KİK Kararı: 2010/UY.I-2700

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/058
Gündem No : 28
Karar Tarihi : 03.09.2010
Karar No : 2010/UY.I-2700
BAŞVURU SAHİBİ:
Abdulcebrail Uzun, İcadiye Mah. Yakup Şevki Cd. Fatih İş Mrk. No:10 K:3 D:10 ELAZIĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü, Zübeyde Hanım Cad. No:73 23100 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/75688 İhale Kayıt Numaralı "(Elazığ-Diyarbakır) Ayr. Sivrice Yolu ( 1500 M.) Bordür ve Tretuvar Yapılması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

31.08.2010 tarih ve I.Y.24.75.G027/2010-48E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 15.07.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Elazığ-Diyarbakır) Ayr. Sivrice Yolu ( 1500 M.) Bordür ve Tretuvar Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Abdulcebrail Uzun’un 03.08.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 10.08.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.08.2010 tarih ve 19657 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.08.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1- Aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin açıklamalarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması ekinde sundukları analizlerde kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarda yer alan işçilik saati ve makine çalışma miktarlarının azaltıldığı ve bazılarının da analizlerden çıkarıldığı, nakliye iş kalemleri için öngörülen fiyatların birim fiyatlara ve teknik şartnamelere göre teklif edilmesi gereken minimum değerlerin altında olduğu, açıklama ekinde sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan düzenlemelere uygun olmadığı,

2- İhale üzerinde kalan firmanın ve aşırı düşük teklif açıklaması sunan diğer isteklilerin sunduğu faturaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesine göre tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannameleri imzalayan SMMM’e onaylatılması gerekirken firma ile hiçbir anlaşması olmayan kişilerce imzalandığı hususunda kuşkularının olduğu

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Teklif fiyatı sınır değerin altında kalan As İnş. Taah. ve Paz. San. Tic. Ltd. Şti., Altungök İnş Malz. Gıda Tur. Ltd. Şti. ve Yeni Aydın İnş. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, isteklilerin istenilen süre içinde açıklamalarını sunduğu, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli görülerek 13.07.2010 tarihli ihale komisyonu kararıyla As İnş. Taah. ve Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, Altungök İnş Malz. Gıda tur. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “ 45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

_ a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır. _

_ b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur._

_ c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır._

_ ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir._

_ d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur_.” açıklaması yer almaktadır.

As İnş. Taah. ve Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucu;

14.110 poz nolu her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde, kuruda drenaj, kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması (heyelandaki hariç) iş kalemi; sunulan analizdeki 02.017 poz nolu maliyet bileşeninin miktarı 0,0026 olması gerekirken, 0,00026 olarak alındığı, 4.023/C (istekli 14.023/3 olarak vermiş) poz nolu maliyet bileşeninin Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) 2010 yılı karsız birim fiyatı 12,94 TL olup, sunulan analizde 7,0650 TL fiyat verildiği, anılan maliyet bileşeni için teklif edilen birim fiyatın 2010 yılı birim fiyatından düşük olduğu, teklif edilen fiyatı tevsik edici belge sunulmadığı, 14.023/3 poz nolu maliyet bileşeninin miktarının 0,40 m2 olması gerekirken 0,20 m2, düz işçi miktarının 5,00 saat olması gerekirken 0,20 saat olarak hesaplandığı,

16.002/K poz nolu her dozda demirsiz beton iş kalemi; 08.003/K-2 poz nolu maliyet bileşenin KGM 2010 yılı birim fiyatı 18,68 TL olup, sunulan analizde 12,00 TL birim fiyat verildiği, 03.524 poz nolu maliyet bileşeninin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 19,48 TL olup, 16,00 TL fiyat verildiği, verilen fiyatları tevsik edici belge sunulmadığı, toplam düz işçi miktarı 8,00 saat olması gerekirken 5,00 saat olarak hesaplandığı,

16.120/K poz nolu her türlü inşaatta (köprüler hariç) temel dışında kuruda veya suda her dozda demirsiz beton iş kaleminin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 89,31 TL olup, 47,04 TL birim fiyat teklif edildiği, söz konusu birim fiyatı tevsik edici belge sunulmadığı, 16.120/K poz nolu iş kalemi analizi yerine 16.002/K poz nolu iş kalemi analizi sunulduğu, 16.002/K poz nolu analize ilişkin yukarıda belirtilen eksikliklerin bu analizde de yer aldığı,

17.002/K poz nolu ocak taşı ile moloz taş inşaat iş kalemi; sunulan analizde 08.021/K poz nolu maliyet bileşeninin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 15,81 TL olup, analizde 5,00 TL birim fiyat verildiği, 10.005/K poz nolu maliyet bileşeninin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 31,80 TL olup, analizde 6,00 TL birim fiyat verildiği, söz konusu birim fiyatı tevsik edici belge sunulmadığı, duvarcı ustası miktarı 1,545 saat olması gerekirken 1,10 saat, toplam düz işçi miktarı 7,21 saat olması gerekirken 4,55 saat olarak hesaplandığı,

2640 poz nolu elenmemiş malzeme ile sanat yapıları altına, beton yol ve tretuvar altına kum, çakıl tabakası serilmesi ve drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında kum, çakıl dolgu yapılması iş kalemi; analizdeki 08.008 poz nolu maliyet bileşeninin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 1,92 TL olup, istekli tarafından 0,52 TL birim fiyat teklif edildiği, söz konusu birim fiyatı tevsik edici belge sunulmadığı,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39 uncu maddesinde; “ 39.1. Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, iki ondalık basamak olacak şekilde yuvarlanarak yazılacaktır.” açıklaması yer almakta olup, As İnş. Taah. ve Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin sunduğu analizlerin tamamındaki rayiç fiyatların virgülden sonra dört hane olacak şekilde yazıldığı,

Tespit edilmiş olup; As İnş. Taah. ve Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde sunduğu analizlerde yer alan maliyet bileşenlerinin miktarlarının, KGM’nün yayımlanan 2010 yılı birim fiyat analizlerinde yer alan maliyet bileşenlerinin miktarlarının azaltılması suretiyle oluşturulduğu, bu durumda isteklinin kendisine avantaj sağladığı, bu avantajlı koşulun 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi uyarınca belgelere dayalı olarak açıklanmadığı, ayrıca analizlerdeki rayiç fiyatların virgülden sonra dört hane olacak şekilde yazıldığı, söz konusu fiyatların Kamu İhale Genel Tebliğinin 39 uncu maddesine aykırılık oluşturduğu anlaşılmış olup, aşırı düşük teklif açıklaması 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmayan As İnş. Taah. ve Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.__

Altungök İnş Malz. Gıda Tur. Ltd. Şti.’nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucu;

İhale tarihi 15.07.2010 olup, ihale tarihi itibariyle bir saatlik asgari ücretin 3,38 TL, Altungök İnş Malz. Gıda Tur. Ltd. Şti.’nin sunduğu analizlerin tamamındaki düz işçi ücretlerinin 3,30 TL olduğu,

14.110 poz nolu her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde, kuruda drenaj, kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması (heyelandaki hariç) iş kalemi; sunulan analizdeki 01.501 poz nolu düz işçi maliyet bileşeninde miktarının 5,00 saat olması gerekirken 0,60 saat olarak hesaplandığı,

16.002/K poz nolu her dozda demirsiz beton iş kalemi için KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 61,38 olup, 60,00 TL birim fiyat teklif edildiği, verilen fiyatları tevsik edici belge sunulmadığı,

16.120/K poz nolu her türlü inşaatta (köprüler hariç) temel dışında kuruda veya suda her dozda demirsiz beton iş kaleminin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 89,31 TL olup, 80,00 TL birim fiyat teklif edildiği, söz konusu birim fiyatı tevsik edici belge sunulmadığı, 16.120/K poz nolu iş kalemi analizi yerine 16.100/K poz nolu iş kalemi analizi sunulduğu,

17.002/K poz nolu ocak taşı ile moloz taş inşaat iş kalemi; sunulan analizde 08.021/K poz nolu maliyet bileşeninin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 15,81 TL olup, analizde 3,00 TL birim fiyat verildiği, 10.005/K poz nolu maliyet bileşeninin KGM 2010 yılı karsız birim fiyatı 31,80 TL olup, analizde 7,99 TL birim fiyat verildiği, söz konusu birim fiyatı tevsik edici belge sunulmadığı, duvarcı ustası miktarı 1,545 saat olması gerekirken 1,39 saat, duvarcı usta yardımcısı miktarı 2,575 saat olması gerekirken 2 saat, toplam düz işçi miktarı 7,21 saat olması gerekirken 4,70 saat olarak hesaplandığı,

2640 poz nolu elenmemiş malzeme ile sanat yapıları altına, beton yol ve tretuvar altına kum, çakıl tabakası serilmesi ve drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında kum, çakıl dolgu yapılması iş kalemi; 2641 poz nolu elenmiş malzeme ile sanat yapıları temel tabanına beton yol ve tretuvar altlarına kum, çakıl tabakası serilmesi ve drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarında kum, çakıl dolgu yapılması analizi sunulduğu, analizdeki düz işçi miktarı 2,00 saat olması gerekirken 0,645 saat olarak hesaplandığı,

7502 poz nolu prefabrik beton parke yapılması ve yerine döşenmesi, 7504 poz nolu prefabrik beton bordür yapılması ve yerine döşenmesi ve özel poz nolu beton oluk yapılması ve döşenmesi iş kalemleri için analiz sunulduğu, KGM 2010 yılı karsız birim fiyatından daha düşük fiyat teklif edilen 7502 ve 7504 poz nolu iş kalemleri ve özel poz verilen beton oluk yapılması ve döşenmesi iş kalemi için teklif edilen fiyatı tevsik amacıyla Önderkök Beton Ltd. Şti.’nden proforma fatura alındığı, ancak proforma fatura ekinde alış-satış faturası veya birim maliyet cetveli sunulmadığı,

3000 poz nolu inşaat bünyesine giren dökme çimento fiyatını tevsik amacıyla iki adet satış faturası sunulduğu, ancak faturalara ilişkin proforma fatura bulunmadığı,

İki adet tahta ve kavak sırık faturası sunulduğu, ancak faturalara ilişkin proforma fatura bulunmadığı,

07.006/K poz nolu kazıdan başka inşaat malzemelerinin nakli (bordür, kilitli parke ve oluk) (M=25 km), 07.005/K poz nolu kazıdan başka inşaat malzemelerinin nakli (kum çakıl) (M=9500 m), 07.006/K poz nolu kazıdan başka inşaat malzemelerinin nakli (taş) (M=20 km), 07.005/K-1 poz nolu ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazının nakli (M=9000 m), iş kalemlerinin birim fiyatı hesabında 2010 yılı için 150 olan nakliye K katsayısının 99,20, 103, 63,20, 15 ve 97,30 olarak, belirlenen katsayıdan çok daha düşük alındığı, anılan iş kalemleri için KGM 2010 yılı birim fiyat nakliye formülüne göre elde edilen birim fiyatlardan daha düşük fiyatlar teklif edildiği, iş kalemlerinde yer alan taşıma katsayısının azaltılmasını sağlayan avantajlı koşullara ve teknik çözümlere dair açıklama yapılmadığı, teklif edilen fiyatları tevsik edici belge sunulmadığı,

Tespit edilmiş olup; Altungök İnş Malz. Gıda Tur. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde sunduğu analizlerde yer alan maliyet bileşenlerinin miktarlarının, KGM’nün yayımlanan 2010 yılı birim fiyat analizlerinde yer alan maliyet bileşenlerinin miktarlarının azaltılması ve asgari ücretin altında işçilik ücreti verilmesi suretiyle oluşturulduğu, 2010 yılı için 150 olan nakliye K katsayısının düşürülerek alındığı, bu durumda isteklinin kendisine avantajlı koşul sağladığı, bu avantajlı koşulun 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi uyarınca belgelere dayalı olarak açıklanmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması 4734 sayılı Kanunu ve Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmayan Altungök İnş Malz. Gıda Tur. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif olarak belirlenmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.__

Yeni Aydın İnş. Taah. Ltd. Şti.’nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucu;

07.006/K poz nolu kazıdan başka inşaat malzemelerinin nakli(bordür, kilitli parke ve oluk) (M=25 km), 07.005/K poz nolu kazıdan başka inşaat malzemelerinin nakli (kum çakıl) (M=9500 m), 07.006/K poz nolu kazıdan başka inşaat malzemelerinin nakli (taş) (M=20 km), 07.005/K-1 poz nolu ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazının nakli (M=9000 m), iş kalemlerinin birim fiyatı hesabında 2010 yılı için 150 olan K katsayısının 130 olarak, alındığı, ancak Yeni Aydın İnş. Taah. Ltd. Şti. tarafından anılan iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar, K katsayısı 150 alınmak suretiyle KGM 2010 yılı nakliye birim fiyat formülüne göre elde edilen birim fiyatlardan daha yüksek olduğundan, K katsayısının düşük alınmış olmasından dolayı düşük fiyat avantajı sağlanmadığı, diğer iş kalemlerine ilişkin yapılan açıklamalardaki analizler ve tevsik edici belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olduğu tespit edilmiş olup; Yeni Aydın İnş. Taah. Ltd. Şti.’nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi Abdulcebrail Uzun’un 03.08.2010 tarihinde idare kayıtlarına alınan dilekçe ile idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, itirazen şikayet başvurusunda yer verdiği 2 nci iddiasına idareye şikayet başvurusunda yer vermediği belirlenmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında; “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.”

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “...İdareye yapılan şikayet başvurusundan farklı bir konu ile Kuruma yapılan başvurularda şikayet süresinin henüz dolmadığı hallerde, itirazen şikayet konusuna ilişkin idarenin cevabının alınmamış olması nedeniyle bu başvurular da ilgili idareye gönderilir. İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması bulunmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasında; “Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

...

__

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

__

_ karar verilir...” _hükmü yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, idareye şikayet başvurusunda yer verilmeyen ve idarenin şikayet üzerine aldığı kararda yer almayan söz konusu iddianın itirazen şikayet kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından bahse konu iddianın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, As İnş. Taah. ve Paz. San. Tic. Ltd. Şti. ve Altungök İnş Malz. Gıda Tur. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının(gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Elazığ 8. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlerken; iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, bu fiyatlara göre tespit edilen yaklaşık maliyetten %30 oranında tenzilat yapılarak yaklaşık maliyet belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, 2010 yılı birim fiyatlarına göre belirlenen yaklaşık maliyete %30 oranında tenzilatın niçin yapıldığının gerekçesi yaklaşık maliyetin dayanağı hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Elazığ 8 Bölge**** Müdürlüğünün ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, yayımlanmış olan idare fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre idarenin yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları ve/veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **