KİK Kararı: 2010/UY.I-224

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/006
Gündem No : 50
Karar Tarihi : 18.01.2010
Karar No : 2010/UY.I-224
BAŞVURU SAHİBİ:
Eren İnşaat Tic. San. Ltd. Şti - Çaba İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti., Kızkulesi Sokak No: 12 Gaziosmapaşa/Ankara

İHALEYİ YAPAN İDARE:
D.S.İ. Vı. Bölge Müdürlüğü - Adana, Cemalpaşa Mah. Ordu Cad. No:25 01120 Seyhan / ADANA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2009/109524 İhale Kayıt Numaralı "Aşağı Seyhan Iv.Merhale Sulaması ve Drenajı Projesi 7yp-2 Sahası Sulaması Tesisleri (Iı.Ünite) Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.01.2010 tarih ve I.Y.29.12.0198/2009-54E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

D.S.İ. VI. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.10.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Aşağı Seyhan IV. Merhale Sulaması ve Drenajı Projesi 7YP-2 Sahası Sulaması Tesisleri (II. Ünite) Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Eren İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. - Çaba İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 08.12.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 16.12.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.12.2009 tarih ve 25707 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.12.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; söz konusu ihalede sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının;

Analizler içerisinde bulunan kum-çakıl, su, beton, taş, boru, kanalet ve aksamlarının nakliye bedellerini gösteren analizlerin verilmemiş olduğu ve bu bedellerin nasıl ve nerden hesaplandığının belirtilmemiş olduğu,

D9-0020 pozunun analizinde demir bedelinin tekliften alındığı belirtilerek 755 TL/ton olarak kullanıldığı, oysa söz konusu teklifte 775 TL/ton olarak belirtildiği,

D9-0110 ve D9-0190 pozlarında demir nakliyelerinin analiz içerisine dahil olup olmadığının belirtilmemiş olduğu,

Gerekçeleriyle yeterli bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak bu gerekçelerin yerinde olmadığı, çünkü:

Kum çakıl için nakliye mesafesi olarak proje sahasına 83 km olan Salbaş Kum-Çakıl Ocağının alındığı, bu mesafe için DSİ 2009 yılı birim fiyatının 15,63 TL/ton olarak hesaplandığı, bu fiyat 1,25’e bölünerek kum-çakıl nakliye fiyatının 12,50 TL/ton olarak verildiği; su nakliyesi için normal nakliye mesafesi 3-5 km civarında olmasına rağmen en olumsuz koşullar düşünülerek 20 km civarı için 5 TL/ton fiyat verildiği; beton için piyasadan hazır beton teklifi alındığı ve nakliyenin teklife dahil olduğu; taş için fiyat ve nakliyeyi içeren piyasa teklifinin ihale komisyonuna teklif ekinde sunulan analiz eklerinde mevcut olduğu; kanalet ve aksamlarının teklif aldıkları Kambeton A.Ş. tesisleri ile proje sahası arasındaki 50 km mesafeye göre verildiği,

İhale komisyonuna teklif ekinde sunulan analiz eklerinde bulunan, Doğuş Demir Paz. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınan 01.10.2009 tarihli fiyat teklifinde ES 220 A demirin 0,775 TL/ton ve ES 420 A demirin 0,755 TL/ton olduğu; aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan teklifte ise sehven yanlışlık yapılmış olduğu, ancak teklifin 01.10.2009 tarihli fiyat esas alınarak hazırlandığı, ayrıca 0,775 TL/ton fiyatı esas alınsa bile bunun teklifte 26.800,00 TL fark meydana getireceği ve bu farkın müteahhitlik karından karşılanabileceği,

D9-0110 ve D9-0190 pozlarında bulunan imalatların yapımı, yerine montajı ve nakliyesinin fiyata dahil olduğu, nakliye hariç olması halinde alınan teklifte nakliye hariç ifadesinin yazılması gerekeceği,

İddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, ihale komisyonu tarafından geçerli tekliflerin belirlenmesinin ardından ihale tarihi itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan açıklamalar doğrultusunda aşırı düşük teklif sınır değerinin tespit edildiği, tespit edilen sınır değerin altında kalan Ak Eli İnş. Tic. Ltd. Şti. – Tinaş Taah. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. – Ak Yal İnş. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Eren İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. – Çaba İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Mehmet Alptekin, Ataç İnşaat ve Sanayi A.Ş., NVS İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Yapsan Yapı ve İnş. San. Ltd. Şti.’den 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca 27.10.2009 tarihli yazılarla tekliflerine ilişkin olarak açıklama talep edildiği, teklifi sınır değer altında bulunan başvuru sahibinin teklifine ilişkin olarak başvuru sahibine tebliğ edilen açıklama talebine ilişkin 27.10.2009 tarih ve 17795 sayılı yazıda; 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen; imalat sürecinin ve yapım yönteminin ekonomik olması; seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar; teklif edilen yapım işinin özgünlüğü hususlarında gerekli bilgi ve belgelerin yazılı olarak belirlenen süre içerisinde sunulması gerektiği hususlarına yer verildiği,

__

Söz konusu sorgulama yazısına başvuru sahibi tarafından sunulan cevap yazısının ekinde; toplam 142 kalemden oluşan birim fiyat teklif cetveli, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan imalat kalemlerinden 65’ine ilişkin analizler ve 77’sine (64 nolu kalemden 141 nolu kaleme kadar olanlar) ilişkin D.S.İ. 2009 yılı karlı birim fiyatlarının 1,25’e bölünmesiyle elde edilen maliyet fiyatlarına %10 kar ve genel giderler eklenerek bulunan fiyat cetveli, muflu beton boru fiyatlarına ilişkin Kambeton Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu, kanalet imalatlarına ilişkin Kambeton Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu, beton fiyatlarına ilişkin Seyhan Hazır Beton San. Paz. Tic. Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu, bitümlü ip fiyatlarına ilişkin Emek Ticaret İnşaat Taahhüt firmasından alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu, ES 220 A ve ES 420 A fiyatlarına ilişkin Doğuş Demir Paz. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu, su tutucu bant fiyatlarına ilişkin Ateş İnşaat Sanayi Taahhüt Ticaret A.Ş.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu, yağlı boya vb. malzemelere ilişkin Ateş İnşaat Sanayi Taahhüt Ticaret A.Ş.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu, giriş ızgarası ve her türlü kapaklar ve kaldırma tertibatının yapılmasına ilişkin Fahri Tepe’den alınmış 02.10.2009 tarihli teklif mektubu, çeşitli demir işleri yapılması imalatına ilişkin Fahri Tepe’den alınmış 02.10.2009 tarihli teklif mektubu, harita hesap ve aplikasyonların yapımına ilişkin Sağbaş Mühendislik Ltd. Şti.’den alınmış teklif mektubu, sulama şebekesi ile drenaj kanalları plan – profillerine ait tatbikat projeleri ile tüm sanat yapıları projelerine ilişkin Hidro Sistem Ltd. Şti.’den alınmış teklif mektubu, firma bünyesinde bulunan yapı araç ve makinelerine ait bilgi ve belgelerin yer aldığı,

__

Söz konusu açıklamaların ihale komisyonu tarafından özetle;

1. Analizler içerisinde bulunan kum-çakıl, su, beton, taş, boru, kanalet ve aksamlarının nakliye bedellerini gösteren analizlerin verilmemiş olduğu ve bu bedellerin nasıl ve nerden hesaplandığının belirtilmemiş olduğu,

2. D9-0020 pozunun analizinde demir bedelinin tekliften alındığı belirtilerek 755 TL/ton olarak kullanıldığı, oysa söz konusu teklifte 775 TL/ton olarak belirtildiği,

3. D9-0110 ve D9-0190 pozlarında demir nakliyelerinin analiz içerisine dahil olup olmadığının belirtilmemiş olduğu,

Gerekçeleri belirtilerek yeterli bulunmadığı ve başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.

İhale ve ilan tarihinde yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi ” başlıklı XIII üncü bölümünün “ H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi ” başlıklı kısmının “(a) Yapım İşleri İhalelerinde :” başlığı altında;

“ ….

Bu çerçevede ihale komisyonu; bir yapım işinin ihalesinde geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

a) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti = 100 olan bir ihalede, 120 nin üzerindeki tekliflerle 40 ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, diğer tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle (C) değerini elde eder.

b) Ekteki tablodan (C) değerine karşılık gelen (K) değerini bulur.

_c) Bu (K) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin % 40’ının altındakilerde dahil) tekliflerin sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.” açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu açıklamada, idarelerce aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, bileşenlerin teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntıların ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiği belirtilmiş olup, bunlar dışında belgelere dayalı her hangi bir açıklamaya ihtiyaç duyulması halinde bunların aşırı düşük teklif sorgulama yazısında ayrıca belirtilmesi gerekmektedir.

İdare tarafından başvuru sahibine tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ve başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak sunulmuş olan açıklamaların, yukarıda anılan mevzuat hükmü doğrultusunda incelenmesi neticesinde; idarece başvuru sahibine tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen hususlarda gerekli bilgi ve belgelerin sunulması suretiyle yazılı açıklama istendiği tespit edilmiş olup, bu itibarla istekli tarafından sunulan maliyet bileşenleri ve bu bileşenlere ilişkin analizler ile ihale komisyonu kararında belirtilen gerekçelere ilişkin yapılan değerlendirmeler aşağıda yer almaktadır:

1. Kum – Çakıl nakline ilişkin olarak; başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan analizler arasında yer alan D2-0500 poz numaralı “ Ocaktan Getirilen Sıkıştırılmış veya Sıkıştırılmamış Kum - Çakıl Dolgusu Yapılması ” kaleminin analizinde kum – çakıl nakli birim fiyatı 12,50 TL/ton olarak belirtidiği ve bu bedele ulaşılmasında kullanılan yönteme ilişkin bilgi yahut belgelerin sunulmadığı tespit edildiğinden, ilgili nakliye birim fiyatına ilişkin açıklamanın yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Su nakline ilişkin olarak, başvuru sahibi tarafından D2-0420 poz numaralı “ Kazılardan Elde Edilen Geçirimli ve Geçirimsiz Malzeme ile Dolgu Yapılması ” kaleminin analizinde su nakli birim fiyatı 4,00 TL/ton, D2-0500 poz numaralı “ Ocaktan Getirilen Sıkıştırılmış veya Sıkıştırılmamış Kum - Çakıl Dolgusu Yapılması ” ile D3-0010/1, D3-0010/2, D3-0010/3 ve D3-0010/4 poz numaralı beton imalatı analizlerinde 5,00 TL/ton olarak belirtildiği ve bu bedele ulaşılmasında kullanılan yönteme ilişkin bilgi yahut belgelerin sunulmadığı tespit edildiğinden, ilgili nakliye birim fiyatına ilişkin açıklamanın yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Beton nakline ilişkin olarak, başvuru sahibi tarafından D3-0010/1, D3-0010/2, D3-0010/3 ve D3-0010/4 poz numaralı beton imalatı analizlerinde yalnızca su nakli öngörüldüğü, beton nakline ilişkin birim fiyat öngörülmediği, beton imalatında piyasadan alınan hazır beton teklifinin kullanılacağının belirtildiği ve Seyhan Hazır Beton San. Paz. Tic. Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubunda verilen fiyatların analize koyulduğu ve anılan teklif mektubunda nakliyenin verilen fiyata dahil olup olmadığı hususunda bir açıklama mevcut olmadığı tespit edildiğinden, ilgili nakliye birim fiyatına ilişkin açıklamanın yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Taş nakline ilişkin olarak, başvuru sahibi tarafından D4-0090 poz numaralı “Taş İle İstifli Dolgu Yapılması” kaleminin analizinde taş nakli birim fiyatı 12,00 TL/ m3 olarak belirtilmiş ve bu bedele ilişkin alt analiz sunulmamıştır. Ancak taş bedelinin tekliften alındığı belirtilmiş olup ilgili teklifin, idari şartnamenin 7.1 inci maddesinin (ğ) bendinde yer alan “ Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizler ” uyarınca başvuru sahibi tarafından teklif ekinde sunulan analizlere ilave olarak sunulmuş olan belgeler arasında yer alan, Asya İnş. Mad. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınmış taş bedeli teklifi olduğu anlaşılmıştır. Anılan teklifte taş bedelinin iş yeri teslimi olarak taahhüt edildiği belirtilmekte olduğundan başvuru sahibi tarafından teklif edilen birim fiyata nakliye bedelinin dahil olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, ilgili nakliye birim fiyatına ilişkin açıklamanın yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı sonucuna varılmış olmakla beraber, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında bulunan diğer eksiklikler nedeniyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi açısından bu hususun sonuca etkisi bulunmamaktadır.

Boru nakline ilişkin olarak, başvuru sahibi tarafından D5-0010/1, D5-0010/2, D5-0010/3 ve D5-0010/4 poz numaralı beton boru imali ve döşenmesi analizlerinde boru nakli birim fiyatının sırasıyla 1,40 TL/ton, 2,30 TL/ton, 4,60 TL/ton ve 7,60 TL/ton olarak belirtildiği, bu bedele ulaşılmasında kullanılan yönteme ilişkin bilgi yahut belgelerin sunulmadığı, anılan imalat kalemlerinde boru bedellerinin piyasadan alınan teklife dayandırıldığı ve muflu beton boru fiyatlarına ilişkin Kambeton Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubunun sunulduğu, söz konusu teklif mektubunda malzemelerin fabrika teslimi olduğu açıklamasının yer aldığı, dolayısıyla söz konusu teklif mektubunda yer alan bedellere nakliyenin dahil olmadığı tespit edildiğinden, ilgili nakliye birim fiyatına ilişkin açıklamanın yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Kanalet ve aksamlarının nakline ilişkin olarak, başvuru sahibi tarafından D11-0010/100, …, D11-0010/1000 poz numaralı kanelet imalatı analizlerinde kanalet ve kanalet eğeri imalatlarının tekliften alındığının belirtildiği, nakliye birim fiyatı öngörülmediği ve Kambeton Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubunda verilen fiyatların analize koyulduğu, söz konusu teklif mektubunda malzemelerin fabrika teslimi olduğu açıklamasının yer aldığı, dolayısıyla söz konusu teklif mektubunda yer alan bedellere nakliyenin dahil olmadığı tespit edildiğinden, ilgili nakliye birim fiyatına ilişkin açıklamanın yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibi tarafından D9-0020 poz numaralı “ S 420 a Betonarme Demirlerinin Hazırlanması ve Bükülüp Yerine Konması ” analizinde demir fiyatı 755,00 TL/ton olarak belirtilmiş ve dayanak olarak Doğuş Demir Paz. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınmış 02.11.2009 tarihli teklif mektubu sunulmuştur. Anılan teklif mektubunda ES 220 A fiyatı 0,775 TL, ES 420 A fiyatı da 0,775 TL olarak verilmiştir. Ancak, idari şartnamenin 7.1 inci maddesinin (ğ) bendi uyarınca başvuru sahibi tarafından teklif ekinde sunulan analizlere ilave olarak sunulmuş olan belgeler arasında aynı firmadan alınmış 01.10.2009 tarihli teklif mektubunun da bulunduğu ve bu teklif mektubunda ES 220 A fiyatının 0,775 TL, ES 420 A fiyatının ise 0,755 TL olarak verildiği tespit edildiğinden, ilgili birim fiyata ilişkin açıklamanın yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

3)**** Başvuru sahibi tarafından D9-0110 poz numaralı “ Çeşitli Demir İşleri Yapılması ” analizinde profil ve çubuk demirlerden yapılan imalat birim fiyatı olarak 4,00 TL/kg belirtildiği, D9-0190 poz numaralı “ Giriş Izgarası ve Her türlü Kapaklar İle Kaldırma Tertibatının Yapılması (Radyal Kapak Hariç) ” analizinde giriş ızgarası ve her türlü kapaklar ile kaldırma tertibatının yapılması birim fiyatı olarak 6,00 TL/kg belirtildiği, dayanak olarak her iki imalat kalemi için de Fahri Tepe’den alınmış 02.10.2009 tarihli iki adet teklif mektubu sunulduğu ve iki kalem için de ayrıca bir nakliye bedeli belirtilmediği, anılan teklif mektuplarında nakliye bedelinin teklife dahil olup olmadığı hususunda bir bilgi yer almadığı tespit edildiğinden, ilgili birim fiyata ait nakliye bedeli açıklamasının yeterli olmadığı hususunda ihale komisyonunca yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibi tarafından düz işçi bedelinin 3,00 TL/saat olarak öngörüldüğü ve analizlerin de buna göre oluşturulduğu görülmüş olup, 30.12.2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan asgari ücret tespit komisyonu kararına göre 2009 yılı ikinci altı ayı için asgari ücretin bir günlüğü 23,10 TL olarak belirlendiği, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücretinin (23,10 / 7,5 saat ) 3,08 TL olduğu, 01.08.2004 tarih ve 25540 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Asgari Ücret Yönetmeliğinin “İşverenin Sorumluluğu” başlıklı 12 nci maddesine göre de işçilere Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemeyeceği dikkate alındığında, başvuru sahibi tarafından sunulan analizlerdeki saatlik işçilik ücretinin asgari ücretin altında öngörülmesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda, başvuru sahibi tarafından sunulmuş olan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonunca yeterli görülmeyerek başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan ve ihale üzerinde bırakılan Mehmet Alptekin tarafından sunulan açıklamaların incelenmesi neticesinde;

01.501 poz numaralı düz işçi bedelinin 2,64 TL/saat olarak öngörüldüğü ve analizlerin buna göre oluşturulduğu anlaşılmıştır.

30.12.2008 tarih ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan asgari ücret tespit komisyonu kararına göre 2009 yılı ikinci altı ayı için asgari ücretin bir günlüğü 23,10 TL olarak belirlenmiş olup, bu durumda asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücreti 3,08 TL’dir.

01.08.2004 tarih ve 25540 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Asgari Ücret Yönetmeliğinin “İşverenin Sorumluluğu” başlıklı 12 nci maddesine göre işçilere Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemez.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan ve ihale komisyonunca hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif veren Mehmet Alptekin’in, analizlerindeki saatlik işçilik ücretini asgari ücretin altında öngörmesi mevzuata uygun bulunmamıştır.

Öte yandan, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan ve açıklamaları ihale komisyonu tarafından uygun bulunan Ataç İnşaat ve Sanayi A.Ş. tarafından sunulan açıklamaların incelenmesi neticesinde, analizlerin ardından sunulan “ İşçilik makine malzeme teklif rayiçleri ” cetvelinde verilen ve analizlerde kullanılan rayiç bedelleri içinde yer alan 04.008/1 poz numaralı “ Portland çimentosu (dökme) ” bedelinin 100 TL/ton olarak verildiği ancak bu fiyatın dayanağının belgelere dayalı olarak gösterilmediği tespit edildiğinden, söz konusu aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olarak belgelendirilmediği anlaşılmış olup, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mehmet Alptekin ile Ataç İnşaat ve Sanayi A.Ş. tarafından sunulan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

İhale ilan metninin 9. maddesinin; “… Teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dökümanı kapsamında verilen analiz formatına uygunanalizler sunulacaktır. …” şeklinde düzenlendiği belirlenmiştir.

İdari şartnamenin 7.1 (ğ) maddesinde;__ teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizler istenilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin (b) bendinde, ihaleye katılacak isteklilerden, mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek bilgi ve belgeler 9 madde halinde belirtildikten sonra, ihale konusu işin niteliğine göre, belirtilen bilgi ve belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtileceğinin hüküm altına alındığı; sayılan belgeler arasında “** analizlere** ” yer verilmediği anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde; “Yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde, idare tarafından isteklilerden aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere teklifleri ekinde;

_ 1) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli,_

_ 2) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler,_

_ istenir. _

_ Teklifin aşırı düşük bulunması halinde ise, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak açıklamada, ayrıca bu analizlere dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeler (proforma faturalar, malzemeye ilişkin teklif alma yazıları, yardımcı analizler ve buna benzer) sunulur.” _hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38. maddesinde; “ 38.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca,

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; teklif edilecek birim fiyatlara ilişkin olarak idare tarafından, tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; idare tarafından teklif bedelini oluşturacak iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilmesi gerekmektedir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

05.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan, 11.09.2003 tarihli, 25226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 34. maddesine 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle eklenen 3. fıkrasında yer alan “… isteklilerden teklifleri ekinde … ” sözcüklerinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay 13. Dairesinin 09.01.2009 tarih ve E:2006/731, K:2009/116 sayılı kararı ile, “… 4734 sayılı Yasa’nın ihaleye katılım kurallarını düzenleyen bölümünde yer alan 10. Maddesinin (h) fıkrası uyarınca isteklilerin, tekliflerinin ekinde istenilen belgeleri vermemeleri halinde, ihale dışı bırakılmaları sonucu doğuracağından, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin, yönetmelik hükmü ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasa’nın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı tekliflerin verilmesi aşamasında, bir ihaleye katılım şartı olarak istenilmesine olanak sağlayan Yönetmelik hükmünde yer alan “… isteklilerden tekliflerinin ekinde …” ibaresinde ve bu ibareye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin 1. Maddesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. …” gerekçesiyle anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138. maddesinde; “… Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmü yer almakta olup, 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesinin dördüncü fıkrasında da; “ Mahkeme kararlarının (otuz) gün içinde kamu görevlilerince kasten yerine getirilmemesi halinde ilgili, idare aleyhine dava açabileceği gibi, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de tazminat davası açılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Anayasa’nın 138 ve 2577 sayılı Yasa’nın 28. Maddesi uyarınca yargı kararlarının, geciktirilmeksizin uygulanması gerektiği ve etkisiz kılacak düzenleme yapılamayacağı açıktır.

Öte yandan, Anayasa’nın 124. maddesi gereği Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelikler çıkarabileceği açıktır. Yönetmelikler, yasa tekniğine uygun olmaması ve güçlükler bulunması nedeniyle yasal düzenlemelerde yer almayan ancak idarenin işleyişi ve kamu yararı için önceden belirlenmesi zorunlu bulunan teknik konu ve ayrıntıları yasal çerçeve içerisinde kalmak koşuluyla düzenleyebilir. Kamu idaresi tarafından görev alanına giren konularda yönetmelikler yapılırken dayanağı yasanın bütününe bağlı kalınması zorunlu olduğu gibi yasayı ve yasanın amacını aşar veya yasa konusu alanlara girer nitelikte düzenleme yapma olanağı da bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda, 05.12.2008 tarih ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5812 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik kapsamında da “ ihaleye katılımda yeterlik ” kriterlerini belirleyen 10. maddede “analizlerin de istenebileceğine” ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı görülmektedir.

Bu nedenle, Yasa’da düzenlenmeyen bir belgenin Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri ile istenebilecek belgeler kapsamına dahil edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararı birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’da belirtilmeyen ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik kriterine ilişkin olarak Yönetmelik ve Tebliğle düzenleme yapılması mümkün olmadığından, teklifler değerlendirildikten sonra, ancak aşırı düşük tekliflerin varlığı halinde Yasanın 38. Maddesi uyarınca istenmesi mümkün olan analizlerin, böyle bir durumun ortaya çıkıp çıkmayacağının belli olmadığı, haliyle de ihale üzerinde kalanda belli olmadan, sözleşme aşamasındaki duruma ilişkin düzenleme yapılarak, teklif ekinde tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, ihaleye katılım şartı olarak istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kanunun 56. Maddesinin 2. Fıkrasında; “ Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü mevcuttur.

İnceleme kapsamındaki ihalede, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine ilişkin analizlerin isteklilerden teklifleri ekinde istenmesi, 4734 sayılı Yasa’ya aykırılık oluşturmakta ise de, bu konuda idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, bu hukuki koşullar çerçevesinde; yazılı gerekçelerle “düzeltici işlem belirlenmesine” yönelik karara katılıyoruz.

** Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ**

** Kurul Üyesi Kurul Üyesi**