KİK Kararı: 2010/UY.I-2547

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/056
Gündem No : 69
Karar Tarihi : 23.08.2010
Karar No : 2010/UY.I-2547
BAŞVURU SAHİBİ:
Üstyapı İnşaat Mad. Ltd.Şti. Aydın İnş. Taah. Ti.C A.Ş. İş Ortaklığı, İlkbahar Mah. 571 Sk. 607 Sk. No:13 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 15. Bölge Müdürlüğü, Kuzeykent Mahallesi. Alparslan Türkeş Bulvarı No:53 37100 KASTAMONU

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/13438 İhale Kayıt Numaralı "Ankara-Çankırı Yolu (Çankırı Şehir Geçişi) Km:0+000-11+500 Arasının Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Plent-Miks Alttemel, Plent-Miks Temel ve Bitümlü Sıcak Karışım Vs. İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

13.08.2010 tarih ve I.Y.20.58.0102/2010-38E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 15. Bölge Müdürlüğü tarafından 23.03.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Ankara-Çankırı Yolu (Çankırı Şehir Geçişi) Km:0+000-11+500 Arasının Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Plent-Miks Alt temel, Plent-miks Temel ve Bitümlü Sıcak Karışım vs. İşleri” ihalesine ilişkin olarak Üstyapı İnşaat Mad. Ltd.Şti. Aydın İnş. Taah. Ti.C A.Ş. İş Ortaklığı’nın 23.06.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 25.06.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.07.2010 tarih ve 16086 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.07.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihaleye katıldıkları, idarenin gerekli gördüğü istekliler ile kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istediği, teklif bileşenlerine ilişkin bir çalışma hazırlayarak bu çalışmayı idareye sundukları, idarenin kesinleşen ihale kararı ile açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesinde belirtilen esaslara uygun olmadığının ve değerlendirme dışı bırakıldıklarının bildirildiği, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının gerekçelerini öğrenmek için idareye şikayet başvurusunda bulundukları, kesinleşen ihale kararında ve şikayete ilişkin cevabında idarenin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin bir gerekçe belirtmediği, şikayet başvurularının hukuki gerekçelere dayandırılmaksızın reddedildiği, tekliflerinin gerekçe belirtilmeden değerlendirme dışı bırakılmasının Bilgi Edinme Hakkı Kanununa ve Danıştay Başkanlığı tarafından daha önce verilmiş bulunan yargı kararlarına ve Kamu İhale Kurulu Kararlarına aykırılık teşkil ettiği, aşırı düşük teklif açıklamasında toplam envanter maliyetini oluşturacak simülasyon tabanlı bir malzeme yönetim sisteminin uygulanacağını bildirdikleri, hammadde temini ile ilgili olarak kullanılacak taş ocağına ait kullanım taahhütnamesi, arama ruhsatı, çevresel etki değerlendirme belgesi ve ruhsat belgelerini sundukları, kullanılacak taş ocağından yapılacak agrega üretiminde önemli bir maliyet kalemi olan elektriğin yaklaşık olarak yüzde 20 civarında daha ucuz tarifeden kullanılacağı hususunu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tahsisli sanayi sicil belgesi ile belgelendirdikleri, bitümlü sıcak karışım imalatında fuel oil yerine Ing yakıt kullanarak yüzde 39,80 oranında tasarruf sağlanacağının da Aygaz Doğalgaz Toptan Satış A.Ş. verilerinden hesapladıkları, yapımda kullanılacak makine parkının ortaklığı oluşturan firmaların kendi malı olduğu ve idari şartnamenin 7.5.4 üncü maddesinde istenen yapı araçları listesini büyük ölçüde karşıladığı, makine parkına ilişkin faturaların aşırı düşük teklif açıklamasında sunulduğu, makine ve ekipmanla ilgili hiçbir personelin sezonluk çalıştırılmadığı, bu nedenle işin yerine getirilmesinde kullanılacak personelin kendilerine ek istihdam maliyeti getirmeyeceği, bilanço oranlarının yapılacak işe verilen teklifi rahatlıkla finanse edecek durumda olduğunu gösterdiği, iş deneyim belgelerinin verildiği ve bunların güncellenmiş tutarlarının teklif edilen bedelin yüzde 80’i oranında tek bir sözleşme kapsamında benzer iş bitirme kriterini fazlasıyla karşıladığı, fiyat teklifleri ekine proforma faturaların eklendiği, fiyat teklifi alınanların üretici olduğu durumlarda ise son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin birim maliyet cetvelinin de sunulduğu, yaptıkları açıklamalarda son geçici vergi beyanname dönemine ait belgelendirme yaptıkları, sadece sınır değer altında kaldıklarından dolayı tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olduğu, buna rağmen idarenin tekliflerinin gerekçe belirtmeden değerlendirme dışı bırakmasının yerinde olmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi ile kendi teklifleri arasında 278.461,90 TL fiyat farkı bulunduğu, tekliflerinin idarece kabul gören ve sınır değerin üzerinde olduğu için açıklama yapmasına gerek görülmeyen teklife yakın bir teklif olduğu, dolayısıyla teklif tutarlarının işin yapılabilirliğini gösterdiği, ayrıca tekliflerinin kamu yararını karşılayıcı nitelikte bir teklif olduğu, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihale, ihale dokümanının da; Ankara-Çankırı Yolu (Çankırı Şehir Geçişi) Km:0+000-11+500 Arasının Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Plent-Miks Alttemel, Plent-Miks Temel ve Bitümlü Sıcak Karışım vs. İşleri yapım işi olarak belirtilmiştir.

İhale, ihale ilanının 9 uncu maddesinde yer alan; “istekliler tekliflerini her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde verilecektir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır” düzenlemesi uyarınca birim fiyat teklif alınmak suretiyle yapılmıştır.

Bahse konu ihalede 19 adet ihale dokümanı satın alınmış olup, 23.03.2010 tarihinde yapılan ihaleye 8 istekli katılmıştır.

İhaleye; YSE Yapı San. ve Tic. A.Ş. 9.568.745,00 TL, Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi 12.369.515,00 TL, Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimi 12.495.000,00 TL, Özsoy Yapı ve Enerji San. Tic. A.Ş. 12.773.461,90 TL, Atakarlı İnş. Müş. Ener. Mad. Turz. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. 13.181.164,68 TL, Isıtaş İnş. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti.-Erk. İnş. Taah. Hazır Beton Tur. San. A.Ş. Ortak Girişimi 14.400.342,81 TL, Yüngül İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. 14.400.342,81 TL, Onur Taah. Taş. ve Tic. Ltd. Şti. 14.512.158,37 TL teklif vermiştir.

İhale komisyonu, Isıtaş İnş. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti.-Erk. İnş. Taah. Hazır Beton Tur. San. A.Ş. Ortak Girişiminin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir.

İhale komisyonu diğer tekliflerin geçerli olduğunu belirleyerek, yaklaşık maliyet ve geçerli teklifleri esas alarak sınır değerin 12.704.785,39 TL olduğunu belirlemiştir. İhale komisyonu teklif tutarı sınır değerin altında kalan YSE Yapı San. ve Tic. A.Ş., Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait tekliflerin aşırı düşük teklif olduğunu belirleyerek, bu isteklilerden açıklama istenmesine karar vermiş bulunmaktadır.

YSE Yapı San. ve Tic. A.Ş. aşırı düşük açıklama talebine cevap vermemiştir.

İhale komisyonunun talebine istinaden açıklama yapan Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait açıklamalarının uygun bulunmadığına, bu isteklilere ait tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihalenin teklif fiyatı sınır değerin üzerinde bulunan Özsoy Yapı ve Enerji San. Tic. A.Ş. üzerinde bırakılmasına karar vermiştir.

İhale komisyon kararında; Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olmadığı için değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği belirtilmiştir. Ancak Tebliğin 45 inci maddesinin hangi açıklamasına uygun olmadığına ilişkin bir açıklama ise ihale komisyon kararında yer almamaktadır.

Başvuru sahibinin idareye yaptığı başvuruya ilişkin verilen cevapta da, idarece isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin herhangi bir gerekçe belirtilmeden genel olarak açıklamanın Tebliğin 45 inci maddesine uygun olmadığı için değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği beyanına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait açıklamaların uygun bulunmamasına ilişkin olarak ihale komisyon kararında ve şikayete ilişkin verilen cevapta her hangi bir gerekçe yer almamakla birlikte, ihale dosyası içerisinde yar alan, ihale komisyonunca tutulan bila tarihli Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması Sonuç Tutanağında ihale dışı bırakılma gerekçeleri olarak;

“1-2202/Özel Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması, kullanılması ve nakli pozuna esas ocak ile ilgili ruhsat, itenerer, laboratuar sonuçları vb. herhangi bir belge bulunmamaktadır.

__

_ 2-2640/Özel Elenmemiş malzeme ile sanat yapıları temel tabanına beton yol ve tretuvar altlarına kum çakıl tabakası serilmesi. Drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarına kum çakıl dolgu yapılması (Malzeme nakli dahil) imalatında kullanılacak kum-çakılın dere malzemesinden yapılması gerekmektedir. İstekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif sorgulamasında 2640/Özel pozunda kullanılacak malzemenin Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun taş ocağından temin edileceği beyan edilmektedir. Söz konusu bu durum ihale dokümanında bulunan birim fiyat tarifleri ve birim fiyat teklif cetveline aykırılık teşkil etmektedir._

__

_ 3-Bitümlü sıcak karışım imalatlarında kullanılacak bitüm için herhangi bir belge bulunmamaktadır._

__

_ 4-Patlayıcı madde, kapsül, fitil, çivi, tel vb. malzemelere ait herhangi bir belge bulunmamaktadır._

__

_ 5-İmalatlarda kullanılacak olan taş, kum-çakıl ve üstyapı malzemesine ait birim maliyet cetveli bulunmamaktadır.”_

Hususlarına yer verilmiştir.

Değerlendirme dışı bırakılmalarına ilişkin gerekçelerin isteklilere bildirilmemesinin, isteklilerin savunma haklarının ellerinden alınması anlamına geldiği ve mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin gerekçelerin incelenmesinde;

1-Değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak; “2202/Özel Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması, kullanılması ve nakli pozuna esas ocak ile ilgili ruhsat, itenerer, laboratuar sonuçları vb. herhangi bir belge bulunmamaktadır” ifadesine yer verilmiş olmakla birlikte, aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre yapılacağı dikkate alındığında, Tebliğin anılan maddesinde aşırı düşük sorgulamasına ilişkin belgelendirmenin nasıl yapılacağının belirtildiği, bu yönde bir belgelendirme yapılacağına ilişkin bir düzenleme olmadığı, dolayısıyla ihale komisyonunca tesis edilen işlemin mevzuata uygun olmadığı değerlendirmektedir.

Bununla birlikte 2202/ Özel Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması, kullanılması ve nakli pozuna ilişkin olarak Birim Fiyat Tariflerinde; “Zayıf zemin, yumuşak veya sert toprak. yumuşak veya sert küskülük zemin, yumuşak kaya sert kaya, çok sert kaya dahil her cins ve klastaki zeminde: Karayolu Teknik Şartnamesinin 201. 203, 204, 206 ve 207 kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde temizleme ve sökme isleri ile ocak ariyet kazısı yapılması ve kazının kontrol mühendisinin göstereceği yerlerde kullanılması. Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:Ocak ariyeti ve dolgu sahalarındaki temizleme ve sökme işlerinin yapılması. gerektiğinde kompresör ve patlayıcı madde de kullanılarak ocak ariyeti sahalarında: zayıf zemin, bataklık, yumuşak veya sert toprak yumuşak veya sert küskülük, yumuşak kaya, sert kaya ve çok sert kaya kazılarının yapılması, kırmataş şose ve asfalt sökülmesi, bunlardan çıkan her cins kazı ve sökme malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi dolgu veya depoya gidecek beher m3 kazının taşınması boşaltılması, tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilecek yerlerde, idarece istenecek şekilde depo veya istif edilmesi suretiyle her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısının yapılması ve kullanılması, aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» baslığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme. makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit kan ve genel masraflar” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi Ortak Girişim; 2202/özel pozunda, işçilik (düz işçi, araştırma teknisyeni formen), makine (Dozer, Eskavatör, Greyder) Diğerleri (kamyon) için olmak üzere toplam 3,00 TL tutar beyan etmiştir. Düz işçi için 3,30 TL/saat, araştırma teknisyeni için 6,00 TL/ saat, Formen için 7,00 TL/saat, Dozer için 125,00 Tl/saat, Ekskavatör için 100,00 TL/saat Greyder için 80,00 TL/saat, Kamyon için 60,00 TL/saat beyanında bulunmuş, bu işlerin ortak girişimi oluşturan firmaların demirbaş defterine kayıtlı iş makinaları, nakliye araçları ile yapılacağı ve bu iş kaleminde asgari % 12,36 oranında kar edileceğini açıklamıştır. Açıklama ekinde iş makinelerine ilişkin belgeler ve kırsal motorin için SMMM onaylı alış ve satış faturası sunulmuştur.

Başvuru sahibinin 2202/Özel poz nolu analizde yer alan işçilik (düz işçi, araştırma teknisyeni formen), makine (Dozer, Eskavatör, Greyder) Diğerleri (kamyon) için açıkladığı tutararların nasıl sağlanacağına ilişkin SMMM veya YMM onaylı bir belgesi olmadığı, bu poz için sahip olunan iş makinalarına ilişkin belgeler ile kırsal motorin fiyatına ilişkin alış satış faturaları konulduğu, ancak açıklanan fiyatların nasıl sağlanacağına ilişkin belge bulunmadığı anlaşıldığından açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

2-İhale komisyonunca ikinci elenme gerekçesi olarak; “ 2640/Özel Elenmemiş malzeme ile sanat yapıları temel tabanına beton yol ve tretuvar altlarına kum çakıl tabakası serilmesi. Drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarına kum çakıl dolgu yapılması (Malzeme nakli dahil) imalatında kullanılacak kum-çakılın dere malzemesinden yapılması gerekmektedir. İstekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif sorgulamasında 2640/Özel pozunda kullanılacak malzemenin Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun taş ocağından temin edileceği beyan edilmektedir. Söz konusu bu durum ihale dokümanında bulunan birim fiyat tarifleri ve birim fiyat teklif cetveline aykırılık teşkil etmektedir.” denilmektedir.

2640/Özel Elenmemiş Malzeme ile Sanat yapıları ve Köprü Temel Tabanına Beton Yol ve Tretuvar Altlarına Kum Çakıl Tabakası Serilmesi ve Drenaj Hendekleri ile Her Türlü Büz yanlarında Kum Çakıl Dolgu Yapılması pozuna ilişkin birim fiyat tariflerinde; “ idarece gerekli görülen sanat yapıları ve köprü temellerinin, beton yol ve tretuvarların altlarına ve büzlü veya kuru drenaj hendeklerine idarece istenilen veya projesinde gösterilen esaslara ve Karayolu Teknik Şartnamesinin 313. kısmındaki esaslara uygun olarak: kum veya çakıllı malzeme ile gerekli görüldüğü kadar sulama ve tokmaklama yapılmak suretiyle kum. çakıl tabakası veya dolgusu teşkili. Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:Kum ve çakılın ocaklardan çıkarılması, vasıtalara yüklenmesi, işyerinde boşaltılması, figure edilmesi figure yerinden yüklenmesi, kullanılacağı yere taşınması, boşaltılması, suyun işyerinde temini, depolanması, hazırlanmış taban üzerine veya büz yanlarına kum ve çakılın tabaka tabaka serilmesi veya doldurulması, sulanması ve tokmaklanarak sıkıştırılması suretiyle kum, çakıl tabakası veya dolgusu yapılması, kum, çakılın işyerine taşınması. aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» baslığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzümlü her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibi Ortak Girişim 2640/Özel pozu için alt analizde; Tüvenan Kum-Çakıl için 4,00 TL /m3 fiyat açıklamasında bulunmuştur. Başvuru sahibi alt analiz altında; “2640/Özel iş kaleminin yapımında kullanılacak tüvenan kum çakıl malzemesi kullanım izni alınan Şaban Yılmaz adına kayıtlı Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun Taşocağından sağlanacaktır.” açıklamasına yer verilmiş olup, ihale komisyonunca belirtilen hususun ihale dokümanına uygun olduğu anlaşılmaktadır.

3-İhale komisyonunca üçüncü elenme gerekçesi olarak; “ Bitümlü sıcak karışım imalatlarında kullanılacak bitüm için herhangi bir belge bulunmamaktadır.” denilmektedir.

Başvuru sahibi Ortak Girişim 6308/M, 6400/M ve 6320/Özel nolu pozlarda Bitim için 820,00 TL/Ton fiyat beyan etmiştir. Analiz altında yer alan açıklamada ise; “ 21.01.2010 tarihli Tüpraş Kırıkkale Rafinerisi Penetrasyon Asfalt 50-70 satış fiyatı KDV hariç 716,42 TL, KDV dahil 845,37 TL’dir. Üstyapı işleri bölümünün 3 üncü sırasında bulunan 6308/M özel poz nolu “8 cm sıkışmış 1 m2 asfalt betonu binder tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (kullanılan her türlü malzeme ve nakliyeler dahil), 4 üncü sırasında bulunan 6400/M özel poz nolu “5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocaktaşı ile) (kullanılan her türlü malzeme ve nakliuyeler dahil) ve 5 inci sırasında bulunan 6320 özel poz nolu “bakım için asphalt betonu binder karışımı temini (kırılmış ve elenmiş ocak taşından karışımın taşınması idare kamyonları ile) (kullanılan her türlü malzeme ve nakliye dahil)” pozu teklif fiyatı ise KDV hariç 820,00 TL KDV dahil 967,60 TL dir. İş ortaklığımızın Penetrasyon asfalt 50-70 teklif fiyatı KDV dahil 967,60 TL, Tüpraş Kırıkkale Rafinerisi Penetrasyon Asfalt 50-70 satış fiyatı 845,37 TL’nin üzerindedir. İş ortaklığımızın teklif fiyatı ile Tüpraş’ın satış fiyatı arasındaki fark 122,23 TL’dir. 6308/M özel, 6400/M özel, 6320 özel pozlarında yaklaşık 4.614,38 Ton olduğu dikkate alkındığında iş ortaklığımız bu pozdan ihale tarihi fiyatlarıyla yaklaşık olarak 4.614,38 Ton X 122,23 TL =564.015,67 TL kar elde edecektir.” ifadesine yer vermiştir. Ayrıca Tüpraş’ın fiyat listesini açıklamaya eklemiş bulunmaktadır.

Başvuru sahibi Ortak Girişimin Bitüm’e ilişkin Tüpraş’ın fiyat listesi ile açıklaması, Bitüm’ün Tüpraş Kırıkkale Rafinersinden alınacağı dikkate alındığında yeterli görülmekle birlikte, İş Ortaklığının Bitüm 50-70 için KDV hariç 820,00 TL/Ton fiyat beyan ettiği, Tüpraş’ın fiyat listesinde ise Bitüm 50-70 için Kırıkkale Rafinerisindeki KDV hariç fiyatın 837,00 TL/Ton olduğunun belirtildiği, dolayısıyla İş ortaklığının Bitüm 50-70 için verdiği 820,00TL/Ton fiyatın nasıl sağlanacağına ilişkin bir belgelendirme olmadığı görülmektedir.

4-İhale komisyonunca dördüncü eleme gerekçesi olarak;“Patlayıcı madde, kapsül, fitil, çivi, tel vb. malzemelere ait herhangi bir belge bulunmamaktadır.” denilmektedir.

Başvuru sahibi İş Ortaklığının analizlerinde patlayıcı madde, kapsül, fitil, çivi, tel vb. malzemelere ait bir maliyet kalemi olmadığından bu yönde bir belgelendirme yapılması gerekmediği değerlendirilmektedir. Diğer taraftan idarenin yaklaşık maliyet eki belgelerde de bu malzemelere ait bir analiz kalemi bulunmadığı görülmektedir. Dolayısıyla bu gerekçenin yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

5-ihale komisyonunca beşinci elenme gerekçesi olarak; “ İmalatlarda kullanılacak olan taş, kum-çakıl ve üstyapı malzemesine ait birim maliyet cetveli bulunmamaktadır.” ifadesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi Ortak Girişimin 2640 özel nolu pozda Tüvenan Kum-Çakıl için 4,00 TL/m3, 2641 özel pozunda Granülometrik Kum-Çakıl için 6,00 TL/m3 fiyat verdiği, 16.100/K-1, 16.120/K-1, 16.120/K-A, 16.131/K-1, 16.134/1, 17.002/K, 27.101/K ve 7.502 özel pozlarında kum için, 8,00 TL/m3 fiyat verdiği, bu fiyatların nasıl sağlanacağına ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun bir belgelendirme olmadığı görülmektedir.

Diğer taraftan, başvuru sahibi Ortak Girişim 17.002/K, 17.081/K özel ve 17.084/K özel pozlarında Taş için 6,50 TL/m3 fiyat vermiştir. Başvuru sahibi Ortak Girişim istekli tarafından; imalatlarda kullanılacak taş için, Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun Taş Ocağı ile yapılmış Taşocağı Kullanım Taahhütnamesi, taşocağına ait arama ruhsatı, arama dönemi üretim belgesi, çevresel etki değerlendirme belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, itenerer ve garnülometrik kum-çakıl ve plentmiks alt temel agregası, Plentmiks temel agregası ve beton agregası, kum, B.S.K. agregası için başvuru sahibi Ortak Girişim tarafından düzenlenmiş Taşocağı Maliyeti Tablosu sunulmuştur. Ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi kapsamında bir belgelendirme yapılmadığı, dolayısıyla açıklamasının mevzuata uygun olmadığı görülmektedir.

Bu itibarla başvuru sahibinin açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olmadığı, dolayısıyla değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırılık taşımadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun;

__

“Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”,

“yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…”, hükmü ile,__

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 7 nci maddesinde ise,“ İhale yapılmadan önce idare tarafından, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu yapım işinin yaklaşık maliyeti tespit edilir.

__

İdareler, ihale konusu yapım işinin yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığını belirler.

****

Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

__

İdarelerce, ihale öncesi tespit edilen yaklaşık maliyet ilan edilmez ve isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.”,

hükmü yer almakta olup, ihale sürecinde idarece yapılacak işlemlerde ve değerlendirmelerde bu yaklaşık maliyet kullanılacaktır.

Yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin [m1] toplam 24.220.575,49 TL olarak belirlendiği, ihalenin 12.773.461,90 TL tutarında teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye verilen en yüksek teklif tutarının da 14.512.158,37 TL olduğu, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin[m2] , en yüksek teklif tutarından % 67 oranında fazla olduğu göz önüne alındığında, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının gerçek piyasa fiyatları esas alınmak suretiyle hesaplanmadığı sonucuna varılmıştır.

Yaklaşık maliyet aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin sınır değerin tespitinde esas unsur olduğundan, gerçekçi belirlenmemesinin ihale komisyonlarının kararını etkilediği, yaklaşık maliyetin yüksek belirlenmesinin sınır değerin yüksek belirlenmesine, dolayısıyla daha çok isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına ve ihalenin daha yüksek fiyat teklifi veren istekliler üzerinde bırakılmasına neden olduğu açıktır.

İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin yüksek belirlenmesinden dolayı sınır değerin yukarıda oluştuğu, en düşük teklifi verin ilk üç isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmak suretiyle, değerlendirme dışı bırakıldığı, Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bağlı birimler tarafından yapılan bir çok ihalede, yaklaşık maliyetin Karayolları rayiçlerinden % 40 a varan oranda indirim yapılmak suretiyle belirlendiği, bu durumun 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması” ilkesine aykırılık teşkil ettiği düşünüldüğünden, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptal edilmesi gerektiği görüşüyle, Kurulun “itirazen şikayet başvurusunun reddine” kararına katılmıyorum.

**Kazım ÖZKAN **

** Kurul Üyesi **

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

İhale dokümanının da; Ankara-Çankırı Yolu (Çankırı Şehir Geçişi) Km:0+000-11+500 Arasının Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Plent-Miks Alttemel, Plent-Miks Temel ve Bitümlü Sıcak Karışım vs. İşleri yapım işi olarak belirtilmiştir.

İhale, ihale ilanının 9 uncu maddesinde yer alan; “istekliler tekliflerini her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde verilecektir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır” düzenlemesi uyarınca birim fiyat teklif alınmak suretiyle yapılmıştır.

Bahse konu ihalede 19 adet ihale dokümanı satın alınmış olup, 23.03.2010 tarihinde yapılan ihaleye 8 istekli katılmıştır.

İhaleye; YSE Yapı San. ve Tic. A.Ş. 9.568.745,00 TL, Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara inş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi 12.369.515,00 TL, Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimi 12.495.000,00 TL, Özsoy Yapı ve Enerji San. Tic. A.Ş. 12.773.461,90 TL, Atakarlı İnş. Müş. Ener. Mad. Turz. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. 13.181.164,68 TL, Isıtaş İnş. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti.-Erk. İnş. Taah. Hazır Beton Tur. San. A.Ş. Ortak Girişimi 14.400.342,81 TL, Yüngül İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. 14.400.342,81 TL, Özsoy Yapı ve Enerji San. Tic. A.Ş. 14.512.158,37 TL teklif vermiştir.

İhale komisyonu, Isıtaş İnş. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti.-Erk. İnş. Taah. Hazır Beton Tur. San. A.Ş. Ortak Girişiminin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir.

İhale komisyonu diğer tekliflerin geçerli olduğunu belirleyerek, yaklaşık maliyet ve geçerli teklifleri esas alarak sınır değerin 12.704.785,39 TL olduğunu belirlemiştir. İhale komisyonu teklif tutarı sınır değerin altında kalan YSE Yapı San. ve Tic. A.Ş., Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait tekliflerin aşırı düşük teklif olduğunu belirleyerek, bu isteklilerden açıklama istenmesine karar vermiş bulunmaktadır.

YSE Yapı San. ve Tic. A.Ş. aşırı düşük açıklama talebine cevap vermemiştir.

İhale komisyonunun talebine istinaden açıklama yapan Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara İnş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait açıklamalarının uygun bulunmadığına, bu isteklilere ait tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihalenin teklif fiyatı sınır değerin üzerinde bulunan

Özsoy Yapı ve Enerji San. Tic. A.Ş. üzerinde bırakılmasına karar vermiştir.

İhale komisyon kararında; Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olmadığı için değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği belirtilmiştir. Ancak Tebliğin 45 inci maddesinin hangi açıklamasına uygun olmadığına ilişkin bir açıklama ise ihale komisyon kararında yer almamaktadır.

Başvuru sahibinin idareye yaptığı başvuruya ilişkin verilen cevapta da, idarece isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin herhangi bir gerekçe belirtilmeden genel olarak

açıklamanın Tebliğin 45 inci maddesine uygun olmadığı için değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği beyanına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimine ait açıklamaların uygun bulunmamasına ilişkin olarak ihale komisyon kararında ve şikayete ilişkin verilen cevapta her hangi bir gerekçe yer almamakla birlikte, ihale dosyası içerisinde yar alan, ihale komisyonunca tutulan bila tarihli Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması Sonuç Tutanağında ihale dışı bırakılma gerekçeleri olarak;

“1-2202/Özel Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması, kullanılması ve nakli pozuna esas ocak ile ilgili ruhsat, itenerer, laboratuar sonuçları vb. herhangi bir belge bulunmamaktadır.

__

_ 2-2640/Özel Elenmemiş malzeme ile sanat yapıları temel tabanına beton yol ve tretuvar altlarına kum çakıl tabakası serilmesi. Drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarına kum çakıl dolgu yapılması (Malzeme nakli dahil) imalatında kullanılacak kum-çakılın dere malzemesinden yapılması gerekmektedir. İstekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif sorgulamasında 2640/Özel pozunda kullanılacak malzemenin Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun taş ocağından temin edileceği beyan edilmektedir. Söz konusu bu durum ihale dokümanında bulunan birim fiyat tarifleri ve birim fiyat teklif cetveline aykırılık teşkil etmektedir._

__

_ 3-Bitümlü sıcak karışım imalatlarında kullanılacak bitüm için herhangi bir belge bulunmamaktadır._

__

_ 4-Patlayıcı madde, kapsül, fitil, çivi, tel vb. malzemelere ait herhangi bir belge bulunmamaktadır._

__

_ 5-İmalatlarda kullanılacak olan taş, kum-çakıl ve üstyapı malzemesine ait birim maliyet cetveli bulunmamaktadır.”_

Hususlarına yer verilmiştir.

Değerlendirme dışı bırakılmalarına ilişkin gerekçelerin isteklilere bildirilmemesinin, isteklilerin savunma haklarının ellerinden alınması anlamına geldiği ve mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin gerekçelerin incelenmesinde;

a) Değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak; “2202/Özel Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması, kullanılması ve nakli pozuna esas ocak ile ilgili ruhsat, itenerer, laboratuar sonuçları vb. herhangi bir belge bulunmamaktadır” ifadesine yer verilmiş olmakla birlikte, aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre yapılacağı dikkate alındığında, Tebliğin anılan maddesinde aşırı düşük sorgulamasına ilişkin belgelendirmenin nasıl yapılacağının belirtildiği, bu yönde bir belgelendirme yapılacağına ilişkin bir düzenleme olmadığı, dolayısıyla ihale komisyonunca tesis edilen işlemin mevzuata uygun olmadığı değerlendirmektedir.

Bununla birlikte 2202/ Özel Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması, kullanılması ve nakli pozuna ilişkin olarak Birim Fiyat Tariflerinde; “Zayıf zemin, yumuşak veya sert toprak. yumuşak veya sert küskülük zemin, yumuşak kaya sert kaya, çok sert kaya dahil her cins ve klastaki zeminde: Karayolu Teknik Şartnamesinin 201. 203, 204, 206 ve 207 kısımlarındaki esaslar ve şartlar dahilinde temizleme ve sökme isleri ile ocak ariyet kazısı yapılması ve kazının kontrol mühendisinin göstereceği yerlerde kullanılması. Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar: Ocak ariyeti ve dolgu sahalarındaki temizleme ve sökme işlerinin yapılması. gerektiğinde kompresör ve patlayıcı madde de kullanılarak ocak ariyeti sahalarında: zayıf zemin, bataklık, yumuşak veya sert toprak yumuşak veya sert küskülük, yumuşak kaya, sert kaya ve çok sert kaya kazılarının yapılması, kırmataş şose ve asfalt sökülmesi, bunlardan çıkan her cins kazı ve sökme malzemelerinin vasıtalara yüklenmesi dolgu veya depoya gidecek beher m3 kazının taşınması boşaltılması, tabaka tabaka serilmesi ve düzeltilmesi veya idarece gösterilecek yerlerde, idarece istenecek şekilde depo veya istif edilmesi suretiyle her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısının yapılması ve kullanılması, aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» baslığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme. makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit kan ve genel masraflar” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi Ortak Girişim; 2202/özel pozunda, işçilik (düz işçi, araştırma teknisyeni formen), makine(Dozer, Eskavatör, Greyder) Diğerleri (kamyon) için olmak üzere toplam 3,00 TL tutar beyan etmiştir. Düz işçi için 3,30 TL/saat, araştırma teknisyeni için 6,00 TL/ saat, Formen için 7,00 TL/saat, Dozer için 125,00 Tl/saat, Ekskavatör için 100,00 TL/saat Greyder için 80,00 TL/saat, Kamyon için 60,00 TL/saat beyanında bulunmuş, bu işlerin ortak girişimi oluşturan firmaların demirbaş defterine kayıtlı iş makinaları, nakliye araçları ile yapılacağı ve bu iş kaleminde asgari % 12,36 oranında kar edileceğini açıklamıştır. Açıklama ekinde iş makinelerine ilişkin belgeler ve kırsal motorin için SMMM onaylı alış ve satış faturası sunulmuştur.

Başvuru sahibinin 2202/Özel poz nolu analizde yer alan işçilik (düz işçi, araştırma teknisyeni formen), makine (Dozer, Eskavatör, Greyder) Diğerleri (kamyon) için açıkladığı tutararların resmi kurum fiyatlarından düşük olmadığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçlerden yüksek olduğu görülmektedir. Bu itibarla açıklamasının uygun bulunmaması Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

b)- İhale komisyonunca ikinci elenme gerekçesi olarak; “ 2640/Özel Elenmemiş malzeme ile sanat yapıları temel tabanına beton yol ve tretuvar altlarına kum çakıl tabakası serilmesi. Drenaj hendekleri ile her türlü büz yanlarına kum çakıl dolgu yapılması (Malzeme nakli dahil) imalatında kullanılacak kum-çakılın dere malzemesinden yapılması gerekmektedir. İstekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif sorgulamasında 2640/Özel pozunda kullanılacak malzemenin Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun taş ocağından temin edileceği beyan edilmektedir. Söz konusu bu durum ihale dokümanında bulunan birim fiyat tarifleri ve birim fiyat teklif cetveline aykırılık teşkil etmektedir.” denilmektedir.

2640/Özel Elenmemiş Malzeme ile Sanat yapıları ve Köprü Temel Tabanına Beton Yol ve Tretuvar Altlarına Kum Çakıl Tabakası Serilmesi ve Drenaj Hendekleri ile Her Türlü Büz yanlarında Kum Çakıl Dolgu Yapılması pozuna ilişkin birim fiyat tariflerinde; “ idarece gerekli görülen sanat yapıları ve köprü temellerinin, beton yol ve tretuvarların altlarına ve büzlü veya kuru drenaj hendeklerine idarece istenilen veya projesinde gösterilen esaslara ve Karayolu Teknik Şartnamesinin 313. kısmındaki esaslara uygun olarak: kum veya çakıllı malzeme ile gerekli görüldüğü kadar sulama ve tokmaklama yapılmak suretiyle kum. çakıl tabakası veya dolgusu teşkili.

_ Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar:_

Kum ve çakılın ocaklardan çıkarılması, vasıtalara yüklenmesi, işyerinde boşaltılması, figure edilmesi figure yerinden yüklenmesi, kullanılacağı yere taşınması, boşaltılması, suyun işyerinde temini, depolanması, hazırlanmış taban üzerine veya büz yanlarına kum ve çakılın tabaka tabaka serilmesi veya doldurulması, sulanması ve tokmaklanarak sıkıştırılması suretiyle kum, çakıl tabakası veya dolgusu yapılması, kum, çakılın işyerine taşınması. aşağıda «Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar» baslığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için lüzümlü her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibi Ortak Girişim 2640/Özel pozu için alt analizde; Tüvenan Kum-Çakıl için 4,00 TL /m3 fiyat açıklamasında bulunmuştur. Başvuru sahibi alt analiz altında; “2640/Özel iş kaleminin yapımında kullanılacak tüvenan kum çakıl malzemesi kullanım izni alınan Şaban Yılmaz adına kayıtlı Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun Taşocağından sağlanacaktır.” açıklamasına yer verilmiş olmakla birlikte, ihale konusu işe ait imalatların ihale teknik şartnamesine göre yapılması gerektiği açıktır. Başvuru sahibinin Tüvenan Kum-Çakıl için beyan ettiği 4,00 TL /m3 tutarın 2,61 TL/m3 olarak belirtilen Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiç fiyattan yüksek olduğu görüldüğünden uygun bulunması gerektiği değerlendirilmektedir.

c)- İhale komisyonunca üçüncü elenme gerekçesi olarak; “ Bitümlü sıcak karışım imalatlarında kullanılacak bitüm için herhangi bir belge bulunmamaktadır.” denilmektedir.

Başvuru sahibi Ortak Girişim 6308/M, 6400/M ve 6320/Özel nolu pozlarda Bitim için 820,00 TL/Ton fiyat beyan etmiştir. Analiz altında yer alan açıklamada ise; “ 21.01.2010 tarihli Tüpraş Kırıkkale Rafinerisi Penetrasyon Asfalt 50-70 satış fiyatı KDV hariç 716,42 TL, KDV dahil 845,37 TL’dir. Üstyapı işleri bölümünün 3 üncü sırasında bulunan 6308/M özel poz nolu “8 cm sıkışmış 1 m2 asfalt betonu binder tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (kullanılan her türlü malzeme ve nakliyeler dahil), 4 üncü sırasında bulunan 6400/M özel poz nolu “5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocaktaşı ile) (kullanılan her türlü malzeme ve nakliuyeler dahil) ve 5 inci sırasında bulunan 6320 özel poz nolu “bakım için asphalt betonu binder karışımı temini (kırılmış ve elenmiş ocak taşından karışımın taşınması idare kamyonları ile) (kullanılan her türlü malzeme ve nakliye dahil)” pozu teklif fiyatı ise KDV hariç 820,00 TL KDV dahil 967,60 TL dir. İş ortaklığımızın Penetrasyon asfalt 50-70 teklif fiyatı KDV dahil 967,60 TL, Tüpraş Kırıkkale Rafinerisi Penetrasyon Asfalt 50-70 satış fiyatı 845,37 TL’nin üzerindedir. İş ortaklığımızın teklif fiyatı ile Tüpraş’ın satış fiyatı arasındaki fark 122,23 TL’dir. 6308/M özel, 6400/M özel, 6320 özel pozlarında yaklaşık 4.614,38 Ton olduğu dikkate alkındığında iş ortaklığımız bu pozdan ihale tarihi fiyatlarıyla yaklaşık olarak 4.614,38 Ton X 122,23 TL =564.015,67 TL kar elde edecektir.” ifadesine yer vermiştir. Ayrıca Tüpraş’ın fiyat listesini açıklamaya eklemiş bulunmaktadır.

Başvuru sahibi Ortak Girişimin Bitüm’e ilişkin Tüpraş’ın fiyat listesi ile açıklaması, Bitüm’ün Tüpraş Kırıkkale Rafinersinden alınacağı dikkate alındığında yeterli görülmekle birlikte, İş Ortaklığının Bitüm 50-70 için KDV hariç 820,00 TL/Ton beyan ettiği, Tüpraş’ın fiyat listesinde ise Bitüm 50-70 için Kırıkkale Rafinerisindeki KDV hariç fiyatın 837,00 TL/Ton olduğunun belirtildiği, dolayısıyla İş ortaklığının Bitüm 50-70 için verdiği 820,00TL/Ton fiyatın nasıl sağlanacağına ilişkin bir belgelendirme olmadığı görülmektedir.

d)- İhale komisyonunca dördüncü eleme gerekçesi olarak;“Patlayıcı madde, kapsül, fitil, çivi, tel vb. malzemelere ait herhangi bir belge bulunmamaktadır.” denilmektedir.

Başvuru sahibi İş Ortaklığının analizlerinde patlayıcı madde, kapsül, fitil, çivi, tel vb. malzemelere ait bir maliyet kalemi olmadığından bu yönde bir belgelendirme yapılması gerekmediği değerlendirilmektedir. Diğer taraftan idarenin yaklaşık maliyet eki belgelerde de bu malzemelere ait bir analiz kalemi bulunmadığı görülmektedir. Dolayısıyla bu gerekçenin yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

e)- İhale komisyonunca beşinci elenme gerekçesi olarak; “ İmalatlarda kullanılacak olan taş, kum-çakıl ve üstyapı malzemesine ait birim maliyet cetveli bulunmamaktadır.” ifadesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi Ortak Girişimin 2640 özel nolu pozda Tüvenan Kum-Çakıl için 4,00 TL/m3, 2641 özel pozunda Granülometrik Kum-Çakıl için 6,00 TL/m3 fiyat verdiği, bu fiyatların Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinden yüksek fiyatlar olduğu, dolayısıyla Tebliğin 45 inci maddesi uyarınca açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı, başvuru sahibi Ortak Girişimin,16.100/K-1, 16.120/K-1, 16.120/K-A, 16.131/K-1, 16.134/1, 17.002/K, 27.101/K ve 7.502 özel pozlarında kum için, 8,00 TL/m3 fiyat verdiği, bu fiyatların Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinden yüksek fiyat olduğu, dolayısıyla Tebliğin 45 inci maddesi uyarınca açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan, başvuru sahibi Ortak Girişim 17.002/K, 17.081/K özel ve 17.084/K özel pozlarında Taş için 6,50 TL/m3 fiyat vermiştir. Başvuru sahibi isteklinin analizlerde belirttiği fbu iyat, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 14.11 TL/m3 tutarındaki rayiç fiyatından düşük olduğu görülmektedir. Başvuru sahibi Ortak Girişim istekli tarafından; imalatlarda kullanılacak taş için, Çankırı İli Korgun İlçesinde bulunan 20065289 ruhsat ve 3106440 erişim numaralı Korgun Taş Ocağı ile yapılmış Taşocağı Kullanım Taahhütnamesi, taşocağına ait arama ruhsatı, arama dönemi üretim belgesi, çevresel etki değerlendirme belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, itenerer ve garnülometrik kum-çakıl ve plentmiks alt temel agregası, Plentmiks temel agregası ve beton agregası, kum, B.S.K. agregası için ortak girişim tarafından düzenlenmiş taşocağı maliyeti tablosu sunulmuştur. Ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi kapsamında bir belgelendirme yapılmadığı, dolayısıyla açıklamasının mevzuata uygun olmadığı görülmektedir.

Bu itibarla başvuru sahibinin açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olmadığı, dolayısıyla değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırılık taşımadığı anlaşılmaktadır.

2- İncelemeye konu ihalede sınır değer, 22.08.2009 tarihli Tebliğin 45 inci maddesi uyarınca 12.704.785,39 TL olarak belirlenmiştir.

Bu sınır değer hesaplaması uyarınca ihaleye teklif veren Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara inş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ve Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimin teklif fiyatı sınır değerin altında kalmıştır.

Ancak 30.07.2010 tarih ve 27675 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu ihale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 2 nci maddesi ile sınır değer hesaplamasına esas oranlar değiştirilmiştir.

Yeni düzenlemeye göre Tebliğin 45.1 inci maddesi; “Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

_Tort1 : Geçerli tekliflerin (Tn) aritmetik ortalaması (Tort1 = ___)

_σ : Geçerli tekliflerin standart sapması (σ = ___)

Aritmetik ortalamadan standart sapma çıkartılır ve eklenir.

_T ort1- σ _

T ort1+ σ

Aritmetik ortalama değerinin standart sapma kadar aşağısı ve standart sapma kadar yukarısı arasında kalan bölgede yer alan tekliflerin tekrar ortalaması alınmak suretiyle, ikinci aritmetik ortalama bulunur.

T i : Standart sapma aralığında kalan teklifler : { Ti: (Tort1- σ ≤ Ti ≤ Tort1+ σ)}

_T ort2 : Standart sapma aralığında kalan tekliflerin (Ti)B aritmetik ortalaması (Tort2= ___)

Hesaplanan ikinci aritmetik ortalama yaklaşık maliyete bölünmek suretiyle (C) değeri elde edilir.

_C : Tort2/YM → _

(C) değeri aşağıdaki eşitliklerin ilgili olanında yerine konularak (K) değeri bulunur.

_C < 0,60 → _____

_0,60 ≤ C ≤ 1,00 → ___

_C > 1,00 → _____

__

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

SD (Sınır değer) = [__]/ 1,20

_Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerinde ve % 40’ının altındaki teklifler dışında tek geçerli teklif bulunması durumunda; “T ort2” değeri tek geçerli teklife eşittir. Yaklaşık maliyetin % 40 - % 120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda; sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ıdır.” _şeklini almıştır.

Tebliğin bu haliyle sınır değer oranı, önceki Tebliğe göre % 20 oranında düşürülmüş bulunmaktadır. Dolayısıyla son yapılan düzenleme ile sınır değer düşürüldüğünden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan istekli sayısı azaltılmış olmaktadır. Şikayete konu ihalede ise, sınır değer eski Tebliğe göre 12.704.785,39 Tl iken yeni Tebliğe göre sınır değer 10.587.321,15 TL olup, eski sınır değere göre aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulan Güven. İnş. Turz. Mad. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Ankara inş. Tic. San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ve Üstyapı İnş. ve Mad. Ltd. Şti.-Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. Ortak Girişimin teklif fiyatı sınır değerin üzerinde kalmaktadır.

Bu noktalardan hareketle; 30.07.2010 tarih ve 27675 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu ihale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin yürürlüğüne ilişkin olarak;

Geçici Madde 1’de; Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı veya duyurusu yapılmış olan yapım işi ihaleleri, ilanın veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırı olmayan hükümlerine göre sonuçlandırılır.” açıklaması ve __

Madde 7’de;“Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihale 23.03.2010 tarihinde yapılmış olup, şikayet başvurusu nedeniyle ihale henüz sonuçlanmamış, sözleşme imzalanmamıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan “sınır değerin hesaplanması” na ilişkin düzenlemenin amacı, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesindeki aşırı düşük teklif değerlendirilmesine idarelerce uyulması gereken bir kriter getirilmesidir. Dolayısıyla sınır değer hesaplaması; isteklileri, isteklilerin teklif hazırlamasını ve teklif vermesini, dolayısıyla teklifi etkileyici bir unsur değildir. Sınır değer hesaplaması ihale komisyonunun değerlendirmede kullandığı bir unsurdur. Bu itibarla; 30.07.2010 tarih ve 27675 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu ihale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin yürürlüğüne ilişkin maddeleri de dikkate alınarak, sınır değere ilişkin yeni Tebliğde belirtilen hesaplamanın başvuruya konu ihalede uygulanması ve bu hesaplama sonucunda teklif değerlendirmesinin yeniden yapılarak sınır değerin üzerinde kalan isteklilerin değerlendirmeye alınması gerektiği değerlendirilmekle birlikte;

İdarece yaklaşık maliyetin 2009 yılı Karayolları rayiçleri kullanılmak suretiyle 24.220.575,49 TL olarak belirlendiği, ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği ve ihalede en yüksek teklifin 14.512.158,37 TL olduğu, en yüksek teklif ile yaklaşık maliyet arasında yaklaşık %40 oranında bir fark bulunduğu görülmektedir. Yaklaşık maliyetin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin sınır değerin tespitinde esas unsur olduğu, yaklaşık maliyetin gerçekçi belirlenmemesinin ihale komisyonlarının kararını etkilediği, yaklaşık maliyetin yüksek belirlenmesinin sınır değerin yüksek belirlenmesine, dolayısıyla daha çok isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına ve genel olarak ihalenin daha yüksek fiyat teklifi veren istekliler üzerinde bırakılmasına neden olduğu, nitekim incelemeye konu ihalede de yaklaşık maliyetin yüksek belirlenmesinden dolayı sınır değerin yukarıda oluştuğu ve ihaleye teklif veren ilk üç isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmak suretiyle değerlendirme dışı kaldığı, Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı birimler tarafından yapılan bir çok ihalede yaklaşık maliyetin Karayolları rayiçlerinden % 40’a varan oranda indirim yapılmak suretiyle belirlendiği, bu durumun 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde sayılan “ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması” ilkesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenle incelemeye konu ihalenin “iptal edilmesi” gerektiği yönündeki düşüncemle “itirazen şikayet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.

** Adem KAMALI **

** Kurul Üyesi ******

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde idari eylem ve işlemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Kastamonu 15. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan iş kalemlerinin fiyatlandırılmasında Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatlarının esas aldığı anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi, ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki fiyat ve miktarın idare analizindeki fiyat ve miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır.

İncelenen ihalede ihale ilanını 09.02.2010, ihale tarihinin 23.03.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı gibi, mevzuat hükümleri gereğince isteklilerin açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiğinden idare analizindeki fiyatlara göre sağlıklı bir değerlendirme yapılamayacağı son derece aşikardır.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Kastamonu 15. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın rayiç fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Kastamonu 15. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın rayiç fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak diğerlerine göre avantajlı duruma geleceklerdir.

Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalede sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi ve ihalenin sağlıklı bir biçimde sonuçlandırılabilmesi için, 2009 yılı rayiçleri baz alınarak belirlenen yaklaşık maliyetin önce 2010 yılı rayiçlerine göre yada Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin 11 maddesine göre Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenmesi gerekmektedir. İdarece yapılacak bu güncelleme sonucu bulunacak bu yeni yaklaşık maliyete göre sınır değerin yeniden belirlenmesi ve bu aşamadan sonra ihaleye devam edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “İtirazen şikayet başvurusunun reddi” şeklindeki Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum.

Abdullah DÜNDAR

** Kurul Üyesi**