleşme bedelinin tamamlanması ve gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşarak kusursuz olarak gerçekleştirilmesi halinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetleme ve yönetme görevinde bulunan mimar veya mühendislere “iş denetleme belgesi” veya “iş yönetme belgesi”, _

_ olarak düzenlenir.”_ Hükmü,

“İş deneyim belgelerinin verilmesi” başlıklı 47 nci maddesinde; “...(4) Mühendisler ve mimarlara;

_ a) İş Denetleme Belgesi;_

_ 1) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara, mahallinde ilgili mevzuat gereğince denetledikleri işlerde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen görev yapmış olmak şartıyla, kontrol mühendisi, şantiye mühendisi ve kontrol şefine, _

_ 2) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhüt edilen işlerin kontrollük hizmetini yapan danışmanın bünyesinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında mahallinde fiilen denetleme görevinde bulunan kontrol mühendisi, şantiye mühendisi ve kontrol şefine, _

...

tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir.” Hükmü,

Geçici 2 nci maddesinde; “ (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış olan iş deneyim belgeleri, bu Yönetmelikte öngörülen diğer şartları sağlamaları halinde, bu Yönetmelik kapsamında yapılan ihalelerde iş deneyimini gösterir belge olarak kullanılabilir.

(2) 1/1/2003 tarihinden önce alınmış belgelerin bu Yönetmelikte öngörülen şartları sağlamakla birlikte; uygulanan yapı tekniği, iş ortaklıklarında ortaklık oranı, belge tutarının ihale indirimi düşülmeden hesaplanmış olması gibi eksik bilgiler taşıması halinde, konunun belgeyi düzenleyen merciden alınacak ilave resmi yazılarla tevsik edilmesi kaydıyla, bu belgeler, ihale komisyonlarınca değerlendirilir.” Hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan iş denetleme belgesi incelendiğinde, işin adının İzmir Çevre Yolu-Aydın Otoyolu İnşaatı olduğu, bu belgenin 11.11.2003 tarihinde düzenlendiği, ilgili idarenin Karayolları Genel Müdürlüğü olduğu, belge sahibi Kadir Özdikmen’in söz konusu işte yapım kontrol şefi olarak görev yaptığı anlaşılmıştır.

Belge sahibi Kadir Özdikmen’in işin kontrolörlüğünü yapan Erer-Mayreder-Geoconsult iş ortaklığında istihdam edildiği, anılan belgenin söz konusu ortak girişim tarafından düzenlenip Bölge Müdürlüğü tarafından onaylandığı tespit edilmiştir.

İhaleyi yapan idare tarafından 01.06.2010 tarih ve 2081 sayılı yazılarıyla anılan iş deneyim belgesinin geçerli olup olmadığının sorulduğu, 03.06.2010 tarih ve 21195 sayılı cevabi yazısında, anılan belgedeki onayın Bölge Müdürlüğünce değil Karayolları Genel Müdürlüğünce imzalanması gerektiği ve bu belgenin Karayolları Genel Müdürlüğünün 05.03.2008 tarihli 2008/3 sayılı İç Genelgesi gereği Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği usullerine göre değil Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde belirtilen usul ve esaslara göre düzenlenmesi gerektiğinden söz konusu belgenin iptal edildiği belirtilmiştir.

Yukarıda anılan Yönetmeliğin 47.4.a.2 maddesi uyarınca yetkili kurum ve kuruluşlara taahhüt edilen işlerin kontrollük hizmetini yapan danışmanın bünyesinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında mahallinde fiilen denetleme görevinde bulunan kontrol mühendisi, şantiye mühendisi ve kontrol şefine iş denetleme belgesinin düzenleneceği anlaşıldığından, cevabi yazıda belirtilen belgenin danışmanlık hizmet alımı mevzuatına göre düzenlenmesi gerektiği gerekçesi yerinde bulunmamıştır.

Belgeyi onaylamaya yetkili idareyi belirlemeye yönelik olarak 13.08.2010 tarih ve 1847 sayılı yazımızla, Karayolları Genel Müdürlüğünden iş denetleme belgesine konu işin sözleşmesinin hangi merci tarafından imzalandığı sorulmuş olup, eğer Genel Müdürlükçe imzalanmış ise Bölge Müdürlüğüne iş deneyim belgesi düzenlemesi amacıyla herhangi bir yetki devri yapılıp yapılmadığına ilişkin olarak bilgi ve belgeler istenilmiştir.

Karayolları Genel Müdürlüğünün 26.08.2010 tarih ve 110-2098 sayılı cevabi yazısında, sözleşmenin Genel Müdürlük tarafından imzalandığı ve belgeyi onaylayan 2.Bölge Müdürlüğüne iş deneyim belgesi düzenlemesi için herhangi bir yetki devrinin yapılmadığı belirtilmiştir.

Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesi uyarınca, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış olan iş deneyim belgeleri, Yönetmelikte öngörülen diğer şartları sağlamaları halinde uygun sayılacağı, aynı Yönetmeliğin 43 üncü maddesinde, bu belgelerin sözleşmeyi imzalayan makam tarafından onaylanacağı belirtilmiş olup başvuru sahibi tarafından sunulan belgeyi onaylayan makamın sözleşmeyi imzalamış olan Karayolları Genel Müdürlüğü olmadığından ve iptal edilen bir belgeyle isteklinin ihaleye katılması hukuken mümkün bulunmadığından anılan belgenin uygun görülmemesi işleminde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde idari eylem ve işlemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları İzmir 2. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan iş kalemlerinin fiyatlandırılmasında Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarının esas aldığı anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi, ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki fiyat ve miktarın idare analizindeki fiyat ve miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır.

İncelenen ihalede ihale ilanını 20.04.2010 , ihale tarihinin 12.05.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı gibi, mevzuat hükümleri gereğince isteklilerin açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiğinden idare analizindeki fiyatlara göre sağlıklı bir değerlendirme yapılamayacağı son derece aşikardır.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları İzmir 2. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın rayiç fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları İzmir 2. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın rayiç fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak diğerlerine göre avantajlı duruma geleceklerdir.

Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalede sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi ve ihalenin sağlıklı bir biçimde sonuçlandırılabilmesi için, 2009 yılı rayiçleri baz alınarak belirlenen yaklaşık maliyetin önce 2010 yılı rayiçlerine göre, yada Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin 11 maddesine göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenmesi gerekmektedir. İdarece yapılacak bu güncelleme sonucu bulunacak bu yeni yaklaşık maliyete göre sınır değerin yeniden belirlenmesi ve bu aşamadan sonra ihaleye devam edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “İtirazen şikayet başvurusunun reddi” şeklindeki Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **