KİK Kararı: 2010/UY.I-2095

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2010/051
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 19.07.2010
Karar No : 2010/UY.I-2095
BAŞVURU SAHİBİ:
Aslanlar İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti., Çetin Emeç Bulvarı 6.Cadde No.61/8 A.Öveçler Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü, 16.Bölge Müdürlüğü, Barbaros Bulvarı N0:39 Kümbet Mevkii/SİVAS

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2010/27649 İhale Kayıt Numaralı "(Refahiye-Erzincan)Ayr.-(Gümüşhane-Erzincan ) İl Sınırı 0+000-19+300 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları , Üst Yapı İşleri ve Otokorkuluk Yapılması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.07.2010 tarih ve I.Y.15.65.0227/2010-26E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 16. Bölge Müdürlüğü tarafından 08.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Refahiye-Erzincan) ayr.-(Gümüşhane-Erzincan ) İl Sınırı 0+000-19+300 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı İşleri ve Otokorkuluk Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Aslanlar İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 17.05.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin tarihli yazısı ile reddi / başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 31.05.2010 tarih ve 12780 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; sunulan açıklamanın uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarenin kararında oto korkuluk imalatları için alınan Cepaş A.Ş.’den alınan teklifin opsiyon süresinin dolmuş olmasının ve Yıldırımer A.Ş.’den alınan inşaat demiri teklifine ait proforma faturanın açıklama içerisinde olmadığı gerekçelerinin yer aldığı, ancak Cepaş A.Ş.’den alınan teklifin ihale tarihi itibariyle geçerli olduğu, Yıldırımer A.Ş.’den alınan inşaat demirine ait proforma faturanın teklif içerisinde yer alan analizler içerisinde yer aldığı, idarenin gerekçelerinin uygun olmadığı, iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı; “Refahiye-Erzincan ayr.-Gümüşhane-Erzincan İl Sınırı 0+000-19+300 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı İşleri ve Oto korkuluk Yapılması” şeklinde belirtilmiş olup, aynı şartnamenin 7.1.ğ maddesinde; “teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına uygun analizleri” yeterlik kriteri olarak belirlendiği ve isteklilerin teklifleri kapsamında formata uygun analizleri sunmaları gerektiği anlaşılmıştır.

03.05.2010 tarihli ihale komisyon kararının incelenmesi neticesinde, şikayete konu ihaleye 10 isteklinin katıldığı, 9 isteklinin teklifinin geçerli bulunduğu, yaklaşık maliyet ve geçerli teklifler göz önünde bulundurularak hesaplanan sınır değerin altında kalan En-Ez İnş. Taah. Telk. Enr. San. Tic. Ltd. Şti. + Tel-Comp İnş. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Okar Mad. Enrj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Aslanlar İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nden teklif bileşenlerine ilişkin açıklamalarını sunmalarının istenildiği, sunulan açıklamaların uygun görülmeyerek anılan 3 isteklinin tekliflerinin reddedildiği tespit edilmiş olup ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak Detay Yol Yapım İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “Aşırı Düşük Teklif” başlıklı 38 inci maddesinde; _“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. _

__

İhale komisyonu;

__

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,__

__

b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,__

__

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,__

__

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

__

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almakta olup Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde, idarenin 13.04.2010 tarih ve 07845 sayılı yazısıyla başvuru sahibinden teklif bileşenlerine ilişkin ve Tebliğin 45.1.6 ncı maddesine uygun açıklamalarını idareye sunmalarının gerektiği ifade edilmiştir.

Başvuru sahibinin 19.04.2010 tarih ve 27 sayılı yazısı ekinde açıklamalarına yer verdiği tespit edilmiş olup, idare tarafından yapılan inceleme sonucunda Çepaş Tic. ve San. A.Ş.’den alınan 06.04.2010 tarihli oto korkuluk fiyatının opsiyon süresinin dolmuş olması ve inşaat demirine ilişkin alış satış faturalarının bulunmasına rağmen Yıldırımer İnş. Malz. San. ve Tic. A.Ş.’den alınan proforma faturaya yer verilmemesi hususları gerekçe gösterilerek açıklamanın uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan açıklamalar incelendiğinde, Cepaş Tic. ve San. A.Ş. den alınan oto korkuluk yapılması kalemine ilişkin fiyat teklifine yer verildiği görülmüş olup anılan teklif ekinde oto korkuluk imalatına ait analizlere yer verildiği anılan analizler içerisinde malzeme, atölye giderleri, işçilik gibi kalemlerin bedellerine ve miktarlarına ayrı ayrı yer verildiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6.b maddesinde; “İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.” açıklaması yer almaktadır. Anılan Tebliğ maddesi gereği, isteklinin Cepaş Tic. ve San. A.Ş.’nin anlaşmalı olduğu YMM ve SMMM onaylı maliyet tespit raporlarının sunulması gerekmekte olup, başvuru sahibi tarafından açıklama içerisinde böyle bir belgeye yer verilmemiştir. Söz konusu gerekçeden dolayı oto korkuluk imalatına ilişkin açıklamanın mevzuata uygun yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, oto korkuluk işine ait verilen teklifin tarihinin 06.04.2010 olduğu, anılan teklifin opsiyon süresinin 10.04.2010 tarihine kadar olduğu belirtilmekte olup idare opsiyon süresinin açıklama tarihi itibariyle dolduğu gerekçesiyle anılan imalata ilişkin yapılan açıklamayı uygun görmemiştir. Ancak, isteklilerin tekliflerini ihale tarihine göre oluşturmaları gerektiği, ihale tarihinin 08.04.2010 olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde idarenin anılan gerekçesi uygun bulunmamıştır.

Başvuru sahibi nervürlü demir imalatına ilişkin olarak, yeterlik kriteri olarak belirlenmiş analizler ekinde Yıldırımer İnş. Malz. Tic. ve San. A.Ş.’den alınmış olan 06.04.2010 tarihli proforma faturaya yer verildiği, 19.04.2010 tarihli açıklama içerisinde anılan şirketin bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait alış ve satış faturalarına yer verildiği tespit edilmiştir. İdare, açıklama içerisinde teklifle birlikte sunulan proforma faturaya tekrar yer verilmediği gerekçesiyle açıklamayı uygun bulmamıştır. Ancak, analizlerin teklif içinde isteniş amacı zaten aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak olduğundan, anılan proforma faturanın tekrar açıklama içerisinde sunulmasına gerek görülmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, teklif dosyası içerisinde proforma faturanın faks iletisine yer verildiği görülmektedir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Bu Yönetmeliğin uygulanmasında idareler; belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isterler. Bu kapsamda sunulan fatura örnekleri de asıl olarak kabul edilir. Adaylar veya istekliler, istenen belgelerin aslı yerine ihale veya son başvuru tarihinden önce idare tarafından “aslı idarece görülmüştür” veya bu anlama gelecek şerh düşülen suretlerini başvuruları veya teklifleri kapsamında sunabilirler. Bu yönde yapılacak başvuruların, ihaleden önce idarenin ilgili birim yetkilisi veya bu hususta görevlendirilmiş personelince karşılanması zorunludur.” hükmü yer aldığından sunulan proforma faturaya ait faks iletisinin mevzuata uygun olarak sunulmadığı, proforma faturanın aslının ve aslına uygunluğunun noterce onaylanmış halinin sunulması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup nervürlü çelik imalatına ilişkin yapılan açıklama mevzuata uygun bulunmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı başvuru sahibinin açıklamasının uygun bulunmama gerekçelerinin mevzuata uygun olmadığı yönündeki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

**** Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde idari eylem ve işlemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları Sivas 16. Bölge Müdürlüğü tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken, iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2009 Yılı Birim Fiyatları esas aldığı anlaşılmaktadır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi, ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır.

İncelenen ihalede ihale ilanını 16.03.2010, ihale tarihinin 08.04.2010 olduğu, Bayındırlık Bakanlığı tarafından birim fiyatlar ile rayiçlerin 01.01.2010 tarihinden geçerli olmak üzere 01.03.2010 tarihinde yayımlandığı, bu itibarla bu ihalede 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasındaki piyasa koşullarına uygun olarak yayımlanan rayiç bedellerin ve birim fiyatların kullanılmasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, dolayısıyla isteklilerin de açıklamalarında 2010 yılı güncel fiyatlarını kullanmaları gerektiği, son derece aşikardır.

**Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuata ve KİK Genel Tebliği hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan **KarayollarıSivas 16. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini

etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceklerdir.

Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları Sivas 16. Bölge Müdürlüğünün bir önceki yılın birim fiyatlarını kullanarak yaptığı uygulama aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyecek ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak diğerlerine göre avantajlı duruma geleceklerdir.****

Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu **ihalede sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi ve ihalenin sağlıklı bir biçimde sonuçlandırılabilmesi için, 2009 yılı fiyatları baz alınarak belirlenen yaklaşık maliyetin önce 2010 yılı rayiçlerine göre güncellenmesi gerekmektedir. İdarece yapılacak bu güncelleme sonucu bulunacak bu yeni yaklaşık maliyete göre sınır değerin yeniden belirlenmesi ve bu aşmadan sonra ihaleye devam edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “İtirazen şikayet başvurusunun reddi” şeklindeki Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyorum. **

** Abdullah DÜNDAR**

** Kurul Üyesi **