KİK Kararı: 2010/UY.I-2586

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/057
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 31.08.2010
Karar No : 2010/UY.I-2586
BAŞVURU SAHİBİ:
Ayhan ESKİOĞLU – Bestim Beton Tes. Tic. ve San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Bankalar Cad. Bahadır İş Merkezi No:13 K:2 NİĞDE

İHALEYİ YAPAN İDARE:
DSİ 4. Bölge 45. Şube Müdürlüğü, İlhanlı Mah. Hacı Sabancı Bulvarı No:9 NİĞDE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/61605 İhale Kayıt Numaralı "Niğde-Çamardı-Eynelli Köyü Yerleşim Yerlerinin Taşkın ve Rusubat Zararlarından Korunması Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.08.2010 tarih ve I.Y.24.50.0255/2010-46E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

DSİ 4. Bölge 45. Şube Müdürlüğü tarafından 17.06.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Niğde-Çamardı-Eynelli Köyü Yerleşim Yerlerinin Taşkın ve Rusubat Zararlarından Korunması Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ayhan ESKİOĞLU – Bestim Beton Tes. Tic. ve San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 20.07.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.07.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.08.2010 tarih ve 19355 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.08.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

Aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olarak yapılmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta;

- Analizlerdeki malzeme, nakliye ve işçilik miktarlarının düşük gösterildiği,

- Analizlerde kullanılan malzemelerin bedellerinin piyasa fiyatlarını yansıtmadığı ve Tebliğe uygun belgelendirilmediği,

- İşin önemli kısmını oluşturan taş duvarlı kanal imalatlarında ocak taşı için gösterilen ocak mesafelerinin gerçeği yansıtmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelemeye konu ihalede, idarece, anılan hüküm uyarınca tekliflerin değerlendirildiği ve tüm isteklilerin tekliflerinin geçerli olduğuna karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, anılan Kanunun 38 inci maddesinde yer alan hükümler ve Tebliğin anılan maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif sunmuş olan 1 (bir) istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu istekliden teklifini açıklamasının istenildiği belirlenmiştir.

Söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını süresi içerisinde idareye ulaştırdığı, idarece açıklamanın uygun bulunduğu ve ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinde; “ ...

__

38.3. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

__

...

__

38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

__

38.8. İsteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; (45.1.6) maddesinde belirtildiği üzere, analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden proforma faturaları, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı ve/veya alt analizler ve buna benzer bütün bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

__

38.9. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

__

...” açıklaması,

45 inci maddesinde; “...

__

45.1.5 Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

__

45.1.6 İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

__

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

__

...

__

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

__

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması, __

Yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Söz konusu istekli tarafından sunulan analizlerin bazılarında DSİ tarafından yayımlanan 2010 yılı rayiçleri ve karsız birim fiyatlarının kullanılmış olduğu, bu analizlerde; analiz girdilerinin cins ve miktarlarında değişiklik yapılmadığı, bazı analizlerin ise özel analiz olarak tanımlandığı anlaşılmıştır.

Diğer yandan, anılan istekli tarafından sunulan kalıp ve iskele imalatı analizlerinde önemli bir malzeme olan kerestenin isteklinin kendi malı olması gerekçe gösterilerek bu malzeme için bedel öngörülmediği tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, söz konusu istekli tarafından 23.06.2010 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, Can Ökmenler Kereste Ltd. Şti. firmasından, 08.06.2010 – 17.06.2010 tarihleri arasındaki farklı günlerde kesilmiş olan ve sıra numaraları birbirini takip eden kereste faturalarının sunulduğu belirlenmiştir.

Ancak, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 – d maddesi uyarınca, söz konusu kereste malzemesinin isteklinin kendi malı olduğu hususunu kanıtlayıcı envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının veya stok tespit raporunun sunulmamış olduğu anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, herhangi bir makine-ekipman veya alet-edevat için isteklilerce bedel öngörülmemesinin, ancak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 39 uncu maddesi uyarınca safi kazancın tespit edilmesi için indirilmesi kabul edilen amortismana tabi iktisadi değerlerin tamamıyla yok edilmiş olması, diğer bir ifadeyle söz konusu alet-edevat için ilgili mevzuat uyarınca tespit edilen değerin tamamının yine ilgili mevzuata uygun olarak gelirlerden arındırılmış olması durumunda mevzuata uygun olacağı ortadadır.

Anılan istekli tarafından bedel öngörülmeyen kalıp imalatında kullanılacak kereste malzemesi için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 315 inci maddesi uyarınca Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilen “Amortismana Tabi İktisadi Kıymetler” arasında “ahşap inşaat kalıbı” malzemesi adıyla 5 yıl faydalı ömür ve % 20 oranında normal amortisman oranı belirlenmiştir.

İncelenen ihalede, bahsi geçen istekli tarafından kalıp imalatında kullanılacak kereste malzemesi için envanter defteri veya stok tespit raporu sunulmamış olması dolayısıyla halihazırda isteklinin stoklarında bulunup bulunmadığı hususu belirsiz olan söz konusu malzemenin stoklarda bulunduğu kabul edilse dahi, bu malzemelerin 2010 yılında alındığı ve 5 yıl faydalı ömrü bulunduğu dikkate alındığında, anılan kalıp malzemesi için bedel öngörülmesinin gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, anılan istekli tarafından sunulan belgelerin içeriğinden; ihale konusu iş kapsamında kullanılacak toplam kalıp miktarının mevcut malzemeler ile karşılanıp karşılanamayacağı hususu anlaşılamamaktadır.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan ve teklifte önemli bir yer tutan kalıp imalatı ve iskele imalatı analizlerinde kereste malzemesi için bedel öngörülmemesi nedeniyle belirtilen imalat analizlerinin gerçek maliyetleri yansıtmadığı anlaşıldığından anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilip teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, söz konusu istekli tarafından analizlerde yer verilen malzemeler için piyasada faaliyet gösteren kişilerden alınmış belgelerin incelenmesi sonucunda; Birtusan A.Ş. ve Özçelik Ltd. Şti. firmalarından alınan proforma faturaların ekinde sunulmuş olan birim maliyet cetvellerinin hangi geçici vergi beyanname döneminde çıkarılmış oldukları hususu, ilgili belgelerden anlaşılamamıştır.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlanabileceğine dair mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmamasına rağmen, isteklilerce üçüncü şahıslardan alınarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan belgelerde, üçüncü şahıslardan kaynaklanan ve teklifin esasını değiştirmeyecek nitelikte olan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu bilgi eksikliklerinin makul bir sürede tamamlatılmasında bir sakınca bulunmamaktadır.

İncelenen ihalede, anılan istekli tarafından belirtilen firmalardan alınmış proforma faturaların ekinde sunulan belgelerde yer alan birim maliyetlerin hangi döneme ait olduğu hususundaki bilgi eksikliklerinin tamamlatılabilir olduğu görülse de, adı geçen isteklinin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçeyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, bilgi tamamlatmaya gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, , ihale üzerinde bırakılan Uğurel İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi****