KİK Kararı: 2010/UY.I-2468

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/055
Gündem No : 87
Karar Tarihi : 16.08.2010
Karar No : 2010/UY.I-2468
BAŞVURU SAHİBİ:
Başar Mühendislik Hiz. İnş. Taah. Tur. İnş. Mal. Mad. San. Tic. Ltd. Şti., Mesudiye Mah. 5111 Sok. Adil Apt. No:18/1 Merkez/İÇEL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü Köprü Başmühendisliği Mersin, GMK Bulvarı Toroslar/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/54065 İhale Kayıt Numaralı "Nurdağı-Hassa-Kırıkhan Yolunda Akbez Grubu (Akbez ve Tiyek Çayı) Köprüleri Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

11.08.2010 tarih ve I.Y.21.56.0262/2010-37E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü Köprü Başmühendisliği Mersin tarafından 02.06.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Nurdağı-Hassa-Kırıkhan Yolunda Akbez Grubu (Akbez ve Tiyek Çayı) Köprüleri Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Başar Mühendislik Hiz. İnş. Taah. Tur. İnş. Mal. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 06.07.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 12.07.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.07.2010 tarih ve 16604 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.07.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi bağlamında sunulan tevsik edici belgelerin eksik ve hatalı olduğu, fiyat analizlerinde hangi kamu kurum/kuruluşuna ait birim fiyatların kullanıldığı hususunun belirtilmemiş olmasının yanı sıra işçilik girdisi miktarlarının uygun olmadığı, diğer taraftan ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasının sadece 3790/P ile 16.132/P-1 iş kalemleri üzerinden istemesinin, ihale konusu işin sağlıklı bir şekilde yerine getirilmesi hususunda yeterli olmadığı iddia edilmektedir.

A- Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede ihale komisyonu tarafından sınır değerin altında teklif veren isteklilere gönderilen 08.06.2010 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında; 3790/P ile 16.132/P-1 poz numaralı iş kalemlerini, analizlere dayalı olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesi düzenlemeleri çerçevesinde açıklanmasının istendiği,

Söz konusu 3790/P (Her çapta yuvarlak ve nervürlü demirin; zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi ve işçiliği) ile 16.132/P-1 (Köprülerde kuruda ve suda her doz demirli beton) pozlu iş kalemleri tutarının toplam yaklaşık maliyet içindeki payının % 50 olduğu,****

Görülmüştür.****

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.”

Hükmü yer almaktadır.

Yukarıda anılan Kanun hükmü uyarınca, ihale komisyonunun, önemli teklif bileşenlerinin tespiti hususunda takdir hakkına sahip olduğu açıktır. Diğer taraftan söz konusu takdir hakkı sınırsız olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmak durumundadır. Bu çerçevede, yaklaşık maliyetin % 50’ sini oluşturan ayrıca diğer hazır beton ve demir imalatları hakkında fikir verme kabiliyeti de bulunan 3790/P ile 16.132/P-1 poz numaralı iş kalemlerinin, önemli teklif bileşenleri olarak tespit edilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının bahsi geçen iş kalemlerine hasredilmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla istekliler tarafından yapılan teklif bileşenlerine ilişkin açıklamaların, söz konusu iş kalemlerinin analizleri ve bu analizlere dayanak teşkil eden tevsik edici diğer bilgi ve belgeler üzerinden değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.3 üncü maddesinde**;**

“İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.”,

45.1.6 ncı maddesinde;

“ İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.”,

45.1.7 nci maddesinde; “ Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.” ,

45.1.8 inci maddesinde; “ Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.”

Açıklamaları bulunmaktadır.

Bu çerçevede; ihale üzerinde bırakılan firma olan Mesar İnş. İth. İhr. San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti. tarafından sunulan analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden tevsik edici belgelerin incelenmesinden;

- İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerinin tamamı için analiz sunulduğu, dolayısıyla Tebliğin yukarıda anılan 38.3 üncü maddesi bağlamında hangi kamu kurum/kuruluşuna ait birim fiyatların kullanıldığı hususunun belirtilmiş olmasına gerek bulunmadığı,

- 3790/P pozlu iş kaleminin analiz girdisi olan çeşitli çaplarda nervürlü demir için öngörülen fiyatları tevsik amacıyla sunulan proforma faturanın eki olan alış faturasının tanzim tarihinin 11.05.2010 olup, ihaleden önceki son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı,****

-Yine 3790/P pozlu iş kaleminin analizinde; demir işçiliği girdisine ilişkin miktarlar için öngörülen çalışma saatlerinin ton başına 1 saat olduğu, söz konusu demir işçiliği miktarlarının, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanmış 23.014 ve 23.15 pozlu iş kalemlerinde 20 saat/ton – 35 saat/ton aralığında olan miktarlar ile kıyaslandığında; en az 20 katlık bir verimlilik artışı iddiası söz konusu olup, yukarıda anılan Tebliğ açıklamaları uyarınca farklı bir üretim tekniğinin uygulanacak oluşu veya yapım yönteminin ekonomik oluşu bağlamında belgelere dayalı olarak açıklanması gerektiği,****

- Açıklamaların stoklarda bulunan mallara dayandırıldığı durumlarda stok tespit raporu veya envanter defterinin ilgili mala ilişkin kısmının sunulması gerektiği ancak 16.132/P-1 pozlu iş kaleminin analiz girdisi olan kalıp imalatı için içeriğindeki kalıp malzemelerinin (çam kereste, çelik kalıp vb.) tevsiki amacıyla sadece alış faturalarının sunulduğu,

Hususları tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan tespitler ve alıntısı yapılan mevzuat hükümleri çerçevesinde; ihale üzerinde bırakılan firma olan Mesar İnş. İth. İhr. San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti. tarafından yapılan teklif bileşenlerine ilişkin açıklamanın ihale komisyonu tarafından yeterli görülmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firma olan Doğanlar İnş. Elk. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan analizler ve bu analizlere dayanak teşkil eden tevsik edici belgelerin incelenmesinden;

- 3790/P pozlu iş kalemine ait analizin paçal olarak hazırlandığı, söz konusu paçal analizde; demir işçiliğinin, olarak Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 23.014/K ile 23.015/K pozlu iş kalemleri yapım şartları ile yapılacağı hususunun öngörüldüğü, ancak bahsi geçen 23.014/K ile 23.015/K iş kalemleri birim fiyatlarının 2010 yılı için, sırasıyla; 560,50 TL ile 462,94 TL iken, anılan firma tarafından mezkûr iş kalemlerinin her ikisi için teklif edilen birim fiyatın 50 TL olup, yukarıda anılan Tebliğin 45.1 inci maddesi uyarınca maliyet tespit raporu ile tevsik edilmesi gerektiği; ancak, sadece proforma fatura sunulduğu,

- Her çapta nervürlü demir için tek fiyat öngörüldüğü, söz konusu fiyatı tevsik amacıyla sunulan proforma faturada birim ortalama maliyet bilgilerinin yer almamasının yanı sıra, proforma faturaya eklenen alış/satış faturalarının tanzim tarihlerinin (15.05.2010), ihaleden önceki son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı,****

- C 25 hazır beton girdisi için öngörülen fiyatı tevsik amacıyla sunulan proforma faturada birim ortalama maliyet bilgisinin yer almadığı, ayrıca söz konusu proforma faturaya birim maliyet cetveli eklenmesi gerekirken, fiyat teklifi veren firma tarafından düzenlenen 1 adet satış faturası eklendiği,****

Tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, geçerli teklif sahibi Eril İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ nin teklif bileşenlerine ilişkin açıklaması kapsamında sunduğu analizlerde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir. ****

**** Ancak, analizlere dayanak teşkil eden tevsik edici belgelerin incelenmesinden;

- C 25 hazır beton girdisi için öngörülen fiyatı tevsik amacıyla sunulan proforma faturada birim ortalama maliyet bilgisinin yer almadığı, ayrıca söz konusu proforma faturaya birim maliyet cetveli eklenmediği,****

- Her çapta nervürlü demir için tek fiyat öngörüldüğü (1000 TL/Ton), söz konusu fiyatı tevsik amacıyla sunulan proforma faturada birim ortalama maliyet bilgilerinin yer almamasının yanı sıra, proforma faturaya eklenen alış ve satış faturalarının tanzim tarihlerinin sırasıyla; 08.05.2010 ve 05.05.2010 olup, ihaleden önceki son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı,****

- Açıklamaların stoklarda bulunan mallara dayandırıldığı durumlarda, stok tespit raporu veya envanter defterinin ilgili mala ilişkin kısmının sunulması gerektiği, ancak 16.132/P-1 pozlu iş kaleminin analiz girdisi olan kalıp imalatı için içeriğindeki kalıp malzemelerinin tevsiki amacıyla sadece alış faturalarının sunulduğu,

Görülmüştür.

Bu itibarla, Doğanlar İnş. Elk. Taah. Tic. Ltd. Şti. ile Eril İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan teklif bileşenlerine ilişkin açıklamalar mevzuata uygun bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mesar İnş. İth. İhr. San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti., Doğanlar İnş. Elk. Taah. Tic. Ltd. Şti. ve Eril İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin reddedilip, bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Dr. Hasan GÜL

Başkan****

Ali Kemal AKKOÇ

II. Başkan****

Hicabi ECE

Kurul Üyesi****

Ali KAYA

Kurul Üyesi****

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi****

Kazım ÖZKAN

Kurul Üyesi****

Adem KAMALI

Kurul Üyesi****