KİK Kararı: 2010/UY.I-2576

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/057
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 31.08.2010
Karar No : 2010/UY.I-2576
BAŞVURU SAHİBİ:
Benli İnşaat Taahhüt Kömür İşl. ve Tic. Ltd. Şti., Hızırbey Mah. Sahil Yolu No:205 TRABZON

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü, Yıldızlı Mevkii 61300 TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/58111 İhale Kayıt Numaralı "Akçaabat– Sögütlü - Yıldızlı Yolu Km:0+000-4+751,98 ve 0+000-3+529,97 Arası (Akçaabat- Sögütlü Arası ve Sögütlü Yıldızlı Arası) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.08.2010 tarih ve I.Y.24.32.0183/2010-41E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 18.06.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2010/58111 ihale kayıt numaralı “Akçaabat - Sögütlü - Yıldızlı Yolu (Km:0+000-4+751,98 ve 0+000-3+529,97 Arası) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri” ihalesine ilişkin olarak Benli İnşaat Taahhüt Kömür İşl. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 23.07.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.08.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.08.2010 tarih ve 19192 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.08.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; söz konusu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında savunması istenilen ihale üzerinde bırakılan istekli Soner İnş. Müş. Ltd. Şti-Bilal Aydın Otak Girişimi ve diğer aşırı düşük teklif sahiplerinin vermiş oldukları tekliflerin, analizlerin, faturaların ve asgari işçiliklerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Yönetmelikleri ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5,45.1.6,45.1.7,45.8,45.1.9,45.1.10 maddelerine göre incelenip, işin en avantajlı teklif vermiş olan firmalarına ihale edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sınır değerinin 10.739.245,77 TL olarak hesaplandığı ve bu tutarın altında teklif fiyatı sunan dört istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep ettiği, Alemdaroğulları İnş. Hafr. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti - Ali Türen Öztürk Ortak Girişimi’nin açıklamasının yeterli görülmediği, diğer üç isteklinin açıklamalarının ise yeterli görüldüğü tespit edilmiştir.****

Aşırı düşük teklif açıklama talep yazısıyla isteklilerden; imalat süreci ve takip edilecek yapım yöntemi ve ekonomikliği, alt analizler ve yardımcı analizler ile seçilen teknik çözümler ve teklif edilen malzeme bedelleri hususlarında açıklama yapmaları istenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli Soner İnş. Müş. Müh. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti - Bilal Aydın Ortak Girişimi aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; ****

“ Açıklama üst yazısı,

__

_ Sahibi oldukları makine ekipmanlara ilişkin olarak noter tespit tutanağı ve SMMM raporu,_

__

_ Genel giderler ve kar yüzdesine ilişkin tablo,_

__

_ Teklif fiyatı oluşturulurken kullanılan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 yılı makine rayiçlerine ilişkin liste,_

__

_ Teklif fiyatı oluşturulurken kullanılan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 yılı malzeme rayiçlerine ilişkin liste,_

__

_ Teklif kapsamında sunulan 31 adet analizle ilgili toplam 51 adet alt analiz,_

__

_ Makine ekipmanların ortalama 4 yıllık olduğu dikkate alınarak hesaplanan makine amortisman bedelleri düşülerek oluşturulmuş alt analizler,”_

sunmuştur.

Ek-Can İnş. ve Otomot. San. Tic. Ltd. Şti. aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;

“ Yapılan açıklamanın ayrıntılı bir şekilde aktarıldığı üst yazı,

__

_ Teklif kapsamında sunulan 31 adet iş kalemine ilişkin analizler ve bu analizlere dayanak teşkil eden alt analizler,_

__

_ Bayındırlık ve iskan Bakanlığı 2010 yılı rayici kullanılmadığı belirtilen hususlara ilişkin proforma fatura, fiyat teklifi, maliyet tespit raporu ve faturalar,_

__

_ SMMM onaylı makine ekipman listesi”_

sunmuştur.

Diğer istekli Akba İnş. Ltd. Şti. ise aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;****

“Açıklama üst yazısı,

__

Teklif kapsamında sunulan 31 adet analize ilişkin alt analizler,

__

Kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirlenen fiyatların kullanıldığı kalemlere ilişkin açıklama,

__

Birtakım malzeme bedellerine ilişkin proforma fatura eki belgeler,

__

Akaryakıt hesabına ilişkin ayrıntılı açıklama,

__

Sahip olunan makine ekipmana ilişkin belgeler”

sunmuştur.

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen isteklilerin teklif kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli Soner İnş. Müş. Müh. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti - Bilal Aydın Ortak Girişiminin “K” taşıma katsayısını 80, Ek-Can İnş. ve Otomot. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 90, Akba İnş. Ltd. Şti.’nin ise 75 olarak dikkate aldığı tespit edilmiştir.

02.017 "Her Cins ve Tonajda Motorlu Araç Taşıma Katsayısı" Bayındırlık ve İskan Bakanlığı analizinde bulunan bir poz olup, 2010 yılı katsayı değeri 150 olarak belirlenmiştir. Bu değer nakliye hesaplarında direkt çarpan olarak doğrudan kullanılmakta ve her yıl nakliyelerde meydana gelen fiyat farkları, bu katsayıdaki değişiklik ile sağlanmaktadır.

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen isteklilerin, açıklamaları kapsamında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2010 yılı inşaat rayiçlerine göre 150 olan K katsayısı ile ilgili olarak herhangi bir açıklamada bulunmadıkları, bir başka ifadeyle bu hususa ilişkin herhangi bir maliyet raporu veya tevsik edici herhangi bir bilgi belge sunmadıkları tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8 inci maddesinde; “Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.” açıklaması yer almaktadır.

Bu itibarla, anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonunca yeterli bulunması mevzuata uygun görülmemiştir.

Sonuç olarak; yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Soner İnş. Müş. Müh. İth. ve İhr. Tic. Ltd. Şti - Bilal Aydın Ortak Girişimi, Ek-Can İnş. ve Otomot. San. Tic. Ltd. Şti. ve Akba İnş. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Trabzon 10.Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlerken; iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2010 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, ancak bu birim fiyatlara üst yapı işlerinde %25 , sanat yapılarında %30 ve toprak işlerinde %35 oranlarında tenzilat yapılarak yaklaşık maliyet belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.**** Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, 2010 yılı Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatlarından % 25, %30 ve %35 oranlarında tenzilatların niçin yapıldığının gerekçesi yaklaşık maliyetin dayanağı olan hesap cetvelinde yer almamaktadır.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Trabzon 10.Bölge Müdürlüğü ihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ve/veya Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, bu kuruluşlarca yayımlanmış olan fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre Bayındırlık Bakanlığı veya başka bir kamu kuruluşunca yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır.

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

**Abdullah DÜNDAR **

** Kurul Üyesi **